Afvalwatersystemen in woonhuizen

Transcriptie

1 Afvalwatersystemen in woonhuizen

2 Welkom bij uw persoonlijke gids voor afvalwaterpompen voor woonhuizen Grundfos Installatiehandboek 4e editie

3 De gids bevat de volgende onderwerpen: Toepassingen Keuze van de pomp Toebehoren Theorie Tips & problemen oplossen Afvalwatersystemen in woonhuizen

4 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

5 Inhoud Toepassingen Afvalwaterpompen en pompsystemen voor woonhuizen...6 Definities in terminologie van Grundfos... 8 Legen van tanks, zwembaden en vijvers...9 Drainagesysteem...10 Oppervlaktewater...11 Noodpomp Afvalwater onder rioolniveau Rioolwater van een enkel toilet Rioolwater van woonhuizen Keuze van de pomp Ontwerp van het pompsysteem Het kiezen van de juiste pomp...19 Grundfos KPBasic...20 Grundfos Unilift CC Grundfos Unilift KP...22 Grundfos Unilift AP Grundfos Unilift AP Grundfos Unilift AP Grundfos Unilift AP35B...26 Grundfos Unilift AP50B Grundfos DW...28 Grundfos DP...29 Grundfos EF...30 Grundfos SE Grundfos SEV Grundfos SEG GrundfosPrefab kunststof pompputten...34 Grundfos Sololift+ WC/WC-1/WC-3/CWC Grundfos Sololift+ C-3/D Grundfos Liftaway B Grundfos Liftaway C...38 Grundfos Multilift MSS/M...39 Grundfos Multilift MD en MLD Toebehoren Toebehoren voor Unilift CC, KP of AP...42 Toebehoren voor Multilift...44 Toebehoren voor Multilift Toebehoren voor prefab putten Niveauregelaars en toebehoren Theorie Bepaling van inkomende hoeveelheid water...50 Drainagewater (Q d )...50 Regenwater (Q r )...51 Hoeveelheid binnenkomend afvalwater (Q i ) Capaciteit, snelheid en aantal pompen...54 Ontwerp en dimensionering van leidingsystemen Bescherming tegen terugstroming Leidingmateriaal...56 Bepaling van totale opvoerhoogte Statische opvoerhoogte...58 Wrijvingsverliezen in bochten en appendages...59 Wrijvingsverliezen in leidingen Berekeningsvoorbeeld: Grundfos SEG...62 Bepaling van de totale opvoerhoogte H manometrisch...63 Berekeningsvoorbeeld: Multilift MD Keuze van speciale pompen Tips & problemen oplossen Grundfos Sololift Grundfos Unilift CC, KP of AP pomp...70 Grundfos Multilift M/MD Multilift M/MD Installatievoorbeeld Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD...76 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD...78 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD...79 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD Voorbeeld van eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD Multilift MSS/M/MD/MLD minimale flow en maximale lengte van de verticale persleiding...82 Opstarten van een dompelpomp...83 Inbedrijfstelling, inspectie en onderhoud van pompopvoerinstallaties...84 Vind gedetailleerde informatie via de Huis & Tuin website...87 Contact Adressen...91 Afvalwatersystemen in woonhuizen

6 Toepassingen Afvalwaterpompen en pompsystemen voor woonhuizen Pompputten voor het verpompen van afvoer- en oppervlaktewater. Pompstations voor het verpompen van afvalwater bij de bron, bijv. badkamer inclusief toilet, bidet etc. Pompstations voor het verzamelen en verpompen van afvalwater incl. fecaliën, lager gelegen dan de rioolleiding. Ondergrondse pompputten voor het verpompen van huishoudelijk afvalwater van wasmachines, badkamers, etage-afvoeren etc. Verpompen van condensaat uit boilers, airco s etc. Grundfos Installatiehandboek 4e editie

7 Toepassingen 6 6 Ondergrondse pompput voor afvalwater en rioolwater van één of meerdere gezinswoningen in kleine gemeenschappen die ver weg liggen van een gemeentelijke rioolleiding. Geïnstalleerde pompen en putten zijn typische druk-rioleringsinstallaties, die ideaal zijn voor het verpompen van rioolwater door kleine leidingen over lange afstanden. Pomptype Unilift CC Unilift KP Unilift AP Sololift+ Liftaway Multilift Pust SEG DP EF SEV SE1 Toepassing Legen van tanks, zwembaden en vijvers Afvoerwater Drainage Oppervlaktewater Noodpomp voor mobiel gebruik Afvalwater van wasmachines Afvalwater van badkamers Afvalwater Afvalwater van de keuken Afvalwater van etage-afvoeren Legen van septic tanks etc. Rioolwater van een enkel toilet Rioolwater Rioolwater van 1 & 2 gezinswoningen binnen het huis Rioolwater van 1 & 2 gezinswoningen buiten het huis Afvalwatersystemen in woonhuizen

8 Toepassingen Definities in terminologie van Grundfos Drainage: Drainage, lekwater en afvalwater dat mogelijk vaste deeltjes bevat die niet groter zijn dan 12 mm, afkomstig van huishoudens, boerderijen en kleinschalige industrie. Om dichtslibben te vermijden worden pompen aanbevolen met een vrije doorlaat van minimaal mm. Afvalwater: Vuil water en afvalwater (exclusief toiletafvoer) dat vezels en vaste deeltjes bevat. Om dichtslibben te vermijden worden pompen aanbevolen met een vrije doorlaat van minimaal mm. Rioolwater: Afvalwater en ongezuiverd rioolwater dat vezels, textiel en andere vaste deeltjes bevat, inclusief toiletafvoer, afkomstig van huishoudens, boerderijen en industrie. De minimale vrije doorlaat van de pomp moet ten minste 50 mm zijn. Om dichtslibben te vermijden wordt een vrije doorlaat voor vaste deeltjes van minimaal mm aanbevolen. Wees u ervan bewust dat toiletafvoer vreemde voorwerpen kan bevatten zoals luiers, tampons, toiletrollen, kinderspeelgoed en tandenborstels. Grundfos Installatiehandboek 4e editie

9 Toepassingen Legen van tanks, zwembaden en vijvers Het legen van tanks, zwembaden en vijvers kan noodzakelijk zijn in gebieden die gevoelig zijn voor bevriezing. Kleine draagbare dompelpompen zijn ideaal voor dit doel. Omdat ze volledig draagbaar zijn, zijn de Grundfos Unilift KP en Unilift AP pompen ideaal voor dit karwei. Wanneer een vlotterschakelaar wordt aangesloten kunnen de pompen worden gebruikt voor automatisch bedrijf. De pomp zal automatisch uitschakelen voordat deze droogloopt. Grundfos adviseert de volgende pompen voor deze toepassing: unilift CC dompelpomp unilift KP dompelpomp unilift AP dompelpomp Opmerking bij de installatie: Grundfos drainagepompen zijn uitgerust met een korf om te voorkomen dat te grote vaste deeltjes de pomp binnengaan. Bij de Unilift CC kan de korf worden verwijderd wanneer het resevoir bijna leeg is. De lage aanzuighoogte van de Unilift CC zorgt ervoor dat een zwembad of tank tot op 3 mm leeggezogen kan worden. Maximale deeltjesgrootte: Unilift CC: 10 mm Unilift KP: 10 mm Unilift AP: 12, 35 of 50 mm (afhankelijk van het type) De kleine, draagbare Unilift CC/KP/AP pompen combineren flexibiliteit en betrouwbaarheid in een handig formaat Afvalwatersystemen in woonhuizen

10 10 Toepassingen Drainagesysteem Huizen die zijn gebouwd met een souterrain of kelder hebben doorgaans een drainage afvoersysteem nodig om te voorkomen dat grondwater de kelder binnenkomt, waar het verrotting en andere ernstige beschadigingen kan veroorzaken. Opmerkingen bij de installatie: de leidingen dienen te worden aangesloten op een drainage pompput die met een afvoerpomp is uitgerust. een minimale vrije doorgang van 10 mm wordt aanbevolen om dichtslibben te voorkomen. De pomp moet worden voorzien van een niveauschakelaar of een extern regelsysteem. Grundfos adviseert de volgende pompen voor deze toepassing: unilift CC unilift KP unilift AP dp Maximale deeltjesgrootte: unilift CC: 10 mm unilift KP: 10 mm unilift AP12: 12 mm dp: 10 mm Als het afvoerwater zand, ijzeren stoffen, kalk of dergelijke bevat, raadt Grundfos Unilift CC7, CC9, KP, AP12 of DP aan. Grundfos Unilift CC/KP/AP pompen houden een kelder droog door het wegvoeren van overmatig water in de omringende grond voordat het schade kan berokkenen. 10 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

11 Toepassingen 11 Oppervlaktewater Regenwater en ander oppervlaktewater moet van gebouwen worden weggevoerd. In oudere installaties wordt drainagewater en regenwater samen met het huishoudelijke afvalwater weggevoerd. In sommige landen bepaalt de wetgeving dat deze verschillende soorten water gescheiden moeten worden. Dit is om te voorkomen dat afvalwaterzuiveringsinstallaties worden belast met enorme hoeveelheden water na periodes van zware regenval. Opmerking bij de installatie: Grundfos adviseert het gebruik van pompen met een vrije doorgang van minimaal mm voor de verwijdering van regenwater. Grundfos adviseert in die situaties waar het gevaar voor overstroming groot is, dat twee pompen met uitwendige regeling inclusief een alarmsysteem worden geïnstalleerd. de opvang van regenwater dient altijd buiten het gebouw plaats te vinden. Grundfos adviseert de volgende pompen voor deze toepassing: unilift AP 35 of 50 ef Maximale deeltjesgrootte: Unilift AP: 35 of 50 mm EF: 30 mm De Unilift AP en EF pompen zijn uitstekend voor afvalwater met bijv. bladeren, twijgjes, enzovoorts. Afvalwatersystemen in woonhuizen 11

12 12 Toepassingen Noodpomp In laaggelegen gebieden waar zware stortbuien overstroming van kelders etc. kunnen veroorzaken, is het aan te raden om altijd een noodpomp bij de hand te hebben. Opmerking bij de installatie: Bij de Unilift CC kan de korf worden verwijderd wanneer de kelder bijna leeg is. De lage aanzuighoogte van de Unilift CC zorgt ervoor dat de kelder tot op 3 mm leeggezogen kan worden. Grundfos adviseert de volgende pompen voor noodgevallen: unilift CC unilift KP Maximale deeltjesgrootte: Unilift CC: 10 mm Unilift KP: 10 mm Veel huiseigenaren zullen het nuttig vinden om een Unilift KP pomp bij de hand te hebben voor noodgevallen, bijv. voor kelders die gevoelig zijn voor overstroming. 12 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

13 Toepassingen 13 Afvalwater onder rioolniveau Een lokatie onder straatniveau of het ontbreken van een vrijvervalsysteem is geen belemmering voor afvalwater toepassingen. Hier moet het afvalwater worden opgevoerd naar het hoofd rioolniveau. Toepassingen omvatten: wasmachines badkamers (exclusief toiletafvoer) Keukens etage-afvoeren Opmerking bij de installatie: afvalwater zonder toiletafvoer kan worden verpompt. een opvangtank moet altijd worden gebruikt voor deze toepassingen. Grundfos adviseert de volgende complete pompoplossingen: Grundfos Sololift+ Grundfos Liftaway De Sololift+ is een enkelvoudig alles-in-één apparaat, terwijl de Liftaway-modellen complete opvoersystemen zijn met een opvangtank en ingebouwde Grundfos Unilift KP of Unilift AP pomp. Grundfos heeft opvoersystemen zodat u afvalwater en rioolwater uit elke ruimte van het huis kunt laten transporteren. Met inbegrip van ruimtes onder rioolniveau. Afvalwatersystemen in woonhuizen 13

14 14 Toepassingen Rioolwater van een enkel toilet Het installeren van een extra toilet in een bestaand gebouw kan een moeizame en dure kwestie zijn, vooral als het zich onder rioolniveau of in een apart deel van het gebouw bevindt. Een compacte pompinstallatie om dit rioolwater op te voeren naar het vrij-vervalriool is de ideale oplossing. Grundfos adviseert de volgende pompoplossing: sololift+ De Sololift+ met snijmechanisme is een gecombineerde opvangtank en pompunit, welke in staat is om toiletafval en afvalwater van een douche en wasbak te verwerken. De Sololift+ opvoerinstallaties maken het voor u mogelijk om nieuwe voorzieningen aan elke kamer van het huis toe te voegen zelfs op die plaatsen waar het normaal niet mogelijk is. 14 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

15 Toepassingen 15 Rioolwater van woonhuizen Inpandige installaties In gebouwen zonder direkte aansluiting op vrij-vervalriolering dient (op het laagste niveau) een pompinstallatie met buffertank geplaatst te worden. Vanuit deze installatie kan het rioolwater, met ingebrip van afvoer van toiletten, naar het gemeente riool verpompt worden. Grundfos adviseert de volgende pompoplossingen: multilift MSS/M: Alleen voor eengezinshuishoudens en minder kritische installaties. multilift MD: Twee- en meergezinshuishoudens, kantoren, scholen etc. multilift MLD: Licht-commerciële gebouwen en lokaties waar veelvuldig gebruik wordt gemaakt van sanitaire voorzieningen. Opmerking bij de installatie: de opvoerinstallatie dient in een afzonderlijke ruimte te worden geplaatst. Grundfos opvoerinstallaties garanderen betrouwbare opvang en verwijdering van rioolwater uit ruimtes die onder rioolniveau zijn gesitueerd. Afvalwatersystemen in woonhuizen 15

16 16 Toepassingen Installaties buiten het gebouw Bij gebouwen zonder een direkte aansluiting op de vrijvervalriolering is het ook mogelijk een pomput buiten het gebouw te plaatsen. Deze zogenaamde drukriolerings installatie bestaat uit een ingegraven pompput met daarin een pomp gemonteerd en voorzien van een automatische besturing. Deze installatie is in staat het rioolwater van meerdere woonhuizen over een langere afstand te kunnen verpompen. Grundfos adviseert de volgende pompoplossingen: Grundfos Put met AP50 of AP50B Grundfos Put met SEG pomp Opmerking: voor het verpompen van afvalwater door een korte persleiding en geringe opvoerhoogte adviseert Grundfos het gebruik van een AP50B afvalwaterpomp met verstoppingsvrije vortexwaaier. voor afvoer van rioolwater uit openbare gebouwen adviseert Grundfos een minimale doorlaat van mm (b.v. SE1.80) Grundfos pompinstallaties garanderen betrouwbare opvang en verwijdering van rioolwater uit ruimtes die onder rioolniveau zijn gesitueerd. 16 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

17 Keuze van de pomp 17 Afvalwatersystemen in woonhuizen 17

18 18 Keuze van de pomp Ontwerp van het pompsysteem Systeemontwerp Het ontwerp van particuliere afvalwater- en afvoerinstallaties moet altijd in overeenstemming zijn met de plaatselijke voorschriften. Plaats van de pomp in het systeem Met de volgende factoren dient rekening te worden gehouden tijdens het ontwerpen of dimensioneren: de ligging van de binnenkomende leidingen moet zo worden gekozen dat verstopping van die leidingen wordt vermeden. Gemakkelijke toegang om onderhoud te plegen milieuaspecten, inclusief toegang voor reinigen bediening en onderhoud Voor putten die buiten een gebouw worden geplaatst dient over het volgende te worden nagedacht: afstand tot het gebouw zo kort mogelijk houden Grond- en grondwateromstandigheden traject en lengte van persleiding plaats en aanwezigheid van elektrische voeding prefab put of ter plekke gebouwde put Voor opvoerinstallaties die binnen een gebouw worden geplaatst dient over het volgende te worden nagedacht: plaats van de installatie mogelijkheid voor het plaatsen van een ontluchtingsleiding noodvoorziening bij calamiteiten afmetingen en aansluit mogelijkheden van de leidingen 18 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

19 Keuze van de pomp 19 Het kiezen van de juiste pomp Voorafgaand aan de keuze van een pomp voor een afvalwatersysteem moeten de volgende factoren worden vastgesteld: inkomende hoeveelheid water diameter en lengte leidingen totale opvoerhoogte samenstelling van het te verpompen medium Inkomende hoeveelheid water Berekeningen met betrekking tot de capaciteit van een pompsysteem hangen af van de inkomende hoeveelheid water en variaties hierin. Deze berekeningen moeten zeer zorgvuldig worden uitgevoerd. Als er een onzekerheid bestaat over de hoeveelheid binnenkomend water dienen zo mogelijk testmetingen te worden uitgevoerd. De hoeveelheid inkomend water uit woonhuizen is doorgaans zo klein dat de keuze van de pomp bepaalt kan worden aan de hand van de minimale vloeistof snelheid in persleiding. Belangrijke opmerking: De minimale vloeistofsnelheid die nodig is om het zelfreinigende vermogen te handhaven is: Horizontale leidingen: 0,7 m/s Verticale leidingen: 1 m/s Afvalwatersystemen in woonhuizen 19

20 Q [m³/h] 20 Keuze van de pomp Grundfos KPBasic dompelbare afvoerpomp Technische gegevens Max. vloeistoftemp: +35 C Max. flow / Max. opvoerhoogte: 16 m³/uur / 11 m Voeding: 1 x V / 3 x V Vermogen: 0,35 0,8 kw Persaansluiting: 1¼ Gewicht: 4,5 7 kg Materiaal: Composiet & roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 10 mm Maximale onderdompeling: 7 m Capaciteitscurves p H [kpa] [m] (A) KPBasic 50 Hz A Q [l/s] 20 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

21 Keuze van de pomp 21 Grundfos Unilift CC multi-inzetbare dompelpompen lage aanzuighoogte tot 3 mm lange levensduur door keramische asafdichting plug en Pomp door geïntegreerde ontluchtingsklep Technische gegevens Max. vloeistoftemp: +40 C / korte periode 70 C Voeding: 1 x V Vermogen (3 modellen): 0,25, 0,38 en 0,78 kw Persaansluiting: 1¼ (slangtule) Gewicht: 4,35 6,50 kg Materiaal: Composiet & roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 10 mm Keuze en dimensionering 100m 1% De afbeeldingen voor keuze en dimensionering zijn gebaseerd op een DN32 persleiding. Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigende vermogen. 2.0 m 3 /h 2.5 m 3 /h 2 m 2.5 m Max. 18 m Max. 40 m 2.7 m 3 /h 3.1 m 3 /h 4.1 m 3 /h 5.3 m 3 /h Max. 7 m Max. 28 m Max. 70 m 3.3 m 3 /h 3.8 m 3 /h 4.6 m 3 /h 5.5 m 3 /h 6.6 m 3 /h Max. 110 m 8.0 m 3 /h Max. 80 m Max. 150 m 3.8 m 3 /h 7.0 m 3 /h 10.2 m 3 /h 1 m 2 m 3 m 4 m 4.5 m 1 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 6.5 m Max. 20 m Max. 42 m Max. 85 m Max. 125 m Max. 160 m Max. 215 m Max. 150 m Afvalwatersystemen in woonhuizen 21

22 22 Keuze van de pomp Grundfos Unilift KP roestvaststalen dompelpomp betrouwbaarheid lange levensduur past in kleine en nauwe putten Technische gegevens Vermogen: 0,15 0,35 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x V Vloeistoftemp.: C (max. +70 C gedurende twee minuten) Persaansluiting: rp 1¼ Gewicht: 5,5 7,5 kg Materiaal: roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 10 mm Keuze en dimensionering 100m 1% De afbeeldingen voor keuze en dimensionering zijn gebaseerd op een DN32 persleiding. Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigend vermogen. 2 m 3 m 3.5 m 1 m Max. 10 m Max. 25 m Max. 60 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m Max. 10 m Max. 40 m Max. 80 m Max. 120 m Max. 160 m Max. 16 m Max. 50 m Max. 90 m Max. 135 m Max. 175 m Max. 220 m Max. 100 m Max. 200 m Max. 250 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 7 m KP 150 KP 250 KP Grundfos Installatiehandboek 4e editie

23 Keuze van de pomp 23 Grundfos Unilift AP12 roestvaststalen dompelpomp laag uitslagpijl mogelijk door mantelkoeling robuust vanwege roestvaststaal demontabele voedings- en vlotterkabel met stekerverbinding Technische gegevens Vermogen: 0,4 1,1 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 400 V Vloeistoftemp.: C (max. +70 C gedurende twee minuten) Persaansluiting: rp 1½ 2 Gewicht: 9,7 18,2 kg Materiaal: roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 12 mm Keuze en dimensionering 100m 1% 2 m 4 m 6 m 8 m 1 m 2 m 4 m 6 m 8 m 10 m 1 m 12 m 1 m 2 m 4 m 6 m 8 m 10 m Max. 1 m 10 m 12 m 14 m 1 m 2 m 4 m 6 m 8 m Max. 95 m Max. 200 m De afbeeldingen Max. 50 m Max. 150 m Max. 410 m voor keuze en dimensionering zijn Max. 60 m Max. 210 m Max. 310 m Max. 830 m gebaseerd op 1½ Max. 220 m Max. 360 m Max. 460 m Max. 620 m verticale leiding Max. 370 m Max. 510 m Max. 610 m Max m en 2 horizontale leiding (Unilift Max. 520 m Max. 660 m Max. 760 m Max m AP : 2 Max. 600 m Max. 740 m Max. 830 m Max m verticaal en 2½ horizontaal). Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigend AP AP AP AP vermogen. Afvalwatersystemen in woonhuizen 23

24 24 Keuze van de pomp Grundfos Unilift AP35 roestvaststalen dompelpompen laag uitslagpijl mogelijk door mantelkoeling robuust vanwege roestvaststaal demontabele voedings- en vlotterkabel met stekerverbinding Technische gegevens Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 400 V Vermogen: 0,6 0,8 kw Vloeistoftemp.: C (max. +70 C gedurende twee minuten) Persaansluiting: rp 1½ Gewicht: 11 14,7 kg (Unilift AP35) Materiaal: roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 35 mm Keuze en dimensionering 100m 1% De afbeeldingen voor keuze en dimensionering zijn gebaseerd op 1½ verticale leiding en 2 horizontale leiding. Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigend vermogen. 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 1 m Max. 30 m Max. 110 m Max. 180 m Max. 260 m Max. 330 m Max. 410 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 7 m 8 m Max. 15 m Max. 90 m Max. 160 m Max. 240 m Max. 310 m Max. 390 m Max. 470 m Max. 540 m AP AP Grundfos Installatiehandboek 4e editie

25 Keuze van de pomp 25 Grundfos Unilift AP50 roestvaststalen dompelpompen laag uitslagpijl mogelijk door mantelkoeling robuust vanwege roestvaststaal demontabele voedings- en vlotterkabel met stekerverbinding Technische gegevens Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 400 V Vermogen: 0,8 1,1 kw Vloeistoftemp.: C (max. +70 C gedurende twee minuten) Persaansluiting: rp 2 Gewicht: 11 14,7 kg (Unilift AP35) Keuze en dimensionering 100m 1% De afbeeldingen voor keuze en dimensionering zijn gebaseerd op 2 verticale leiding en 2½ horizontale leiding. Deze leidingmaat zorgt voor zelfreinigende pompen. 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 1 m Max. 35 m Max. 140 m Max. 240 m Max. 350 m Max. 450 m Max. 550 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 7 m 8 m Max. 35 m Max. 140 m Max. 240 m Max. 350 m Max. 450 m Max. 550 m Max. 660 m Max. 760 m AP AP Afvalwatersystemen in woonhuizen 25

26 26 Keuze van de pomp Grundfos Unilift AP35B roestvaststalen dompelpomp voorbereid voor voetbochtkoppeling robuust vanwege roestvaststaal demontabele voedings- en vlotterkabel met stekerverbinding Technische gegevens Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 400 V Vermogen: 0,6-0,8 kw Vloeistoftemp.: C Persaansluiting: rp 2 Gewicht: 7,4 10 kg Materiaal: roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 35 mm Keuze en dimensionering 100m 1% De afbeeldingen voor keuze en dimensionering zijn gebaseerd op 2 verticale leiding en 2½ horizontale leiding. Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigend vermogen. 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m Max. 20 m Max. 120 m Max. 220 m Max. 330 m Max. 430 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 7 m Max. 20 m Max. 120 m Max. 220 m Max. 330 m Max. 430 m Max. 540 m Max. 640 m AP35B AP35B Grundfos Installatiehandboek 4e editie

27 Keuze van de pomp 27 Grundfos Unilift AP50B roestvaststalen drainage- en rioolwater dompelpomp voorbereid voor voetbochtkoppeling robuust vanwege roestvaststaal demontabele voedings- en vlotterkabel met stekerverbinding Technische gegevens Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 400 V Vermogen: 0,8-1,5 kw Vloeistoftemp.: C Persaansluiting: rp 2 Gewicht: 8,4 10,2 kg Materiaal: roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 50 mm Keuze en dimensionering 100m 1% Max. 20 m Max. 75 m Max. 20 m Max. 220 m De afbeeldingen voor keuze Max. 180 m Max. 120 m Max. 430 m en dimensionering Max. 280 m Max. 330 m Max. 640 m zijn Max. 380 m Max. 530 m Max. 850 m gebaseerd op 2 verticale Max. 490 m Max. 740 m Max m leiding en 2½ Max. 590 m Max. 850 m Max m horizontale leiding. Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigend AP50B AP50B AP50B vermogen. 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 1 m 2 m 4 m 6 m 8 m 9 m 1 m 1 m 2 m 4 m 6 m 8 m 10 m 12 m Afvalwatersystemen in woonhuizen 27

28 28 Keuze van de pomp Grundfos DW dompelbare drainagepomp robuust, bestendig tegen schurende media laag gewicht vanwege aluminium behuizing zeer betrouwbaar vanwege dubbele asafdichting Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 82 l/s Opvoerhoogte max. 95 m Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 230 V / 3 x 400 V Vloeistoftemp.: C Persaansluiting: max. 150 mm / 6 Gewicht: kg Max. grootte van vaste deeltjes: 10 mm Capaciteitscurves H [m] (A)3.H DW (A)3.H (A)3.H (A) (A) (A)3.H (A) (A) (A) (A) (A) (A) (A) Q [l/s] Q [m 3 /h] 28 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

29 Keuze van de pomp 29 Grundfos DP dompelbare drainagepomp eenvoudig onderhoud door snelle toegang tot waaier en pomphuis. voedingskabel met waterdichte connector Cartridge asafdichting Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 49 m³/uur, 13 l/s Opvoerhoogte max. 25,1 m Vermogen: 0,9 2,6 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x V / 3 x V Vloeistoftemp.: C Persaansluiting: rp 2 / DN65 Gewicht: kg Materiaal: Gietijzer Max. grootte van vaste deeltjes: 10 mm Explosieveilige uitvoering: Optie Capaciteitscurves P [kpa] H [m] / DP Hz Q[l/s] Q[m 3 /h] Afvalwatersystemen in woonhuizen 29

30 30 Keuze van de pomp Grundfos EF dompelpomp voor drainageen afvalwater eenvoudig onderhoud door snelle toegang tot waaier en pomphuis. voedingskabel met waterdichte connector Cartridge asafdichting Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 44,1 m³/uur, 12,7 l/s Opvoerhoogte max. 22,4 m Vermogen: 0,6 1,5 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x V / 3 x V Vloeistoftemp.: C Persaansluiting: rp 2 Gewicht: 38 kg Materiaal: Gietijzer Max. grootte van vaste deeltjes: 30 mm Explosieveilige uitvoering: Optie Capaciteitscurves EF Hz / / Grundfos Installatiehandboek 4e editie

31 Keuze van de pomp 31 Grundfos SE1 dompelbare afvalwaterpomp eenvoudig onderhoud door snelle toegang tot waaier en pomphuis en voedingskabel met waterdichte connector Cartridge asafdichting enkelkanaals waaier met hoog rendement Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 19 l/s Opvoerhoogte max. 17 m Vermogen: 0,9 1,5 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x V / 3 x V Vloeistoftemp.: C Persaansluiting: dn 65 Gewicht: 48 kg Materiaal: Gietijzer Max. grootte van vaste deeltjes: 50 mm Explosieveilige uitvoering: Optie Capaciteitscurves p [ka] 160 H [m] SE Hz / Q [l/s] Q [m 3 /h] Afvalwatersystemen in woonhuizen 31

32 32 Keuze van de pomp Grundfos SEV dompelbare afvalwaterpomp eenvoudig onderhoud door snelle toegang tot waaier en pomphuis en voedingskabel met waterdichte connector Cartridge asafdichting verstoppingsvrije vortex waaier Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 12,5 l/s Opvoerhoogte max. 10,5 m Vermogen: 0,9 1,5 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x V / 3 x V Vloeistoftemp.: C Persaansluiting: dn 65 Gewicht: 41 kg Materiaal: Gietijzer Max. grootte van vaste deeltjes: 65 mm Explosieveilige uitvoering: Optie Capaciteitscurves p [kpa] 100 H [m] SEV Hz / / Q [l/s] Q [m 3 /h] 32 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

33 TM Keuze van de pomp 33 Grundfos SEG versnijdende dompelpomp eenvoudig onderhoud door snelle toegang tot waaier en pomphuis en voedingskabel met waterdichte connector eenvoudige afstelling smart trim van snijmechanisme voor optimaal rendement. Cartridge asafdichting Technische gegevens Capaciteitsbereik: Capaciteitscurves flow max. 5 l/s Opvoerhoogte max. 45 m 0,9 4 kw 1 x 230 V / 3 x 400 V Vermogen: Nominaal spanningsbereik: Aantal polen: 2 Max. vloeistoftemp.: C Persaansluiting: dn 40 / DN 50 Gewicht: Materiaal: Versnijdend systeem: kg Gietijzer Gehard roestvaststaal p [kpa] H [m] SEG Q [l/s] Q [m 3 /h] Afvalwatersystemen in woonhuizen 33

34 34 Keuze van de pomp Grundfos Prefab kunststof pompputten licht gewicht toevoerleiding ter plekke in te boren lange levensduur door nietcorrosief materiaal voorzien van compleet leidingwerk Technische gegevens Materialen: roestvaststaal, Polyethyleen, Polypropyleen Diameters: Ø 400, Ø 600, Ø 800 en Ø 1000 Standaard lengte: 1500, 2000 en 2500 mm Geschikt voor pomptypes: unilift CC, Unilift KP, Unilift AP/AP-B, DP, EF, SE, SEV en SEG De complete serie pompputten kan worden voorzien van diverse soorten pompen en verschillende materialen leidingwerk. Bezoek: om de complete verkrijgbare reeks te bekijken. 34 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

35 Keuze van de pomp 35 Grundfos Sololift+ WC/WC-1/WC-3/CWC-3 opvoerunit laag inschakelniveau (63 mm) modern ontwerp Geïntegreerde terugslagklep Technische gegevens Mogelijke inlaten: wc: alleen WC (DN 100) wc-1: WC (DN 100) + 1 (DN 40) wc-3: WC (DN 100) + 3 (DN 40) CWC-3: WC (DN100) + 3 DN40 Vermogen: 400 W Frequentie: 50 Hz Spanning: 1 x V Gewicht: 5,4 kg Max. vloeistoftemperatuur: 40 C Keuze en dimensionering 5 m 4 m 3 m 2 m 1 m max 10m max 20m max 30m max 50m max 100m 1% Berekening gebaseerd op DN 25 PVC leiding Afvalwatersystemen in woonhuizen 35

36 36 Keuze van de pomp Grundfos Sololift+ C-3/D-3 opvoerunit Technische gegevens Mogelijke inlaten: Vermogen: Frequentie: Spanning: Gewicht: Keuze en dimensionering 3 (DN40) C-3: 300 W D-3: 270 W 50 Hz 1 x V C-3: 4,7 kg D-3: 3,5 kg Max. vloeistoftemperatuur: C-3: 40 C (Max. +70 C gedurende twee minuten) D-3: 40 C 4 m 3 m 2 m 1 m max 10 m max 20 m max 30 m max 50 m 1% Berekening gebaseerd op DN 25 PVC leiding 36 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

37 Keuze van de pomp 37 Grundfos Liftaway B opvang van afvalwater onder de vloer Technische gegevens Vloeistoftemp.: C Afmeting van de inlaat: 3 x DN 100 Persaansluiting: 1 x DN 40 Gewicht: 14,7 kg (zonder pomp) Ontluchting/kabeldoorvoer: 1 x DN 70 Materiaal: pe Tankvolume: Pompunit: 100 l in combinatie met Unilift KP/AP (niet inbegrepen) De pompcapaciteit hangt af van de gekozen pomp. Zie hiervoor Unilift KP/AP Afvalwatersystemen in woonhuizen 37

38 38 Keuze van de pomp Grundfos Liftaway C opvang van afvalwater op vloerniveau Technische gegevens Nominaal spanningsbereik: 1 x V Vloeistoftemp.: C (max. +70 C gedurende twee minuten) Afmeting van de inlaat: 3 x DN x DN 40/50 Persaansluiting: 1 x DN 40 Gewicht: 3,2 kg (zonder pomp) Materiaal: abs Tankvolume: 13 l Pompunit: in combinatie met Unilift KP-A/KP-S (niet inbegrepen) De pompcapaciteit hangt af van de gekozen pomp. Zie hiervoor Unilift KP 38 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

39 Keuze van de pomp 39 Grundfos Multilift MSS/M enkelpomps opvoerunit voor rioolwater stille werking Gas- en geurdicht Geavanceerde besturing Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 16 l/s Opvoerhoogte max. 19 m Vermogen: 1,2 3,2 kw Nom. spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 230 V / 3 x 400 V Vloeistoftemp.: C Afmeting van de inlaat: 3 x DN x DN x DN 50 Persaansluiting: 1 x DN 80/100 Gewicht: 43 kg - 74 kg Materiaal: Tankcapaciteit/ effectief volume: Capaciteitscurves polyethyleen mss: 66 l / 35 l M: 100 l / 54 l H [m] M(L)D.32.2 Min. flow met drukleiding DN80 Min. flow met drukleiding DN100 M/MD M(L)D.24.2 M(L)D.22.4 M(L)D Q [l/s] Q [m 3 /h] Afvalwatersystemen in woonhuizen 39

40 40 Keuze van de pomp Grundfos Multilift MD en MLD dubbelpomps opvoerunit voor rioolwater stille werking Gas- en geurdicht Geavanceerde besturing Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 32 l/s Opvoerhoogte max. 19 m Vermogen: 1,5 3,2 kw per motor Nom. spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 230 V / 3 x 400 V Vloeistoftemp.: C Afmeting van de inlaat: 3 x DN x DN x DN 50 Persaansluiting: 1 x DN 80/100 Gewicht: 80 kg 197 kg Materiaal: Tankcapaciteit/ effectief volume: Capaciteitscurves polyethyleen md: 120 l / 72 l MLD: 270 l / 190 l H [m] M(L)D.32.2 Min. flow met drukleiding DN80 Min. flow met drukleiding DN100 M/MD 12 M(L)D M(L)D M(L)D Q [l/s] De curves hebben betrekking op bedrijf met één pomp Q [m 3 /h] 40 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

41 Toebehoren 41 Afvalwatersystemen in woonhuizen 41

42 42 Toebehoren Toebehoren voor Unilift CC, KP of AP Pomptypes Pos. Toebehoren Unilift CC Unilift KP Unilift AP12 Unilift AP35/50 Unilift AP35B/50B 1 Bus voor leidingaansluiting Rp 1½/2 Rp 2/2½ Rp 1½/1½ 2 Leidingnippel Rp 1½/2 Rp 2/ m rubber leiding incl. klemmen Aansluitingsdeel voor rubber leidingen Rp 2/2½ 1½ 2 2½ Rp 1½ Rp2 Rp 2½ 5 Terugslagklep, baltype 6 Afsluitklep 7 Hexagon nippel 8 Union 9 gebogen leiding Terugslagklep voor persleiding (roestvaststaal) Automatische koppeling Leidingkoppelingen Geschroefde koppelingen Rp 1½ Rp 2 Rp 2½* Rp 1½ Rp2 Rp 2½ Rp 1½ Rp2 Rp 2½ Rp 1½ Rp2 Rp 2½ Rp 1½ Rp2 Rp 2½ Rp 1¼ Rp 1½ G 1¼ x ø25 G 1¼ x ø32 G 1¼ x ø40 Verschillende toebehoren zijn verkrijgbaar in verschillende landen, vraag ernaar bij uw plaatselijke vertegenwoordiger van Grundfos 42 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

43 Toebehoren Afvalwatersystemen in woonhuizen 43

44 44 Toebehoren Toebehoren voor Multilift Toebehoren Type Pos. Afbeelding Omschrijving Aansluitmaat M/MSS/MD MLD Geflensde socket voor PVC leiding DN 150 Bouten, moeren en pakking, 8 van elk 16 x 65 mm Bouten, moeren en pakking, 8 van elk 16 x 65 mm DN 80 DN Schuifklep voor inlaat DN 100 DN 150 DN 80 Afsluitklep DN Terugslagklep Gietijzer baltype PN10 DN 80 DN 100 Externe set met hefboom en gewicht. Staal, epoxy-gecoat. DN 80 DN 100 DN 80/80 Flens/slang DN 80/100 DN 100/100 Ø53 3 Flexibel aansluitstuk Ø75 Ø110 Ø160 Ø53 Klem Ø75 Ø110 Ø Handbediende membraanpomp 1½ De positienummers verwijzen naar het Multilift M/MD installatievoorbeeld in het deel Tips & problemen oplossen. 44 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

45 Toebehoren 45 Toebehoren voor Multilift Toebehoren Pomptype Pos. Afbeelding Omschrijving Aansluitmaat MSS/M/MD/MLD Accu voor regelaar, 9,6 V Signaallamp Binnenshuis Signaalhoorn Buitenshuis 230 V Urenteller 400 V 230 V Teller van het aantal inschakelingen 400 V 25 A Externe hoofdschakelaar voor voedingskabel 40 A 80 A Afvalwatersystemen in woonhuizen 45

46 46 Toebehoren Toebehoren voor prefab putten Type Leidingdiameter Omschrijving Hulzen 40 mm Huls 50 mm Huls 63 mm Huls 75 mm Huls 90 mm Huls 110 mm Huls 160 mm Huls Boor voor grote gaten Centreerboor 40 mm Boor, 51 mm 50 mm Boor, 60 mm 63 mm Boor, 75 mm 75 mm Boor, 86 mm 90 mm Boor, 102 mm 110 mm Boor, 121 mm 160 mm Boor, 172 mm Isolatiehoes De isolatiehoes wordt over de leidingen en appendages geplaatst ter bescherming tegen vorst. Ventilatiepakket Ventilatiepakket (50 mm) Niveaumelders Meer informatie vindt u in de brochure LC/LCD niveauregelaars. Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met uw plaatselijke vertegenwoordiger van Grundfos. 46 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

47 Toebehoren 47 Niveauregelaars en toebehoren Regeleigenschappen regeling van één of twee pompen periodieke wisseling motorbeveiliging hoog en laagwater alarm display voor eenvoudige instelling Niveauregelaars SmartCon MCM (D) 80 Regeling voor 1 of 2 pompen gebaseerd op analoge signalen, zoals van een druksensor. Eventuele toepassing van een back-up vlotter. Lokale dataopslag. Instel- en uitleesmogelijkheden door middel van een LCD display en tiptoetsen. Potentiaalvrij contact voor doormelding van een alarm en een 24 volts signaal voor aansluiten van een alarmlamp. Eventuele uitbreiding met LON communicatie of GSM melding mogelijk. Toebehoren Drukopnemer RVS 4-20mA (0-1mWk) Vlotterschakelaar met 10 m kabel Alarmhoorn voor externe alarmindicatie (buitenshuis) Alarmhoorn voor externe alarmindicatie (binnenshuis) LONinstekmodule voor LON communicatie GSM kit voor alarmmelding per SMS Elektrodes met 10 m kabel Voor aanvullende eigenschappen en informatie over andere toebehoren, bijv. automatische koppeling en hulpstukken, wordt verwezen naar de relevante productbrochures en databoeken. Afvalwatersystemen in woonhuizen 47

48 48 Opmerkingen 48 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

49 Theorie 49 Afvalwatersystemen in woonhuizen 49

50 50 Theorie Bepaling van inkomende hoeveelheid water Inkomende hoeveelheid water bestaat uit één of meer van de volgende type water: drainagewater (Q d ) regenwater (Q r ) afvalwater (Q i ) De totale inkomende hoeveelheid water(q) in afvalwatersystemen wordt als volgt berekend: Q = Q d + Q r + Q i (l/s) Drainagewater (Q d ) In termen van volume is de hoeveelheid drainagewater doorgaans klein. In geval van poreuze ondergrond (zand) zal de toevoer van drainagewater groter zijn dan bij een niet poreuze ondergrond (klei). Als vuistregel kunnen de volgende waarden worden gebruikt wanneer de grondcondities normaal zijn (d.w.z. niet in de nabijheid van rivieren, andere waterwegen of moerassen). Zanderige grond: Kleigrond: Q d = L x 0,008 [l/s] Q d = L x 0,003 [l/s] L = Lengte van afvoerleidingen Aftevoeren hoeveelheid water [m³/uur] Drainage Zanderige grond Kleigrond Drainageleiding in meters 50 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

51 Theorie 51 Regenwater (Q r ) Bepaal de oppervlakte van het neerslaggebied waaruit het regenwater wordt opgevangen. Hoeveelheid regenwater wordt berekend als volgt: Q r = i x Φ x A, waarbij i = de nominale regenintensiteit (l/s/m²) Φ = afvoercoëfficiënt A = neerslaggebied in m² Bij de berekening van de hoeveelheid regenintensiteit dient te worden nagedacht over het risico van een eventuele overstroming. De nominale regenintensiteit varieert van het ene gebied tot het andere. Primaire richtlijnen voor Nederland zijn: 140 l/s/ha 5 m³/uur/100 m² De afvoercoëfficiënt is een maat voor het wegvloeien van het regenwater uit het neerslaggebied. De coëfficiënt varieert met het type oppervlak, en wordt in de volgende tabel weergegeven: Afvoercoëfficiënten Oppervlak Daken en ondoordringbare oppervlakken 1,0 Klinker bestrating 0,8 Grind 0,3 Parken en tuinen 0,1 Afvoer coëfficiënt Φ Het neerslaggebied is het gebied van waaruit het water naar het afvoersysteem stroomt. Afvalwatersystemen in woonhuizen 51

52 52 Theorie Hoeveelheid binnenkomend afvalwater (Q i ) De hoeveelheid van afvalwater is afgeleid van de aangesloten toestellen/sanitair in het gebouw en hun gelijktijdigheid van afvoeren. Q i = K Σ DU + Q e Q i = hoeveelheid van afvalwater [l/s] K = constante faktor DU = aansluitwaarde [l/s] Q e = continue afvoer [l/s] bijv. koelwater etc. De constante faktor bevat aanpassingen voor de frequentie van gebruik van afvoerende sanitaire (toestellen). Constante faktor Type gebouw Onregelmatig gebruik, bijv. woongebouwen, restaurants, kantoorgebouwen Regelmatig gebruik, bijv. in ziekenhuizen, scholen, restaurants, hotels Veelvuldig gebruik, bijv. openbare toiletten en/of douches K 0,5 0,7 1,0 De aansluitwaarde DU is een maat voor de toevoer hoeveelheid water naar een sanitair toestel. Het aantal liters water dat men gemiddeld in Nederland per persoon per dag verbruikt is 135 liter. 52 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

53 Theorie 53 Ontwerpeenheden (aansluitwaarde) Afvoertoestel/sanitair DU/l/s Aansluitmaat Wasbak, bidet 0,5 DN 40 Douche, badkuip 0,8 DN 50 Wasmachine voor maximaal 6 kg 0,8 DN 50 Gootsteen, vaatwasmachine 0,8 DN 50 Toilet met 4,5 l stortbak Toilet met 6 l stortbak Toilet met 9 l stortbak Afvoerputje DN 50 Afvoerputje DN 70 Afvoerputje DN 100 1,8 2,0 2,5 1,0 1,5 2,0 DN 80/90 DN DN 100 DN 50 DN 70 DN 100 Industriële vaatwasmachine 2* DN 50 Urinoir (enkel) 0,5 DN 50 *De fabriekswaarden, indien beschikbaar, dienen te worden gebruikt voor de berekening. Afvalwatersystemen in woonhuizen 53

54 54 Theorie Capaciteit, snelheid en aantal pompen De capaciteit van het pompsysteem moet altijd groter zijn dan de berekende maximale ingaande flow (Qi). Het overschot aan capaciteit hangt af van de nauwkeurigheid van de berekening van de ingaande flow. In woonhuizen waar afvalwater met fecaliën wordt verpompt, zal het zelfreinigende vermogen van de persleiding doorgaans de minimale pompcapaciteit bepalen. De minimale watersnelheid voor afvoerleidingen is: verticaal: 1 m/s horizontaal: 0,7 m/s Belangrijke opmerkingen: Om verliezen en lawaai in het systeem te vermijden dient de watersnelheid niet hoger te zijn dan 2,3 m/s. Het gebruik van een versnijdende pomp maakt leidingsnelheden van slechts 0,7 m/s mogelijk, aangezien de grootte van vaste deeltjes aanzienlijk is gereduceerd. De tabel geeft minimale en maximale flow aan voor diverse leidingafmetingen om de zelfreinigende snelheid van minimaal 0,7 m/s in de persleiding te verkrijgen: Minimale flow Maximale flow Leidingdiameter l/s m³/uur l/s m³/uur DN 50 (di=63,3 mm) 2,2 8 7,2 26,3 DN 65 (di=77,5 mm) 3, ,8 39,4 DN 80 (di=87,5 mm) 4,2 15 3,8 49,3 DN 100 (di=113 mm) ,0 82,1 Installaties met een enkele pomp zijn het meest gebruikelijk in. Afhankelijk van de grootte en de variaties van de hoeveelheid binnekomend water en de mate van ongemak in het geval van pompstoring, kan een installatie met twee pompen worden gerealiseerd. Dit geeft zekerheid in geval van pompstoring. 54 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

55 Theorie 55 Ontwerp en dimensionering van leidingsystemen Het ontwerp van de leidingen moet zo eenvoudig mogelijk worden gemaakt. Het dient inspectie, service en onderhoud niet te belemmeren. Tegelijkertijd dient over het aantal, type en plaats van appendages op toe- en afvoerleidingen zorgvuldig te worden nagedacht. Deze appendages bestaan o.a. uit: afsluiters en terugslagkleppen bochten, verdeelstukken, vertakkingen, versmallingen en verbredingen flenzen en aansluitingen Opmerkingen bij de installatie: Elke dompelpomp dient te worden voorzien van een persleiding Aansluitingen kunnen worden gemaakt aan een externe afvoerleiding een verdeelstuk dat verbonden is met een externe afvoerleiding buiten de pompput Elke afvoerleiding kan worden voorzien van een terugslagklep een afsluiter In zeer korte leidingsystemen waar terugstroming van vloeistof geen probleem is kan de terugslagklep worden weggelaten. In die situaties waarbij de persleiding bij het lezingsunt onder water uitkomt is het plaatsen van een beluchter aan te bevelen i.v.m. opheffen hevelwerking. Bescherming tegen terugstroming Bij overbelasting van het vrij-vervalriool door bijvoorbeeld zware regenval bestaat de kans dat het water uit het riool terug de woning in kan stromen. Om dit te voorkomen dient men een zwanenhals tot boven het maximale waterniveau van het vrij-vervalriool toe te passen. Afvalwatersystemen in woonhuizen 55

56 56 Theorie Leidingmateriaal Kunststofleidingen zijn uitermate geschikt als afvoerleiding voor zowel vrij-verval als persleiding. Bij extreem hoge drukken gaat de voorkeur uit naar roestvast stalen of stalenleidingen. Alle appendages en drukleidingen vanaf de pomp dienen een doorlaat te hebben die minimaal gelijk is aan de doorlaat van de pomp. De volgende materialen zijn geschikt voor gebruik als drukleidingen: Gietijzer thermisch verzinkt staal roestvaststaal Glasvezel-vesterkt plastic polyethyleen (PE) hogedichtheid (HD) lagedichtheid (LD) polypropyleen (PP) acrylonitril-butadieen-styreen (ABS) acrylester-styreen-acrylonitril (ASA) polyvinylchloride (niet-weekgemaakt), slagvast (PVC-HI) 56 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

57 Theorie 57 Bepaling van totale opvoerhoogte De pompdruk moet diverse weerstanden in het systeem overwinnen. De totale opvoerhoogte varieert met de hoeveelheid water die door het systeem stroomt. Hoe meer water des te hoger de weerstand. De totale (manometrische) opvoerhoogte bestaat uit. statische opvoerhoogte (Geodetisch) wrijvingsverliezen in leidingwerk en appendages (H-Dynamisch) Een grafische weergave van de relatie tussen verliezen en waterflow wordt de systeemkarakteristiek genoemd. Geodetische opvoerhoogte Wrijvingsverliezen in bochten en appendages Wrijvingsverliezen in leidingwerk Totale opvoerhoogte H geo H V,A H V,R H tot Berekening van totale opvoerhoogte Afvalwatersystemen in woonhuizen 57

58 58 Theorie Statische opvoerhoogte De statische opvoerhoogte is het verschil in hoogte tussen het gemiddelde waterniveau in de pompput en de uitlaat (eindniveau) onder de voorwaarde dat geen enkel gedeelte van het leidingsysteem op een hoger niveau is dan het eindniveau, en dat de uitlaat niet ondergedompeld is. De statische opvoerhoogte is onafhankelijk van de hoeveelheid vloeistof die door het systeem stroomt. Als het verschil tussen het hoogste en het laagste waterniveau in de pompput er groot is, kan het nodig zijn om de statische opvoerhoogte zowel bij het uitschakelen als inschakelen van de pomp te berekenen. H Geo 58 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

59 Theorie 59 Wrijvingsverliezen in bochten en appendages Wanneer water door kleppen en bochten etc. in het leidingsysteem wordt geleid gaat energie verloren. Het verlies varieert met de snelheid van het water dat door het systeem stroomt. De tabel hieronder geeft enige benaderingswaarden voor de drukverliezen in bochten en appendages in een normaal leidingsysteem. Verliezen zijn gebaseerd op de theoretische formule: H V,A = Σ ζ v 2 / 2g Profiel- 90 bocht Schuifklep Vrije uitlaat T-stuk verbre- ding Terugslagklep Weerstandfactor ζ 0,3 0,5 0, ,2 0,7 0,007 0,012 0,012 0,025 0,025 0,055 0,8 0,010 0,016 0,016 0,033 0,033 0,072 0,9 0,012 0,021 0,021 0,041 0,041 0, ,015 0,025 0,025 0,051 0,051 0,112 v [m/s] 1,2 0,022 0,037 0,037 0,073 0,073 0,161 1,4 0,030 0,050 0,050 0,100 0,100 0,220 1,6 0,039 0,065 0,065 0,130 0,130 0,287 1,8 0,050 0,083 0,083 0,165 0,165 0, ,061 0,102 0,102 0,204 0,204 0,449 2,2 0,074 0,123 0,123 0,247 0,247 0,543 Drukverlies in meters (H Dynamisch) weerstanden bij verschillende vloeistof snelheden. Afvalwatersystemen in woonhuizen 59

60 60 Theorie Wrijvingsverliezen in leidingen Het wrijvingsverlies in leidingen hangt tevens af van de hoeveelheid (snelheid) van de vloeistof door de leiding. Belangrijke opmerking: De afvoerleiding buiten de put is een zeer belangrijk element bij het dimensioneren en kiezen van pompen. De keuze van de pomp is daarom alleen op de juiste wijze voltooid wanneer de afvoerleiding buiten de put wordt behandeld als een integraal onderdeel van het gehele pompsysteem. De tabel op de volgende pagina geeft een snelle en eenvoudige bepaling van het wrijvingsverlies in leidingen. 60 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

61 Theorie 61 Nominale diameter DN 32 DN 40 DN 50 DN 60 DN 70 DN 80 DN 90 DN 100 Volume [l/m] 0,80 1,25 1,96 2,83 3,85 5,03 6,36 7,85 1 0,090 1,5 0,198 0,028 0, ,108 0,034 0,013 2,5 0,167 0,052 0, ,074 0,029 0,014 3,5 0,038 0,017 0, ,050 0,023 0,012 4,5 0,064 0,029 0,014 0, ,078 0,035 0,018 0,010 5,5 0,042 0,021 0,012 0, ,025 0,014 0,008 7,5 0,012 Flow [l/s] Afvalwatersystemen in woonhuizen 61

62 62 Theorie Berekeningsvoorbeeld: Grundfos SEG Uitgangspunt is een woonhuis waarvan al het afvalwater wordt afgevoerd naar een buiten het huis gelegen pompput. De pompinstallatie is samengesteld uit een Grundfos SEG versnijdende pomp met een kunststof put. Het uiteindelijke lozingspunt ligt 55 m verwijderd van de pompinstallatie. Bereken de ingaande flow van afvalwater Q i : Een eengezinswoning heeft drie wastafels, twee toiletten met 6 l stortbakken, een badkuip, een douche, een wasmachine, een gootsteen en een vaatwasmachine. De som van alle aansluitwaardes: ΣDU = 3 0,5+2 2,0+0,8+0, 8+0,8+0,8+0,8 = 9,5 Volume aan afvalwater van alle afvoerende toestellen/sanitair: Q i = 0,5 9.5 = 1,5 l/s = 5,4 m 3 /uur Een pomp dient zodanig te worden gekozen dat de stroomsnelheid van het verpompte medium zodanig is dat het zelfreinigende vermogen van de leidingen intact blijft. NB: Een pomp voor het versnijden van vast en vezelachtig materiaal vereist een drukleiding met een minimale vrije doorlaat van 40 mm. Bepaal de diameter van de drukleiding met de berekende capaciteit van Q i = 1,5 l/s: Een persleiding dient te worden gekozen met een binnendiameter D i = 50 mm omdat dan voldoende vloeistofsnelheid van 0,8 m/s wordt verkregen. Binnendiameter Di [mm] v [m/s] 40 1,2 50 0,8 Vervolg op volgende pagina > 62 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

63 TM Theorie 63 Bepaling van de totale opvoerhoogte H manometrisch Uitschakelpunt van de pompinstallatie: Beoogde opvoerhoogte: hoogte van het lozingspunt +0,5 m NAP +8,5 m NAP De statische opvoerhoogte H wordt berekend uit het stat. verschil tussen de hoogte van het lozingspunt en het uitschakelpunt van de pomp: H stat. = 8,5 m 0,5 m = 8 m Het leidingsysteem bevat de volgende appendages 2 x 90 bochten = 2 x 0,016 m 1 x uitlaat = 1 x 0,016 m 1 x kogelterugslagklep = 1 x 0,072 m 1 x vrije afvoeropening = 1 x 0,032 m Totaal h dyn. A. = 0,15 m Voor Q i = 1,5 l/s en v = 0,8 m/s (met een 55 m lange drukleiding met een binnendiameter van 50 mm): H dyn. L. = 0,019 x 55 m = 1,05 m H man. = H stat. + H dyn. A. + H dyn. L. H tot = 8 m + 0,15 m + 1,05 m = 9,2 m Een Grundfos SEG versnijdende pomp wordt aanbevolen voor een capaciteit Q i = 1,5 l/s en een totale opvoerhoogte van H man. = 9,2 m. p [kpa] H [m] SEG Q [l/s] Q [m 3 /h] Afvalwatersystemen in woonhuizen 63

64 64 Theorie Berekeningsvoorbeeld: Multilift MD In een appartementencomplex dient van de 2 in het souterrain gelegen appartementen het water afgevoerd te worden van de volgende sanitaire toestellen, een wasbak, douche, toilet met 6 l stortbak, gootsteen, vaatwasmachine en wasmachine. De totale afvoer van die toestellen wordt opgevangen in de Grundfos Multilift MD en dmv de hierop gemonteerde pompen afgevoerd naar het hoofdriool. Er wordt een zwanenhals constructie in de persleiding toegepast om terugstroom van water te voorkomen. Berekenen van de totale hoeveelheid afvalwater: Som van alle aansluitwaardes: DU = 2 0,5+2 0,8+2 2,0+2 0,8+2 0,8+2 0,8 = 11,4 Volume aan afvalwater van alle afvoerende toestellen/sanitair: Q i = 0,5 11,4 = 1,7 l/s = 6,1 m³/uur De opvoerinstallatie dient zodanig te worden gekozen dat de hoeveelheid verpompte vloeistof groter is dan de berekende afvalwater hoeveelheid en zodanig dat de snelheid in de leiding voldoende is voor het zelfreinigende vermogen. De voor dit doel gekozen leidingdiameter van DN 80 geeft een snelheid 0,7 m/s bij 3,5 l/s. Bereken de opvoerhoogte H manometrisch : Uitschakelpunt van de Multilift: +5,1 m NAP Beoogde opvoerhoogte: Straatniveau = + 9,5 m NAP De opvoerhoogte wordt berekend uit het verschil in hoogte tussen het niveau in de opvoerapparatuur en het hoogste punt van de persleiding met een veiligheid van 0,25 m (zwanenhals). Dit betekent: H statisch = 9,5 m + 0,25 m 5,1 m = 4,65 m Vervolg op volgende pagina > 64 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

65 Theorie 65 Het leidingsysteem bevat de volgende appendages 3 x 90 bochten = 3 x 0,012 m 2 x uitlaat = 2 x 0,012 m 1 x vertakte leiding (vereenvoudigd: bocht + T-stuk) = 1 x 0,037 m Totaal H dyn.a. = 0,097 m De wrijvingsverliezen van de in de pompunt geintegreerde terugslagkleppen zijn opgenomen in de totale unit en worden niet apart in de weerstand van de berekening meegenomen. De drukleiding heeft een lengte van 12,5 m. Voor Q i = 3,5 l/s en DN 80 volgt dat: H Dyn. L. = 0,007 x 12,5 m = 0,09 m H man. = H stat. + H dyn. A. + H dyn. L. H Man. = 4,65 + 0, ,09 = 4,84 m Bij een capaciteit van 3,5 e/sec en een opvoerhoogte van 4,84 m. is de Grundfos Multilift M 15.4 een geschikte installatie. Om een constante afvoer van vuilwater te kunnen garanderen dient volgens de EN een pompunit waar meerdere woningen op aangesloten zijn te worden uitgevoerd met 2 pompen. (M.D. 15.4) Inhoud van de persleiding Het wordt aanbevolen om het systeem zo te ontwerpen dat de totale inhoud van de persleiding minimaal 1x per 24 uur volledig doorgespoeld wordt. Afvalwatersystemen in woonhuizen 65

66 66 Theorie Keuze van speciale pompen Grundfos levert een reeks verschillende pompen binnen een specifiek capaciteitsbereik. Bij de keuze van een pomp dient u op het volgende te letten: de pomp aan de capaciteitspecificaties voldoet. het werkpunt van de pomp zo gunstig mogelijk is. toereikende minimale snelheden worden behaald om de zelfreinigende eigenschappen van de leidingen in stand te houden. dat de diameter van de persleiding in overeensteming is met de vrije doorlaat van de pomp. Voor de keuze van speciale pompen verwijzen wij u naar de Grunfos informatiebrochures of naar Grundfos WinCAPS/WebCAPS op het internet of naar uw plaatselijke vertegenwoordiger van Grundfos. 66 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

67 Tips & problemen oplossen 67 Afvalwatersystemen in woonhuizen 67

68 68 Tips & problemen oplossen Grundfos Sololift+ Bij het installeren van een Grundfos Sololift+ moeten de volgende grondregels worden nageleefd: zorg voor ten minste 10 mm vrije ruimte tussen tank en elke nabijgelegen wand. aansluitingen mogen geen belasting op de tank geven. slechts één bron van afvalwater per inlaat een doucheputje moet op de onderste inlaten aangesloten worden. afvoerleiding dient van een terugstroombeveiliging voorzien te zijn de Sololift+ dient te worden geïnstalleerd met voldoende ruimte voor service en onderhoud. als een douche is aangesloten dient de afvoer van de douche te zijn voorzien van een filter zodat geen haar in de Sololift+ kan komen. de Sololift+ moet op trillingsdempend materiaal worden geplaatst om resonantie in het gebouw te elimineren. sololift apparatuur moet in dezelfde ruimte als het sanitaire product worden geïnstalleerd. de Sololift+ moet direct achter het toilet worden geïnstalleerd. De Sololift = WC-3 kan ook direct rechts naast het toilet worden geïnstalleerd. 68 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

69 Tips & problemen oplossen 69 Opmerking bij de installatie: U dient altijd de Instructie- en Bedieningshandleiding te raadplegen tijdens installatie en opstart. Sololift+ heeft een minimale doorspoeling van 6 liter nodig. Wanneer u een wasmachine wilt installeren, gebruik dan de Sololift+ C-3. Zorg ervoor dat er een ontluchtingsopening in de leiding zit door de afvoer van de wasmachine aan de bovenzijde te bevestigen of door het inbrengen van de afvoerslang van de wasmachine in een leiding met een grotere diameter: Wanneer een Sololift+ gebruikt wordt voor een douche, zorg er dan voor dat het niveau van het waterslot hoger ligt dan het startniveau van de Sololift. SOLOLIFT+ WC CWC C D A Start Stop A Start Stop Start: min. niveau sifon Afvalwatersystemen in woonhuizen 69

70 70 Tips & problemen oplossen Grundfos Unilift CC, KP of AP pomp Bij het installeren van een Grundfos Unilift CC, KP of AP dompelpomp moeten de volgende grondregels worden nageleefd: de volgende kleppen kunnen aan de perszijde worden aangebracht: > Een terugslagklep > Een afsluiter verwijder alle bouwmaterialen en andere ongewenste grote delen uit de pompput voorafgaand aan het opstarten. de vloeistof mag geen vaste stoffen bevatten die groter zijn dan de maximale doorlaat. de vlotterschakelaar moet zonder belemmeringen kunnen werken. Maximale vrije doorlaat: Grundfos Unilift CC/KP: 10 mm Grundfos Unilift AP: 12 mm Opmerking bij de installatie: De afsluiter is niet vereist bij draagbare installaties. U dient altijd de Instructie- en Bedieningshandleiding te raadplegen tijdens installatie en opstart. Als lucht is ingesloten in het pomphuis of bij de terugslagklep, dient deze eerst ontlucht te worden. 70 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

71 Tips & problemen oplossen 71 Grundfos beveelt aan om de volgende appendages in de persleiding aan te brengen. Afsluiter Terugslagklep Afvalwatersystemen in woonhuizen 71

72 72 Tips & problemen oplossen De Unilift AP35B en AP50B kunnen tevens worden geïnstalleerd op een automatisch koppelingssysteem (voetbocht koppeling), leverbaar als toebehoren. Bevestiging Twee geleiderstangen Afvoer Voetbocht Klauw Inlaat 72 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

73 Tips & problemen oplossen 73 Grundfos Multilift M/MD Bij het installeren van een Grundfos Multilift MSS/M/MD/ MLD moeten de volgende grondregels worden nageleefd: alle aansluitingen dienen spanningsvrij en volledig waterdicht gemonteerd te zijn. de inlaat- en persleidingen moeten op veilige wijze worden ondersteund. Hun gewicht mag de tank niet belasten. afsluiters dienen op de pers- en inlaatleidingen worden aangebracht voor onderhoud aan de installatie. het medium in de persleiding moet de volgende minimale snelheid kunnen halen > Horizontale leidingen: 0,7 m/s > Verticale leidingen: 1,0 m/s een noodhandpomp dient te worden geïnstalleerd voor het legen van de tank tijdens onderhoud of reparatie. de persleiding moet dmv een zwanenhals boven het straat niveau liggen. de minimale diameter van de persleiding dient 80 mm te zijn. opvoerinstallaties dienen stevig aan de grond bevestigd te zijn. Afvalwatersystemen in woonhuizen 73

74 TM Grundfos Installatiehandboek 4e editie Tips & problemen oplossen Multilift M/MD Installatievoorbeeld Terugstroomniveau Opvoerinstallaties hebben een ontluchtingspijp nodig. De persleiding moet boven het terugstroomniveau een bocht maken (zwanenhals). De persleiding en alle andere aansluitingen dienen door middel van flexibele delen aan de opvoerinstallatie gekoppeld zijn. In de persleiding is het plaatsen van een afsluiter noodzakelijk.

75 Tips & problemen oplossen Een DIN/EN goedgekeurde terugslagklep is noodzakelijk bij een opvoerinstallatie. De ruimte waar de opvoerinstallatie is geïnstalleerd dient voorzien te zijn van een putje of afvoer, waar water van lekkende leidingen of tanks in opgevangen kan worden. We adviseren u een pomp te plaatsen in dit putje. Een opvoerinstallatie dient een afsluiter in de ingaande leiding te hebben die gesloten kan worden bij servicewerkzaamheden. Opvoerinstallaties hebben een minimale vrije ruimte aan alle zijden nodig van 60 centimeter. Om leegzuigen van de sifons te voorkomen mag de persleiding niet direkt aangesloten worden op de vrij-vervalleiding. Als de persleiding van de Multilift is aangesloten op een verzamelleiding samen met een vrij-vervalleiding, dient de verzamelleiding ten minste één maat groter te zijn dan de grootste persleiding en de vrij-verval-leiding. Een handpomp wordt aanbevolen om de unit tijdens werkzaamheden te kunnen legen maar is niet noodzakelijk. Een installatie met twee pompen kan toegepast worden om het risico op storingen te verkleinen. Het volume van de verticale afvoerleiding dient kleiner te zijn dan het pompvolume van de opvoerunit. Regenwater mag nimmer op de installatie worden aangesloten. Zie ook toebehoren voor Multilift. Afvalwatersystemen in woonhuizen 75

76 76 Tips & problemen oplossen Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD Standaard opvoerinstallaties kunnen worden gedimensioneerd met de eenvoudige richtlijnen op de volgende pagina s. 1. Kies MSS, M, MD of MLD op basis van toepassing. 2. Tel de ontwerpeenheden (DU) in het gebouw. 3. Vind een geschikte opvoerinstallatie. 4. meet verticale stijging (H statisch) en horizontale leidinglengte en controleer of de gekozen opvoerinstallatie het water op een veilige wijze kan verwijderen. 76 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

77 Tips & problemen oplossen 77 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD 1. Kies MSS, M, MD of MLD op basis van de toepassing. MSS/M: Alleen voor eengezinswoningen en minder-kritische installaties. MD: Flats en appartemente complexen, licht-commerciële gebouwen, kantoren, scholen, kleine hotels etc. MLD: Licht-commerciële gebouwen, systemen met grote aantallen sanitair, plaatsen met veelvuldig gebruik van sanitaire apparatuur en/of lange periodes met max. belasting, bijv. bioscoop. 2. Tel de ontwerpeenheden (DU) in het gebouw. Ontwerpeenheden (aansluitwaarde) Afvoertoestel/sanitair DU/l/s Aansluitmaat Wasbak, bidet 0,5 DN 40 Douche, badkuip 0,8 DN 50 Wasmachine voor maximaal 6 kg 0,8 DN 50 Gootsteen, vaatwasmachine 0,8 DN 50 Toilet met 4,5 l stortbak Toilet met 6 l stortbak Toilet met 9 l stortbak Afvoerputje DN 50 Afvoerputje DN 70 Afvoerputje DN 100 1,8 2,0 2,5 1,0 1,5 2,0 DN 80/90 DN DN 100 DN 50 DN 70 DN 100 Industriële vaatwasmachine 2* DN 50 Urinoir (enkel) 0,5 DN 50 *De fabriekswaarden, indien beschikbaar, dienen te worden gebruikt voor de berekening. Afvalwatersystemen in woonhuizen 77

78 78 Tips & problemen oplossen Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD 3. Vind een geschikte pomp. De motorgrootte en het model wordt bepaald door het aantal ontwerpeenheden (DU). TYPE Pomp DU* MSS M TYPE Pomp DU* MD** MLD** * max. ontwerpeenheden zijn berekend bij 12 l/s, ander werkpunt zal het aantal max. ontwerpeenheden reduceren. ** max. ontwerpeenheden zijn berekend met werk/standby-bedrijf. 78 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

79 Tips & problemen oplossen 79 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD 4. meet verticale stijging (H statisch) en horizontale leidinglengte en controleer of de gekozen opvoerinstallatie het water op een veilige wijze kan verwijderen. Het doel van deze controle is om er zeker van te zijn dat de gekozen pomp het afvalwater hoog genoeg kan oppompen. Max. verticale en horizontale stijging per motorgrootte Motorgroottes: Verticale leiding, vanaf vloer [m] / / Max. lengte, horizontale leiding [m] Wanneer de verticale leiding Ø100 is in plaats van Ø80, wordt de verticale stijging gereduceerd met ongeveer 1 m, en wordt de medium snelheid gereduceerd van 1,1 m/s naar 0,7 m/s in de verticale leiding. Afvalwatersystemen in woonhuizen 79

80 80 Tips & problemen oplossen Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD Omstandigheden: Verticale leiding Kunststof leiding uitwendig 90 mm Binnendiameter 79 mm Horizontale leiding Kunststofleiding uitwendig 110 mm Binnendiameter 99 mm Min. medium snelheid: Verticaal 1 m/s Horizontaal 0,7 m/s 80 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

81 Tips & problemen oplossen 81 Voorbeeld van eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD Een klein pension heeft acht kamers met WC, bad en wastafel in elke kamer. Bovendien is er een keuken met een afvoerputje, een vaatwasmachine en twee gootstenen. Er is ook een apart toilet met WC en wasbakken. Een Multilift dient te worden geïnstalleerd om het afvalwater 3 m op te voeren en 30 m horizontaal te verpompen naar het hoofdriool. Keuze In dit geval kiezen we voor een MD installatie. Som van ontwerpeenheden (DU)* 9x2,5 + 8x1 + 11x0,5 + 1x1,5 + 1x2 = 39,5 Pompkeuze gebaseerd op ontwerpeenheden (DU) Pomp wordt gekozen. Omdat dit de kleinste eenheid is die in staat is om de berekende totale afvoer te verpompen. Controle bij 3 m stijging is 500 m horizontale leiding toegestaan. 30 m < 500 m 3 m verticale leiding bevat 5,03 l/m x 3 m = 15,1 l 15,1 l < MD effectief volume 72 l *Ontwerpeenheden (DU) Aantal DU Totaal WC 9 2,5 22,5 Badkuipen Wasbakken 11 0,5 5,5 Afvoerputje 1 1,5 1,5 Vaatwasmachine Totaal 39,5 Grundfos kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor eventuele onjuiste dimensionering op basis van dit boekje. Afvalwatersystemen in woonhuizen 81

82 82 Tips & problemen oplossen Multilift MSS/M/MD/MLD minimale flow en maximale lengte van de verticale persleiding Snelheid Nominale leidingdiameter 80 mm 100 mm 0,7 m/s 13,4 m³/uur 22,7 m³/uur 1,0 m/s 18 m³/uur 30 m³/uur Tabel 1. Vereiste flow voor minimale snelheid Multilift Enkele eenheid (MSS) Enkele eenheid (M) Dubbele eenheid (MD/MLD) Inlaat hoogte 80 mm 5 liter per meter Nominale leidingdiameter 100 mm 8 liter per meter 180 mm 7 m 4,35 m 250 mm 9,6 m 6 m 180 mm 10,8 m 6,75 m 250 mm 14,8 m 9,25 m 180 mm 14,4 m 9 m 250 mm 18,4 m 11,5 m Tabel 2. Max. lengte van de verticale persleiding voor de bocht boven het straatniveau. 82 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

83 Tips & problemen oplossen 83 Opstarten van een dompelpomp Doe altijd het volgende voordat u een Grundfos dompelpomp opstart: zorg ervoor dat u de veligheidsvoorschriften in acht neemt Controleer de draairichting van de waaier* zorg ervoor dat het systeem met vloeistof gevuld is en op de juiste wijze ontlucht is zorg ervoor dat de pomp in de vloeistof is ondergedompeld zorg ervoor dat afsluiters, indien aangebracht, open zijn Controleer de instellingen van de niveauschakelaars Controleer dat alle aansluitingen stevig en op de juiste wijze bevestigd zijn *Door de pomp heel even aan te zetten terwijl u de pomp bij het handvat heeft zal de pomp een reaktie kracht geven welke tegengesteld is aan de draairiching. Pompen in 220 V uitvoering draaien altijd goed om. Alleen van toepassing op 3-fasen pompen. Afvalwatersystemen in woonhuizen 83

84 84 Tips & problemen oplossen Inbedrijfstelling, inspectie en onderhoud van pompopvoerinstallaties Onderstaande voorschriften zijn volledig gebaseerd op de richtlijnen EN : 2000 Inbedrijfstelling De pompinstallatie moet door een gekwalificeerd persoon in bedrijf gesteld worden. De leverancier van de pompinstallatie is verantwoordelijk voor het beschikbaar hebben van deze persoon. Het testen met water gedurende minimaal twee schakel-series is noodzakelijk bij het in bedrijf stellen. Tijdens deze test dient drooglopen te worden voorkomen. De volgende zaken moeten gecontroleerd worden vooraf, tijdens en na de test: A. elektrische veiligheid in overeenstemming met IEC of lokale voorschriften B. draairichting van de motor C. Kleppen (bediening, openen, afdichting) D. schakelen en instellen van de regelniveaus in de opvangtank, wanneer deze niet vooraf door de fabrikant zijn ingesteld E. Waterdichtheid van het station, kleppen en leidingen F. nominale spanning en frequentie G. Functionele test van de terugslagklep H. waarschuwingsapparatuur; in combinatie met een tweede schakelcircuit, indien aanwezig I. bevestiging van de afvoerleiding J. motorbeveiligingsschakelaar (door verwijdering afzonderlijke zekeringen (twee-fasen bedrijf)) K. olieniveau (indien olietank aanwezig is) L. Controlelampen, opnemers en meters M. bediening van de handpomp, indien aanwezig. Van de inbedrijfstelling dient een rapport opgesteld te worden, waarin gegevens opgenomen moeten worden over de instelling van de motoroverbelastingschakelaar en de standen van de urentellers. 84 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

85 Tips & problemen oplossen 85 Inspectie Opvoerstations voor afvalwater dienen maandelijks geïnspecteerd te worden, door minimaal twee schakelcycli te observeren en de werking te controleren. Onderhoud Opvoerstations moeten regelmatig onderhouden worden door gekwalificeerd personeel. De tijdsduur tussen twee onderhoudsbeurten mag niet langer zijn dan: ¼ jaar voor installaties in bedrijfsgebouwen ½ jaar bij gebruik voor meedere wooneenheden 1 jaar voor installaties in eengezinswoningen Onderhoud moet bestaan uit: a) visuele inspectie van alle aansluitingen op lekkage b) werking van de kleppen, controle van goede werking en afdichtingen Indien nodig resetten en invetten c) openen en sluiten van terugslagkleppen; controle van de zitting en bal/klep; functionele controle d) reinigen van de pompeenheid en leidingwerk dat er direct op aangesloten is; controleren van waaier en lagers e) Controleren van olieniveau. Vul olie bij of vervang de olie indien noodzakelijk (wanneer een olietank is inbegrepen) f) inwendige reiniging van de tank (indien noodzakelijk of onder speciale omstandigheden) g) visuele inspectie van het elektrische gedeelte van het station h) visuele inspectie van de staat van de opvangtank i) spoel het station eens in de twee jaar door met schoon water Afvalwatersystemen in woonhuizen 85

86 86 Tips & problemen oplossen Nadat onderhoud gepleegd is, moet het station opnieuw in bedrijf gesteld worden. Er dient een logboek bijgehouden te worden van alle onderhoudswerkzaamheden, waarin gedetailleeerde informatie over eventuele uitgevoerde werkzaamheden en beschikbare informatie opgenomen moet zijn. Waarschuw de opzichter indien eventuele fouten niet zijn gecorrrigeerd. Vergeet niet om naar een bewijs te vragen. Onderhoudscontract Eigenaren van opvoerstations wordt aangeraden een onderhoudscontract af te sluiten met een onderhouds- of reparatiebedrijf. 86 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

87 Tips & problemen oplossen 87 Vind gedetailleerde informatie via de Huis & Tuin website De Huis & Tuin website geeft u gemakkelijk en direct toegang tot gedetailleerde productinformatie in onze WebCAPS database. Volg eenvoudig de onderstaande stappen. 1. bezoek de website. 2. vind het Select your business area drop-down menu aan de linkerzijde en kies Home & garden. 3. als het intro gereed is heeft u toegang tot een lijst met algemene productinformatie via één van de volgende links in de bovenste balk: Watertoevoer, Verwarming, Afvalwater, en Totale productlijst. 4. volg in deze lijsten de Gedetailleerde productinformatie in WebCAPS links voor volledige informatie over de pomp waarin u geïnteresseerd bent. Dat is alles! Afvalwatersystemen in woonhuizen 87

88 88 Tips & problemen oplossen Storing Oorzaak Oplossing 1. Motor start niet. Zekeringen slaan door of motorstarter schakelt onmiddellijk uit. Pas op: Probeer niet om de pomp opnieuw te starten! a) storing in de voeding; kortsluiting; aardlekstoring in kabel of motorwikkeling. b) zekeringen slaan door als gevolg van gebruik van verkeerde type zekering. c) waaier geblokkeerd door verontreinigingen. d) niveauschakelaar buiten ingesteld bereik of defect. Laat de kabel en motor controleren en repareren door een bevoegd elektricien. Installeer zekeringen van het juiste type. Reinig de waaier. Controleer de niveauschakelaar. a) lage instelling van thermisch relais in motorstarter. Stel het relais in, in overeenstemming met de specificaties op de typeplaat van de pomp. 2. Pomp werkt, maar motorstarter schakelt na een korte tijd uit. b) verhoogd stroomgebruik als gevolg van grote spanningsafname. c) waaier geblokkeerd door verontreinigingen. Verhoogd stroomgebruik in alle drie fasen. Meet de spanning tussen motorfasen. Tolerantie: ±10%. Reinig de waaier. Al u werkzaamheden aan de pomp of installatie gaat uitvoeren zorg er dan voor dat de elektrischevoeding naar de installatie is afgesloten en houdt de veiligheidsvoorschriften in acht. 88 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

89 Tips & problemen oplossen 89 Storing Oorzaak Oplossing a) waaier geblokkeerd door verontreinigingen. Reinig de waaier. 3. Pomp werkt bij capaciteit lager dan standaard, en met verhoogd energiegebruik. b) verkeerde rotatierichting. Controleer de rotatierichting en, indien nodig, verwissel twee fasen. a) afsluiter gesloten of geblokkeerd. Controleer afsluiter en open en/of reinig deze eventueel. 4. Pomp werkt, maar produceert geen vloeistof. b) terugslagklep geblokkeerd. c) lucht in de pomp. Reinig terugslagklep. Ontlucht de pomp door deze uit het water te tillen, start de pomp en laat deze terug in het water zakken terwijl deze loopt. Al u werkzaamheden aan de pomp of installatie gaat uitvoeren zorg er dan voor dat de elektrischevoeding naar de installatie is afgesloten en houdt de veiligheidsvoorschriften in acht. Afvalwatersystemen in woonhuizen 89

90 90 Contact 90 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

91 Contact 91 Adressen Bedrijf Adres plaats Telefoon Burggraaf Tuinbouw Techniek Mr. Jac Takkade 3 AALSMEER (0297) Technische Unie Alkmaar Ivoorstraat 2 ALKMAAR (072) Vegro Alkmaar Korte Vondelstraat 2-10 ALKMAAR (072) Wasco Alkmaar Phoenixstraat 1 ALKMAAR (072) Warmteservice Groep Laanenderweg 34 ALKMAAR (072) Eriks Servicecenter Alkmaar Safierstraat 3 ALKMAAR (072) Salo u.a. Toermalijnstraat 6 ALKMAAR (072) Eriks B.V. Toermalijnstraat 5 ALKMAAR (072) Lasaulec B.V. Bestevaerstraat 61 ALKMAAR (072) Technische Unie Almelo Twentepoort Oost 44 ALMELO (0546) Wasco Almelo Virulyweg 5A ALMELO (0546) Vihamij B.V. Almelo Haven Noordzijde 89 a ALMELO (0546) Plieger Almelo Turfkade 27 a ALMELO (0546) Wasco Almere Koningsbeltweg 73 ALMERE (036) Plieger Almere Transistorstraat 108 ALMERE (036) Lasaulec B.V. Zwenkgrasstraat 5 ALMERE (036) Koekkoek B.V. Almere Palmpolstraat 18 ALMERE-STAD (036) Warmteservice Groep Euromarkt 125 ALPHEN A/D RIJN (0172) ALPHEN AAN DEN Plieger Alphen aan den Rijn Hoorn 100 (0172) RIJN Vihamij B.V. Ambt Delden Langenhorsterweg 16 AMBT DELDEN (074) Rensa Amersfoort Chromiumweg 87 AMERSFOORT (033) Technische Unie Amersfoort Cobolweg 5 AMERSFOORT (033) Gebr. Van Walraven B.V, Nijverheidsweg Noord 112 AMERSFOORT (033) Vihamij B.V. Amersfoort Neonweg 8 AMERSFOORT (033) Plieger Amersfoort Nijverheidsweg 95 N AMERSFOORT (033) Warmteservice Groep Puntenburgerlaan AMERSFOORT (033) Kopex San. Groothandel B.V. Databankweg 8 AMERSFOORT (033) Technische Unie Amsterdam Dynamostraat 5 AMSTERDAM (020) Technische Unie Amsterdam H.J.E. Wenckebachweg 171 AMSTERDAM (020) Wasco A dam West Nieuwe Hemweg 20 AMSTERDAM (020) Vegro A dam Oost Nobelweg 27 AMSTERDAM (020) Vegro A dam West Zekeringstraat 36 AMSTERDAM (020) Groothandel Van der Wal Anthony Fokkerweg 51 AMSTERDAM (020) Warmteservice Groep A dam Oost Cruquiuskade 155 AMSTERDAM (020) Warmteservice Groep A dam De Clercqstraat 22 AMSTERDAM (020) Oud-West Eriks Service Centrum Amsterdam Dynamostraat AMSTERDAM (020) Warmteservice Groep A dam Haarlemmerstraat 51 AMSTERDAM (020) Centrum Vihamij B.V. Amsterdam Jacob Catskade AMSTERDAM (020) Solar Nederland B.V. Amsterdam Kabelweg 54 AMSTERDAM (020) Warmteservice Groep A dam West Van Slingelandtstraat 43 AMSTERDAM (020) Lasaulec B.V. Berchvliet 17 AMSTERDAM (020) Koekkoek B.V. A dam Oost Wenckebachweg 101 AMSTERDAM (020) Koekkoek B.V. A dam West Willem de Zwijgerlaan 344 AMSTERDAM (020) Koekkoek B.V. A dam Centrum Zeeburgerpad 19 AMSTERDAM (020) Pieksma J. & Zn. B.V. Achtergracht 27 AMSTERDAM (020) CVS Amsterdam Den Brielstraat 22 AMSTERDAM (020) Pieksma J. & Zn B.V. Gerard Terborgstraat 46 AMSTERDAM (020) Vimeta Handel v.o.f Hoogte Kadijk 410 AMSTERDAM (020) Havia B.V. Nassaukade 373 AMSTERDAM (020) AMSTERDAM ZUID Wasco A dam Zuidoost Hoogoorddreef 72 (020) OOST Wasco Apeldoorn Sint Eustatius APELDOORN (055) Rensa Apeldoorn Tweelingstraat 137 APELDOORN (055) (055) Plieger Apeldoorn Aruba 5 APELDOORN 61/62/63 Afvalwatersystemen in woonhuizen 91

92 92 Contact Plieger Apeldoorn Saba 12 APELDOORN (055) Warmteservice Groep Sleutelbloemstraat 31 APELDOORN (055) Kopex San. Groothandel B.V. Spadelaan 3 APELDOORN (055) Vihamij B.V. Arnhem Driepoortenweg 16 ARNHEM (026) Rensa Arnhem Overmaat 78 A ARNHEM (026) Technische Unie Arnhem Vlamoven 33 ARNHEM (026) Plieger Arnhem De Overmaat 60 ARNHEM (026) Eriks Servicecenter Arnhem P. Calandweg 46 ARNHEM (026) Vegro Arnhem P.Calandweg 23 ARNHEM (026) Warmteservice Groep Vlamoven 2B ARNHEM (026) Dales Sanitair Arnhem Cruguiusweg 6-8 ARNHEM (026) Kopex San. Groothandel B.V. P. Calandweg 48 ARNHEM (026) Handelsonderneming Arnhem Merwedestraat 2 ARNHEM (026) Solar Nederland B.V. Assen Havenkade 2 ASSEN (0592) Vihamij B.V. Assen Wiltonstraat 4 ASSEN (0592) Plieger Assen Zeilmakersstraat 4 ASSEN (0592) Lasaulec B.V. Europaweg Noord 7 ASSEN (0592) Koekkoek B.V. Baarn Saturnusweg 5 BAARN (035) Akkermans Techniek B.V. Lelyweg 15 BERGEN OP ZOOM (0164) Vihamij B.V. Bergen op Zoom Karmel 223 BERGEN OP ZOOM (0164) Beuken B.V. Vierlingweg 1 BERGEN OP ZOOM (0164) Plieger Beverwijk Laan van Meerenstein 12 BEVERWIJK (0251) Lasaulec B.V. Rietlanden 4 BEVERWIJK (0251) Rensa Breda Minervum 1607 BREDA (076) Wasco Breda Nikkelstraat 1 BREDA (076) Technische Unie Breda Takkebijsters 19 BREDA (076) Warmteservice Groep Neerloopweg 7 BREDA (076) Vegro Breda Zinkstraat 28 BREDA (076) De Ruyter B.V. Groothandel Allerheiligenweg 85 BREDA (076) Kopex San. Groothandel B.V. Hekven 2 c BREDA (076) Akkermans Techniek B.V. Spinveld 62 BREDA (076) Gevier B.V. Bunnik Rumpsterweg 8 b BUNNIK (030) Bouwmaat Nederland B.V. Ceciusweg 5 BUNSCHOTEN (033) Van Walraven Bussum B.V. Vaartweg 11 BUSSUM (035) Koekkoek B.V. Bussum Kruislaan 15 BUSSUM (035) Technische Unie Capelle a/d IJssel Rivium Oostlaan CAPELLE A/D IJSSEL (010) Vihamij B.V. Capelle a/d IJssel Mient 22 CAPELLE A/D IJSSEL (010) W.P. van den Dungen / Oskaro BV De Hork 7 CUIJK (0485) Van Walraven De Bilt B.V. Kerklaan 3 DE BILT (030) ThermoNoord / Plieger Breeuwhamer 3 DE GOORN (0229) Haring B.V. De Lier Leemolen 6 DE LIER (0174) Plieger de Meern Strijkviertel 54 DE MEERN (030) Dales Sanitair Utrecht B.V. Molensteijn 25 DE MEERN (030) Haring B.V. Delft Abtswoudseweg 18 DELFT (015) Vihamij B.V. Delft Rijnweg DELFT (015) Koekkoek B.V. Delft Surinamestraat 9 DELFT (015) Lasaulec B.V. Sikkel 4 DELFZIJL (050) Technische Unie DEN BOSCH Het Sterrenbeeld 20 DEN BOSCH (073) Vegro Den Bosch Afrikalaan 12 DEN BOSCH (073) Warmteservice Groep Goudsmidstraat 12 DEN BOSCH (073) Plieger Den Bosch Graaf van Solmsweg 52 DEN BOSCH (073) Vihamij B.V. Den Bosch Zandzuigerstraat 17 DEN BOSCH (073) W.P. Van den Dungen B.V. Techn. Moeskampweg 4 DEN BOSCH (073) Grooth. W.P. van den Dungen / OSKARO Rietveldenweg 12 A DEN BOSCH (073) Technische Unie Den Haag Jupiterkade 7 DEN HAAG (070) Binckhorst Wasco Den Haag Westvlietweg 60b DEN HAAG (070) Technische Unie Den Haag Zilverstraat 100 DEN HAAG (070) Westland Solar Nederland B.V. Den Haag Elbe DEN HAAG (070) Vihamij B.V. den Haag Radarstraat 11 a DEN HAAG (070) Grundfos Installatiehandboek 4e editie

93 Contact 93 Plieger Den Haag B.V. Slachthuisstraat 22 DEN HAAG (070) Warmteservice Groep Televisiestraat 244 DEN HAAG (070) Plieger Den Haag B.V. Waldeck Pyrmontkade DEN HAAG (070) Vegro Leidschendam Wolga 3 DEN HAAG (070) Koekkoek B.V. Den Haag Kleine Veenkade 40 DEN HAAG (070) Verploegen Verwarming B.V. Loosduinseweg 637 DEN HAAG (070) Eriks Servicecenter Marofra Neckar 2 DEN HAAG (070) Hoogeveen J. & Co. b.v. Veenkade 31 DEN HAAG (070) Ed Alter B.V. Techn. Elandstraat DEN HAAG (070) Handelsonderneming Technische Unie Deventer Hanzeweg 34 DEVENTER (0570) Wasco Deventer Schonevaardersstraat 8b DEVENTER (0570) Vihamij B.V. Deventer Industrieweg 2a DEVENTER (0570) Hadeg Deventer b.v. Groningerstraat DEVENTER (0570) Rensa Didam Beekseweg 3 DIDAM (0316) Rensa Doetinchem Plakhorstweg 46 DOETINCHEM (0314) Warmteservice Groep Transportweg 7-01 DOETINCHEM (0314) Dales Sanitair Doetinchem Bedrijvenweg 10 DOETINCHEM (0314) Technische Unie Dordrecht Röntgenstraat 19 DORDRECHT (078) Plieger / Thermonoord Kamerlingh Onnesweg 13 DORDRECHT (078) Warmteservice Groep Rijksstraatweg 22 DORDRECHT (078) De Ruyter B.V. Groothandel Veerplaat 17 DORDRECHT (078) Vihamij B.V. Drachten De Giek 33 DRACHTEN (0512) Vegro Drachten De Hemmen 4 DRACHTEN (0512) Lasaulec B.V. De Roef 20 DRACHTEN (0513) Gevier B.V. Drachten Den Bolder 79 DRACHTEN (0512) Vihamij B.V. Duiven Rijksweg 26 DUIVEN (0316) Technische Unie Ede Maxwellstraat 39 EDE (0318) Solar Nederland B.V. Ede Radonstraat 12 EDE (0318) Rensa Eelde Burg. J.G.Legroweg 100 EELDE (050) Technische Unie Eindhoven Ambachtsweg 12 EINDHOVEN (040) Pleuger Techniek B.V. Hooge zijde 29 EINDHOVEN (040) Wasco Eindhoven Rooijakkersstraat 8 EINDHOVEN (040) Vihamij B.V. Eindhoven Beemdstraat 19 EINDHOVEN (040) Vegro Eindhoven Beemstraat 15 EINDHOVEN (040) Solar Nederland B.V. Eindhoven Croy 15 EINDHOVEN (040) Warmteservice Groep Hurksestraat 7B EINDHOVEN (040) Galvano Groothandel B.V. Aalsterweg 137 EINDHOVEN (040) M. van Dijk. Sanitair B.V. Bemmelseweg 10 ELST (0481) Lasaulec B.V. Techniekweg 6 EMMELOORD (0527) Bijl & de Jong B.V. Daalder 5 A EMMELOORD (0527) Technische Unie Emmen Tweede Bokslootweg EMMEN (0591) Vihamij B.V. Emmen M. Strogoffstraat 7 a EMMEN (0591) Warmteservice Groep Wolfsbergenweg 51 EMMEN (0591) Lasaulec B.V. 2e Bokslootweg 16 EMMEN (0591) Technische Unie Enschede De Giem 35 ENSCHEDE (053) Wasco Enschede Hendrik ter Kuilestraat 208 ENSCHEDE (053) Plieger Enschede Binnenhaven 100 ENSCHEDE (053) Vihamij B.V.Enschede De Reulver 51 ENSCHEDE (053) Lasaulec B.V. Het Lentfert ENSCHEDE (053) Wellplast BV Telgterweg 226 ERMELO (0341) Vihamij B.V. Geleen Vouersweg 101 GELEEN (046) Cema B.V. Techn. Burg. Lemmensstraat 216 GELEEN (046) Handelsonderneming Rensa Geleen Vouwerweg 114 GELEEN (046) Plieger Goes Nansenbaan 15 GOES (0113) Van der Peijl Techniek Livingstoneweg 1 GOES (0113) Gevier B.V. Goes Nobelweg 1 GOES (0113) Hogeweg Goor B.V. Gruttostraat 77 GOOR (0547) ThermoNoord / Plieger Tolhuislaan 7 GORREDIJK (0513) Technische Unie Gouda Marconistraat 36 GOUDA (0182) Van Munster & Zn. B.V. Gouda Groningenweg 1 GOUDA (0182) Afvalwatersystemen in woonhuizen 93

94 94 Contact Technische Unie Groningen Jeverweg 13 GRONINGEN (050) Wasco Groningen Kielerbocht 15 a GRONINGEN (050) Plieger Groningen Osloweg 55 GRONINGEN (050) ThermoNoord / Plieger Osloweg 55 GRONINGEN (050) Vihamij B.V. Groningen Osloweg 105 GRONINGEN ( 050 ) Warmteservice Groep Stettinweg 3 GRONINGEN (050) Lasaulec B.V. Bornholmstraat 10 GRONINGEN (050) Simon de Haas B.V. Groningen Stavangerweg 14 GRONINGEN (050) Technische Unie Haarlem Conradweg 30 HAARLEM (023) Rensa Haarlem Hendrik Figeeweg 5 D HAARLEM (023) Plieger Haarlem Heringaweg 6 HAARLEM (023) Vihamij B.V. Haarlem Rutherfordstraat 29 HAARLEM (023) Warmteservice Groep Schalkwijkerstraat 17 HAARLEM (023) Dicks Handelsonderneming B.V. Werfstraat 10 HAARLEM (023) Vihamij B.V. Harderwijk Graaf Ottolaan 1 HARDERWIJK (0341) Kopex San. Groothandel B.V. Herenweg 101 HEEMSTEDE (023) Rensa Heerenveen Venus 29 HEERENVEEN (0513) Vihamij B.V. Heerenveen De Kuinder 2-A HEERENVEEN (0513) Lasaulec B.V. Kûper 4 HEERENVEEN (0513) Plieger Heerlen Breukerweg 3 HEERLEN (045) Vegro Heerlen In de Cramer HEERLEN (045) Vihamij B.V. Heerlen Wijngaardsweg 14 HEERLEN (045) Delbouw B.V. Heerlen Breukerweg 194 HEERLEN (045) Warmteservice Groep De Groote Heeze 32 B HEIJEN (0485) Technische Unie Helmond Schootense Loop 8 HELMOND (0492) Vihamij B.V. Helmond Binnendijk 16 HELMOND (0492) Warmteservice Groep Lagedijk 2c HELMOND (0492) Dumoulin Helmond B.V. Buitendijk 7 HELMOND (0492) Plieger Hengelo Diamantstraat 5 HENGELO (074) Vihamij B.V. Hengelo Haaksbergerstraat 31 HENGELO (074) Eriks Servicecenter Hengelo Hassinkweg 16 HENGELO (074) Warmteservice Groep Turbinestraat 10 HENGELO (074) Vegro Hengelo Wegtersweg 20a HENGELO (074) Lasaulec B.V. Pasmaatweg 2 HENGELO (074) Norad Herten solvayweg 10a HERTEN (0475) Technische Unie Hilversum Nieuwe Havenweg 43 HILVERSUM (035) Plieger Hilversum Korte Noorderweg 77 HILVERSUM (035) Plieger Hilversum Nieuwe Havenweg 51 HILVERSUM (035) Warmteservice Groep Verlengde Zuiderloswal 21 HILVERSUM (035) Imbema van Vught B.V. Oosterengweg 32 HILVERSUM (035) Norad B.V. Hoensbroek De Koumen 148 HOENSBROEK (045) Gebr. Van Walraven B.V. Graftermeenstraat 38 HOOFDDORP (023) Vihamij B.V. Hoogeveen Stephensonstraat 15-A HOOGEVEEN (0528) Lasaulec B.V. Siemensstraat 5 HOOGEVEEN (0591) Vihamij B.V. Hoogezand Sluiskade 8 HOOGEZAND (0598) Delbouw B.V. Horst Energieweg 12 HORST (077) Sluiter B.V. Karreweg Noord 14 KESSEL (077) Adr. v.d. Voort B.V. Bovendijk 41 KWINTSHEUL (0174) Eriks servicecenter Leek Zernikelaan 10 LEEK (0594) Wasco Leeuwarden Ceresweg 36a LEEUWARDEN (058) Technische Unie Leeuwarden Zuiderkruisweg 1 LEEUWARDEN (058) Vihamij B.V. Leeuwarden James Wattstraat 3 LEEUWARDEN (058) Warmteservice Groep Marsweg 16 LEEUWARDEN (058) Plieger Leeuwarden Zwettestraat 29 a LEEUWARDEN (058) Lasaulec B.V. Zwettestraat 9-17 LEEUWARDEN (058) Technische Unie Leiden Flevoweg 16 LEIDEN (071) Warmteservice Groep Flevoweg 39 B LEIDEN (071) Plieger Leiden Rooseveltstraat 6 LEIDEN (071) Sjartec B.V. Flevoweg 2 LEIDEN (071) Sjardin Handelsmaatschappij b.v. Rooseveltstraat 40 LEIDEN (071) Warmteservice Groep Noordersluisweg 19 E LELYSTAD (0320) Lasaulec B.V. Koperstraat LELYSTAD (0320) Grundfos Installatiehandboek 4e editie

95 Contact 95 Lasaulec B.V. Lemsterpad 22 LEMMER (0514) Vihamij B.V. Lichtenvoorde Newtonstraat 14 LICHTENVOORDE ( 0544 ) Lasaulec B.V. Newtonstraat 1 LICHTENVOORDE (0544) Vihamij B.V. Lochem Kastanjedwarsstraat 3 LOCHEM (0573) Warmteservice Groep Industrieweg MAARSSEN (0346) Zantingh Westland B.V. Oud Camp 2 MAASLAND (0174) Wasco Maastricht Hoekerweg 70 MAASTRICHT (043) Technische Unie Maastricht Sleperweg 39 MAASTRICHT (043) Eriks Servicecenter Maastricht Amerikalaan 28 MAASTRICHT (043) Plieger Maastricht Galjoenweg 43 MAASTRICHT (043) Vihamij B.V. Maastricht Het Rondeel 3 MAASTRICHT (043) Norad B.V. Maastricht Fort Willemweg 39 MAASTRICHT (043) Mathieu Dumoulin B.V. Korvetweg 16 MAASTRICHT (043) Vos Gerard B.V. Eekhorstweg 21 MEPPEL (0522) Lasaulec B.V. Zomerdijk 13 A MEPPEL (0522) Technische Unie B.V. Arnesteinweg 65 MIDDELBURG (0118) Van der Peijl Techniek Herculesweg 21 MIDDELBURG (0118) Gebr. Van Walraven B.V. Nijverheidsweg 26 MIJDRECHT (0297) Solar Nederland B.V. Moergestel De Sonman 26 MOERGESTEL (013) De Bruin B.V. Handelsonderneming Tasveld 28 a MONTFOORT (0348) CV Saniceve B.V. Pannenweg NEDERWEERT (0495) Technische Unie Nieuwegein Liesbosch 88 NIEUWEGEIN (030) Rensa Nieuwegein Ravenswade 62 b NIEUWEGEIN (030) Warmteservice Groep Ravenswade 1 J NIEUWEGEIN (030) Brinic B.V. Nieuwegein Ravenswade 220 NIEUWEGEIN (030) Saris Nijmegen Factorijweg 4 NIJMEGEN (024) Wasco Nijmegen Factorijweg 4 NIJMEGEN (024) Technische Unie Nijmegen Mercuriusstraat 1 NIJMEGEN (024) Plieger Nijmegen Dr de Blecourtstraat 70 NIJMEGEN (024) Vihamij B.V. Nijmegen Hulzenseweg 2 A NIJMEGEN (024) Dales Sanitair Nijmegen Energieweg 58 NIJMEGEN (024) Rensa Nijverdal Energiestraat 17 NIJVERDAL (0548) Vihamij B.V. Oldenzaal Helmichstraat 37-3 OLDENZAAL (0541) Zevij BV Touwslagerijweg 4 OOSTERHOUT (0162) Vihamij B.V. Oosterhout Wilhelminakanaal oost 39 OOSTERHOUT (0162) W.P. van den Dungen / Oskaro Rijnstraat 7 A OSS (0412) Akkermans Techniek B.V. Nijverheidsweg 17 OUDENBOSCH (0165) Warmteservice Groep Steenstraat 28 PANNINGEN (077) Warmteservice Groep Netwerk 141 PURMEREND (0299) Koekkoek B.V. Purmerend Volumeweg 59 PURMEREND (0299) ThermoNoord / Plieger Industrieweg 18 PUTTEN (0341) Ehrbecker Schiefelbusch Steurweg 2 RAAMSDONKVEER (0162) Hoenderop P. B.V. Boelewerf 3 RIDDERKERK (0180) Gibaco B.V. Keurmeesterstraat 25 RIDDERKERK ( 0180 ) Zantingh B.V. Aarbergerweg 9 RIJSENHOUT (0297) Vihamij B.V. Rijssen Molendijk Noord 55 A RIJSSEN (0548) Teunis Industrietechniek B.V. Galvanistraat 8 RIJSSEN (0548) Kopex San. Groothandel B.V. Nijverheidsstraat 42 RIJSSEN (0548) Eriks Servicecenter Roermond Ada Byronweg 11 ROERMOND (0475) Vihamij B.V. Roermond Daalakkerweg 93 ROERMOND (0475) Mathieu Dumoulin B.V. Molengriendweg 1 ROERMOND (0475) Delbouw B.V. Roermond Schipperswal 10 ROERMOND (0475) Plieger Roosendaal Boerkensleen 2 ROOSENDAAL (0165) Gevier Roosendaal B.V. De Meeten ROOSENDAAL (0165) Akkermans Techniek B.V. Rucphensebaan 27 ROOSENDAAL (0165) A & V Airco en Verwarming Kloosterstraat 7 ROSMALEN (073) Technische Unie Rotterdam Charlois Driemanssteeweg 106 ROTTERDAM (010) Wasco Rotterdam Zuid Koperslagerstraat 8 ROTTERDAM (010) Technische Unie Rotterdam Schuttevaerweg 76 ROTTERDAM (010) Wasco Rotterdam Noord Sevillaweg 55 ROTTERDAM (010) Warmteservice Groep Industrieweg 99 B ROTTERDAM (010) Afvalwatersystemen in woonhuizen 95

96 96 Contact Plieger Rotterdam Stolwijkstraat 41 ROTTERDAM (010) De Ruyter B.V. Groothandel Goudsesingel ROTTERDAM (010) Vos Gérard B.V. Moezelweg 140 ROTTERDAM (0181) Eyle en Ruygers Schwartz B.V. Sevillaweg 75 ROTTERDAM (010) De Ruyter B.V. Groothandel Tandwielstraat 16 ROTTERDAM (010) Van der Beyl B.V. Ridderkerkstraat 27 ROTTERDAM (010) Mulder T. Rotterdam b.v. Veilingweg ROTTERDAM (010) Vihamij B.V. Sassenheim Anton Philipsweg 3 SASSENHEIM (0252) Vegro Schiedam Jan van Galenstraat 13 SCHIEDAM (010) Plieger Schiedam Nieuw Mathenesserstraat 73 SCHIEDAM (010) Plieger Schiedam Scholtenstraat 23 SCHIEDAM (010) Geurts-Janssen Habraken B.V. Madame Curieweg 9 SCHIJNDEL (073) Vihamij B.V. Sittard Handelsstraat 29 SITTARD (046) Norad B.V. Sittard Handelsstraat 18 SITTARD (046) Vihamij B.V. Sneek Lemmerweg 40 SNEEK (0515) Lasaulec B.V. Einsteinstraat 1 SNEEK (0515) WaKo c.v. & sanitair Beckeringhstraat 3 SOEST (035) Vihamij B.V. Spijkenisse Edisonweg 6 SPIJKENISSE (0181) Akkermans Techniek B.V. Prins Reinierstraat 16 STEENBERGEN (0167) Plieger Terneuzen Hughersluys 20 TERNEUZEN (0115) Gevier B.V.Terneuzen Kennedylaan 32 TERNEUZEN (0115) Van der Peijl Techniek Mr. F.J. Haarmanweg 41 TERNEUZEN (0115) Warmteservice Groep Lutterveldweg 11 TIEL (0344) Ceveko B.V. Techn. Marconistraat 2 TIEL (0344) Handelsonderneming Bovera Technische Groothandel B.V. Koelenhofstraat 21 TIEL (0344) Technische Unie Tilburg Dr. Anton. Phillipsweg 3 TILBURG (013) Vegro Tilburg Centaurusweg 119 TILBURG (013) Eriks Servicecenter Tilburg Ellen Panhurststraat 9 TILBURG (013) Vihamij B.V. Tilburg Floresstraat 5 TILBURG (013) Melchiors Technisch Buro Minosstraat 25 TILBURG (013) Plieger Tilburg Watermanstraat 18 TILBURG (013) Mati b.v. Groothandel Centrale Heliosstraat 10 TILBURG (013) Verwarming Kopex San. Groothandel B.V. Ringbaan Oost 112 TILBURG (013) Wasco-Het Onderdeel B.V. Koppelstraat 9 TWELLO (0571) W.P. van den Dungen / Oskaro B.V. Loopkantstraat 26 UDEN (0413) Facta Products B.V. Westerwerf 11 UITGEEST (0251) Verholt B.V. Nijverheidsweg 11 ULFT (0315) Technische Unie Utrecht Hudsondreef 32 UTRECHT (030) Wasco Utrecht Mississippidreef 91 UTRECHT (030) Plieger Utrecht Amsterdamsestraatweg 632 UTRECHT (030) Vihamij B.V. Utrecht Kanaalweg 27e UTRECHT (030) Vegro Utrecht Mississippidreef 46 UTRECHT (030) Stichts Handelshuis B.V. Fransiscusdreef 80 UTRECHT (030) Lasaulec B.V. Transportweg 20 VEENDAM (050) Vihamij B.V. Veenendaal Bobinestraat 45 VEENENDAAL (0318) Kopex San. Groothandel B.V. Inductorstraat 16 VEENENDAAL (0318) ThermoNoord / Plieger Costerweg 13 VEGHEL (0413) Koekkoek B.V. Velserbroek Zeilmakerstraat 30 VELSERBROEK (023) Technische Unie B.V. Venlo Alerbeemdweg 25 VENLO (077) Plieger Venlo L.J. Costerstraat 35 VENLO (077) Geurts-Janssen Habraken B.V. Tjalkkade 9 VENLO (077) Vihamij B.V. Vlissingen Hermesweg 8 VLISSINGEN (0118) Gevier BV Vlissingen Marie Curieweg 9-13 VLISSINGEN (0118) Kwabo Techniek B.V. Julianaweg 210 A VOLENDAM (0299) W.P. van den Dungen / Oskaro Keurweg 8 C WAALWIJK (0416) Rensa Waddinxveen Zuidelijke Rondweg 5 WADDINXVEEN (0182) Vihamij B.V. Weert Fahrenheitsstraat 4 WEERT (0495) Delbouw B.V. Weert Risseweg 10 WEERT (0495) De Ruyter B.V. Groothandel Jan Kriegestraat 3-5 WOERDEN (0348) Vihamij B.V. Wormerveer Industrieweg 36 WORMERVEER (075) Grundfos Installatiehandboek 4e editie

97 Opmerkingen 97 Warmteservice Groep Wandelweg WORMERVEER (075) Technische Unie Zaandam Gerrit Kiststraat 23 ZAANDAM (075) Koekkoek B.V. Zaandam Pieter Ghijsenlaan 29 ZAANDAM (075) Plieger Zaltbommel Koxkampseweg 6 ZALTBOMMEL (0418) Kopex San. Groothandel B.V. Bloemenheuvellaan 22 ZEIST (030) Akkermans Techniek B.V. Industrieweg 16 ZEVENBERGEN (0168) Kastol B.V. Schoolstraat 35 ZEVENHOVEN (0172) Vos Gérard B.V. Nijverheidscentrum 18 ZEVENHUIZEN (0180) (ZH) Laman Zoetermeer Stephensonstraat 2 ZOETERMEER (079) B.V. Verploegen Verwarming B.V. Wiltonstraat 14 ZOETERMEER (079) Hoogeveen & Co B.V. Philipsstraat 27 ZOETERMEER (079) Luitec B.V. Productieweg 20 ZOETERWOUDE (071) Vihamij B.V. Zutphen Pollaan 31 ZUTPHEN (0575) Warmteservice Groep De Oude Veiling 20 ZWAAG (0229) Koekkoek B.V. Zwaag De Corantijn 11 ZWAAG (0229) Van Munster & Zn. B.V. Fruitenierstraat 1 A ZWIJNDRECHT (078) Zwijndrecht Vegro Zwolle Boeierweg 9 ZWOLLE (038) Technische Unie Zwolle Loggerweg 5 ZWOLLE (038) Wasco Zwolle Punterweg 30 ZWOLLE (038) Warmteservice Groep Simon Stevinweg 4 ZWOLLE (038) Plieger Zwolle Voltastraat 13 ZWOLLE (038) Vihamij B.V. Zwolle Voltastraat 31 ZWOLLE (038) Lasaulec B.V. Marconistraat 10 ZWOLLE (038) H & K B.V. Technische Groothandel Schoenerweg 2 a ZWOLLE (038) Zwolle Brinic B.V. Zwolle Trawlerweg 15 ZWOLLE (038) Simon de Haas B.V. Zwolle Hoekerweg 7 ZWOLLE (038) Afvalwatersystemen in woonhuizen 97

98 Be responsible Think ahead Innovate /GMA/WW/ 7569/