Hoofdstuk 23 Discriminatie

Transcriptie

1 Hoofdstuk 23 Discriminatie Samenvatting Van de zes voorgelegde vormen van discriminatie komt volgens Leidenaren discriminatie op basis van afkomst het meest voor en discriminatie op basis van sekse het minst. Leidenaren die de voorkeur geven aan een relatie met iemand van dezelfde sekse of een biseksuele voorkeur hebben, zijn vaker van mening dat discriminatie op basis van seksuele geaardheid voorkomt (7 vindt dat dit soms tot vaak voorkomt tegenover 4 van de heteroseksuelen). Vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden Afkomst % 3% 1 Religie 1 35% 21% 2 Leeft ijd 14% 34% 1 2 Geaardheid 3 1 Handicap 14% 33% 1 30% Sekse 34% 10% vaak soms zelden nooit weet ik nie Eén op de zeven Leidenaren is zelf wel eens gediscrimineerd. Daarnaast kent een kwart iemand in de eigen omgeving die wel eens is gediscrimineerd. Discriminatie vindt veelal op straat of in de eigen wijk of buurt plaats. Daarnaast komt dit vaker voor tijdens het uitgaan of in de discotheek. Het gaat meestal om uitgescholden worden, werk weigeren, gepest worden of intimidatie. Vier op de tien Leidenaren weten waar men een klacht over discriminatie kan melden. Zij zouden dit vooral doen bij het Bureau Discriminatiezaken () of bij de politie (14%). Het Bureau Discriminatiezaken was al bij een kwart van de Leidenaren vóór de Stadsenquête bekend. Wanneer wordt gevraagd naar de mening van Leidenaren over verschillende aspecten van homoseksualiteit dan vinden vrijwel alle Leidenaren (9) dat homoseksuele mannen en lesbische vrouwen hun leven moeten kunnen leiden zoals zij dat willen. Van de Leidenaren staat 84% open voor een gesprek met kinderen of jongeren in hun omgeving over hun geaardheid, eveneens 84% maakt het niet uit om in een ziekenhuis door een homoseksuele arts te worden geholpen en ook 84% zou er geen problemen mee hebben als hun kind les zou krijgen van een homoseksuele leraar of lesbische lerares. Daarnaast is bijna driekwart van mening dat homoseksuele paren dezelfde rechten zouden moeten hebben als heterogene paren, vindt van niet. Over hand in hand lopen van mannen lopen de meningen het meest uiteen. Over het algemeen lijken vrouwen en hoger opgeleiden meer open te staan voor homoseksualiteit dan gemiddeld en lager opgeleiden en 55-plussers minder dan gemiddeld. Allochtone Leidenaren zijn iets minder positief en iets vaker neutraal tegenover homoseksualiteit dan autochtone Leidenaren. 1

2 Vragenlijst De volgende vragen gaan over mogelijke vormen van discriminatie in Leiden. Bij discriminatie gaat het om het benadelen van mensen of groepen mensen vanwege uiteenlopende kenmerken. Discriminatie kan verschillende vormen aannemen maar begint al bij het uitschelden van iemand op straat. DS1. Hoe vaak denkt u dat de volgende vormen van discriminatie in Leiden voorkomen? Afkomst bijv. omdat mensen van buitenlandse afkomst zijn Religie bijv. omdat mensen een bepaald geloof hebben Leeftijd bijv. op basis van leeftijd iemand ontslaan of niet aannemen voor een baan Geslacht bijv. geen gelijke behandeling van mannen en vrouwen Seksuele geaardheid en/of genderidentiteit bijv. omdat mensen homoseksueel, lesbisch of transgender zijn Handicap bijv. wanneer mensen met een handicap bij gelijke bekwaamheid minder snel worden aangenomen Vaak Soms Zelden Nooit Weet ik niet DS2. Bent u zelf of is iemand uit uw naaste omgeving wel eens gediscrimineerd? Discriminatie vanwege U zelf Iemand uit mijn directe omgeving Afkomst Religie Leeftijd Geslacht Seksuele geaardheid en / of genderidentiteit Handicap Anders namelijk: Geen van bovenstaande / niet gediscrimineerd NAAR VRAAG DS5 DS3. Waar vindt deze discriminatie vooral plaats? (meer antwoorden mogelijk) Op straat Bij het verkrijgen van banen Op school Bij uitgaan In de kerk Ergens anders, namelijk In de wijk / buurt Tijdens het werk Op stageplaats In de discotheek Tijdens het sporten 2

3 DS4. Op welke manier bent u en/of is iemand uit uw directe omgeving gediscrimineerd? (meer antwoorden mogelijk) Uitgescholden Werk geweigerd Intimidatie Iets anders, namelijk Gepest Geweigerd binnen te laten Uitgesloten van een dienst of voorziening DS5. Stel, u zou een klacht hebben over discriminatie en u zou dit willen melden. Weet u waar u dit zou kunnen melden? Ja Nee NAAR VRAAG DS7 DS6. Waar zou u dit doen? Contact opnemen met Bureau Discriminatiezaken Gemeente Politie Anders, namelijk Sinds enige tijd is er een Bureau Discriminatiezaken. Hier kunnen mensen terecht die zich gediscrimineerd voelen. Mensen kunnen reageren om een specifieke situatie te melden, voor een gesprek en voor advies en hulp om te proberen de discriminatie aan te pakken. DS7. Wist u vóór deze enquête van het bestaan van Bureau Discriminatiezaken? Ja Nee NAAR VRAAG DS9 DS8. Hoe bent u van het bestaan van Bureau Discriminatiezaken op de hoogte gekomen? DS9. Denkt u dat u misschien wel eens contact zult opnemen met Bureau Discriminatiezaken? (meer antwoorden mogelijk) Nee, ik denk nooit contact te zullen opnemen met Bureau Discriminatiezaken Ja / misschien, door een bezoek Ja / misschien, via website Ja / misschien, telefonisch 3

4 De gemeente wil graag weten hoe inwoners denken over homoseksualiteit DS10. Kunt u aangeven in hoeverre u het eens bent met de volgende stellingen? Homoseksuele mannen en lesbische vrouwen moeten hun leven kunnen leiden zoals zij dat willen Mee eens Neutraal Mee oneens Geen mening / weet ik niet Homoseksuele paren moeten dezelfde rechten hebben als heteroseksuele paren bij het adopteren van kinderen Als ik een man en een vrouw hand in hand zie lopen, heb ik daar minder moeite mee dan wanneer ik twee mannen hand in hand zie lopen Ik zou het een probleem vinden als mijn kind op school les krijgt van een homoseksuele leraar of lesbische lerares Als ik naar het ziekenhuis moet, maakt het mij niet uit als ik door een homoseksuele arts word geholpen Ik sta open voor een gesprek met mijn kinderen / jongeren in mijn omgeving over hun geaardheid. DS11. Kunt u aangeven welke relatievorm uw voorkeur heeft? Met een man Met een vrouw Met een man of een vrouw Ik wil geen relatie Wil ik niet zeggen 4

5 Uitkomsten Het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid met het Bureau Discriminatiezaken vormen het onderwerp van dit hoofdstuk. Daarnaast komt aan de orde hoe Leidenaren denken over homoseksualiteit Discriminatie in Leiden: mening over vóórkomen Er zijn verschillende vormen van discriminatie. Leidenaren konden voor zes verschillende soorten discriminatie 1 aangeven in hoeverre deze in Leiden voorkomen. Volgens de Leidenaren komt discriminatie op basis van afkomst het meest voor. Twee derde denkt dat dit soms tot vaak het geval is. De helft van de Leidenaren denkt dat discriminatie op basis van religie, leeftijd, geaardheid of het hebben van een handicap soms tot vaak voorkomt. Iemands sekse is relatief het minst vaak aanleiding tot discriminatie, toch denken nog vier op de tien bewoners dat discriminatie op deze grond soms tot vaak voorkomt. Leidenaren met een lager inkomen denken vaker dat er sprake is van discriminatie. Om te kunnen beoordelen of homoseksuelen of lesbiennes discriminatie op basis van de seksuele geaardheid anders ervaren, is gevraagd naar de seksuele voorkeur. Uit de resultaten blijkt dat Leidenaren die de voorkeur geven aan een relatie met iemand van dezelfde sekse of een biseksuele voorkeur hebben 2, vaker van mening zijn dat discriminatie op basis van seksuele geaardheid plaatsvindt (7 van deze groep vindt dat het soms tot vaak voorkomt tegenover 4 van de heteroseksuelen). Grafiek 23.1.a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden, in procenten Afkomst % 3% 1 Religie 1 35% 21% 2 Leeft ijd 14% 34% 1 2 Geaardheid 3 1 Handicap 14% 33% 1 30% Sekse 34% 10% vaak soms zelden nooit weet ik niet In de Stadsenquête 2007 zijn ook vragen gesteld over het vóórkomen van discriminatie. De cijfers van nu liggen, voor alle genoemde vormen van discriminatie, 20 tot 25 procentpunten hoger dan vier jaar geleden. Komt discriminatie in Leiden nu zoveel vaker voor? Een deel van het verschil komt waarschijnlijk door de andere manier van enquêteren: nu is dat schriftelijk en via internet gedaan, vier jaar geleden vond de enquête telefonisch plaats (zie ook Bijlage A onderzoeksverantwoording). Bovendien is de inleiding van de vraag in 2011 veranderd: Er staat nu expliciet bij vermeld wanneer er (al) sprake is van discriminatie 3, in 2007 werd zo n toelichting niet gegeven. Hierdoor zijn de cijfers van vier jaar geleden niet goed vergelijkbaar met die van nu. 1 De zes vormen zijn afkomst, bv. omdat mensen van buitenlandse afkomst zijn, religie bv. omdat mensen een bepaald geloof hebben, leeftijd bv. op basis van leeftijd iemand ontslaan of niet aannemen voor een baan, sekse bv. geen gelijke behandeling van mannen en vrouwen, seksuele geaardheid en/of genderidentiteit, bv. omdat mensen homoseksueel, lesbisch of transgender zijn, handicap, bv. wanneer mensen met een handicap bij gelijke bekwaamheid minder snel worden aangenomen. 2 Van de respondenten geeft de voorkeur aan een homoseksuele, lesbische of bi-relatie, 83% een hetero-relatie en 10% 3 wil geen relatie of heeft geen antwoord gegeven. Uit die inleiding: Bij discriminatie gaat het om het benadelen van mensen of groepen mensen vanwege uiteenlopende kenmerken. Discriminatie kan verschillende vormen aannemen maar begint al bij het uitschelden van iemand op straat. 5

6 23.2 Discriminatie in Leiden: eigen ervaringen Eén op de zeven Leidenaren (14%) is zelf wel eens gediscrimineerd op minimaal een van de genoemde kenmerken; het aandeel Leidenaren dat zelf ooit is gediscrimineerd bedraagt bij de meeste soorten van discriminatie. Discriminatie op basis van leeftijd (5%) en afkomst () komen iets vaker voor. Bewoners die om een andere reden zijn gediscrimineerd, geven vaak aan dat het uiterlijk daarvoor de aanleiding was. Bijna een kwart (23%) kent iemand in zijn/haar directe omgeving die wel eens is gediscrimineerd op minimaal één van de genoemde kenmerken; variërend van 4% op basis van sekse tot 15% op basis van afkomst. Discriminatie op basis van afkomst wordt duidelijk meer gevoeld door allochtone Leidenaren (21%) dan door autochtone (1%). Ook discriminatie op basis van religie wordt vaker gevoeld door allochtonen ( tegenover 1% van de autochtone Leidenaren). Discriminatie op basis van sekse komt vaker voor bij vrouwen (4%) dan bij mannen (). Discriminatie op basis van seksuele geaardheid speelt vrijwel alleen bij Leidenaren met een homoseksuele, lesbische of biseksuele relatie, van hen zegt 31% soms of vaak te zijn gediscrimineerd. Grafiek 23.2.a Percentage van de Leidenaren die zelf of in waarvan de naaste omgeving discriminatie is ondervonden Afkomst Leef tijd Geaardheid Religie Handicap Seks e Anders 5% 3% 4% 3% 15% zelf iemand uit de directe omgeving 0% 10% 20% 30% 40% 50% Discriminatie komt op veel plaatsen of bij veel gelegenheden voor. De meeste Leidenaren die zelf ooit zijn gediscrimineerd of iemand in de directe omgeving kennen die dit heeft meegemaakt, geven aan dat dit op straat (4) of in de wijk of eigen buurt (2) plaatsvindt. Ook tijdens het uitgaan (30%) of in de discotheek (1) komt discriminatie voor. Daarnaast ondervinden Leidenaren discriminatie bij het verkrijgen van een baan (41%), op het werk (23%) of tijdens de stage (). Op scholen is volgens 1 sprake van discriminatie, tijdens het sporten 3%. Vergeleken met 2007 valt op dat discriminatie vaker plaatsvindt bij het verkrijgen van werk en minder tijdens het werk of op straat. 6

7 Grafiek 23.2.b Plaatsen waar discriminatie plaatsvindt, in procenten van Leidenaren die zelf of indirect met discriminatie te maken hebben gehad Op straat 4 Bij het verkrijgen van banen 41% Bij het uitgaan In de wijk / buurt Tijdens het werk 23% 2 30% Op school In de discotheek Op stageplaats 1 1 Tijdens het sporten In de kerk 3% elders Op de vraag op welke manier men is gediscrimineerd, geeft de helft aan te zijn uitgescholden, ruim een derde heeft te maken gehad met werk dat is geweigerd, een kwart is gepest en eveneens circa een kwart is geconfronteerd met intimidatie. Eén op de tien Leidenaren die ooit zijn gediscrimineerd, werd niet binnengelaten (niet bekend is waar) en werd uitgesloten van een dienst of voorziening. Grafiek 23.2.c Wijze waarop discriminatie plaatsvindt, in procenten van Leidenaren die zelf of indirect met discriminatie te maken hebben gehad (meer antwoorden mogelijk) Uitgescholden 50% Werk geweigerd 3 Gepest Intimidatie 2 23% Geweigerd binnen te laten Uitgesloten van een dienst of voorziening Overig 7

8 23.3 Melden van discriminatie Vier op de tien Leidenaren weten waar men een klacht over discriminatie kan melden. Bewoners die hiervan op de hoogte zijn, wenden zich vooral tot Bureau Discriminatiezaken. De overige bewoners gaan vaak naar de politie. Vergeleken met 2007 weten Leidenaren minder vaak waar men met klachten over discriminatie terecht kan. Grafiek 23.3.a Bekendheid met een instantie om discriminatie te melden en instantie waar Leidenaren naartoe gaan Weet niet waar men discriminatie moet melden 60% Weet waar men discriminatie moet melden 40% Bureau Discriminatiezaken Politie 14% Gemeente Meldpunt Discriminatie Overig 5% 3% Een kwart van de bewoners () wist vóór deze enquête van het bestaan van Bureau Discriminatiezaken. Bewoners weten via verschillende kanalen van het bestaan van Bureau Discriminatiezaken. De krant, maar ook de media in het algemeen zijn de belangrijkste bronnen hiervoor maar ook het werk, reclame (folders en affiches) en vrienden en kennissen hebben hierbij een rol gespeeld. Een deel zegt meer in het algemeen iets gelezen of gehoord te hebben over het Bureau Discriminatiezaken. Grafiek 23.3.b Wijze waarop Leidenaren weten van het Bureau Discriminatie, in procenten Krant Media Werk Reclame Via via Gelezen / gehoord Lokale krant / weekblad Internet Gemeente Weet ik niet meer Overig 1 15% 1 10% 4% 4% 1 8

9 Iets meer dan de helft van de bewoners denkt nooit contact op te zullen nemen met dit bureau. De overige bewoners gaan ervan uit dat dit misschien wel zal gaan gebeuren (45%). Men verwacht vooral digitaal contact op te nemen door bijvoorbeeld de website te raadplegen. De andere bewoners denken vooral te gaan bellen (1), verwacht een bezoek te gaan brengen aan het bureau. Vrouwen (50%) gaan er vaker vanuit dat men ooit contact zal opnemen met het Bureau Discriminatiezaken dan mannen (40%). 55-Plussers denken minder vaak digitaal contact te zullen opnemen (1) en vaker telefonisch (2). Lagere inkomens brengen eerder een bezoek (13%), hoger opgeleiden gebruiken vaker het internet (34%). Grafiek 23.3.c Aandeel van de bewoners dat wel of geen contact opneemt met het Bureau Discriminatie Waarschijnlijk nooit contact 55% Misschien via de website 2 Misschien telefonisch 1 Misschien door een bezoek 23.4 Mening over homoseksualiteit De gemeente Leiden wil graag weten hoe de Leidenaren denken over homoseksualiteit. In het algemeen lijken Leidenaren heel tolerant ten aanzien van homoseksualiteit. Vrijwel alle Leidenaren (9) zijn van mening dat homoseksuele mannen en lesbische vrouwen hun leven moeten kunnen leiden zoals zij dat willen. Van de Leidenaren staat 84% open voor een gesprek met kinderen of jongeren in hun omgeving over hun geaardheid, eveneens 84% maakt het niet uit om in een ziekenhuis door een homoseksuele arts te worden geholpen en ook 84% zou er geen problemen mee hebben als hun kind les zou krijgen van een homoseksuele leraar of lesbische lerares. Daarnaast is bijna driekwart van mening dat homoseksuele paren dezelfde rechten zouden moeten hebben als heterogene paren, vindt van niet. Leidenaren met een voorkeur voor een homofiele, lesbische of biseksuele relatie vinden vaker dat homoseksuele paren dezelfde rechten moeten hebben (9) dan Leidenaren met een voorkeur voor een heterorelatie (6). Over hand in hand lopen van mannen, lopen de meningen het meest uiteen: iets meer dan de helft van de Leidenaren heeft niet méér moeite met het zien van twee mannen die hand in hand lopen dan wanneer een man en een vrouw hand in hand lopen. Bijna één op de vijf (1) heeft echter wel méér moeite met het zien van twee mannen die hand in hand lopen dan een man en een vrouw. Leidenaren met een voorkeur voor een homoseksuele, lesbische of biseksuele relatie hebben minder moeite met hand in hand lopen door twee mannen ( tegenover 21% van de heteroseksuelen). 9

10 Grafiek 23.4.a Oordeel over verschillende stellingen over omgaan met homoseksualiteit, in procenten Homoseksuele mannen en lesbische vrouwen moeten hun leven kunnen leiden zoals zij dat willen 9 Ik sta open voor een gesprek met kinderen / jongeren in mijn omgeving over hun geaardheid 84% 1 Als ik naar het ziekenhuis moet, maakt het mij niet uit als ik door een homoseksuel arts wordt geholpen 84% Ik zou het een probleem vinden als mijn kind op school les krijgt van een homoseksuele leraar of lesbische lerares 84% 10% Homoseksuele paren moeten dezelfde rechten hebben als heterogene paren bij het adopteren van kinderen 7 1 Als ik een man en een vrouw hand in hand zie lopen, heb ik daar minder moeite mee dan wanneer ik twee mannen hand in hand zie lopen 55% 2 1 positieve houding neutraal negatieve houding Over het algemeen lijken vrouwen en hoger opgeleiden meer open te staan voor homoseksualiteit dan lager opgeleiden en 55-plussers. Dit geldt vaker voor de rechten bij adoptie, hand in hand lopen, behandeld worden door een homoseksuele arts of om kinderen die les krijgen van een homoseksuele leraar of lesbische lerares. Allochtone Leidenaren zijn iets minder positief en iets vaker neutraal tegenover homoseksualiteit dan autochtone Leidenaren. Leidenaren met een homofiele, lesbische of biseksuele relatie vinden vaker dat homoseksuele paren dezelfde rechten moeten hebben (9) dan Leidenaren met een heterorelatie (6). Ook hebben zij minder moeite met mannen die hand in hand lopen. 10

11 Grafiek 23.4.b Aandeel Leidenaren met een positieve houding ten opzichte van de stellingen, naar seksuele voorkeur Homoseksuele mannen en lesbis che vrouwen moeten hun leven kunnen leiden zoals zij dat willen 9 9 Ik s ta open voor een gesprek met kinderen / jongeren in mijn omgeving over hun geaardheid 85% 83% Als ik naar het ziekenhuis moet, maakt het mij niet uit als ik door een homoseksuel arts wordt geholpen 85% 8 Ik zou het een probleem vinden als mijn kind op school les krijgt van een homoseksuele leraar of lesbische lerares 83% 94% Homoseksuele paren moeten dezelfde rechten hebben als heterogene paren bij het adopteren van kinderen 6 9 Als ik een man en een vrouw hand in hand zie lopen, heb ik daar minder moeite mee dan wanneer ik twee mannen hand in hand zie lopen 54% 6 heterorelatie homo- of biseksuele relatie 11