Prostaatoperatie radicaal-prostatectomie

Transcriptie

1 Prostaatoperatie radicaal-prostatectomie Algemeen Bij u is onlangs een kwaadaardig gezwel aangetroffen (prostaatkanker). Uw behandelend specialist heeft met u verschillende behandelingsopties besproken. Er is gekozen voor een radicale prostatectomie. Dit betekent dat uw prostaat in zijn geheel verwijderd zal worden. De informatie in deze folder is algemeen van aard en een aanvulling op het gesprek met uw uroloog. Als u naar aanleiding hiervan nog vragen heeft, schroom dan niet om deze bij uw volgende bezoek aan uw arts te stellen. Het kan nuttig zijn om uw vragen op te schrijven en mee te nemen. De prostaat De prostaat is een klier die vocht toevoegt aan de zaadcellen die in de zaadballen (testikels) worden aangemaakt. De prostaat ligt in de onderbuik (kleine bekken). Hij ligt onder de blaas en voor de endeldarm en rust op de bekkenbodemspieren. De prostaat is, als deze niet vergroot is, net zo groot als een kastanje. De prostaat wordt omgeven door een dunne bindweefsellaag, het prostaatkapsel. Door de prostaat heen loopt de plasbuis. Wat is prostaatkanker Prostaatkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij de man. Prostaatkanker wordt de laatste jaren vaker ontdekt door het bepalen van het PSA (Prostaat Specifiek Antigeen). Een kwaadaardig gezwel ontstaat meestal dicht aan de rand van de prostaat en veel minder vaak in het prostaatweefsel direct om de plasbuis heen. Een kwaadaardige aandoening van de prostaat heet prostaatkanker en groeit doorgaans langzaam. Het gaat om een vorm van kanker die op jongere leeftijd (<40 jaar) zelden voorkomt. Gezien uw leeftijd en de lokaal beperkte kanker ( geen uitzaaiingen en geen uitbreiding door het prostaatkapsel) is in overleg met u besloten om een operatieve ingreep (radicale prostatectomie) te verrichten met de bedoeling u te genezen. Prostaat Specifiek Antigeen PSA wordt uitsluitend door de prostaat geproduceerd. PSA is echter prostaat specifiek en niet prostaatkanker specifiek. Dus ook goedaardige afwijkingen, zoals een goedaardige vergroting van de prostaat en een prostaatontsteking, kunnen een verhoogde PSA-waarde geven. De verhoogde PSA waarde was een aanleiding om bij u verder onderzoek te verrichten met behulp van echografisch onderzoek van de prostaat en prostaatbiopten. Radicale prostatectomie

2 Bij een radicale prostatectomie wordt de prostaat weggenomen, tezamen met het omliggende weefsel en in sommige gevallen de lymfeklieren, het stukjeplasbuis dat hier doorheen loopt, een deel van de blaasuitgang, een gedeelte van de zaadleiders en de beide zaadblazen naast de prostaat. Vervolgens wordt een nieuwe verbinding gemaakt tussen de blaas en het overgebleven gedeelte van de plasbuis. Bij de ingreep worden ook de zaadleiders afgesloten. De operatie duurt in totaal ongeveer een uur, daarna verblijft u nog enkele uren op de uitslaapkamer. Het weggenomen weefsel wordt opgestuurd voor nader pathologisch onderzoek, dit onderzoek neemt een week in beslag, en de uitslag ervan zal tijdens de eerste poliklinische controle met u worden besproken. Voor deze operatie wordt u ongeveer vier dagen opgenomen in het ziekenhuis. Voorbereiding U krijgt een gesprek met de uroloog die opereert. Er wordt er een afspraak gepland met de anesthesioloog, die zal u informerenover de verdoving. Hierna wordt met u de operatie gepland. U maakt een afspraak bij de fysiotherapeut, voor de bekkenbodemtherapie, voor na de operatie. Wanneer u bloedverdunnende middelen gebruikt moet u dat melden aan zowel de uroloog als de anesthesioloog. De opnamedag U wordt een dag voor de operatie opgenomen. Er wordt bloed geprikt op de afdeling Voor de ingreep wordt het operatiegebied geschoren Tijdens de opname krijgt u een injectie in uw bovenbeen of buik. Dit vermindert de kans op een trombose. Deze injectie krijgt u elke avond, totdat u met ontslag gaat. De avond voor de operatie wordt u gelaxeerd door middel van een klysma. Voor de operatie moet u nuchter zijn, dat betekent dat u vanaf uur niets meer mag eten, drinken en roken. Een lege maag voorkomt overgeven en verslikken tijdens de narcose. Als u verwacht dat u moeilijk in slaap kunt komen, kunt u de verpleegkundige of de anesthesioloog om een slaapmiddel vragen. Als u voor de operatie al van mening bent dat u na ontslag thuis hulp nodig hebt, bespreek dat dan tijdens het opnamegesprek met de verpleegkundige. Bijvoorbeeld als u alleen woont of als uw partner geen of onvoldoende hulp kan bieden. In dat geval kan mogelijk een beroep gedaan worden op de Thuiszorg of andere voorzieningen. De dag van de operatie. U bent nuchter. Na het douchen krijgt u een speciaal operatiejasje aan. De verpleegkundige zal u vragen om nog even naar het toilet te gaan. Een uur voor de operatie krijgt u premedicatie, zoals dat is afgesproken met de anesthesioloog. Dit zijn medicijnen die uw lichaam voorbereiden op de verdoving. Vervolgens brengt de verpleegkundige u naar de operatie afdeling. Na de operatie Na de operatie wordt u naar de uitslaapkamer gebracht. Hier worden u hartslag, bloeddruk en pijn gecontroleerd. Zodra u goed wakker bent, wordt u teruggebracht naar de verpleegafdeling.

3 Wat kunt u verwachten na de operatie? U heeft een infuus in uw arm In uw rug heeft u een dun slangetje, aangesloten op een pomp. Hierdoor worden medicijnen toegediend om de pijn te bestrijden. In uw blaas heeft u een blaaskatheter( deze blijft drie weken zitten) U heeft bij het operatiegebiedeen wonddrain, waardoor wondvocht wordt afgevoerd (deze wordt na een of twee dagen verwijderd). Het herstel na de operatie De uroloog bepaalt wanneer u weer mag eten en drinken. De tweede dag na de operatie wordt het slangetje in de rug, waarmee de pijnstilling wordt geregeld,verwijderd. U krijgt in plaats hiervan andere pijnstilling. De wonddrain wordt in overleg met de uroloog verwijderd. Om de kans op een trombosebeen te verkleinen is van belang dat u zo snel mogelijk weer uit bed komt. Ongeveer vier dagen na de operatie bent u genoeg hersteld om weer naar huis te gaan. De blaaskatheter blijft ongeveer drie weken zitten, om de nieuw gemaakte verbinding tussen blaas en plasbuis te laten genezen. U krijgt instructies met betrekking tot de verzorging van de blaaskatheter. Mogelijke complicaties na de ingreep Langdurige lymfelekkage: lymfevloeistof en bloed wordt via wonddrain afgevoerd. Als de productie van de wonddrain te veel is door lymfeklierlekkage zal de wonddrain langer blijven zitten. Nabloeding: na iedere operatie kan een nabloeding optreden, ondanks dat alle bloedende bloedvaten tijdens de operatie zorgvuldig worden gestelpt. Wondinfectie: na iedere operatie kan een wondinfectie optreden. Vernauwing van de plasbuis: ter hoogte ven de nieuw gevormde verbinding tussen de blaas en de plasbuis kan soms een vernauwing ontstaan. Deze kan in een later stadium opgeheven worden door een kleine ingreep die vaak via de plasbuis verricht kan worden. Het is echter zelden dat een dergelijke vernauwing blijvende problemen geeft. Bijwerkingen van de ingreep Urineverlies Na het verwijderen van de blaaskatheter is er altijd sprake van urineverlies. Hiervoor krijgt u een pakket mee. Van een bekkenbodemfysiotherapeut kunt u leren hoe u met dagelijkse oefeningen de bekkenbodemspieren kunt versterken. Het urineverlies gaat geleidelijk over, mede doordat u leert de spieren van de bekken-bodem zodanig te gebruiken dat u de plas op kunt ophouden. U start met deze fysiotherapie nadat de katheter verwijderd is. Impotentie De uroloog probeert bij de ingreep zoveel mogelijk en voor zover verantwoord, de zenuwen en bloedvaten intact te laten die verantwoordelijk zijn voor het krijgen van een erectie. Deze zenuwen en bloedvaten lopen dicht langs de prostaat en zijn niet zichtbaar. Of de uroloog hierin volledig slaagt, hangt onder meer af van de grootte en de uitbreiding van het gezwel. Soms komt de mogelijkheid tot het krijgen van een erectie vanzelf terug na zo n drie tot twaalf maanden ( of soms zelfs later) na de ingreep. Bij sommigen echter zullen erecties afwezig blijven. De zaadlozing is na de operatie altijd verdwenen. Het bereiken van een orgasme is meestal wel mogelijk. Indien u problemen ondervindt op dit gebied kunt u zich wenden tot uw uroloog.

4 Naar huis De eerste weken zult u sneller moe zijn. Dit komt door het eventuele bloedverlies tijdens de ingreep en de verdoving. De blaaskatheter geeft soms blaaskrampen, hier zijn medicijnen voor die u aan uw uroloog kunt vragen. Controle afspraken De uitslag van het weefselonderzoek krijgt u een week na de operatie, tevens worden dan ook de hechtingen verwijderd, hiervoor krijgt u een controle afspraak, vanuit de afdeling. Drie weken na de operatie krijgt u een röntgenonderzoek van de blaas. Indien mogelijk krijgt u aansluitend aan het röntgenonderzoek, de uitslag via de uroloog. Vervolgens krijgt u van de verpleegkundige uitleg over incontinentiemateriaal en wordt de blaaskatheter verwijderd. Drie maanden na de operatie, gaat u bloedprikken en komt u op controle bij de uroloog. Deze controles worden om de drie maanden herhaald tot een periode van een jaar, daarna wordt de frequentie hiervan verminderd. Leefregels voor de eerste weken na de operatie. De urine kan vier tot zes weken na de operatie roze/rood van kleur zijn. Zorg ervoor dat u voldoende drinkt, minimaal twee liter per dag. Zorg voor een regelmatig ontlastingspatroon, o.a. door vezelrijke voeding te gebruiken. Probeer zo weinig mogelijk te persen en te drukken bij het krijgen van ontlasting. U heeft via de afdelingsverpleegkundige een startpakket en uitleg over de verzorging van de blaaskatheter gekregen. Als u bloedverdunnende medicatie gebruikt, vertelt de behandelend arts u bij ontslag uit het ziekenhuis wanneer u weer mag beginnen met de bloedverdunners. U mag gedurende zes weken geen zware lichamelijke arbeid verrichten. Het is verstandig de eerste zes weken na de operatie niet te sporten. U mag de eerste zes weken na de operatie niet fietsen. U mag zes weken niet autorijden, als passagier mag u wel meerijden, maar het is verstandig dit te beperken tot hooguit een half uur. Wees matig met het gebruik van alcoholische dranken (1 à 2 glazen per dag is toegestaan). Bij problemen Bij plotseling bloedverlies moet u 1 à 2 uur rust nemen en goed drinken. Als de klacht aanhoudt, moet u contact opnemen met de polikliniek urologie of de Spoedeisende Hulp. Wees voorzichtig met uw blaaskatheter. Indien er geen urine meer afloopt of als u veel urinelekkage naast de blaaskatheter heeft, kijk dan eerst of de blaaskatheter niet ergens afgeknikt zit. Als daar na 30 minuten geen urine in de katheterzak komt, moet u contact opnemen met het ziekenhuis. Als de blaas katheter eruit is gevallen is, neem contact op met het ziekenhuis. Als u koorts boven de 38.5 C hebt, neemt u contact op met het ziekenhuis. Bij flinke roodheid /zwelling/ lekkage van het wondgebied neemt u contact op met het ziekenhuis. Bij aanhoudende pijn die niet onder controle is, ondanks de voorgeschreven pijnmedicatie, neemt u contact op met het ziekenhuis. Als u na het verwijderen van de katheter (na drie weken) niet kunt plassen, of het plassen gaat erg moeizaam, neem dan contact op met het ziekenhuis. Bij problemen neemt u tijdens kantooruren contact op met poli urologie, en tijdens avonduren en in het weekend kunt u contact opnemen met uw huisarts of de Spoedeisende Hulp.

5 Vragen Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, neem dan contact op met : Polikliniek Urologie: (tijdens kantooruren), route 151 Spoedeisende Hulp: (buiten kantooruren) Meer informatie Meer informatie vindt u op de website Bovenstaande informatie is geschreven samen met artsen en (gespecialiseerd) verpleegkundigen van de genoemde afdeling(en). De afdeling communicatie & patiëntenvoorlichting verzorgt de eindredactie van deze folder. Heeft u vragen en/of opmerkingen over deze folder? Belt u dan met de genoemde afdeling(en) of stuur een naar PatiëntService, [email protected]. Bernhoven Nistelrodeseweg PT UDEN Ga naar Postbus AS UDEN T: E: [email protected] I: Code: Datum gewijzigd: donderdag 11 augustus 2016