seksuele gezondheid Thermometer 2012 GGD en Oost-Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "seksuele gezondheid Thermometer 2012 GGD en Oost-Nederland"

Transcriptie

1 1 seksuele gezondheid Thermometer 212 GGD en Oost-Nederland

2 2 Seksuele gezondheid nóg beter in beeld Voor u ligt de vierde Thermometer met cijfers over de seksuele gezondheid in Oost-Nederland. De naam SoaSense is door het Ministerie van Volksgezondheid omgedoopt tot Seksuele Gezondheid. Het geeft duidelijk(er) aan waar ons aanbod zich op richt en benadrukt de integraliteit tussen preventie en curatie. Met deze thermometer brengen we jaarlijks de cijfers over de seksuele gezondheid in Gelderland en Overijssel in beeld en presenteren we de trends 1. Voor de GGD-poli s en ketenpartners in de soa-bestrijding en seksualiteitszorg biedt de thermometer aanknopingspunten voor beleidsvorming. We hopen dat gemeenten deze thermometer gebruiken bij het uitwerken van de gemeentelijke nota s over lokaal gezondheidsbeleid. Wij wensen u veel leesplezier en profijt van deze Thermometer Seksuele Gezondheid 212. De cijfers zijn onderverdeeld in een Soa-deel (roze) en een Sense-deel (paars). Hebt u vragen? Schroom niet om contact met ons op te nemen. U vindt onze gegevens achter op de thermometer. seksuele gezondheid 1 In 212 is het testbeleid aangepast. Jongeren tot 25 jaar die aan geen andere indicatiecriteria voldoen, worden in eerste instantie alleen op chlamydia getest. Bij een positieve uitslag wordt verder getest op andere soa s. Daarnaast behoren personen die niet aan indicatiecriteria voldoen, maar alleen anoniem getest willen worden, niet meer tot de doelgroep. Vanwege deze aanpassingen is een trendbreuk ontstaan in 212, wat naar verwachting zal leiden tot hogere vindpercentages voor gonorroe, syfilis en hiv bij heteroseksuele mannen en vrouwen. Hiermee moet rekening gehouden worden bij de interpretatie van de resultaten in 212.

3 3 Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aanbevelingen Het aantal uitgevoerde soa-consulten is opnieuw toegenomen in 212. In Oost-Nederland is het aantal uitgevoerde soaconsulten sterker gestegen (+19%) dan landelijk (+7%). Het soa-vindpercentage (percentage bezoekers met één of meer soa s: chlamydia, gonorroe, infectieuze syfilis, hepatitis B of hiv) is zeer hoog: 16%. Het overtreft het landelijke vindpercentage van 15%. Evenals landelijk is het percentage gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. (zie ook noot 1) Het soa-vindpercentage bij personen die gewaarschuwd zijn voor een soa is in Oost-Nederland 36%. Ook dat is hoger dan landelijk (32%). In Oost-Nederland zijn de percentages positieve chlamydiatesten, zowel bij vrouwen (13,8%), heteroseksuele mannen (14,8%) en mannen die seks hebben met mannen (MSM) (11,7%), hoger dan landelijk (respectievelijk 12,2%, 13,3% en 1,5%). Bij jongeren tot 25 jaar die geen andere risico s hadden gelopen, zijn 22 consulten uitgevoerd. Bij 7,2% werd chlamydia gevonden. Bij verder testen werden geen andere soa s gevonden. Dit betekent dat het nieuwe beperkte testbeleid voor jongeren tot 25 jaar ook in regio Oost geen risico s voor de volksgezondheid oplevert. De soa-vindpercentages zijn het hoogst voor personen die gewaarschuwd zijn voor een soa (36%), personen met klachten (25%), MSM (2%) en bij personen afkomstig uit een soa-endemisch land 2 (2%). Deze percentages zijn vergelijkbaar of hoger dan de landelijke percentages. In Oost-Nederland gaan opvallend veel Senseconsulten over seksueel geweld (7,6% tegenover 2,3% landelijk). Het meest voorkomende gespreksthema bij Sense-consulten onder vrouwen in Oost-Nederland is anticonceptie. Landelijk is dat ook zo. Bij Sense-consulten onder mannen is het meest voorkomende gespreksthema seksualiteit. Landelijk is dat soa s. 2 Soa-endemisch land: een land waar relatief veel soa s voorkomen. Het hoge vindpercentage toont aan dat de GGDpoli s seksuele gezondheid in Oost-Nederland de risicogroepen steeds beter bereiken. Voortzetting van het strikte triagebeleid in combinatie met extra inspanningen op het gebied van collectieve preventie en voorlichting blijft van belang. Bij jonge bezoekers zonder aanvullende indicatie werd toch nog bij 7% chlamydia gevonden. Het blijft daarom nodig om op deze groep in te zetten. De samenwerking met de ROC s en de afdelingen Jeugdgezondheidszorg biedt een goede toegang tot deze groep. Bij personen die gewaarschuwd zijn, worden de meeste soa s gevonden. Het verdient de aanbeveling nader onderzoek te doen naar deze groep: wie zijn zij en aan welke van de gestelde indicatiecriteria voldoen zij? Uit de hoge vindpercentages voor personen afkomstig uit soa-endemische landen, blijkt dat extra inzet op deze groep nodig blijft. De samenwerking met de jongerencentra die door veel jongeren van allochtone afkomst bezocht worden, moet dan ook gehandhaafd blijven en waar nodig versterkt. Het opvallend hoge percentage Sense-consulten over seksueel geweld behoeft nader onderzoek. Om deze reden is een onderzoeksaanvraag ingediend bij de Academische Werkplaats AMPHI. Ook de samenwerking met het Centrum Familiaal en Seksueel Geweld in Nijmegen kan bijdragen aan het beter zicht krijgen op deze risicogroep. Het verdient aanbeveling om de verschillende ketenaanpakken op het gebied van Loverboys, Jeugd- en straatprostitutie & Mensenhandel die in enkele GGD-regio s vorm krijgen, verder uit te rollen. seksuele gezondheid

4 4 Wat is het Centrum Seksuele Gezondheid Oost-Nederland? seksuele gezondheid Het Centrum Seksuele Gezondheid Oost-Nederland is een samenwerkingsverband van de zes GGD en in Gelderland en Overijssel: GGD Regio Nijmegen (projectleiding), GGD Noord- en Oost- Gelderland, GGD IJsselland, GGD Twente, GGD Rivierenland en GGD Gelderland-Midden. Al deze GGD en hebben één of meerdere poli s die spreekuren seksuele gezondheid verzorgen en collectieve preventie activiteiten uitvoeren. In de GGD-regio Gelderland-Midden voert ook de abortus- en seksualiteitskliniek Het Mildredhuis spreekuren seksuele gezondheid uit. Ook bieden diverse ziekenhuizen in Oost-Nederland spreekuren aan onder regie van de GGD en. Seksuele gezondheid: integratie van preventie en curatie De Wet Publieke Gezondheid (WPG), legt de primaire verantwoordelijkheid voor de volksgezondheid bij gemeenten. De WPG stelt onder meer dat de gemeenten verantwoordelijk zijn voor het bestrijden van soa s en een gezondheidsbevorderende taak hebben. Gemeenten leggen hun voorgenomen gezondheidsbeleid om de vier jaar vast in een regionale of lokale gezondheidsnota. Sinds seksuele gezondheid voor het eerst expliciet aandacht heeft gekregen in de landelijke preventienota Gezondheid dichtbij ( 211), hebben veel gemeenten het onderwerp seksuele gezondheid opgenomen in de gezondheidsnota s. Veel GGD en in Oost-Nederland voeren de taken op dat gebied uit. Naast financiering uit de WPG wordt de seksualiteitszorg die GGD en bieden, gefinancierd uit de regeling Aanvullende Hulpverlening Seksuele Gezondheid. De combinatie van WPG-financiering en de aanvullende subsidieregeling biedt een waardevolle kruisbestuiving voor het bereiken van de gezamenlijke doelstelling van gemeenten en GGD en: het verbeteren van de seksuele gezondheid van inwoners van Oost-Nederland. Ook de expliciete toevoeging van het thema seksualiteit en seksuele diversiteit aan de kerndoelen voor de onderbouw in het voortgezet onderwijs biedt kansen voor het verbeteren van de seksuele gezondheid. Het voortgezet onderwijs is nu verplicht hierover les te geven in de onderbouw. GGD en kunnen hun aanbod op het gebied van seksualiteit richting voortgezet onderwijs uitbreiden met diverse leer- en lesmethoden. Afstemming Het bevorderen van de seksuele gezondheid vraagt een optimale afstemming tussen preventie en curatie. Hieraan wordt in Oost-Nederland flink aandacht besteed. De preventieactiviteiten van de GGD op het gebied van seksuele gezondheid bestaan voornamelijk uit voorlichting op locatie, gericht op specifieke doelgroepen in samenwerking met het onderwijs, jongerenwerk en de afdeling Jeugdgezondheidszorg van de GGD. Deze samenwerking met verschillende partijen zorgt voor een breder draagvlak en groter bereik bij het verbeteren van de seksuele gezondheid onder jongeren in Oost-Nederland. Op deze manier worden in het bijzonder jongeren rechtstreeks gewezen op het bestaan van de spreekuren seksuele gezondheid. Daar kunnen ze terecht voor alle vragen over onder meer seksualiteit, onbedoelde zwangerschap en soa s. Spreekuren seksuele gezondheid: Soa en Sense Tijdens de spreekuren seksuele gezondheid wordt onderscheid gemaakt tussen Soa-consulten en Sense-consulten. Bij Soa-consulten ligt de nadruk op soa(-klachten) en bij Sense-consulten op seksualiteitsvragen. Sense-consulten zijn uitsluitend bedoeld voor jongeren tot 25 jaar. Alleen cliënten uit de risicogroepen komen in aanmerking voor de geboden soa-zorg van de GGD. De risicogroepen zijn: jongeren onder de 25 jaar, mensen met veel wisselende seksuele contacten, mannen die seks hebben met mannen (MSM), prostituees en prostituanten, mensen die zelf, of wiens ouders, afkomstig zijn uit een gebied waar

5 5 worden doorverwezen naar ketenpartners. Sinds 212 worden jongeren onder de 25 jaar die geen ander risico hebben gelopen, alleen getest op chlamydia (de meest voorkomende soa). Wanneer bij deze jongeren chlamydia wordt vastgesteld, wordt alsnog op de overige soa s getest. Bezoekers die wél tot de andere risicogroepen behoren, worden in 212 nog steeds standaard (minimaal) getest op chlamydia, gonorroe, syfilis en hiv. seksuele gezondheid veel hiv of andere soa s voorkomen, mensen met een partner uit een van de eerder genoemde groepen, mensen met soa-klachten of die gewaarschuwd zijn in verband met een soa. Mensen die niet tot de risicogroepen behoren, worden doorverwezen naar de huisarts. Seksualiteitsvragen gericht op voorlichting, informatie en advies worden door de GGD-medewerkers zelf opgepakt, meer complexe (hulp)vragen

6 6 Focus op Soa-risicogroepen werkt Sinds 27 kent zowel het aantal soa-consulten als het aantal gevonden soa s in Oost-Nederland een gestage groei. Ondanks het feit dat sinds 211 extra is ingezet op strikte triage, zien we het aantal consulten in 212 weer sterker toenemen: van in 211 naar in 212 (19%). In 211 was deze groei nog 4%, in 21 23%. In Grafiek 1 is voor alle GGD en over de periode een stijgende tendens te zien in het aantal uitgevoerde soa-consulten (linkeras). De enige uitzondering hierop is de daling van het aantal consulten bij GGD Noord- en Oost- Gelderland in 211, die we kunnen verklaren door het overgaan van de gemeente Deventer naar GGD IJsselland. Het gebied van GGD NOG werd hiermee kleiner. In 212 zien we de sterkste stijging van het aantal consulten bij GGD Twente (22%) en de zwakste stijging bij GGD Rivierenland (3,3%). Landelijk is het aantal consulten met 7% gestegen ten opzichte van 211, dit is aanmerkelijk lager dan de stijging van het aantal consulten in Oost- Nederland. Grafiek 1 toont op de rechteras het aantal uitgevoerde soa-consulten per 1. inwoners per GGD regio. Dit corrigeert de verschillende inwoneraantallen van de regio s, waardoor de aantallen consulten van de regio s kunnen worden vergeleken. GGD Regio Nijmegen heeft de sterkste stijging per 1. inwoners ten opzichte van 211 doorgemaakt. De stijging in het aantal consulten in regio Twente is ook opvallend. Dit kan gerelateerd zijn aan de grote investering in preventieve activiteiten in deze regio. Soa

7 7 Grafiek 1: Aantal soa-consulten per GGD, totaal en per 1. inwoners (27-212) Regio Nijmegen Noord- en Oost- Gelderland IJsselland Twente Rivierenland Gelderland-Midden aantal soa-consulten (linkeras) aantal soa-consulten / 1. inwoners (rechteras) Bezoekerskenmerken soa-spreekuren 3 Precies de helft van de bezoekers van de soaspreekuren in de regio Oost is jonger dan 25 jaar. Landelijk is dit 49%. De man/vrouwverhouding onder de bezoekers is nagenoeg evenwichtig: 48% van het totaal aantal bezoekers van de soa-consulten is vrouw en 52% is man. Onder de bezoekers jonger dan 25 jaar is de verdeling schever: 65% is vrouw tegenover 35% man. Van alle bezoekers is de grote meerderheid (78%) van Nederlandse herkomst 4. Bij 15% van de consulten was de cliënt afkomstig uit een soa-endemisch land (zie grafiek 5 voor een nadere uitsplitsing). Landelijk was dat 32%. In Oost-Nederland vond 21,7% van de consulten plaats onder MSM, landelijk was dat 2,3%. De aantallen bezoekers per indicatiecriterium zijn weergegeven in Tabel 1. In de regio Oost voldeed 99% van de consulten aan de gestelde indicatiecriteria. Dit percentage is exact gelijk aan het landelijk percentage. 3 Uit de registraties van de consulten kan niet opgemaakt worden of het om unieke bezoekers gaat, of om meerdere bezoeken van dezelfde cliënt. Hierdoor kunnen kenmerken van bezoekers die de poli s meerdere keren hebben bezocht, oververtegenwoordigd zijn. Voor de leesbaarheid spreken we in deze passage toch van bezoekerskenmerken en niet van consultkenmerken. 4 Herkomst is gedefinieerd op basis van het geboorteland van de cliënt en/of één van diens ouders. soa

8 8 Soa-vindpercentages 5 In 212 werden één of meerdere soa s vastgesteld in 16,1% van de consulten van de poli s seksuele gezondheid Oost-Nederland. Dit vindpercentage is gestegen ten opzichte van 211 (14,6%) en is hoger dan het landelijke percentage voor 212 (15%). In Grafiek 2 is op de linkeras te zien dat in 212 het aantal consulten waarin één of meerdere soa s worden vastgesteld (aantallen per 1. inwoners), stijgt bij alle GGD en. Het soavindpercentage (Grafiek 2, rechteras) varieert van 12,9% bij GGD Regio Nijmegen tot 19% bij GGD Twente. Grafiek 2: Aantal consulten met één of meer vastgestelde soa s per 1. inwoners en soavindpercentage naar aantal consulten, per GGD (27-212) Regio Nijmegen Noord- en Oost- Gelderland IJsselland Twente Rivierenland Gelderland-Midden aantal consulten met vastgestelde soa / 1. inwoners (linkeras) soa-vindpercentage (rechteras) Vooral veel soa onder jongeren Tabel 1 toont het aantal soa-consulten en soa-vindpercentages voor verschillende risicogroepen. Hieruit valt af te leiden dat de vindpercentages hoger zijn voor de groep jonger dan 25 jaar, dan voor de groep van 25 jaar en ouder. Naast het feit dat jongeren (beginners op het gebied van seksualiteit) over het algemeen meer risico lopen, speelt bij deze groep mogelijk ook drempelvrees om de eigen huisarts te bezoeken. Preventie op jonge leeftijd blijft daarom belangrijk. Een verdere uitsplitsing van de groep naar vrouwen, heteromannen en MSM leert dat bij vrouwen en heteromannen de vindpercentages (niet weergegeven in de tabel) het hoogst zijn bij jarigen, terwijl bij MSM de vindpercentages het hoogst zijn in de oudere leeftijdscategorieën. soa 5 De soa-vindpercentages zijn berekend door de aantallen gevonden chlamydia, gonorroe, syfilis, hiv en infectieuze hepatitis b te delen door het totaal aantal consulten.

9 9 Gewaarschuwd voor soa De soa-vindpercentages variëren per risicogroep (gedefinieerd naar gedrag en groepskenmerken, zie de laatste kolom van Tabel 1). Vergelijken we de vindpercentages van vrouwen, heteroseksuele mannen en MSM, dan valt op dat de percentages het hoogst zijn onder MSM (19,8%). Dit is vergelijkbaar met het landelijke percentage (2%). Wanneer we gedetailleerder kijken naar het risicoprofiel van de cliënten, dan zien we het hoogste vindpercentage bij cliënten die gewaarschuwd zijn voor een mogelijke besmetting: 35,8%. Landelijk is dat 32%. Bij cliënten die met klachten komen is 24,6% besmet met een soa (landelijk 2%). Andere hoge vindpercentages zien we bij personen afkomstig uit een soa-endemisch gebied: 19,7% (landelijk 18%). In Tabel 1 zijn ook de percentages positieve testen per soa weergegeven. Opvallend is dat voor chlamydia het hoogste vindpercentage te zien is onder cliënten die gewaarschuwd zijn voor een soa (31,1%). Voor de overige soa geldt dat de hoogste percentages positieve testen voorkomen bij MSM (8,7% gonorroe, 1,9% syfilis, 1,2% hiv). Tabel 1: Vindpercentages per soa en per risicogroep (212) 6 Risicogroep naar leeftijd N gonorroe chlamydia syfilis hiv vindpercentage soa <25 jaar ,3 16,2,4,1 17,4 >_ 25 jaar ,4 11,1,7,5 14,9 Totaal ,1 13,6,5,3 16,1 Risicogroep naar kenmerk N gonorroe chlamydia syfilis hiv vindpercentage soa Swinger ,6 6,,1,4 9,3 Prostituee 939 2,8 7,8,2,1 9,9 Prostituant 795 3,9 7,7,5,3 11,6 Vrouw ,8 13,8,1,1 14,6 Heteroseksuele 488 1,7 14,8,2,1 16, man Afkomstig uit soaendemisch ,2 16,8,6,1 19,7 land MSM ,7 11,7 1,9 1,2 19,8 Klachten 436 5,4 2,4 1,,5 24,6 Gewaarschuwd door partner ,4 31,1 1,1,5 35,8 Hoger vindpercentage chlamydia Net als vorig jaar is chlamydia de meest gevonden soa (13,6%) (Tabel 1). Vooral bij cliënten onder de 25 jaar wordt vaak chlamydia gevonden (16,2%). De percentages positieve testen voor chlamydia zijn in regio Oost zowel bij vrouwen (13,8%), heteroseksuele mannen (14,8%) als MSM (11,7%) hoger dan de landelijke percentages (respectievelijk 12,2%, 13,3% en 1,5%). Met het gewijzigde testbeleid in 212 vonden 22 consulten onder jongeren zonder aanvullende indicatie plaats. Zij werden in eerste instantie alleen op chlamydia getest. Bij 142 consulten (7,1%) werd een chlamydia-infectie gevonden, waarna ook op andere soa s werd getest (landelijk: 7,2%). Daarbij werden geen andere soa s gevonden. 6 De percentages zijn berekend op basis van het totaal aantal consulten. Er kan sprake zijn van overlap tussen de genoemde risicogroepen. Soa

10 1 Lager vindpercentages gonorroe In 212 is het percentage gevonden gonorroe onder vrouwen en heteroseksuele mannen nagenoeg gelijk: 1,8% en 1,7%. Landelijk is dat iets hoger: 2,1% voor vrouwen en 1,9% voor heteroseksuele mannen. Voor MSM is het vindpercentage ten opzichte van 211 gelijk gebleven, 8,7%. Landelijk is het vindpercentage hoger: 9,3% en vertoont een duidelijk stijgende tendens (+17% ten opzichte van 211). De percentages gevonden syfilis en hiv zijn in 212 onverminderd laag: Bij vrouwen en heteromannen zijn de percentages niet hoger dan,1%. Bij MSM is syfilis in 1,9% van de consulten gevonden. Dat is iets lager dan het landelijke vindpercentage onder deze groep (2,1%). Voor hiv geldt een vindpercentage onder de doelgroep MSM van 1,2% in Oost-Nederland, tegenover een landelijk gemiddelde van 1,5%. Het vindpercentage hiv bij MSM neemt in Oost-Nederland, net als landelijk, af sinds 28. Grafiek 3: Soa-vindpercentages per risicogroep, per GGD (212) jong MSM prostituee prostituant swinger soa-endemisch land gewaarschuwd klachten Nijmegen Noord- en Oost- Gelderland IJsselland Twente Rivierenland Gelderland-Midden Regionale verschillen Grafiek 3 geeft voor elke GGD-regio in Oost-Nederland de soa-vindpercentages per risicogroep weer. Hier is goed te zien dat de soa-vindpercentages bij alle GGD en het hoogst zijn bij personen die gewaarschuwd zijn voor een soa. Verder valt op dat het soa-vindpercentage onder jonge bezoekers (tot 25 jaar) lager is voor GGD Regio Nijmegen. Verder is het soa-vindpercentage onder pros- tituanten voor GGD Rivierenland opvallend veel hoger dan elders. Onder personen die met klachten naar de soa-spreekuren komen, zijn de soavindpercentages iets lager voor GGD Regio Nijmegen en GGD Noord- en Oost- Gelderland. Voor deze bevindingen met betrekking tot regionale verschillen geldt dat nader onderzoek door de lokale GGD nodig is om de verschillen te duiden. soa

11 11 Hoge vindpercentages bij personen uit soa-endemische landen 7 In Grafiek 4 is het aantal soa-consulten weergegeven voor personen afkomstig uit soa-endemische landen. Daarnaast is op de rechteras voor elk land of landengroep het soa-vindpercentage af te lezen. Verreweg de meeste bezoekers van de spreekuren zijn autochtoon. Onder hen is het soavindpercentage 15,6%. In 15% van de consulten gaat het om cliënten afkomstig uit een soa-endemisch land. De vindpercentages onder deze risico- groepen zijn hoger dan onder dat van de autochtone bezoekers. De hoogste vindpercentages zien we bij cliënten afkomstig uit de Nederlandse Antillen (26,4%) en Sub-Sahara Afrika (23,3%). Binnen het preventieve aanbod van de seksualiteitshulpverlening is sinds 21 speciale aandacht voor het bespreekbaar maken van seksualiteit bij allochtone jongeren. Grafiek 4: Aantal consulten (linkeras) en soa-vindpercentage (rechteras) naar soa-endemisch land (212) Turkije Suriname Nederlandse Antillen Oost-Europa Marokko/Noord Afrika M-Z Amerika Sub-Sahara Afrika Azië aantal consulten (linkeras) % pos. soa (rechteras) 7 Zie voor landelijke cijfers: Factsheet soa s en hiv bij etnische minderhedden in nederland; bevolkingscijfers. Een uitgave van Soa Aids Nederland (december 212). soa

12 12 Jongeren & seksuele gezondheid De samenwerking met verschillende partijen in Oost-Nederland zorgt voor een breder draagvlak en groter bereik bij het verbeteren van de seksuele gezondheid onder jongeren. Dit is belangrijk omdat zij als beginners op het gebied van seksualiteit soms meer risico lopen en drempels kunnen ervaren in het zoeken van zorg in het reguliere circuit. Binnen de spreekuren seksuele gezondheid van de GGD en kunnen jongeren tot 25 jaar altijd terecht met vragen over seksualiteit, onbedoelde zwangerschap, seksueel geweld en soa s. Voor het bereiken van de 16+ doelgroep blijven de verschillende ROC s belangrijke samenwerkingspartners. De inzet in 212 was gericht op het opleiden van studenten (peer-educators) die aan groepsgenoten voorlichting geven over seksualiteit en veilig vrijen. In het licht van het nieuwe contactmoment van de afdeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ) voor de oudere jeugd (16+) zijn er voor de poli s seksuele gezondheid eveneens mogelijkheden om intensiever samen te werken met de afdeling JGZ. Ook met jongerencentra zijn de activiteiten in 212 voortgezet. Jongerenwerkers zijn getraind door de GGD om het thema seksualiteit vooral onder allochtone jongeren beter bespreekbaar te maken. Vervolgens zijn gezamenlijk voorlichtingsactiviteiten opgezet voor de bezoekers van de jongerencentra. Sense-vragenlijst Voorafgaand aan een consult bij de GGD-poli seksuele gezondheid krijgt iedere jongere een vragenlijst om in te vullen. Jongeren kunnen daarin aangeven of er specifieke onderwerpen zijn waarover ze met de verpleegkundige willen spreken. Vaak blijkt dan dat een jongere die in eerste instantie het spreekuur bezoekt vanwege vragen over soa s ook andere problemen/vragen heeft die tijdens de telefonische triage niet naar voren kwamen. Door de vragenlijst heeft de verpleegkundige bij de start van het consult al aanknopingspunten om het gesprek met de jongere bezoeker breder in te zetten dan op soa-risico s of voorlichting over veilig vrijen. Op deze wijze is er sprake van een geïntegreerd seksualiteitsconsult: soa en seksualiteitsvragen samen. sense

13 13 Sense-consulten in Oost-Nederland De consulten seksuele gezondheid speciaal gericht op jongeren tot 25 jaar met vragen over soa s en seksualiteit zijn bekend onder de naam Sense. In 212 zijn in Oost-Nederland meer dan 16 Sense-consulten uitgevoerd. Dat zijn er iets meer dan in 211 (157 consulten). In Grafiek 5 zijn de aantallen consulten sinds 29 weergegeven per GGD (linkeras). Daarnaast is op de rechteras te zien hoeveel consulten per GGD hebben plaatsgevonden per 1. jongeren tot 25 jaar. Dit corrigeert het verschil in aantal jongeren per regio, waardoor het mogelijk is de aantallen consulten onderling te vergelijken. Voor GGD Regio Nijmegen, GGD Twente en GGD Gelderland-Midden is het aantal consulten ten opzichte van 211 gestegen. Opvallend zijn de hoge aantallen consulten bij GGD Gelderland-Midden. Dit heeft te maken met de aanwezigheid van Het Mildredhuis, dat als abortus- en seksualiteitskliniek de hele regio bedient. Wanneer we kijken naar het aantal consulten per 1. jongeren kunnen we vaststellen dat GGD Regio Nijmegen de meeste consulten uitvoert. Grafiek 5: Aantal Sense-consulten (linkeras) en Sense-consulten per 1. jongeren (rechteras), per GGD (29-212) Regio Nijmegen Noord- en Oost- Gelderland IJsselland Twente Rivierenland Gelderland-Midden aantal Sense-consulten (linkeras) aantal Sense-consulten / 1. jongeren (rechteras) Vrouwen in de meerderheid Uit de cijfers over 212 blijkt dat het Sense-spreekuur de jongeren tot 25 jaar steeds beter bereikt. 97% van de bezoekers was jonger dan 25 jaar; in 211 was dat nog 94%. De man/vrouw-verhouding bij de Sense-consulten is scheef: 84% van het aantal bezoekers is vrouw (landelijk 81%). In Grafiek 6 is de leeftijdsverdeling van de cliënten te zien, uitgesplitst naar geslacht. Daaruit valt op te maken dat onder mannen de meeste consulten plaatsvinden rond 21 jaar; bij vrouwen is dat rond 2 jaar. Ook zien we bij vrouwen veel consulten rond 17 jaar. Bij de landelijke cijfers zien we dezelfde pieken bij vrouwen; bij mannen zien we een tweede piek rond 23 jaar. Deze ligt in Oost-Nederland iets later: rond 24 jaar. Het feit dat meer vrouwen dan mannen de Senseconsulten bezoeken, hangt waarschijnlijk samen met de besproken onderwerpen tijdens de consulten. Ruim 4% daarvan heeft betrekking op vragen over anticonceptie en (ongewenste) zwangerschap, landelijk is dat 33%. sense

14 14 Grafiek 6: Percentages Sense-consulten naar leeftijd en geslacht (212) man vrouw In Grafiek 7 zijn de onderwerpen van de Senseconsulten weergegeven voor verschillende doelgroepen. Per doelgroep is het percentage consulten weergegeven dat betrekking had op een bepaald thema. Zo is af te lezen dat onder mannen meer dan de helft (53,8%) van de consulten betrekking had op het thema seksualiteit (landelijk 18%). Dit verschil is te verklaren door het lage percentage consulten in Oost-Nederland dat over soa ging: 14% tegenover ruim 64% landelijk. Zeer waarschijnlijk komt dit verschil door de manier waarop de professionals de hulpvragen in het dossier registreren. Bij vrouwen was anticonceptie het meest besproken thema (38,7% van de consulten, landelijk 31,5%). Daarnaast waren ook seksualiteit en (ongewenste) zwangerschap veelbesproken thema s bij de consulten onder vrouwen. Grafiek 7: Sense-consulten naar onderwerp en doelgroep, in percentages (212) anticonceptie (ongew.) zwanger fertiliteit seksualiteit seks. geweld soa man vrouw < autochtoon allochtoon anders onbekend sense

15 15 Veel consulten over seksueel geweld Nog steeds gaan opmerkelijk veel consulten in Oost-Nederland over seksueel geweld (122 = 7,6%), opvallend hoger dan het landelijke percentage van 2,3%. Vooral bij bezoekers van 19 jaar en ouder gaat een aanzienlijk deel van de consulten hierover (1,8%). Van alle landelijke Sense-consulten over seksueel geweld (331) wordt iets meer dan een derde (122) in Oost-Nederland uitgevoerd. Deze bevinding is opmerkelijk en zal nader onderzocht worden in het kader van de Academische Werkplaats AMPHI. Ook de samenwerking met het Centrum Familiaal en Seksueel Geweld in Nijmegen kan bijdragen aan het beter zicht krijgen op deze risicogroep. Van de 122 consulten waarin seksueel geweld besproken is, heeft 25% recentelijk eenmalig een seksueel geweldservaring meegemaakt (zie Tabel 2). Bij 16% heeft het seksuele geweld eveneens recent, maar herhaaldelijk plaatsgevonden. Tabel 2: Ervaring seksueel geweld, in % (N=122) recent, eenmalig 24,6 recent, herhaaldelijk 15,6 in het verleden 47,5 anders 11,5 onbekend,8 Grafiek 8: Sense-consulten naar onderwerp in percentages, per GGD (212) 1% 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% % Regio Nijmegen (n=291) Noord- en Oost- Gelderland(n=277) IJsselland (n=118) Twente (n=28) Rivierenland (n=153) Gelderland-Midden (n=56) anders soa seks. geweld seksualiteit fertiliteit (ongew.) zwanger anticonceptie Onderwerpen per GGD Niet bij alle GGD en in Oost-Nederland is anticonceptie het meest besproken onderwerp tijdens de Sense-consulten. Bij GGD Regio Nijmegen en GGD Rivierenland gaan de meeste consulten over seksualiteit. Ook bij de andere GGD en is seksualiteit een veelbesproken onderwerp (zie Grafiek 8). Opvallend is verder dat seksueel geweld bij GGD Noord- en Oost-Gelderland behoort tot de top drie van meest besproken onderwerpen, terwijl het nauwelijks aan bod komt in de regio s Rivierenland en Gelderland-Midden. sense

16 16 Colofon De Thermometer Seksuele Gezondheid is een uitgave van het regionale centrum Seksuele Gezondheid Oost-Nederland en verschijnt 1 keer per jaar. Overname van gegevens is toegestaan, mits voorzien van bronvermelding. Uitgave: mei 213. Met medewerking van: Femke Koedijk (epidemioloog RIVM/GGD Twente), Paul Cornelissen (arts Seksuele Gezondheid GGD Rivierenland), Meta Moerman (epidemioloog GGD Rivierenland), Henny Rexwinkel (epidemioloog GGD Gelderland- Midden), Maeva Bonjour (adviseur Seksuele Gezondheid GGD Gelderland-Midden), Manon Pelgrim (arts Seksuele Gezondheid GGD Gelderland-Midden) Redactieadres GGD Regio Nijmegen, (Anja Smits) Tekst, figuren en tabellen Annika Smits (onderzoeker epidemiologie GGD Regio Nijmegen), Annemarie van Daal (projectleider Seksuele Gezondheid Oost- Nederland), Hanna Bos (coördinator Soa Oost- Nederland), Rinske van der Bij (coördinator Sense Oost-Nederland) seksuele gezondheid Thermometer 212 GGD en Oost-Nederland soa

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2014 Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2014 Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland 1 Seksuele Gezondheid Thermometer Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland 2 Nog volop werk aan de winkel! Dit is alweer de zesde Thermometer Seksuele Gezondheid voor Oost-Nederland

Nadere informatie

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2014 Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2014 Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland 1 Seksuele Gezondheid Thermometer Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland 2 Nog volop werk aan de winkel! Dit is alweer de zesde Thermometer Seksuele Gezondheid voor Oost-Nederland

Nadere informatie

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2013 GGD en Oost-Nederland

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2013 GGD en Oost-Nederland 1 Seksuele Gezondheid Thermometer GGD en Oost-Nederland 2 Seksuele gezondheid nóg beter in beeld Zoals gebruikelijk presenteren wij in deze Thermometer de jaarlijkse cijfers over de seksuele gezondheid

Nadere informatie

SoaSense. Thermometer 2010 GGD en Oost-Nederland

SoaSense. Thermometer 2010 GGD en Oost-Nederland SoaSense Thermometer 1 GGD en Oost-Nederland Risicogroepen steeds beter bereikt Met genoegen bieden wij u de tweede SoaSense Thermometer van Oost- Nederland (Gelderland en Overijssel) aan. Dit jaar met

Nadere informatie

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2011 GGD en Oost-Nederland

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2011 GGD en Oost-Nederland Seksuele Gezondheid Thermometer 211 GGD en Oost-Nederland Seksuele gezondheid nóg beter in beeld Voor u ligt de derde Thermometer met cijfers over de seksuele gezondheid in Oost-Nederland. De naam SoaSense

Nadere informatie

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2013 GGD en Oost-Nederland

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2013 GGD en Oost-Nederland 1 Seksuele Gezondheid Thermometer GGD en Oost-Nederland 2 Seksuele gezondheid nóg beter in beeld Zoals gebruikelijk presenteren wij in deze Thermometer de jaarlijkse cijfers over de seksuele gezondheid

Nadere informatie

Toelichting aanvullende regeling Seksuele Gezondheidszorg

Toelichting aanvullende regeling Seksuele Gezondheidszorg Toelichting aanvullende regeling Seksuele Gezondheidszorg Per 1 januari 2012 worden de regelingen Aanvullende Curatieve Soa-bestrijding (ACS) en de Aanvullende Seksualiteitshulpverlening (ASH) geïntegreerd

Nadere informatie

Jaarverslag Regionaal soa centrum Den Haag

Jaarverslag Regionaal soa centrum Den Haag Jaarverslag 2015 Regionaal soa centrum Den Haag Jaarverslag 2015 Regionaal soa centrum Den Haag 1 Mei 2016 Jaarverslag 2015 Regionaal soa centrum Den Haag Inhoudsopgave Jaarverslag 2015 Fout! Bladwijzer

Nadere informatie

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN APRIL 213 INHOUD Het doel van de thermometer is een eerste berichtgeving over de stand van zaken in 212 over seksuele gezondheid in Nederland. De thermometer bevat nieuwe gegevens van de soa-centra, aangiftecijfers,

Nadere informatie

Jaarcijfers 2012. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland. GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid

Jaarcijfers 2012. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland. GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid Juni 2013 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en Gezondheid

Nadere informatie

Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013

Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013 Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013 1. Inleiding De aanvullende seksualiteitshulpverlening (ASH) is laagdrempelige zorg waar jongeren tot 25 jaar gratis en indien gewenst anoniem

Nadere informatie

APRIL 2014. Pagina 1 van 9

APRIL 2014. Pagina 1 van 9 APRIL 214 Inhoud Het doel van de thermometer is een eerste berichtgeving over de stand van zaken in 213 over seksuele gezondheid in Nederland. De thermometer bevat nieuwe gegevens van de centra seksuele

Nadere informatie

SEKSUELE GEZONDHEID JAARVERSLAG 2015 CASUS: SYFILIS CLUSTER WIE ZIJN WIJ?

SEKSUELE GEZONDHEID JAARVERSLAG 2015 CASUS: SYFILIS CLUSTER WIE ZIJN WIJ? SEKSUELE GEZONDHEID JAARVERSLAG 2015 CASUS: SYFILIS CLUSTER WIE ZIJN WIJ? De afdeling seksuele gezondheid heeft als taken het bestrijden van soa, bevorderen van seksuele gezondheid onder jongeren onder

Nadere informatie

Belangrijkste bevindingen uit 2017

Belangrijkste bevindingen uit 2017 Belangrijkste bevindingen uit 2017 NIEUWE NAAM Het aantal soa-consulten is gestegen met 5,1% Vindpercentage soa's in 2017 (chlamydia, gonorroe, syfilis, hiv of hepatitis B) onder het landelijk gemiddelde

Nadere informatie

SEKSUELE GEZONDHEID JAARVERSLAG 2016

SEKSUELE GEZONDHEID JAARVERSLAG 2016 SEKSUELE GEZONDHEID JAARVERSLAG 2016 WIE ZIJN WIJ? De afdeling Seksuele Gezondheid onderzoekt en behandelt seksueel overdraagbare aandoeningen (soa). Deze GGD-voorziening is aanvullend op die van de huisartsenzorg.

Nadere informatie

Naar een meer doelmatig soa-testbeleid

Naar een meer doelmatig soa-testbeleid Naar een meer doelmatig soa-testbeleid Subtitle Inhoud 1. GGD soa-poliklinieken 2. Stijging uitgaven soa-testen 3. Effect nieuwe maatregel 4. Bevorderen doelmatigheid 5. Tot slot 3 Soa-zorg in Nederland

Nadere informatie

Jaarcijfers 2013. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland

Jaarcijfers 2013. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ April 2014 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en

Nadere informatie

Jaarcijfers 2013 Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland

Jaarcijfers 2013 Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ 1 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en Gezondheid,

Nadere informatie

Wat er gebeurde in 2018

Wat er gebeurde in 2018 2018 Wat er gebeurde in 2018 13.262 bellers Het aantal soa-consulten is gestegen met 2,5% soa-vindpercentage 14,7% Aantal soa's Aantal consulten per gemeente Start PrEP en Anticonceptie spreekuur Hoogste

Nadere informatie

6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel

6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel 6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) zijn infectieziekten die door intiem seksueel contact kunnen worden overgedragen. Omdat iemand een SOA kan hebben, zonder

Nadere informatie

Regionaal soa-centrum Den Haag

Regionaal soa-centrum Den Haag Regionaal soa-centrum Den Haag Epidemiologisch jaarverslag 212 D. Spitaels, arts infectieziektebestrijding GGD Den Haag J.M. Brand, soa-arts GGD Den Haag M. Keetman, epidemiologisch onderzoeker GGD Den

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Een jaar Regionaal soa-centrum Den Haag

Een jaar Regionaal soa-centrum Den Haag epidemiologisch bulletin, 9, jaargang, nummer 1 Een jaar Regionaal soa-centrum Den Haag A.P. van Leeuwen, M.P.H. Berns Eind is het Regionaal soa-centrum Den Haag 1 geopend op het terrein van het Medisch

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 29 220 Seksueel overdraagbare aandoeningen (Soa) Nr. 9 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

De meerwaarde van regionale soa-surveillance op basis van laboratoriumdiagnostiek. Het opsporen van regionale hotspots en lacunes

De meerwaarde van regionale soa-surveillance op basis van laboratoriumdiagnostiek. Het opsporen van regionale hotspots en lacunes Naam presentator 1-12-2016 De meerwaarde van regionale soa-surveillance op basis van laboratoriumdiagnostiek. Het opsporen van regionale hotspots en lacunes Anne koldenhof Charlie van de Weijden Wim Niessen

Nadere informatie

Soa- poli Kennemerland

Soa- poli Kennemerland Soa- poli Kennemerland PATIENTENinformatie SOA POLI KENNEMERLAND De SOA-poli Kennemerland is een laagdrempelige voorziening die bedoeld is als aanvulling op de reguliere huisartsenzorg. De SOA-poli is

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG De voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag Onderwerp Bijlage(n) Uw brief Seksuele gezondheid Een goede seksuele

Nadere informatie

Juni Samenstelling: Met dank aan: Vormgeving: Editing:

Juni Samenstelling: Met dank aan: Vormgeving: Editing: GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Hollands Midden Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid- Holland 1 Jaarcijfers 2016 Juni 2017 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding

Nadere informatie

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense Werkinstructie benaderen intermediairs Sense BIJLAGE 7 Voorbeeld van de opzet van de presentatie in PowerPoint BIJLAGE 7 VOORBEELD VAN DE OPZET VAN DE PRESENTATIE IN POWERPOINT] 1 WERKINSTRUCTIE BENADEREN

Nadere informatie

Kan gebeuren SOA QUIZ Een eigen SOA spreekuur Over Natjes en Watjes en de rol van de Praktijkassistent

Kan gebeuren SOA QUIZ Een eigen SOA spreekuur Over Natjes en Watjes en de rol van de Praktijkassistent Een eigen SOA spreekuur Over Natjes en Watjes en de rol van de Praktijkassistent Janny Dekker, huisarts Alie van der Heide, SOA-praktijkassistent Anita Watzeels, onderzoeker GGD Rotterdam Waar gaat deze

Nadere informatie

Jaarcijfers 2014. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland

Jaarcijfers 2014. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ April 2015 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en

Nadere informatie

Centrum Seksuele Gezondheid

Centrum Seksuele Gezondheid Centrum Seksuele Gezondheid Jaarverslag 2016 Voorheen Regionaal soa-centrum Den Haag juli 2017 Inhoud Inleiding 3 Naamsverandering 4 Spreekuren 5 Epidemiologie van soa 6 Doelgroepen 7 Preventie 8 Trots

Nadere informatie

Seks onder je 25 e. Onderzoek naar de seksuele gezondheid van jarigen in Gelderland-Zuid

Seks onder je 25 e. Onderzoek naar de seksuele gezondheid van jarigen in Gelderland-Zuid Seks onder je 25 e Onderzoek naar de seksuele gezondheid van 17-25 jarigen in Gelderland-Zuid Onderzoek naar relaties en seks Seks onder je 25e is een onderzoek van Rutgers en Soa Aids Nederland. In 2016

Nadere informatie

O onbekend. Hulpvraag seksualiteit:

O onbekend. Hulpvraag seksualiteit: Demografie onb Uniek ID Locatie. Datum consult (dd mm jj) Postcode cliënt (4-cijfers) O Geen vast verblijfadres O Wonend in buitenland Geslacht O Man O Vrouw O Transgender Indien Transgender: Voelt zich

Nadere informatie

SEKSUEEL GEDRAG. Jongerenmonitor % geslachtsgemeenschap. Klas 2. Klas 4. 55% altijd een condoom gebruikt

SEKSUEEL GEDRAG. Jongerenmonitor % geslachtsgemeenschap. Klas 2. Klas 4. 55% altijd een condoom gebruikt IJsselland SEKSUEEL GEDRAG Jongerenmonitor 2015 7% geslachtsgemeenschap gehad 10.163 jongeren School Klas 2 13-14 jaar Klas 4 15-16 jaar 49% negatieve houding homoseksualiteit 55% altijd een condoom gebruikt

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2017

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2017 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 217 Over welke cijfers hebben we het? In Nederland worden gegevens over de leefstijl van de bevolking verzameld door meerdere thema-instituten die elk op

Nadere informatie

Welke (Zuid) Limburgse cijfers zijn bekend?

Welke (Zuid) Limburgse cijfers zijn bekend? Welke (Zuid) Limburgse cijfers zijn bekend? Mieke Steenbakkers Unithoofd Centrum Seksuele Gezondheid Limburg GGD Zuid Limburg 21 juni 2018 refereeravond AW Voorkomen van ongewenste (tiener)zwangerschappen

Nadere informatie

Met betrekking tot afzonderlijke soa: Ziektelast: sommige soa hebben ernstiger consequenties en zijn belangrijker om op te sporen.

Met betrekking tot afzonderlijke soa: Ziektelast: sommige soa hebben ernstiger consequenties en zijn belangrijker om op te sporen. 5. Triage soa-testen 5.1 Prioritering doelgroepen Triage is het proces waarin beoordeeld wordt of de cliënt voldoet aan de indicatiecriteria van het CSG en, indien dit het geval is, welke urgentie de hulpvraag

Nadere informatie

PRODUCTENGIDS. Seksuele gezondheid

PRODUCTENGIDS. Seksuele gezondheid PRODUCTENGIDS Seksuele gezondheid SEKSUELE GEZONDHEID BELANGRIJK? JAZEKER! Een aantal feiten* op een rij: Seksueel actieve jongeren communiceren onvoldoende over gebruik van condooms. Een kleine groep

Nadere informatie

Jaarcijfers Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland

Jaarcijfers Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ Deel 1 soa-consulten April 2016 Samenstelling: Hannelore Götz,

Nadere informatie

Soa in Noord-Holland Noord. Risicogroepen en trends 2003-2009

Soa in Noord-Holland Noord. Risicogroepen en trends 2003-2009 Soa in Noord-Holland Noord Risicogroepen en trends 2003-2009 Colofon Auteur: Anne Dekker Begeleiding: Bettina de Leeuw den Bouter (epidemioloog GGD) Sector GBO Ingrid Steenhuis (Vrije Universiteit Amsterdam)

Nadere informatie

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2015

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2015 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2015 Over welke cijfers hebben we het? In Nederland worden gegevens over de leefstijl van de bevolking verzameld door meerdere thema-instituten die elk

Nadere informatie

Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland. GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland Zuid

Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland. GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland Zuid Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland Zuid Samenvatting Consulten en bereik doelgroep Het aantal soa-consulten (18.644

Nadere informatie

SOAP 2018 Demografie

SOAP 2018 Demografie Demografie onb Uniek ID Locatie. Datum consult (dd mm jj) Postcode cliënt (4-cijfers) O Geen vast verblijfadres O Wonend in buitenland Geslacht O Man O Vrouw O Transgender Indien Transgender: Voelt zich

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 32 239 Seksuele gezondheid Nr. 3 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Omschrijving Pilot: een eigen Centrum voor Seksuele Gezondheid binnen Regio Gooi en Vechtstreek

Omschrijving Pilot: een eigen Centrum voor Seksuele Gezondheid binnen Regio Gooi en Vechtstreek PROJECTPLAN Omschrijving Onderwerp Pilot: een eigen Centrum voor Seksuele Gezondheid binnen Regio Gooi en Vechtstreek Nee Daan Kuypers en Annet Mekkelholt Gemeentelijke Gezondheidsdienst d.kuypers@ggdgv.nl

Nadere informatie

Outreach testen activiteiten binnen hiv en soa bestrijding in Amsterdam

Outreach testen activiteiten binnen hiv en soa bestrijding in Amsterdam Outreach testen activiteiten binnen hiv en soa bestrijding in Amsterdam Susanne Drückler Martijn van Rooijen, Bart-Jan Mulder, Kees de Jong, Marianne Craanen Maaike van Veen Niet gepubliceerde data 2015

Nadere informatie

VERSCHILLEN IN DE SEKSUELE GEZONDHEID VAN ZUID-LIMBURGSE JONGEREN TUSSEN 2012 EN 2017

VERSCHILLEN IN DE SEKSUELE GEZONDHEID VAN ZUID-LIMBURGSE JONGEREN TUSSEN 2012 EN 2017 VERSCHILLEN IN DE SEKSUELE GEZONDHEID VAN ZUID-LIMBURGSE JONGEREN TUSSEN 2012 EN 2017 Referenties Op den Camp, K., Pieters, B., Van Liere, G., & Maessen, C. (2018). Feiten en cijfers over de seksuele gezondheid

Nadere informatie

Locatie. O heteroseksueel O homoseksueel O biseksueel O onbekend. Hiv Hepatitis B

Locatie. O heteroseksueel O homoseksueel O biseksueel O onbekend. Hiv Hepatitis B SOAP 2019 Demografie Uniek ID Locatie Consultnummer Datum consult (dd mm jj) Postcode cliënt (4-cijfers) O Geen vast verblijfadres O Wonend in buitenland Geslacht O Man O Vrouw O Transgender Indien Transgender:

Nadere informatie

Sense in Brabant en Zeeland

Sense in Brabant en Zeeland Sense in Brabant en Zeeland Handreiking voor professionals Wat is Sense? Wanneer Sense? www.sense.info Sense-consult Doorverwijzen Meer informatie Sense in Brabant en Zeeland Handreiking voor professionals

Nadere informatie

MSM Outreachdag

MSM Outreachdag MSM Outreachdag 2016-2017 Utrecht, 2 februari 2017 Programma Ochtendprogramma (9:45-12:00) 9:45-10:00: Opening door dagvoorzitter Febe Deug: Soa-cijfers over MSM 10:00-11:20: Plenaire presentaties inclusief

Nadere informatie

De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN (050)

De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN (050) Beantwoording schriftelijke vragen ex art.41 RvO PvdA en PvdD over sluiting Testlab Noord-Nederland E. Bruinewoud De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN (050) 367 69 91 1 6989642 20-6-2018

Nadere informatie

6 Seksuele gezondheid in de regio Gelre-IJssel

6 Seksuele gezondheid in de regio Gelre-IJssel 6 Seksuele gezondheid in de regio Gelre-IJssel 2012 In deze factsheet presenteert de GGD cijfers over de seksuele gezondheid van jongeren en risicogroepen in de regio Gelre-IJssel over de jaren 2009-2011.

Nadere informatie

Nationaal Actieplan. Soa, hiv en seksuele gezondheid. Doelstellingen

Nationaal Actieplan. Soa, hiv en seksuele gezondheid. Doelstellingen Nationaal Actieplan Soa, hiv en seksuele gezondheid Doelstellingen Pijlers actieplan Seksuele vorming Preventie opsporing en behandeling van soa Preventie opsporing en behandeling van hiv Preventie van

Nadere informatie

Seks begint met lullen. 14 april 2018 Monique de Graas Jan Semmekrot Team Seksuele Gezondheid

Seks begint met lullen. 14 april 2018 Monique de Graas Jan Semmekrot Team Seksuele Gezondheid Seks begint met lullen 14 april 2018 Monique de Graas Jan Semmekrot Team Seksuele Gezondheid Disclosure We hebben geen financiële belangenverstrengelingen en geen mogelijke relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Tabel 1a. Ervaring met verschillende vormen van seksueel gedrag naar leeftijd leeftijd eerste 12 tot 15 (%) 18 tot 21 (%) 15 tot 18 (%)

Tabel 1a. Ervaring met verschillende vormen van seksueel gedrag naar leeftijd leeftijd eerste 12 tot 15 (%) 18 tot 21 (%) 15 tot 18 (%) Factsheet Seks onder je 25 e In 4901 jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 25 jaar hebben deelgenomen aan het onderzoek Seks onder je 25 e. Overal waar in dit factsheet een vergelijking wordt gemaakt

Nadere informatie

Seksuele gezondheid in Nederland 2017

Seksuele gezondheid in Nederland 2017 Seksuele gezondheid in Nederland 2017 Samenvatting Seksuele gezondheid in Nederland 2017 is een grootschalig representatief onderzoek naar de seksuele gezondheid van volwassenen van 18 tot 80 jaar in Nederland.

Nadere informatie

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks Vanessa Peters, GGD Gelderland Midden Marinka de Feijter, GGD N-O Gelderland Ineke van der Vlugt, Rutgers WPF 1

Nadere informatie

Zuid-Limburgse jongeren seksueel ongezond. Seks onder je 25e Een factsheet van de GGD Zuid Limburg

Zuid-Limburgse jongeren seksueel ongezond. Seks onder je 25e Een factsheet van de GGD Zuid Limburg se jongeren seksueel ongezond Seks onder je 25e Een factsheet van de GGD Zuid Limburg se jongeren seksueel ongezond Seksueel gedrag van jongeren Seks onder je 25e: een factsheet van de GGD Zuid Limburg

Nadere informatie

De lasten van de lusten

De lasten van de lusten De lasten van de lusten Evaluatie Subsidieregeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg 2012 (ASG) Eindrapport Utrecht, 11 juli 2013 GB144/eindrapportage Andersson Elffers Felix Maliebaan 16 postbus 85198

Nadere informatie

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken Het Wetenschappelijk

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Subsidieregeling publieke gezondheid wordt als volgt gewijzigd:

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Subsidieregeling publieke gezondheid wordt als volgt gewijzigd: STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 19500 11 juli 2014 Regeling van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 4 juli 2014, kenmerk 639561-123149-PG,

Nadere informatie

Seksueel overdraagbare aandoeningen in Den Haag

Seksueel overdraagbare aandoeningen in Den Haag 2 epidemiologisch bulletin, 23, jaargang 38, nummer 1 Seksueel overdraagbare aandoeningen in 1994-21 Trendmatige ontwikkelingen op de Soa-poliklinieken E.J.M. de Coster, A.P. van Leeuwen, M.P.H. Berns

Nadere informatie

10Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) Rubriekhouder: Mw. dr. I. van den Broek, (RIVM)( )

10Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) Rubriekhouder: Mw. dr. I. van den Broek, (RIVM)( ) 10Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA) Rubriekhouder: Mw. dr. I. van den Broek, (RIVM)(2008-2012) Inleiding Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) zijn naast luchtweg-, maagdarm- en urineweginfecties

Nadere informatie

2014D19761 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2014D19761 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2014D19761 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen

Nadere informatie

Factsheet GGD Hollands Noorden. M T W

Factsheet GGD Hollands Noorden. M T W T 088 01 00 500 M info@ggdhn.nl W www.ggdhn.nl Inhoudsopgave Over de GGD... 3 Jeugdgezondheidszorg... 4 Infectieziektenbestrijding... 5 Kwetsbare burgers... 6 Onderzoek, beleid en preventie... 7 Colofon...

Nadere informatie

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 2 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 Figuur 1 Aantal deelnemers naar geslacht en leeftijd 75 t/m 85 jaar 1 Over welke cijfers hebben

Nadere informatie

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010

Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 Seksualiteit Deelrapportage met resultaten uit de gezondheidsenquête volwassenen/ouderen 2010 In de gezondheidsenquête is een aantal vragen opgenomen over seksuele gezondheid 1. Friezen van 19 tot en met

Nadere informatie

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 Figuur 1 Aantal deelnemers naar geslacht en leeftijd 75 t/m 85 jaar 1 Over welke cijfers hebben we het? In Nederland worden gegevens over de leefstijl

Nadere informatie

Locatie. O heteroseksueel O homoseksueel O biseksueel O onbekend. Gonorroe Syfilis. Hiv Hepatitis B

Locatie. O heteroseksueel O homoseksueel O biseksueel O onbekend. Gonorroe Syfilis. Hiv Hepatitis B SAP 2019 (vanaf juli) Demografie Uniek ID Consultnummer Datum consult (dd mm jj) Postcode cliënt (4-cijfers) Geen vast verblijfadres Wonend in buitenland Geslacht Man Vrouw Transgender Locatie Indien transgender:

Nadere informatie

Straatintimidatie Amsterdam. Factsheet Onderzoek, Informatie en Statistiek

Straatintimidatie Amsterdam. Factsheet Onderzoek, Informatie en Statistiek Straatintimidatie Amsterdam Factsheet 201 Onderzoek, Informatie en Statistiek In opdracht van: Directie Openbare Orde en Veiligheid Projectnummer: 11 Beek, Eliza van der Smeets, Harry Bezoekadres: Oudezijds

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

PATIËNTENINformATIE SoA-PoLI Werkwijze SoA-consult

PATIËNTENINformATIE SoA-PoLI Werkwijze SoA-consult Soa-poli PATIËNTENinformatie SOA-POLI De SOA-poli van het Kennemer Gasthuis is een laagdrempelige voorziening die bedoeld is als aanvulling op de reguliere huisartsenzorg. Op de SOA-poli kunt u terecht

Nadere informatie

jongens meisjes 18 jaar of ouder

jongens meisjes 18 jaar of ouder 2. Seksuele risico s en beschermingsgedrag In dit hoofdstuk wordt een aspect van het thema seksualiteit uitgewerkt, namelijk seksuele risico s en beschermingsgedrag. De informatie is onder andere gebaseerd

Nadere informatie

Landelijke Registratie Gezondheidsklachten Eikenprocessierups bij huisartsenpraktijken

Landelijke Registratie Gezondheidsklachten Eikenprocessierups bij huisartsenpraktijken Landelijke Registratie Gezondheidsklachten Eikenprocessierups bij huisartsenpraktijken Het onderzoek maakt onderdeel uit van de Academische Werkplaats Milieu en Gezondheid (AW MMK) Landelijke Registratie

Nadere informatie

BESLUIT OPSCHRIFT. Vergadering van 18 maart Onderwerp Beantwoording raadsvragen in zake: Vragenlijsten GGD - Besluitvormend

BESLUIT OPSCHRIFT. Vergadering van 18 maart Onderwerp Beantwoording raadsvragen in zake: Vragenlijsten GGD - Besluitvormend BESLUIT OPSCHRIFT Vergadering van 18 maart 2014 nummer: 2014_BW_00173 Onderwerp Beantwoording raadsvragen in zake: Vragenlijsten GGD - vormend Beknopte samenvatting De VVD heeft raadsvragen gesteld naar

Nadere informatie

Landelijke abortusregistratie 2011

Landelijke abortusregistratie 2011 Landelijke abortusregistratie 2011 Deze factsheet doet verslag van de abortuscijfers, gebaseerd op gegevens die zijn verzameld voor de Landelijke abortusregistratie (LAR). Als aanvulling hierop wordt ook

Nadere informatie

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2016

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2016 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2016 Over welke cijfers hebben we het? In Nederland worden gegevens over de leefstijl van de bevolking verzameld door meerdere thema-instituten die elk

Nadere informatie

Activiteiten van de GGD voor statushouders, kinderen en volwassenen. 20/12/16

Activiteiten van de GGD voor statushouders, kinderen en volwassenen. 20/12/16 Activiteiten van de GGD voor statushouders, kinderen en volwassenen. 20/12/16 Regiocoördinator publieke gezondheid statushouders Binnen de GGD is Cobi Izeboud werkzaam als Regiocoördinator publieke gezondheid

Nadere informatie

Feiten en cijfers Fryslân

Feiten en cijfers Fryslân Feiten en cijfers Fryslân 2017 De eerste keer Leeftijd waarop de helft van de jongeren geslachtsgemeenschap heeft gehad 17,8 18,1 17,2 17,3 Fryslân Landelijk Fryslân Landelijk Friese jongeren lijken iets

Nadere informatie

BIJLAGE FACTSHEET HERHAALDE ABORTUS IN NEDERLAND

BIJLAGE FACTSHEET HERHAALDE ABORTUS IN NEDERLAND BIJLAGE FACTSHEET HERHAALDE ABORTUS IN NEDERLAND zde De factsheet is onderdeel van het Impulsprogramma preventie ongewenste tienerzwangerschap, dat door Rutgers, Soa Aids Nederland en Fiom uitgevoerd wordt,

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

E-MOVO Hoe gezond zijn jongeren in de regio Nijmegen?

E-MOVO Hoe gezond zijn jongeren in de regio Nijmegen? E-MOVO 2011-2012 Hoe gezond zijn jongeren in de regio Nijmegen? E-MOVO (Elektronische MOnitor en VOorlichting) is een grootschalig jongerenonderzoek van de GGD en in Oost-Nederland. Dit onderzoek wordt

Nadere informatie

gezamenlijk jaarverslag 2009 SOA-bestrijding Utrecht

gezamenlijk jaarverslag 2009 SOA-bestrijding Utrecht Jaarverslag 2009 gezamenlijk jaarverslag 2009 SOA-bestrijding Utrecht inleiding Het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC) en de twee GGD en in de regio Utrecht presenteren hierbij het gezamenlijke

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 16603 16 september 2011 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 6 september 2011, nr. PG/OGZ

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

Activiteiten van de GGD voor statushouders, kinderen en volwassenen

Activiteiten van de GGD voor statushouders, kinderen en volwassenen Activiteiten van de GGD voor statushouders, kinderen en volwassenen Regiocoördinator publieke gezondheid statushouders Binnen de GGD is Cobi Izeboud werkzaam als Regiocoördinator publieke gezondheid statushouders.

Nadere informatie

Centrum Seksueel Geweld Amsterdam-Amstelland. Jaarcijfers 2017

Centrum Seksueel Geweld Amsterdam-Amstelland. Jaarcijfers 2017 Centrum Seksueel Geweld Amsterdam-Amstelland Jaarcijfers 2017 Eind 2017 is het Centrum Seksueel Geweld (CSG) in de regio Amsterdam- Amstelland twee jaar op weg. Het CSG Amsterdam-Amstelland is één van

Nadere informatie

Gelieve deze vragen te beantwoorden vooraleer de vragenlijst in te vullen. Indien u nee antwoordt op vraag 1, hoeft u geen vragenlijst invullen

Gelieve deze vragen te beantwoorden vooraleer de vragenlijst in te vullen. Indien u nee antwoordt op vraag 1, hoeft u geen vragenlijst invullen BIJLAGE 3 VRAGENLIJST VROUWEN Gelieve deze vragen te beantwoorden vooraleer de vragenlijst in te vullen 1. Hebt u ooit seksueel contact* gehad? Ja Nee Indien u nee antwoordt op vraag 1, hoeft u geen vragenlijst

Nadere informatie

Anticonceptie en zwangerschap

Anticonceptie en zwangerschap Hoofdstuk 5 Ciel Wijsen & Hanneke de Graaf Anticonceptie en zwangerschap In Nederland is het aanbod van diverse anticonceptiemethoden groot. De keuze die vrouwen maken voor een bepaalde methode is belangrijk

Nadere informatie

Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen

Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen Wat is HIV, wat is aids en wat zijn de gevolgen tijdens de zwangerschap HIV is het virus dat de ziekte aids veroorzaakt. HIV kan op meerdere manieren

Nadere informatie

Kinderopvang in Arnhem

Kinderopvang in Arnhem Kinderopvang in Arnhem (cijfers 2015) Februari 2017 Onderzoek & Statistiek 1 Inhoudsopgave: 1. Kerncijfers kinderopvang in Arnhem 2. Inleiding 3. Ontwikkelingen in de kinderopvang 4. Cijfers over kinderen

Nadere informatie

Beeldvormende raadsavond. GGD Gelderland-Zuid. 19 september 2018

Beeldvormende raadsavond. GGD Gelderland-Zuid. 19 september 2018 Beeldvormende raadsavond GGD Gelderland-Zuid 19 september 2018 1 Programma 19.30 19.45 uur Welkom door Moniek Pieters, DPG Gelderland-Zuid 19.45 20.10 uur Pitchen In gesprek met medewerkers over: - Bijzondere

Nadere informatie

Seksuele Gezondheid Jaarverslag 2014

Seksuele Gezondheid Jaarverslag 2014 Seksuele Gezondheid Jaarverslag 2014 Inleiding In dit jaarverslag wordt een overzicht gegeven van de werkzaamheden van afdeling seksuele gezondheid. De afdeling seksuele gezondheid heeft als taken het

Nadere informatie

Datum 10 juli 2014 Betreft Commissiebrief inzake VSO Evaluatie en wijzigingen regeling aanvullende seksuele regeling

Datum 10 juli 2014 Betreft Commissiebrief inzake VSO Evaluatie en wijzigingen regeling aanvullende seksuele regeling > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Bezoekadres: Rijnstraat 50 2551 XP Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

Wat zijn soa s? Voor alle soa s geldt: hoe eerder je erbij bent, hoe beter. Laat je op tijd testen als je risico hebt gelopen!

Wat zijn soa s? Voor alle soa s geldt: hoe eerder je erbij bent, hoe beter. Laat je op tijd testen als je risico hebt gelopen! Wat zijn soa s? Soa s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Het zijn besmettelijke ziekten (infecties) die worden veroorzaakt door virussen en bacteriën. Ze worden tijdens seks van partner op partner

Nadere informatie