PRESTATIE-INDICATOREN Wmo 2012

Transcriptie

1 PRESTATIE-INDICATOREN Wmo 2012 Gemeente Heerlen Bureau Onderzoek & Statistiek Heerlen, Augustus 2013

2

3 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding Aanleiding en vraagstelling Doel en probleemstelling Onderzoeksopzet Leeswijzer 2 2. Wmo-brede keuzes en prestaties Kwaliteit Uitgaven Wmo Participatie 5 3. Keuzes en prestaties op de prestatievelden Leefbaarheid en sociale samenhang (prestatieveld 1) Preventie en ondersteuning van ouders en jeugdigen (prestatieveld 2) Het geven van informatie, advies en cliëntondersteuning (prestatieveld 3) Ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers (prestatieveld 4) Bevorderen deelname kwetsbare groepen (prestatieveld 5) Het verlenen van individuele voorzieningen (prestatieveld 6) Het aanbieden van maatschappelijk opvang, waaronder vrouwenopvang (prestatieveld 7) Het bevorderen van openbare geestelijke gezondheidszorg (prestatieveld 8) Het bevorderen van verslavingsbeleid (prestatieveld 9) 25 Referenties 27 Bijlage: Vragenlijst i

4

5 1 1. INLEIDING 1.1 Aanleiding en vraagstelling In 2007 is de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) ingevoerd. Dit is een wet die ervoor moet zorgen dat iedereen in de samenleving zo goed mogelijk mee kan doen, ook de mensen met een beperking. Gemeenten dienen elke vier jaar een beleidsplan te maken waarin staat wat ze gaan ondernemen op het terrein van (maatschappelijke) ondersteuning. Om een goed oordeel te kunnen vormen over de uitvoering van de Wmo in de gemeente, is jaarlijks informatie nodig over alle prestatievelden van de Wmo. Door middel van benchmarken worden prestaties van gemeenten zichtbaar. Deze prestaties kunnen afgeleid worden aan de hand van de indicatoren die geformuleerd zijn. In deze rapportage worden de resultaten van de gemeenten Brunssum, Heerlen, Landgraaf, Nuth, Onderbanken, Simpelveld en Voerendaal gepresenteerd. Hierbij wordt, indien relevant en mogelijk, telkens het gemiddelde van deze zeven gemeenten weergegeven (benchmark). De gemeente Kerkrade heeft in 2012 (net zoals in 2008, 2009, 2010 en 2011) niet deelgenomen. Gemeenten moeten onderzoeksgegevens verstrekken aan het ministerie van VWS. Daarnaast is het de verplichting van de gemeente om deze gegevens ook te publiceren voor de burgers. In 2007 is voor het eerst gestart met het verzamelen van de prestatiegegevens door een extern onderzoeksbureau. In zijn de Wmo benchmark prestatiegegevens, in opdracht van de afdeling Welzijn, uitgevoerd door bureau Onderzoek & Statistiek van de gemeente Heerlen. De vraagstelling die hierbij hoort luidt als volgt: Op welke wijze hebben de indicatoren zich gedurende de periode ontwikkeld? 1.2 Doel en probleemstelling Het doel van het huidige onderzoek is meer inzicht te verkrijgen in het gevoerde WMO-beleid van de gemeenten. Doordat de gegevens jaarlijks verzameld worden ontstaat er zicht op het (door) ontwikkelen van beleid en de kwaliteit van dit beleid. Dit gebeurt aan de hand van een vergelijking tussen de afzonderlijke gemeenten (afzonderlijke score t.o.v. het gemiddelde) en een vergelijking ten opzichte van 2010 en Hierdoor kunnen trends en ontwikkelingen gesignaleerd worden en kan beleid, indien nodig, bijgesteld worden. 1.3 Onderzoeksopzet De Wmo beleidsmedewerkers van de gemeenten Brunssum, Heerlen, Landgraaf, Nuth, Onderbanken, Simpelveld en Voerendaal zijn in oktober 2012 ingelicht over de aanpak, doelstelling en vragen behorende bij de benchmark. Per gemeente fungeert één beleidsmedewerker op het gebied van de Wmo als aanspreekpunt. Om de indicatoren te kunnen verzamelen, is aan alle Wmo beleidsmedewerkers c.q. respondenten (N = 7) middels een een digitale voorgestructureerde vragenlijst verstuurd. Deze personen nemen ook deel aan de regionale Regiegroep Wmo. Deze vragenlijst bestaat uit 24 gesloten vragen inclusief een toelichting en is identiek aan de vragenlijst uit t.b.v. de vergelijkbaarheid (zie bijlage). De vragen hebben betrekking op de 9 prestatievelden van de Wmo, kwaliteit en participatie. Het enige verschil met 2008 is dat vanaf 2009 een toelichting toegevoegd is over de wijze waarop de Wmokosten geïnterpreteerd en ingevuld dienen te worden. Nadat de gegevens geanalyseerd zijn is de conceptrapportage besproken met de leden van de Wmo Regiegroep waarin alle deelnemende gemeenten vertegenwoordigd zijn. Tijdens deze bijeenkomst is een kwalitatieve onderbouwing gegeven van de gevonden resultaten. Tevens zijn mogelijke interpretatieverschillen uitgebreid besproken. De conceptrapportage is ten slotte in de Stuurgroep Wmo besproken en akkoord bevonden.

6 Aangezien het onderzoek prestatie-indicatoren Wmo als doelstelling heeft om de situaties van de participerende gemeenten met elkaar te vergelijken, is het van belang om inzicht te hebben in bepaalde (demografische) achtergrondkenmerken van deze gemeenten, zoals inwoneraantallen en percentage 65+ (t.b.v. landelijke verdeling van Wmo gelden). Deze factoren kunnen van invloed zijn op de gerapporteerde antwoorden en verhoudingen tussen de gemeenten (bijv. beschikbaar Wmo-budget). Dit overzicht is weergegeven in tabel Tabel 1.1: Achtergrondkenmerken per * Inwoners* (absoluut) Aandeel 65+* (absoluut) Aandeel 65+ In % van het totale aantal inwoners Brunssum ,3% Heerlen ,2% Landgraaf ,5% Onderbanken ,2% Simpelveld ,7% Voerendaal ,8% Nuth ,6% * bron: GBA 1.4 Leeswijzer In de huidige rapportage wordt beknopt verslag gedaan van de resultaten betreffende het onderzoek Wmo prestatie-indicatoren van de gemeenten Brunssum, Heerlen, Landgraaf, Nuth, Onderbanken, Voerendaal en Simpelveld. Onderhavig onderzoek beperkt zich tot enkele kengetallen die behoren tot de negen prestatievelden van de Wmo: leefbaarheid en sociale samenhang (paragraaf 3.1), preventie en ondersteuning (paragraaf 3.2), het geven van informatie, advies en cliëntondersteuning (paragraaf 3.3), ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers (paragraaf 3.4), bevorderen deelname kwetsbare groepen (paragraaf 3.5), het verlenen van individuele voorzieningen (paragraaf 3.6), het aanbieden van maatschappelijke opvang, waaronder vrouwenopvang (paragraaf 3.7), het bevorderen van openbare geestelijke gezondheidszorg (paragraaf 3.8) en het bevorderen van verslavingsbeleid (paragraaf 3.9). De paragrafen 3.7 en 3.9 hebben betrekking op prestatievelden die primair een regionale component omvatten. Bij de interpretatie van de resultaten dient hiermee rekening gehouden te worden. Mogelijke oorzaken en verschillen tussen gemeenten van de weergegeven cijfers zijn niet onderzocht. Hierover worden dan ook geen uitspraken gedaan. Ook wordt opgemerkt dat er sprake kan zijn van interpretatieverschillen bij respondenten, ondanks de toelichting die alle gemeenten ontvangen hebben. Deze interpretatieverschillen kunnen bijdragen aan verschillen in gerapporteerde cijfers tussen gemeenten. Bij díe onderwerpen waar het aannemelijk is dat dit het geval is wordt dit extra benadrukt.

7 3 2. Wmo-BREDE KEUZES EN PRESTATIES In dit hoofdstuk worden díe indicatoren besproken die Wmo-breed van toepassing zijn. Deze kunnen dus niet sec aan één bepaald prestatieveld gekoppeld worden. Het betreft: kwaliteit, begrote uitgaven en de organisatie van participatie. 2.1 Kwaliteit Tabel 2.1 geeft weer op welke wijze de gemeenten aan de kwaliteit van de (in het kader van de Wmo) geleverde producten en diensten werken. Het betreft hierbij: - hanteren van servicenormen met betrekking tot het aanvraagproces (bijv. doorlooptijden) - opnemen van kwaliteitseisen in contracten met aanbieders - aanbieders verplichten periodiek klanttevredenheid te meten - andere manier Tabel 2.1: Kwaliteit Wmo geleverde producten en diensten Servicenormen Kwaliteitseisen TOTAAL 100% 100% 100% 100% 100% 100% Brunssum ja ja ja ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja ja ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja Voerendaal ja ja ja ja ja ja Nuth ja ja ja ja ja ja Verplichting meten klanttevredenheid Anders TOTAAL 100% 100% 100% 43% 29% 43% Brunssum ja ja ja nee nee ja Heerlen ja ja ja nee nee nee Landgraaf ja ja ja ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja nee ja Simpelveld ja ja ja nee nee nee Voerendaal ja ja ja ja ja nee Nuth ja ja ja nee nee nee Uit tabel 2.1 blijkt dat de gemeten producten en diensten (d.w.z. servicenormen, kwaliteitseisen en de verplichting om de klanttevredenheid te meten) door alle gemeenten gebruikt worden. Het aandeel gemeenten dat anders als antwoordmogelijkheid noemt, is vanaf gemiddeld afgenomen. In 2012 zijn er relatief meer gemeenten die anders hebben geantwoord. In dit kader wordt genoemd: externe afspraken in het kader van nieuwe contracten, (afspraken over) project dienstverlening.

8 4 2.2 Uitgaven Wmo In deze paragraaf wordt beschreven hoeveel uitgaven de gemeenten in 2012 naar schatting hebben uitgegeven, verdeeld naar de IV3-functies maatschappelijke begeleiding en advies (620), hulp bij het huishouden (622), sociaal-cultureel werk (630) en voorzieningen gehandicapten (652). Hiervoor is gekozen omdat de uitgaven die hieronder vallen grotendeels Wmo-gerelateerd zijn. Hierbij moet echter benadrukt worden dat dit slechts een deel van de Wmo uitgaven betreft. In deze paragraaf worden niet de totale uitgaven Wmo voor de afzonderlijke gemeenten weergegeven, aangezien niet elke gemeente dezelfde categorieën onder de Wmo registreert. Hiervoor is gekozen omdat de gemeenten onderling moeilijk vergelijkbaar zijn, zodat een onjuist en vertekend beeld zou kunnen ontstaan. Ondanks de vooraf verstrekte richtlijnen over de IV3-indelingen om meer uniformiteit te bereiken inzake de budgetindelingen, kunnen interpretatieverschillen niet helemaal voorkomen worden. De vraag over de totale begrote Wmo uitgaven kan bijv. beantwoord worden met het oog op de totale groep cliënten (Wmo breed) of met het oog op een specifieke doelgroep (bijv. WVG&Welzijnswet). Wel wordt een gemiddelde van de participerende gemeenten per kostensoort weergegeven. Tabel 2.2 geeft de Wmo uitgaven voor 2012 weer, uitgesplitst naar de IV3-functies. De bedragen die gerapporteerd zijn, hebben betrekking over de meest actuele bedragen over Indien deze nog niet beschikbaar waren, is uitgegaan van begrotingscijfers (bijv. najaarsnota). Tabel 2.2a: Begrote Wmo uitgaven voor 2012, uitgesplitst naar IV3-functies, in Euro s Maatschappelijke begeleiding en advies Huishoudelijke verzorging Sociaal-cultureel werk Voorzieningen gehandicapten Brunssum Heerlen Landgraaf Onderbanken Simpelveld Voerendaal Nuth GEMIDDELD Uit tabel 2.2a blijkt dat gemiddeld genomen het grootste aandeel van de Wmo-uitgaven besteedt wordt aan huishoudelijke verzorging. Aan sociaal-cultureel werk wordt relatief het minste geld uitgegeven. De Wmo-uitgaven van de gemeente Simpelveld zijn ook per inwoner berekend. Tabel 2.2b laat dit zien. Tabel 2.2b:Totale Wmo uitgaven voor 2012, in Euro per inwoner Maatschappelijke begeleiding en advies Huishoudelijke verzorging Sociaal-cultureel werk Voorzieningen gehandicapten Simpelveld GEMIDDELD Uit bovenstaande tabel blijkt dat de gemeente Simpelveld in 2012 ten opzichte van het gemiddelde relatief meer geld per inwoner uitgegeven heeft aan voorzieningen gehandicapten. Relatief veel minder geld is uitgegeven aan maatschappelijke begeleiding en advies.

9 5 2.3 Participatie Eén van de maatschappelijk doelen van de Wmo is burgerparticipatie (in beleid). Participatie is een breed begrip en heeft in dit geval ook betrekking op de beleidskeuzen en Wmo-uitvoering. Tabel 2.3 geeft weer of de gemeenten de betreffende doelgroepen (afhankelijk van het betreffende prestatieveld) betrekken bij de totstandkoming van de Wmo. Deze betrokkenheid hangt af van de wijze waarop gemeenten invulling geven aan het begrip burgerparticipatie. Naast de vraag of gemeenten de betreffende doelgroepen betrekken bij het Wmo beleid, is ook de vraag gesteld over de wijze waarop dit contact verloopt. Hiertoe had men de mogelijkheid om te kiezen uit de methoden: overleg met Wmo-raad/Wmo-platform, overleg met raden en platforms op deelterreinen van de Wmo, overleg met wijkplatforms en consultering van panels. Tabel 2.3: Participatie Wmo-beleid Prestatieveld 1 Prestatieveld 2 Prestatieveld 3 Prestatieveld 4 Prestatieveld TOTAAL 100% 100% 100% 100% 86% 86% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 86% Brunssum Ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Heerlen Ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee Landgraaf Ja ja ja ja nee nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja Onderbanken Ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld Ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal Ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Nuth Ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Prestatieveld 6 Prestatieveld 7 Prestatieveld 8 Prestatieveld 9 TOTAAL 100% 100% 86% 43% 43% 43% 43% 43% 43% 43% 57% 43% Brunssum ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja Heerlen ja ja nee ja ja nee ja ja ja ja ja nee Landgraaf ja ja ja nee nee nee nee nee nee nee nee nee Onderbanken ja ja ja ja nee nee nee nee nee nee nee nee Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal ja ja ja nee nee nee nee nee nee nee nee nee Nuth ja ja ja nee nee nee nee nee nee nee ja ja Uit bovenstaande tabel blijkt dat de (vertegenwoordigers van de) burger vooral betrokken wordt bij prestatievelden 3 (het geven van informatie, advies en cliëntondersteuning), 4 (ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers), 5 (bevorderen deelname kwetsbare groepen) en 6 (verlenen van individuele voorzieningen). Veel minder betrokkenheid is er bij de prestatievelden 7, 8 en 9 (doelgroepen zijn respectievelijk dak- en thuislozen, personen die in aanmerking komen voor de OGGZ en verslaafden). Deze bevinding kan

10 verklaard worden doordat de prestatievelden 7, 8 en 9 primair regionaal ingezet worden. Gemeenten kunnen deze vraag in deze context verschillend interpreteren (zie ook de leeswijzer op pagina 2). Tabel 2.4 geeft weer van welke methoden de gemeenten in gebruik maken om ingezetenen actief te betrekken bij het Wmo beleid. 6 Tabel 2.4: Methode Wmo participatie Overleg Wmo Raad/Wmo platform Overleg raden op Wmo deelterreinen Overleg wijkplatforms, wijkraden, buurtraden, dorpsraden Consultering van panels TOTAAL 100% 100% 100% 86% 86% 86% 71% 86% 86% 14% 0% 43% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja Landgraaf ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Onderbanken ja ja ja nee nee nee ja ja ja ja nee ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja Voerendaal ja ja ja ja ja ja nee ja ja nee nee nee Nuth ja ja ja ja ja ja nee nee nee nee nee nee Uit bovenstaande tabel blijkt dat overleg met Wmo Raad/Wmo platform in door alle gemeenten gebruikt wordt om de ingezetenen actief te betrekken bij het Wmo beleid. Tevens zijn in 2012 meer gemeenten panels gaan consulteren.

11 7 3. KEUZES EN PRESTATIES OP DE PRESTATIEVELDEN In dit hoofdstuk wordt per prestatieveld inzichtelijk gemaakt hoe de gemeenten op de betreffende prestatieindicatoren scoren. 3.1 LEEFBAARHEID EN SOCIALE SAMENHANG (PRESTATIEVELD 1) Aangezien het prestatieveld bevorderen leefbaarheid en sociale samenhang zeer breed geformuleerd is, hebben gemeenten een grote mate van flexibiliteit bij de concrete invulling hiervan. Zij kunnen dit dus op heel diverse wijzen vormgeven. In onderstaande tabel (3.1) wordt weergegeven welke activiteiten de gemeenten in inzetten om het sociale klimaat en de leefbaarheid te bevorderen. Tabel 3.1: Activiteiten sociale klimaat en leefbaarheid Bevorderen Stimuleren eigen initiatieven burgers Bevorderen Bevorderen burgerparticipatie burgerplatforms netwerkvorming specifieke groepen Zorgen voor goede buurtinformatie en buurtvoorlichting TOTAAL 100% 100% 100% 100% 100% 100% 71% 86% 100% 100% 100% 100% 86% 86% 86% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja ja ja nee nee ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Voerendaal ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Nuth ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja Vervolg tabel 3.1: Activiteiten sociale klimaat en leefbaarheid Zorgen voor Bevorderen buurtbeheer en buurttoezicht Bevorderen (vrijwillig) buurtbemiddeling wijkgedragscodes bewoners Bevorderen buurt activiteiten anders TOTAAL 71% 71% 86% 71% 100% 86% 29% 29% 29% 71% 71% 71% 14% 43% 29% Brunssum ja ja ja ja ja ja nee nee nee ja ja ja nee nee nee Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja ja*** Landgraaf ja ja ja nee ja nee nee nee nee nee nee ja nee ja nee Onderbanken ja nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja ja* ja** ja*** Simpelveld nee ja ja ja ja ja nee nee nee ja ja ja nee nee nee Voerendaal ja ja ja ja ja ja nee nee nee ja ja ja nee nee nee Nuth nee nee ja nee ja ja ja ja ja nee nee nee nee nee nee * Inzet Stichting Welzijnswerk Onderbanken (SWO) ** Inzet CMWW *** Traditie van burgerparticipatie via buurtgericht werken en inzet CMWW

12 Uit tabel 3.1 blijkt dat bevorderen burgerparticipatie, stimuleren eigen initiatieven burgers, bevorderen burgerplatforms en bevorderen netwerkvorming specifieke groepen door alle gemeenten genoemd zijn als activiteiten om het sociale klimaat en de leefbaarheid te beïnvloeden. 3.2 PREVENTIEVE ONDERSTEUNING AAN OUDERS EN JEUGDIGEN (PRESTATIEVELD 2) 8 Het prestatieveld op preventie gerichte ondersteuning van jeugdigen met problemen van opgroeien en van ouders met problemen met opvoeden heeft betrekking op de jeugdigen die in de gemeente woonachtig zijn en in voorkomende gevallen hun ouders bij wie sprake is van een verhoogd risico als het gaat om ontwikkelingsachterstand of uitval wegens schooluitval of criminaliteit. Hierbij is het van belang dat gemeenten en instellingen samenwerken en dat ketenafspraken gemaakt worden. Dit kan zowel op voorzieningenniveau (voor alle schakels binnen een keten zijn voorzieningen) als op cliëntniveau (doorlopen van alle schakels binnen de voorzieningenketen waarvan cliënt gebruik moet maken). Tabel 3.2. geeft weer welke gemeenten ketenafspraken gemaakt hebben op voorzieningen- en cliëntniveau. Tabel 3.2: Ketenafspraken preventie ondersteuning jeugd Voorzieningenniveau Cliëntniveau TOTAAL 100% 100% 100% 100% 100% 100% Brunssum ja ja ja Ja ja ja Heerlen ja ja ja Ja ja ja Landgraaf ja ja ja Ja ja ja Onderbanken ja ja ja Ja ja ja Simpelveld ja ja ja Ja ja ja Voerendaal ja ja ja Ja ja ja Nuth ja ja ja Ja ja ja Zoals uit tabel 3.2 blijkt, hebben alle gemeenten in 2012 ketenafspraken gemaakt op voorzieningenniveau en op cliëntniveau. Faciliteiten opvoedondersteuning Tabel 3.3 laat zien welke faciliteiten in de gemeente beschikbaar zijn op het gebied van opvoedondersteuning. Tabel 3.3: Faciliteiten opvoedondersteuning Voorlichting Fysieke plek opvoedondersteuningsvragen Opvoedtelefoon/ Digitale opvoed- ondersteuning Opvoedcursussen TOTAAL 100% 100% 100% 100% 100% 100% 57% 100% 100% 86% 86% 86% Brunssum ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja

13 9 Voerendaal ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja Nuth ja ja ja ja ja ja nee ja ja nee nee nee Vervolg tabel 3.3: Faciliteiten opvoedondersteuning Individuele begeleiding/ ondersteuning School/jeugd/ Gezinsmaatschappelijk werk Kinderen- en jongerenwerk Zorg advies teams TOTAAL 86% 100% 100% 100% 100% 100% 86% 100% 100% 100% 100% 100% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja Nuth nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Zorgcoördinatie Anders TOTAAL 100% 100% 100% 29% 14% 0% Brunssum ja ja ja nee nee nee Heerlen ja ja ja ja* nee nee Landgraaf ja ja ja nee ja** nee Onderbanken ja ja ja ja nee nee Simpelveld ja ja ja nee nee nee Voerendaal ja ja ja nee nee nee Nuth ja ja ja nee nee nee * Centrum voor Jeugd en Gezin, Wmo loket ** Stimuleren van eigen kracht: civil society Uit tabel 3.3. blijkt dat vrijwel alle faciliteiten voor opvoedondersteuning in alle gemeenten beschikbaar zijn.

14 HET GEVEN VAN INFORMATIE, ADVIES EN CLIËNTONDERSTEUNING (PRESTATIEVELD 3) Het prestatieveld geven van informatie, advies en cliëntondersteuning heeft betrekking op de activiteiten die de burger de weg wijzen in het veld van maatschappelijke ondersteuning. Het kan hierbij gaan om zowel algemene voorzieningen zoals (voldoende) informatiepunten, als om meer specifieke voorzieningen zoals een individueel advies, of hulp bij de verheldering van een ondersteuningsvraag. Cliëntondersteuning betekent hierbij de ondersteuning van een cliënt bij het maken van een keuze of het oplossen van een probleem. Uiteindelijk is het doel de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie te bevorderen. Aanbod diensten aan loket Gemeenten hebben de verplichting om informatie, advies en cliëntondersteuning te bieden. Dit gebeurt meestal via het Wmo- of zorgloket. Gemeenten hebben echter de vrijheid om ook andere diensten via dit loket aan te bieden, zoals informatie van ketenpartners. Tabel 3.4 geeft weer welke Wmo-diensten gemeenten bij het gemeentelijk loket/informatiepunt aanbieden. Tabel 3.4: Aanbod Wmo-diensten bij gemeentelijk loket/informatiepunt Informatie Advies Cliëntondersteuning Bemiddeling TOTAAL 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 86% 86% 86% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Onderbanken ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Nuth ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Doorverwijzing Aanvragen (van voorzieningen) Besluitvorming (over al dan niet toekennen van aanvragen) Andere diensten TOTAAL 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 86% 71% 0% 29% 43% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja nee Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja* Landgraaf ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Onderbanken ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja* Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Voerendaal ja ja ja ja ja ja ja nee ja nee ja ja* Nuth ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee nee * burenhulp, inzet wijkverpleegkundige, vraagverduidelijking Uit bovenstaande tabel blijkt dat een meerderheid van de genoemde Wmo-diensten door alle gemeenten bij het Wmo-loket aangeboden worden.

15 11 Faciliteiten in cliëntondersteuning Tabel 3.5 geeft de faciliteiten in cliëntondersteuning weer die via het loket beschikbaar zijn voor de burgers. Tabel 3.5: Faciliteiten cliëntondersteuning Informatie en adviesverstrekking Vraagverheldering Bemiddeling Verwijzing naar een indicatieorgaan TOTAAL 100% 100% 100% 100% 100% 100% 86% 86% 86% 100% 100% 100% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Nuth ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja Verwijzing Kortdurende/ Ondersteuning Monitoring en evaluatie ondersteunende kortcyclische bij crisis externe dienstverlening organisatie ondersteuning TOTAAL 100% 100% 100% 71% 86% 86% 29% 57% 86% 57% 71% 86% Brunssum ja ja ja ja ja ja nee nee ja ja ja ja Heerlen ja ja ja nee ja ja nee ja ja nee ja ja Landgraaf ja ja ja nee nee nee nee nee nee ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal ja ja ja ja ja ja nee ja ja nee nee ja Nuth ja ja ja ja ja ja nee nee ja nee nee nee Hulp bij klachten, Faciliteren van Voorlichting en Groepsgewijze bezwaar en beroep lotgenotencontact cursussen in groepen ondersteuning TOTAAL 29% 43% 57% 14% 29% 57% 43% 57% 71% 0% 43% 29% Brunssum ja ja ja nee nee ja ja ja ja nee ja ja Heerlen ja ja ja nee ja ja nee ja ja nee ja ja Landgraaf nee nee ja nee nee nee nee nee nee nee nee nee Onderbanken nee ja ja nee nee ja ja ja ja nee ja nee Simpelveld nee nee nee ja ja ja ja ja ja nee nee nee Voerendaal nee nee nee nee nee nee nee nee ja nee nee nee Nuth nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee

16 12 Vervolg tabel 3.5: Faciliteiten cliëntondersteuning Andere faciliteiten TOTAAL 14% 14% 14% Brunssum nee nee nee Heerlen nee nee ja Landgraaf ja* ja* nee Onderbanken nee nee nee Simpelveld nee nee nee Voerendaal nee nee nee Nuth nee nee nee * project vroegsignalering/preventie Uit tabel 3.5 blijkt dat de meerderheid van de genoemde diensten in 2012 door alle gemeenten aangeboden wordt. Ten opzichte van 2011 zien we met name een toename van ondersteuning bij crisis.

17 ONDERSTEUNING VAN MANTELZORGERS EN VRIJWILLIGERS (PRESTATIEVELD 4) Bij de ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers gaat het normaliter om algemene beleidsmaatregelen. Ondersteuning mantelzorg Tabel 3.6 geeft weer of de gemeente een steunpunt mantelzorg heeft (zie eerste kolom) en welke ondersteuning of faciliteiten in de gemeente beschikbaar zijn voor mantelzorgers. Vanaf 2008 heeft de aankoop regionaal plaatsgevonden. Bij de beantwoording hebben sommige gemeenten de vraag eng geïnterpreteerd (voorziening speciaal voor mantelzorgers en vrijwilligers) en anderen breed (algemene voorziening, óók voor mantelzorgers en vrijwilligers). Tabel 3.6: Aanbod ondersteuning/faciliteiten voor mantelzorgers Steunpunt mantelzorg Respijtzorg thuis Respijtzorg buitenshuis Kinderopvang TOTAAL 100% 100% 100% 100% 100% 100% 86% 86% 86% 28% 28% 14% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Landgraaf ja ja ja ja ja ja nee nee nee nee ja nee Onderbanken ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Voerendaal ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Nuth ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee * het antwoord wel of geen respijtzorg buitenshuis hangt af van de interpretatie hiervan (enge of ruime zin). Cursussen Faciliteiten Vrijstelling sollicitatieplicht Lotgenotencontact TOTAAL 100% 100% 100% 43% 29% 43% 28% 43% 43% 100% 100% 100% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Heerlen ja ja ja nee nee nee nee nee nee ja ja ja Landgraaf ja ja ja nee nee nee nee nee nee ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja nee nee nee nee nee nee ja ja ja Voerendaal ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja Nuth ja ja ja nee nee nee nee nee nee ja ja ja

18 14 Vervolg tabel 3.6: Aanbod ondersteuning/faciliteiten voor mantelzorgers Nazorg Begeleiding/ ondersteuning Activiteiten gericht op ontspanning (niet zijnde respijtzorg) Anders TOTAAL 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 28% 0% 14% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja* nee nee Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Landgraaf ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Onderbanken ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja* nee ja* Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Voerendaal ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee Nuth ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee * inloopmiddagen (2009, 2010, 2012) Tabel 3.6 laat zien dat in 2012 alle gemeenten beschikken over een steunpunt mantelzorg, respijtzorg thuis, cursussen, lotgenotencontact, nazorg, begeleiding/ondersteuning en activiteiten gericht op ontspanning. Vrijwilligers Tabel 3.7 laat zien welke vormen van ondersteuning de gemeente aan vrijwilligers biedt. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen vrijwilligers in de zorg en overige vrijwilligers. Tabel 3.7: Ondersteuning vrijwilligers Kinderopvang voor Deskundigheidsbevordering voor bevordering voor overige Deskundigheids- Kinderopvang voor vrijwilligers overige vrijwilligers in de zorg vrijwilligers zorg vrijwilligers TOTAAL 0% 0% 0% 0% 14% 0% 57% 57% 57% 57% 43% 86% Brunssum nee nee nee nee nee nee ja ja ja nee ja ja Heerlen nee nee nee nee ja nee ja ja ja ja nee ja Landgraaf nee nee nee nee nee nee ja ja ja ja ja ja Onderbanken nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee ja ja Simpelveld nee nee nee nee nee nee ja ja ja nee nee nee Voerendaal nee nee nee nee nee nee nee nee nee ja nee ja Nuth nee nee nee nee nee nee nee nee nee ja ja ja Vervolg tabel 3.7: Ondersteuning vrijwilligers Faciliteiten voor Vrijstelling Vrijstelling Faciliteiten voor overige vrijwilligers in sollicitatieplicht sollicitatieplicht overige vrijwilligers de zorg vrijwilligers zorg vrijwilligers TOTAAL 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 14% 0% Brunssum nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee Heerlen nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee ja nee Landgraaf nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee Onderbanken nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee Simpelveld nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee Voerendaal nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee

19 15 Nuth nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee Vervolg tabel 3.7: Ondersteuning vrijwilligers Verzekering voor Verzekering voor overige Prijzen vrijwilligers in de Prijzen overige vrijwilligers in vrijwilligers zorg vrijwilligers de zorg TOTAAL 100% 100% 100% 100% 100% 100% 57% 57% 57% 57% 57% 71% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee ja Landgraaf ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja nee nee nee nee nee nee Voerendaal ja ja ja ja ja ja nee nee nee nee nee nee Nuth ja ja ja ja ja ja nee nee nee nee ja ja Anders voor vrijwilligers in de zorg Anders voor overige vrijwilligers TOTAAL 14% 14% 14% 14% 14% 14% Brunssum nee nee nee nee nee nee Heerlen nee nee nee nee nee ja Landgraaf ja ja ja ja* ja* ja* Onderbanken nee nee nee nee nee nee Simpelveld nee nee nee nee nee nee Voerendaal nee nee nee nee nee ja Nuth nee nee nee nee nee nee * kinderopvang beschikbaar voor alle burgers die voldoen aan eisen (2010), nieuwsbrief (2011), nieuwsbrief, maatschappelijke stage, jobcoach (2012) Uit bovenstaande tabel valt op dat in 2012 kinderopvang en vrijstelling sollicitatieplicht het minst frequent aangeboden wordt voor vrijwilligers in alle gemeenten. Alleen een verzekering wordt door alle gemeenten aan de vrijwilligers aangeboden. Er zijn geen grote verschillen geconstateerd in faciliteiten tussen vrijwilligers in de zorg en vrijwilligers in overige sectoren. Ook hier moet de opmerking geplaatst worden dat de antwoorden die gemeenten gegeven hebben voor een deel afhangen van de wijze waarop ondersteuning aan vrijwilligers lokaal ingevuld is. Dat wil zeggen: het kan ingebed zijn binnen specifiek beleid of ingebed zijn binnen regulier vrijwilligerswerk. E.e.a. heeft invloed op de wijze waarop de vragen door gemeenten beantwoord zijn.

20 BEVORDEREN DEELNAME KWETSBARE GROEPEN (PRESTATIEVELD 5) In het vijfde prestatieveld bevorderen deelname kwetsbare groepen wordt gedoeld op algemene maatregelen die, zonder dat men zich tot de gemeente behoeft te wenden, ten goede kunnen komen aan een ieder die daaraan behoefte of die het nodig heeft. In die zin behoeft de maatregel dus niet bij uitsluiting gericht te zijn op mensen met een beperking of een chronisch psychisch probleem of een psychosociaal probleem. Dit prestatieveld heeft een duidelijke relatie met prestatieveld 1: leefbaarheid en sociale samenhang (vgl. collectieve voorzieningen). Integraal beleid en vraag collectieve voorzieningen kwetsbare groepen Tabel 3.8 geeft weer of de gemeente in haar beleid voor kwetsbare groepen ook andere onderdelen zoals werk, inkomen en ruimtelijke ordening betrekt. Daarnaast is weergegeven of gemeenten de vraag naar collectieve voorzieningen vanuit kwetsbare groepen in beeld gebracht hebben. Tabel 3.8: Integraal beleid en vraaggericht Betrekken andere beleidsterreinen In beeld brengen vraag naar collectieve voorzieningen vanuit kwetsbare groepen TOTAAL 100% 100% 100% 29% 29% 14% Brunssum ja ja ja nee nee nee Heerlen ja ja ja ja nee ja Landgraaf ja ja ja ja Ja nee Onderbanken ja ja ja nee nee nee Simpelveld ja ja ja nee nee nee Voerendaal ja ja ja nee Ja nee Nuth ja ja ja nee nee nee Uit tabel 3.8 blijkt dat in 2012 alle gemeenten andere beleidsterreinen in hun beleid voor kwetsbare groepen betrokken hebben. Daar tegenover staat dat in 2012 slechts 1 gemeente (Heerlen) de vraag in beeld gebracht heeft naar collectieve voorzieningen vanuit kwetsbare groepen.

21 HET VERLENEN VAN INDIVIDUELE VOORZIENINGEN (PRESTATIEVELD 6) Het zesde prestatieveld betreft de verstrekking van specifieke, op de persoon toegesneden voorzieningen. Voor de hand liggende vormen zijn woonvoorzieningen, sportrolstoelen, begeleiding bij zelfstandig wonen, dagbesteding voor ouderen, maaltijdvoorziening, sociale alarmering, vervoersvoorzieningen, klussendiensten, algemeen maatschappelijk werk of vormen van psychosociale hulpverlening. Eigen bijdrageregeling In tabel 3.9 is weergegeven hoe het eigen bijdragebeleid in de participerende gemeenten eruit ziet. In het Besluit maatschappelijke ondersteuning is een maximum aangegeven dat als eigen bijdrage aan de burger gevraagd mag worden. Hierin is rekening gehouden met verschillen in leeftijd en inkomen. De gemeente kan de eigen bijdrage onder de maxima vaststellen. Een besparingsbijdrage geldt niet als eigen bijdrage. In de drie wijzen van berekening kan de gemeente telkens kiezen voor het maximum zoals dat in het Besluit maatschappelijke ondersteuning is vermeld. Maar de gemeente kan er ook voor kiezen om een lagere eigen bijdrage te vragen. Tabel 3.9: Eigen bijdragebeleid Roerende zaken, Hulp bij het huishouden Onroerende Individuele vervoersvoorziening niet zijnde een ind. woonvoorziening vervoersvrz. TOTAAL 100% 100% 100% 57% 71% 71% 100% 100% 100% 43% 71% 71% Brunssum ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee ja ja Heerlen ja ja ja nee nee nee ja ja ja nee nee nee Landgraaf ja ja ja nee ja ja ja ja ja nee ja ja Onderbanken ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Nuth ja ja ja nee nee nee ja ja ja nee nee nee Andere voorziening TOTAAL 28% 28% 43% Brunssum ja* nee nee Heerlen nee ja** ja*** Landgraaf ja* nee nee Onderbanken nee nee ja*** Simpelveld nee nee nee Voerendaal nee ja** ja*** Nuth nee nee nee * individuele ondersteunende begeleiding (Brunssum, Landgraaf), individuele vervoervoorziening scootmobiel (Onderbanken) ** alle individuele Wmo voorzieningen (excl. rolstoel) in Voerendaal en scootmobiel in Heerlen *** scootmobiel (Heerlen), alle Wmo-voorzieningen (excl. Rolstoel) (Onderbanken), alle individuele voorzieningen (excl. rolstoel en begeleiding) (Voerendaal)

22 Uit de tabel blijkt dat in 2012 in alle gemeenten een eigen bijdrage gevraagd wordt voor hulp bij het huishouden en onroerende woonvoorziening. Tussen 2010 en 2012 zijn relatief meer gemeenten een eigen bijdrage gaan vragen voor een individuele vervoersvoorziening en roerende zaken. Tabel 3.10 geeft weer op welke wijze de participerende gemeenten in 2012 het bedrag dat als eigen bijdrage per persoon gevraagd wordt bepalen. Tabel 3.10: Wijze waarop gemeente bedrag bepaalt voor eigen bijdrage 18 Vaststellen maximale eigen bijdrage conform Besluit maatschappelijke ondersteuning Vaststellen lager inkomen vanaf welke eigen bijdrage afhankelijk van inkomen wordt verhoogd Maximum Lagere eigen bijdrage Maximum Lagere eigen bijdrage TOTAAL 100% 100% 100% 0% 0% 0% 100% 86% 86% 0% 14% 14% Brunssum ja ja ja nee nee nee ja ja ja nee nee nee Heerlen ja ja ja nee nee nee ja ja ja nee nee nee Landgraaf ja ja ja nee nee nee ja ja ja nee nee nee Onderbanken ja ja ja nee nee nee ja nee ja nee ja nee Simpelveld ja ja ja nee nee nee ja ja ja nee nee nee Voerendaal ja ja ja nee nee nee ja ja ja nee nee nee Nuth ja ja ja nee nee nee ja ja nee nee nee ja ^ Eigen bijdrage verhoogd met maximum conform Besluit maatschappelijke ondersteuning Maximum Lagere eigen bijdrage TOTAAL 100% 100% 100% 0% 0% 0% Brunssum ja ja ja nee nee Nee Heerlen ja ja ja nee nee Nee Landgraaf ja ja ja nee nee Nee Onderbanken ja ja ja nee nee Nee Simpelveld ja ja ja nee nee Nee Voerendaal ja ja ja nee nee Nee Nuth ja ja ja nee nee Nee Uit bovenstaande tabel blijkt dat alle gemeenten in 2012 de maximale eigen bijdrage hanteren bij de drie genoemde opties. Een uitzondering vormt Nuth. Deze gemeente heeft in 2012 een lagere eigen bijdrage gevraagd. Afstemming en intake De mate van afstemming tussen de verschillende vormen van dienstverlening is belangrijk voor een kwalitatief goed aanbod van zorg voor de zorgvrager. Het is dientengevolge met name voor de zorgontvangers van de Wmo-dienst hulp bij het huishouden, die daarnaast gebruik maken van AWBZ-diensten, belangrijk om te weten of de gemeente de afstemming tussen de diverse vormen van dienstverlening bevordert. Goede afstemming betekent dat er duidelijke afspraken gemaakt zijn die door alle partijen goed worden nageleefd en waardoor cliënten geen hinder ondervinden van de wijze waarop de huishoudelijke verzorging in relatie tot de AWBZ-dienstverlening georganiseerd is. In tabel 3.11 wordt weergegeven in hoeverre de gemeente de hulp bij het huishouden heeft afgestemd met zorgfuncties in het kader van de AWBZ. De mate van afstemming kan goed, redelijk, matig of geen zijn.

23 19 Tabel 3.11: Mate van afstemming hulp bij het huishouden met zorgfuncties AWBZ CIZ Aanbieders Transferpunt ziekenhuis Brunssum goed goed goed goed geen redelijk geen geen geen Heerlen redelijk geen geen goed geen goed geen geen geen Landgraaf geen geen geen goed geen goed geen geen geen Onderbanken geen geen geen redelijk redelijk redelijk matig matig redelijk Simpelveld goed goed goed goed goed goed goed goed goed Voerendaal geen geen geen goed geen goed geen geen geen Nuth geen geen geen goed goed goed geen geen geen Zorgkantoor* Anders Brunssum geen geen geen geen geen geen Heerlen geen geen geen geen geen geen Landgraaf geen geen geen goed geen geen Onderbanken matig matig matig geen geen geen Simpelveld matig matig matig geen geen geen Voerendaal geen geen geen geen geen geen Nuth geen geen geen geen geen geen * één van de mogelijke verklaringen voor de gevonden verschillen tussen gemeenten is dat respondenten het zorgkantoor ook kunnen interpreteren als Wmo-kantoor. Uit bovenstaande tabel blijkt dat er in het algemeen geen afstemming is over de hulp bij het huishouden tussen de gemeenten enerzijds en de aanbieders van de zorgfuncties AWBZ anderzijds.

24 HET AANBIEDEN VAN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG, WAARONDER VROUWENOPVANG (PRESTATIEVELD 7) Met het aanbieden van maatschappelijke opvang wordt bedoeld: de dag- en nachtopvang bij dak- en thuisloosheid, crisisopvang, opvang voor slachtoffers van huislijke geweld, begeleiding bij zelfstandig wonen en het melden van en advies geven bij geweld achter de voordeur. Vrouwenopvang houdt in het tijdelijk bieden van onderdak, begeleiding, informatie en advies aan vrouwen die, al dan niet gedwongen, de thuissituatie hebben verlaten in verband met problemen van relationele aard of geweld. Zoals in de leeswijzer reeds aangegeven, is maatschappelijke opvang per definitie regionaal georganiseerd. In de onderstaande tabellen is waarneembaar dat alleen voor alle gemeenten op regioniveau activiteiten aangeboden worden (uiteraard m.u.v. Heerlen, die in dit kader een regiofunctie vervult). Preventie-activiteiten huiselijk geweld Alle gemeenten hebben de taak om huiselijk geweld zoveel mogelijk te voorkomen en te zorgen voor goede opvangmogelijkheden voor slachtoffers. In tabel 3.12 is weergegeven welke activiteiten gemeenten hiertoe ondernemen. Tabel 3.12: Activiteiten gemeenten ter bevordering van vrouwenopvang/voorkomen huiselijk geweld Gemeente stelt opvang- voorziening beschikbaar Regio stelt opvangvoorziening beschikbaar Ketensamenwerking op gemeenteniveau TOTAAL 14% 14% 14% 100% 100% 100% 43% 43% 28% Brunssum nee nee nee ja ja ja Nee nee nee Heerlen ja ja ja ja ja ja Ja ja ja Landgraaf nee nee nee ja ja ja Nee ja nee Onderbanken nee nee nee ja ja ja Nee nee nee Simpelveld nee nee nee ja ja ja Ja ja ja Voerendaal nee nee nee ja ja ja Ja nee nee Nuth nee nee nee ja ja ja Nee nee nee Ketensamenwerking op regioniveau Casusoverleg op gemeenteniveau Casusoverleg op regioniveau TOTAAL 100% 100% 100% 28% 43% 28% 100% 100% 100% Brunssum ja ja ja nee ja nee ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja ja nee nee nee ja ja ja Onderbanken ja ja ja nee nee nee ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal ja ja ja nee nee nee ja ja ja Nuth ja ja ja nee nee nee ja ja ja Spreiding voorzieningen Spreiding van voorzieningen is van belang, aangezien de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang dan niet sec in de centrumgemeente plaatsvindt (SGBO 2007). Op deze manier kan een goede ondersteuning

25 21 van bepaalde doelgroepen gewaarborgd worden. Tabel 3.13 geeft de spreiding van voorzieningen en preventie van huiselijk geweld weer. Tabel 3.13: Spreiding voorzieningen en preventie huiselijk geweld Inzet casemanagers Inzet casemanagers Steunpunt huiselijk Steunpunt huiselijk gemeente regio geweld gemeente geweld regio TOTAAL 14% 14% 14% 100% 100% 100% 14% 14% 14% 100% 100% 100% Brunssum nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Onderbanken nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Simpelveld nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Voerendaal nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Nuth nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Voorlichting ter preventie gemeente Voorlichting ter preventie regio Andere activiteiten gemeenten TOTAAL 28% 43% 43% 100% 100% 100% 29% 43% 43% Brunssum nee nee ja ja ja ja nee ja ja Heerlen nee ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja nee ja ja ja nee nee nee Onderbanken nee nee nee ja ja ja nee nee nee Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal nee nee nee ja ja ja nee nee nee Nuth nee nee nee ja ja ja nee nee nee Andere activiteiten regio Andere activiteiten - anders TOTAAL 100% 100% 100% 71% 29% 14% Brunssum ja ja ja ja nee nee Heerlen ja ja ja ja ja nee Landgraaf ja ja ja ja ja ja* Onderbanken ja ja ja nee nee nee Simpelveld ja ja ja ja nee nee Voerendaal ja ja ja ja nee nee Nuth ja ja ja nee nee nee * Stedelijk Kompas In tabel 3.14 is aangegeven of per gemeente voldoende aanbod is voor maatschappelijke opvang en vrouwenopvang.

26 22 Tabel 3.14: Voldoende aanbod voor maatschappelijke opvang/vrouwenopvang Maatschappelijke opvang Vrouwenopvang TOTAAL 100% 100% 86% 71% 71% 71% Brunssum ja ja ja ja nee ja Heerlen ja ja nee ja ja nee Landgraaf ja ja ja ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja Voerendaal ja ja ja nee nee nee Nuth ja ja ja nee ja ja

27 HET BEVORDEREN VAN OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG (PRESTATIEVELD 8) Het bevorderen van openbare geestelijke gezondheidszorg komt overeen met de inhoud van de Wet Collectieve Preventie Volksgezondheid (WCPV), namelijk: het bestrijden en signaleren van risicofactoren op het gebied van de openbare geestelijke gezondheidszorg, het bereiken en begeleiden van kwetsbare personen en risicogroepen, het functioneren als meldpunt voor signalen van crisis of dreiging van crisis bij kwetsbare personen en risicogroepen en het tot stand brengen van afspraken tussen betrokken organisaties over de uitvoering van de openbare geestelijke gezondheidszorg. De GGD vervult hierin een belangrijke rol. Het bieden van psychosociale hulp bij rampen is niet ondergebracht in de Wmo. In de onderstaande tabellen is waarneembaar dat alleen voor alle gemeenten op regioniveau de openbare geestelijke gezondheidszorg bevorderd wordt (uiteraard m.u.v. Heerlen, die in dit kader een regiofunctie vervult). Preventie OGGz Welke activiteiten onderneemt de gemeente zelf om de openbare geestelijke gezondheidszorg te bevorderen en om dak- en thuisloosheid te voorkomen? In tabel 3.15 wordt dit weergegeven. Tabel 3.15: Activiteiten gemeente om OGGz te bevorderen/preventie dak- en thuisloosheid Vroegsignalering en Vroegsignalering en Meldpunt signalen crisis Meldpunt signalen crisis preventie gemeente preventie regio gemeente regio TOTAAL 43% 43% 43% 100% 100% 100% 43% 43% 43% 100% 100% 100% Brunssum nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Onderbanken nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Nuth nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Opsporen kwetsbare personen gemeente Opsporen kwetsbare personen regio Contact leggen en houden met opgespoorde personen - gemeente Contact leggen en houden met opgespoorde personen regio TOTAAL 14% 14% 14% 100% 100% 100% 28% 28% 28% 100% 100% 100% Brunssum nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Onderbanken nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Simpelveld nee nee nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja Voerendaal nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Nuth nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja

28 24 Vervolg tabel 3.15: Activiteiten gemeente om OGGz te bevorderen/preventie dak- en thuisloosheid Bij terugval/uitval Bij terugval/uitval Gebruik OGGz-platform Gebruik OGGz-platform mensen weer opnieuw mensen weer opnieuw of overleg onder of overleg onder opsporen - gemeente opsporen regio gemeenteregie regioregie TOTAAL 14% 14% 14% 100% 100% 100% 14% 14% 14% 100% 100% 100% Brunssum nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Onderbanken nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Simpelveld nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Voerendaal nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Nuth nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Afspraken organisaties over uitvoering OGGz gemeente Afspraken organisaties over uitvoering OGGz regio Bureau schuldhulpsanering - gemeente Bureau schuldhulpsanering - regio TOTAAL 14% 14% 14% 100% 100% 100% 71% 100% 100% 100% 100% 100% Brunssum nee nee nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf nee nee nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja Onderbanken nee nee nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja Simpelveld nee nee nee ja ja ja nee ja ja ja ja ja Voerendaal nee nee nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja Nuth nee nee nee ja ja ja nee ja ja ja ja ja Afspraken Afspraken Individuele Individuele woningbouwcorporaties woningbouwcorporaties trajectplannen voor dak- trajectplannen voor dak- over huisuitzettingen over huisuitzettingen en thuislozen en thuislozen gemeente regio gemeente regio TOTAAL 100% 100% 100% 57% 71% 86% 14% 14% 14% 100% 100% 100% Brunssum ja ja ja nee nee ja nee nee nee ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja ja ja ja ja nee nee nee ja ja ja Onderbanken ja ja ja ja ja nee nee nee nee ja ja ja Simpelveld ja ja ja ja ja ja nee nee nee ja ja ja Voerendaal ja ja ja nee nee ja nee nee nee ja ja ja Nuth ja ja ja nee ja ja nee nee nee ja ja ja

29 HET BEVORDEREN VAN VERSLAVINGSBELEID (PRESTATIEVELD 9) De ambulante verslavingszorg bestaat uit zorg die gericht is op verslavingsproblemen en preventie hiervan. Het bevorderen van verslavingsbeleid heeft betrekking op het verbeteren van de ketenzorg voor overlastgevende zorgmijders, de rol van casemanagement daarbij en de prestatieafspraken met zorgaanbieders. Dit prestatieveld is vaak vooral van toepassing bij grotere gemeenten. Heerlen vervult hierin een centrumfunctie. Kleinere gemeenten maken vaak gebruik van de regiofunctie van grotere gemeenten of sluiten hierop aan (wat betreft zorg en opvang). In de onderstaande tabellen is waarneembaar dat het verslavingsbeleid alleen voor alle gemeenten op regioniveau bevorderd wordt (uiteraard m.u.v. Heerlen, die in dit kader een regiofunctie vervult). Beleid verslavingspreventie Tabel 3.16 geeft weer welke activiteiten gemeenten op het gebied van verslavingsbeleid uitvoeren. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen universele en selectieve verslavingspreventie. Universele verslavingspreventie betreft projecten die gericht zijn op de hele gemeenschap (of bijv. school), terwijl selectieve verslavingspreventie projecten zijn voor specifieke doelgroepen die een relatief hoog risico hebben om verslavingsgerelateerde problemen te ontwikkelen. Tabel 3.16: Activiteiten gemeente op gebied van verslavingsbeleid Universele verslavingspreventie - gemeente Universele verslavingspreventie - regio Selectieve verslavingspreventie - gemeente TOTAAL 29% 29% 29% 100% 100% 100% 14% 14% 14% Brunssum nee nee ja ja ja ja nee nee nee Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja nee ja ja ja nee nee nee Onderbanken nee nee nee ja ja ja nee nee nee Simpelveld nee nee nee ja ja ja nee nee nee Voerendaal nee nee nee ja ja ja nee nee nee Nuth nee nee nee ja ja ja nee nee nee Selectieve verslavingspreventie - regio Gebruiksruimte gemeente Gebruiksruimte - regio TOTAAL 100% 100% 100% 14% 14% 14% 100% 100% 100% Brunssum ja ja ja nee nee nee ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf ja ja ja nee nee nee ja ja ja Onderbanken ja ja ja nee nee nee ja ja ja Simpelveld ja ja ja nee nee nee ja ja ja Voerendaal ja ja ja nee nee nee ja ja ja Nuth ja ja ja nee nee nee ja ja ja

30 26 Ondersteuning verslaafden Tabel 3.17 laat zien welke ondersteuning en activiteiten gemeenten biedt aan verslaafden. Tabel 3.17: Ondersteuning en activiteiten maatschappelijke zorg verslaafden Opvanglocatie gemeente Opvanglocatie - regio Activering gemeente Activering - regio TOTAAL 14% 14% 14% 100% 100% 100% 14% 14% 29% 100% 100% 100% Brunssum nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Onderbanken nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Simpelveld nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Voerendaal nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Nuth nee nee nee ja ja ja nee nee ja ja ja ja Vangnet bemoeizorg Vangnet bemoeizorg Toeleiding naar zorg Toeleiding naar zorg gemeente regio gemeente regio TOTAAL 14% 14% 14% 100% 100% 100% 14% 14% 29% 100% 100% 100% Brunssum nee nee nee ja ja ja nee nee ja ja ja ja Heerlen ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja Landgraaf nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Onderbanken nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Simpelveld nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Voerendaal nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Nuth nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja ja Time-out voorziening gemeente Time-out voorziening regio Anders, gemeente Anders, regio TOTAAL 0% 0% 0% 71% 43% 57% 0% 14% 14% 43% 29% 29% Brunssum nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee Heerlen nee nee nee nee nee nee nee ja* ja* ja ja* ja* Landgraaf nee nee nee ja nee nee nee nee nee nee nee nee Onderbanken nee nee nee ja nee ja nee nee nee nee nee ja* Simpelveld nee nee nee ja ja ja nee nee nee nee nee nee Voerendaal nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja ja nee Nuth nee nee nee ja ja ja nee nee nee ja nee nee * veiligheidshuis / methadonverstrekking

31 27 REFERENTIES SGBO (2007). Benchmark Wmo 2007 Basisbenchmark.

32

33 BIJLAGE

34

35 i BIJLAGE: VRAGENLIJST WMO PRESTATIE-INDICATOREN ALGEMEEN 1. Hoe werkt de gemeente aan de kwaliteit van de in het kader van de WMO geleverde producten en diensten? Ja nee door het hanteren van servicenormen met betrekking tot het aanvraagproces (bijv. doorlooptijden) 0 0 door in de contracten met aanbieders kwaliteitseisen op te nemen 0 0 door de aanbieders te verplichten periodiek klanttevredenheid te meten 0 0 anders, namelijk: Definities: Servicenormen: Extern (aan de klant) gecommuniceerde normen waarbinnen aanvragen afgehandeld moeten zijn. Extern gecommuniceerd betekent in dit geval gepubliceerd op de website en/of in folders van de gemeente of de desbetreffende uitvoerende instelling Kwaliteitseisen: eisen waaraan te leveren producten of diensten moeten voldoen zoals bijvoorbeeld opgenomen in het bestek. Monitoren van geleverde kwaliteit: In het handboek AO (Administratieve Organisatie, beschrijving van procedures) is opgenomen hoe (wie, wat, wanneer) de kwaliteit van de geleverde producten en diensten gemonitord wordt. Verplichte periodieke klanttevredenheidsmeting: In contracten of subsidievoorwaarden is aangegeven dat opdrachtnemers of subsidieontvangers verplicht zijn om periodiek de tevredenheid te meten over de ontvangen maatschappelijke ondersteuning. Toelichting: Bij antwoordcategorie anders, namelijk.. : Geef aan op welke andere (dan de reeds genoemde) wijze(n) de gemeente de kwaliteit van in het kader van de Wmo geleverde producten en diensten bevordert. Bij deze vraag wordt niet gedoeld op tevredenheidsonderzoek door de gemeente of (inwoners)bijeenkomsten in het kader van burger- of cliëntenparticipatie, dit onderwerp komt bij andere vragen aan de orde. Uit de vraagstelling blijkt de verantwoordelijkheid van de gemeente zowel voor de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning die de gemeente zelf levert, als voor de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning die in opdracht van de gemeente door desbetreffende uitvoerende instelling wordt geleverd.

36 ii 2. Betrekt de gemeente de ingezetenen per prestatieveld bij de totstandkoming van het Wmo-beleid? Ja nee prestatieveld prestatieveld prestatieveld prestatieveld prestatieveld prestatieveld prestatieveld prestatieveld prestatieveld Toelichting: - De doelgroep van prestatieveld 1 bestaat uit alle burgers binnen de gemeente. - De doelgroepen van prestatieveld 2 zijn jeugdigen met problemen met opgroeien en ouders met problemen met opvoeden. - De doelgroepen van prestatieveld 3 zijn burgers, cliënten en maatschappelijke organisaties. - De doelgroepen van prestatieveld 4 bestaan uit mantelzorgers en vrijwilligers - De doelgroepen van prestatievelden 5 en 6 zijn mensen met lichamelijke of verstandelijke beperkingen, mensen met chronische psychische problemen en mensen met psychosociale problemen. - De doelgroepen van prestatieveld 7 zijn dak- en thuislozen, vrouwe die, al dan niet gedwongen, de thuissituatie hebben verlaten in verband met problemen van relationele aard of huiselijk geweld, en overige betrokkenen bij huiselijk geweld. - De doelgroep van prestatieveld 8 betreft personen die in aanmerking komen voor OGGZ (kwetsbare personen en risicogroepen, o.a. zorgmijders). - De doelgroep van prestatieveld 9 bestaat uit verslaafden. - Bij het betrekken van de ingezetenen moet sprake zijn van direct contact met de doelgroep (of vertegenwoordigers daarvan). Daarom vallen tevredenheidsonderzoeken, enquêtes, beleids- en evaluatieonderzoeken of beleidsadviescommissies hier niet onder. 3. Gebruikt de gemeente onderstaande of andere methoden om de ingezetenen actief te betrekken bij de totstandkoming van de Wmo-beleid? Ja nee overleg met Wmo-raad, Wmo-platform 0 0 overleg met raden en platforms op deelterreinen van de Wmo (bijv. participatieraad, (ex-) cliëntenraad 0 0 overleg met wijkplatforms, wijkraden, buurtraden, dorpsraden 0 0 consultering van panels 0 0

37 iii 4. Hoeveel uitgaven (in Euro) heeft de gemeente naar schatting in 2012 uitgegeven aan de uitvoering van de Wmo? De totale Wmo kosten omvatten niet alleen de vier IV3-functies 620, 630, 652 en 622, maar ALLE Wmo kosten. De bedragen die gerapporteerd moeten worden over 2012 hebben betrekking op de meest actuele bedragen. Waarschijnlijk zijn deze bedragen over 2012 nog niet beschikbaar. In dat geval moet uitgegaan worden van de begrotingscijfers (bijv. najaarsnota 2011). Totaal: Maatschappelijke begeleiding en advies (zie hiervoor het excelbestand met de kostenplaatsen): Huishoudelijke verzorging (zie hiervoor het excelbestand met de kostenplaatsen): Sociaal-cultureel werk (zie hiervoor het excelbestand met de kostenplaatsen): Voorzieningen gehandicapten (zie hiervoor het excelbestand met de kostenplaatsen): Toelichting Gevraagd wordt naar de uitgaven over het afgelopen kalenderjaar (te verkrijgen via de controller). Er zijn geen richtlijnen op basis waarvan de gemeenten op uniforme wijze de begroting en verantwoording opstellen. Het is daardoor voor de hand liggend dat niet alle gemeenten de Wmo-uitgaven onderscheidend begroten en verantwoorden. De vraag naar de precieze uitgaven in het kader van de uitvoering van de Wmo in het voorgaande jaar zou derhalve een grote administratieve last bij gemeenten neerleggen. De IV3- functies worden door de gemeenten toch al verzameld, en zorgen voor een redelijke vergelijkbaarheid tussen gemeenten. Gekozen is voor de IV3-functies 620, 622, 630 en 652 omdat de uitgaven die hieronder vallen grotendeels Wmo-gerelateerd zijn. Voor de functie 714 openbare gezondheidszorg geldt dit bijvoorbeeld niet, alleen de uitgaven aan openbare geestelijke gezondheidszorg behoren tot de Wmouitgaven. Burgers verkrijgen zo op hoofdlijnen inzicht in de gemeentelijke uitgaven voor de algemene voorzieningen maatschappelijke dienstverlening en advies en sociaal cultureel werk, en de individuele voorzieningen huishoudelijke verzorging en voorzieningen gehandicapten. In de communicatie richting raad en burgers zal benadrukt worden dat dit slechts een deel van de Wmo-uitgaven betreft. De gerealiseerde uitgaven kunt u nog niet invullen. Daarom kunt u voor dit benchmarkjaar de begrote Wmo uitgaven 2012 invullen. Het gaat hierbij om de programma- en uitvoeringskosten, inclusief de directe personeelskosten (medewerkers belast met uitvoering inclusief 1 e -lijnsmanagement en beleidsontwikkeling), maar exclusief gemeentebrede overhead en kosten voor huisvesting. Denk hierbij ook aan de uitgaven voor de prestatievelden 7 t/m 9 op te nemen, evenals de uitgaven aan preventie jeugd, participatie, loket, mantelzorg en vrijwilligers.

38 iv Prestatieveld 1: Sociale samenhang en leefbaarheid 5. Onderneemt de gemeente onderstaande of andere activiteiten om het sociale klimaat en de leefbaarheid in de wijken en buurten te bevorderen? Ja nee bevorderen van burgerparticipatie bij lokale activiteiten 0 0 stimuleren van eigen initiatieven van burgers 0 0 bevorderen van burgerplatforms 0 0 bevorderen van netwerkvorming voor specifieke groepen 0 0 zorgen voor goede buurtinformatie en buurtvoorlichting 0 0 zorgen voor (vrijwillig) buurtbemiddeling 0 0 bevorderen van (vrijwillig) buurtbeheer en buurttoezicht 0 0 bevorderen dat bewoners zelf wijkgedragscodes ontwikkelen 0 0 bevorderen van buurt- en straatcontactactiviteiten 0 0 anders, namelijk: Definities: Sociale klimaat: De subjectieve score die burgers geven wanneer gevraagd wordt naar gevoelens van (on)prettigheid voor zover de oorzaak hiervoor ligt bij hun wijk/buurt. Toelichting: - Bij eigen initiatieven van burgers kan gedacht worden aan schoonmaakacties, buurtbarbecues, opknappen van de buurt, buurtvader projecten. - Bij netwerkvorming voor specifieke groepen kan gedacht worden aan netwerken voor gehandicapten, jongeren, ouderen, maatjesprojecten en huisbezoekprojecten. - Bij buurtinformatie en buurtvoorlichting kan gedacht worden aan een meldpunt overlast. - Bij buurtbeheer kan gedacht worden aan het beheer of de inrichting van de woonomgeving, zoals hangplekken, multifunctionele accommodaties, of drempelvrij maken van de woonomgeving. - Bij buurttoezicht kan gedacht worden aan stadswachten en toezichthouders.

39 v Prestatieveld 2: Preventieve ondersteuning jeugd 6. Zijn er ketenafspraken met betrekking tot de preventieve ondersteuning jeugd? Ja nee op voorzieningenniveau (bijv. door op instellingsniveau afspraken te maken) 0 0 op cliëntniveau (bijv. door gebruikmaking van kinddossiers of cliëntbesprekingen in een signaleringsnetwerk) 0 0 Definitie: er is sprake van een sluitende keten indien er (1) voor alle schakels in de keten voorzieningen bestaan; of (2) een klant pas wordt losgelaten door een zorgverlener wanneer de volgende schakel hem/haar heeft overgenomen. Toelichting: Het gaat om de vraag of er ketenafspraken zijn over de preventieve ondersteuning van de jeugd. Informatie in hoeverre bovengenoemde (1) en (2) van toepassing zijn kan worden ontleend aan hetzij een convenant tussen de betrokken instellingen, hetzij een gemeentelijke beleidsnota. 7. Biedt de gemeente onderstaande of andere faciliteiten bij opvoedondersteuning? Ja nee voorlichting 0 0 (fysieke) plek voor opvoedondersteuningsvragen 0 0 opvoedtelefoon of digitale opvoedondersteuning 0 0 opvoedcursussen 0 0 individuele begeleiding en ondersteuning 0 0 school-/jeugd-/gezinsmaatschappelijk werk 0 0 kinderenwerk en jongerenwerk 0 0 zorg advies teams 0 0 zorgcoördinatie 0 0 anders, namelijk: Definitie: Opvoedingsondersteuning: Preventieve en/of pedagogische hulp en ondersteuning (niet zijnde de geïndiceerde jeugdzorg) Toelichting: - Bij (fysieke) plek voor opvoedondersteuningsvragen kan gedacht worden aan opvoedsteunpunt, opvoedwinkel, opvoedspreekuur, centrum voor jeugd en gezin. - Individuele begeleiding en ondersteuning betreft zowel de gespecialiseerde gezinsverzorging voor huishoudens met psychosociale / pedagogische thuishulp, als gezinsbegeleiding voor ouders met kinderen met een handicap of ontwikkelingsen gedragsproblemen. - Een Zorg Advies Team is een samenwerkingsverband van uitvoerende partijen.

40 vi Prestatieveld 3: Informatie, advies en cliëntondersteuning 8. Welke Wmo-diensten worden aangeboden bij het gemeentelijk loket/informatiepunt? Ja nee informatie 0 0 advies 0 0 cliëntondersteuning 0 0 bemiddeling 0 0 doorverwijzing 0 0 aanvragen (van voorzieningen) 0 0 besluitvorming (over al dan niet toekennen van aanvragen) 0 0 Andere diensten, namelijk: Definities: Gemeentelijk loket/informatiepunt: Het gaat bij deze vraag alleen om de frontoffice, dat wil zeggen de balie of spreekkamer van het loket waar de klant terecht kan voor (minimaal) informatie, advies en cliëntondersteuning met betrekking tot Wmo-diensten. Hoewel in de vraagformulering is gekozen voor het enkelvoud wordt met het gemeentelijk loket/informatiepunt ook het meervoud bedoeld wanneer dit in de gemeente van toepassing is (er zijn verschillende informatiepunten/loketten beschikbaar waar klanten terecht kunnen voor Wmo-diensten). Wmo-diensten: Hiermee wordt gedoeld op handelingen of activiteiten die rechtstreeks ten goede komen aan de klant.

41 vii 9. Welke faciliteiten biedt of organiseert de gemeente op het terrein van cliëntondersteuning? Ja nee informatie en adviesverstrekking 0 0 vraagverheldering 0 0 bemiddeling 0 0 verwijzing naar een indicatieorgaan 0 0 verwijzing naar een door de gemeente gefinancierde ondersteunende organisatie of MEE-organisatie 0 0 kortdurende of kortcyclische ondersteuning 0 0 ondersteuning bij crisis 0 0 monitoring en evaluatie van externe dienstverlening 0 0 hulp bij klachten, bezwaar en beroep 0 0 faciliteren van lotgenotencontact 0 0 geven van voorlichting en cursussen in groepen 0 0 groepsgewijze ondersteuning bij participatie in de samenleving 0 0 andere faciliteiten, namelijk: Definities: Cliëntondersteuning: De ondersteuning van een cliënt bij het maken van een keuze of het oplossen van een probleem. Cliëntondersteuning moet de cliënt (en zijn omgeving) helpen om zichzelf te redden en aan de maatschappij deel te nemen. Dit kan door informatie en advies te geven, maar vooral ook door uitgebreide vraagverheldering en kortdurende en kortcyclische ondersteuning bij keuzes op diverse levensterreinen. Cliëntondersteuning gaat een stap verder dan informatie en advies en richt zich op mensen die voor een vraag of een situatie staan die zodanig complex is dat de persoon het niet zelf of met zijn omgeving kan oplossen. Kortdurende/kortcyclische ondersteuning: Het gedurende korte tijd en met een beperkte intensiteit ondersteunen van cliënten die tijdelijk niet goed in staat zijn tot zelfredzaamheid, en ondersteuning nodig hebben om te voorkomen dat de zelfstandigheid ernstig achteruit gaat en/of een beroep gedaan moet worden op geïndiceerde zorg. Monitoring en evaluatie van externe dienstverlening: Het samen met de cliënt evalueren van de geleverde dienstverlening en/of zorg. Dit kan tussentijds (monitoring) of na afloop (evaluatie). De geleverde dienstverlening en/of zorg worden bezien in het licht van de afspraken en toezeggingen en gegeven de actuele situatie van de cliënt.

42 viii Prestatieveld 4: Mantelzorg en vrijwilligers 10. Is er voor de gemeente een steunpunt mantelzorg? 0 ja, er is een steunpunt 0 nee Definitie: Steunpunt: Is er ten behoeve van de gemeente een telefoonnummer of fysiek steunpunt dat bemenst is met mantelzorgondersteuners, dus expliciet gericht op deze groep? Toelichting: Ook als het steunpunt zich niet in de gemeente zelf bevindt, maar wel werkt voor mantelzorgers uit de gemeente dan is het antwoord ja. 11. Biedt de gemeente onderstaande of andere ondersteuning en/of faciliteiten voor mantelzorgers? Ja nee respijtzorg thuis 0 0 respijtzorg buitenshuis 0 0 kinderopvang 0 0 cursussen 0 0 faciliteiten (parkeerkaarten, kortingspassen, enz.) 0 0 vrijstelling sollicitatieplicht 0 0 lotgenotencontact 0 0 nazorg 0 0 begeleiding/ondersteuning 0 0 activiteiten gericht op ontspanning (niet zijnde respijtzorg) 0 0 anders, namelijk: Definities: Mantelzorgers: Informele zorgverleners die geregelde (niet-beroepsmatige) zorg verlenen aan personen die vanwege beperkingen hulp nodig hebben en die zij kennen vanuit sociale verbanden (familie, vrienden, vereniging, buren). Begeleiding/ondersteuning en/of faciliteiten: Hiermee worden diensten en vergoedingen/tegemoetkomingen bedoeld die rechtstreeks ten goed komen aan de individuele mantelzorger. Het gaat nadrukkelijk niet om organisatorische voorzieningen als een steunpunt mantelzorg. Het is uiteraard wel mogelijk dat door middel van een dergelijke steunpunt (een aantal van de) onderstaande faciliteiten worden geboden, en die faciliteiten dienen dan ook te worden aangekruist.

43 ix 12. Biedt de gemeente onderstaande of andere ondersteuning en/of faciliteiten voor vrijwilligers in de zorg en voor overige vrijwilligers? Ja nee kinderopvang voor vrijwilligers in de zorg 0 0 kinderopvang voor overige vrijwilligers 0 0 deskundigheidsbevordering voor vrijwilligers in de zorg 0 0 deskundigheidsbevordering voor overige vrijwilligers 0 0 faciliteiten (parkeerkaarten, kortingspassen, enz.) voor vrijwilligers in de zorg faciliteiten (parkeerkaarten, kortingspassen, enz.) voor overige vrijwilligers vrijstelling sollicitatieplicht voor vrijwilligers in de zorg 0 0 vrijstelling sollicitatieplicht voor overige vrijwilligers 0 0 verzekering voor vrijwilligers in de zorg 0 0 verzekering voor overige vrijwilligers 0 0 vrijwilligersonderscheiding/prijzen/vrijwilliger van het jaar- voor vrijwilligers in de zorg vrijwilligersonderscheiding/prijzen/vrijwilliger van het jaar voor vrijwilligers anders voor vrijwilligers in de zorg 0 0 anders voor overige vrijwilligers 0 0 anders, namelijk: Toelichting: In deze vraag wordt onderscheid gemaakt tussen vrijwilligers die werkzaam zijn in de zorg en overige vrijwilligers als doelgroep van de ondersteuning en/of faciliteiten. Hierdoor maken gemeenten inzichtelijk of en zo ja, hoe zij het vrijwilligersnetwerk in den brede versterken. Definities: Vrijwilligers in de zorg: Mensen die zich vrijwillig inzetten in de zorg (niet in een bepaald dienstverband), maar niet als mantelzorger. Overige vrijwilligers: Mensen die zich vrijwillig inzetten (niet in een bepaald dienstverband), maar niet als mantelzorger. Deze vrijwillige inzet van burgers kan informeel en ongeorganiseerd zijn (kleinschalig burgerinitiatief) als in georganiseerd verband (vrijwilligersorganisaties en bijvoorbeeld sport) plaatsvinden. Ondersteuning en/of faciliteiten: Hiermee worden diensten en vergoedingen/tegemoetkomingen bedoeld die rechtstreeks ten goed komen aan de individuele vrijwilliger. Het gaat nadrukkelijk niet om organisatorische voorzieningen als een vrijwilligerscentrale. Het is uiteraard wel mogelijk dat door middel van een dergelijke centrale (een aantal van de) onderstaande faciliteiten worden geboden, en die faciliteiten dienen dan ook te worden aangekruist.

44 x Prestatieveld 5: Bevorderen deelname kwetsbare groepen 13. Betrekt de gemeente in het beleid voor kwetsbare groepen ook andere onderdelen zoals werk en inkomen, ruimtelijke ordening? 0 ja 0 nee Definitie: Kwetsbare groepen: Kwetsbare personen zijn mensen die min of meer zelfstandig wonen, maar die leven met problemen, handicaps of beperkingen. Zonder ondersteuning van buitenaf, hetzij van de naaste omgeving (mantelzorg), hetzij van professionals, hetzij van vrijwilligers, staan het zelfstandig wonen en de participatie in de samenleving onder druk. Zonder specifieke voorzieningen of diensten kunnen zij zich niet of onvoldoende in een zelfstandige thuissituatie redden (bron: Handreiking Ketensamenwerking in de Wmo, april 2006, blz. 5-6) Voor de onderlinge vergelijkbaarheid van de indicatoren wordt de term kwetsbare groepen in de benchmark beperkt tot de volgende klantprofielen: Personen met een lichamelijke beperking Personen met chronische psychische problemen Personen met een verstandelijke beperking Personen met psychosociale problemen Personen met materiële problemen Personen met lichte opvoed- en opgroeiproblemen Personen betrokken bij huiselijk geweld Personen met meervoudige problematiek (twee of meer van de volgende problemen: psychiatrische, somatische, verslavingen of financiële problemen) Toelichting: Ja, indien op één of beide van de volgende vragen het antwoord ja is: Zijn er door de Raad vastgestelde documenten (gezamenlijke beleidsnota s WWB-Wmo of Wmo-RO), of zijn er onderlinge verwijzingen naar nota s van de andere beleidsterreinen? Is er een samenwerkingsovereenkomst/convenant waarin zowel Wmo- als WWB/ROzaken aan de orde komen? 14. Heeft de gemeente de vraag naar collectieve voorzieningen vanuit kwetsbare groepen in kaart gebracht? 0 ja 0 nee Toelichting: Ja, indien er een document is waarin deze vraag is geëxpliciteerd en dus per kwetsbare groep in kaart wordt gebracht naar welke collectieve voorzieningen zij vraag hebben, dan wel per collectieve voorziening wordt aangegeven vanuit welke kwetsbare groepen er vraag naar is. Collectieve voorzieningen: voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn zonder beschikking, zoals welzijnswerk, buurt opbouwwerk.

45 xi Prestatieveld 6: Verlenen individuele voorzieningen 15. Voor welke individuele voorzieningen geldt een eigen bijdrage? Ja nee hulp bij het huishouden 0 0 roerende zaken, niet zijnde een individuele vervoersvoorziening 0 0 onroerende woonvoorziening 0 0 individuele vervoersvoorziening 0 0 andere voorziening, namelijk (zelf invullen): Definitie: Eigen bijdrage: Een door het college van B&W vast te stellen bijdrage, die bij de verstrekking van een voorziening in natura of een persoonsgebonden budget betaald moet worden en waarop de regels van het Besluit maatschappelijke ondersteuning van toepassing zijn. Een besparingsbijdrage geldt niet als eigen bijdrage. Toelichting: Onder individuele vervoersvoorziening vallen geen rolstoelen, omdat voor rolstoelen geen eigen bijdrage verschuldigd is. 16. Hoe bepaalt de gemeente het bedrag dat als eigen bijdrage per persoon gevraagd wordt? lagere maximum eigen bijdrage Optie 1: de gemeente stelt de maximale eigen bijdrage vast op de hoogte van de bedragen zoals deze in het Besluit maatschappelijke ondersteuning vermeld zijn 0 0 Optie 2: de gemeente stelt het minimale inkomen vanaf welke de eigen bijdrage afhankelijk van het inkomen wordt verhoogd, lager vast dan zoals vermeld is in het Besluit maatschappelijke ondersteuning Optie 3: de eigen bijdrage wordt verhoogd met het maximum zoals dat in het Besluit maatschappelijke ondersteuning is opgenomen Toelichting: De eigen bijdrage kan inkomensafhankelijk zijn. In het Besluit maatschappelijke ondersteuning is een maximum aangegeven dat als eigen bijdrage aan de burger gevraagd mag worden. Hierin is rekening gehouden met verschillen in leeftijd en inkomen. De gemeente kan de eigen bijdrage onder de maxima vaststellen. Een besparingsbijdrage geldt niet als eigen bijdrage. Bij deze vraag dienen drie antwoorden te worden aangevinkt. In de drie wijzen van berekening kan de gemeente telkens kiezen voor het maximum zoals dat in het Besluit maatschappelijke ondersteuning is vermeld. Maar de gemeente kan er ook voor kiezen om een lagere eigen bijdrage te vragen. Indien het eigenbijdragenbeleid verschillend is tussen hulp bij het huishouden en andere voorzieningen, dan a.u.b. hier aangeven hoe de gemeente de eigen bijdrage voor hulp bij het huishouden bepaalt.

46 xii 17. In hoeverre heeft de gemeente de hulp bij het huishouden afgestemd met zorgfuncties in het kader van de AWBZ? goed redelijk matig geen afspraken met het CIZ afspraken met aanbieders afspraken met Transferpunt ziekenhuis afspraken met Zorgkantoor anders, namelijk: Definities: CIZ: Centraal Indicatiestelling Zorg Hulp bij het huishouden: Alle activiteiten die vallen onder één van de volgende categorieën: - huishoudelijke werkzaamheden - organisatie van het huishouden Toelichting: - voor ontvangers van de Wmo-dienst hulp bij het huishouden, die daarnaast gebruik maken van AWBZ-diensten (zoals persoonlijke verzorging) is het van belang om te weten of de gemeente de afstemming tussen de verschillende vormen van dienstverlening bevordert. Met een goede afstemming wordt de kwaliteit van de dienstverlening bevorderd. - Er is sprake van goede afstemming als er duidelijke afspraken gemaakt zijn die door alle partijen goed worden nageleefd en waardoor cliënten niet of nauwelijks klagen over de wijze waarop de huishoudelijke verzorging in relatie tot de AWBZdienstverlening georganiseerd is. - Er is sprake van redelijke afstemming als er redelijk duidelijke afspraken gemaakt zijn, die redelijk worden nageleefd en waardoor relatief weinig cliënten klagen over de wijze waarop de huishoudelijke verzorging in relatie tot de AWBZdienstverlening georganiseerd is. - Er is sprake van matige afstemming als er onduidelijke afspraken gemaakt zijn, of er zijn afspraken die niet goed worden nageleefd.

47 xiii Prestatieveld 7: Maatschappelijke opvang en vrouwenopvang 18. Welke activiteiten onderneemt de gemeente en/of regio waartoe de gemeente behoort om vrouwenopvang te bevorderen en om huiselijk geweld te voorkomen en tegen te gaan? Ja nee beschikbaar stellen van opvangvoorzieningen- gemeente 0 0 beschikbaar stellen van opvangvoorzieningen regio 0 0 ketensamenwerking - gemeente 0 0 ketensamenwerking regio 0 0 casusoverleg - gemeente 0 0 casusoverleg regio 0 0 er wordt gewerkt met casemanagers - gemeente 0 0 er wordt gewerkt met casemanagers regio 0 0 steunpunt huiselijk geweld -gemeente 0 0 steunpunt huiselijk geweld regio 0 0 er vindt voorlichting plaats ter preventie van huiselijk geweld - gemeente 0 0 er vindt voorlichting plaats ter preventie van huiselijk geweld - regio 0 0 andere activiteiten gemeenten 0 0 andere activiteiten regio 0 0 andere activiteiten, namelijk: 19. Zijn er in de gemeente (of regio waartoe de gemeente behoort) voldoende plaatsen voor de maatschappelijke opvang of vrouwenopvang? ja nee niet van toepassing Maatschappelijke opvang Vrouwenopvang Definities: Maatschappelijke opvang: Het tijdelijk bieden van onderdak, begeleiding, informatie en advies aan personen die, door een of meer problemen, al dan niet gedwongen, de thuissituatie hebben verlaten en niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving. Vrouwenopvang: Het tijdelijk bieden van onderdak en begeleiding aan vrouwen die, al dan niet gedwongen, de thuissituatie hebben verlaten in verband met problemen van relationele aard of geweld. Toelichting: Het gegeven of er voldoende plaatsen in de opvang zijn, kan worden vastgesteld met behulp van het gegeven of er vanwege plaats tekorten al dan niet moet worden uitgeweken naar opvanginstellingen buiten de regio.

48 xiv Prestatieveld 8: Openbare geestelijke gezondheidszorg 20. Welke activiteiten onderneemt de gemeente en/of regio waartoe de gemeente behoort om de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGz) te bevorderen en om dak- en thuisloosheid tegen te gaan? Ja nee vroegsignalering en preventie - gemeente 0 0 vroegsignalering en preventie regio 0 0 meldpunt voor signalen van crisis of dreiging van crisis - gemeente 0 0 meldpunt voor signalen van crisis of dreiging van crisis regio 0 0 opsporen van kwetsbare personen - gemeente 0 0 opsporen van kwetsbare personen regio 0 0 contact leggen en contact houden met opgespoorde personen en ze toeleiden naar zorg/hulpverlening- gemeente contact leggen en contact houden met opgespoorde personen en ze toeleiden naar zorg/hulpverlening- regio bij terugval/uitval mensen weer opnieuw opsporen - gemeente 0 0 bij terugval/uitval mensen weer opnieuw opsporen regio 0 0 een OGGz-platform/overleg met de betrokken partijen onder regie van de gemeente-gemeente een OGGz-platform/overleg met de betrokken partijen onder regie van de gemeente-regio afspraken met organisaties over de uitvoering van de OGGz (bevorderen van de ketensamenwerking) - gemeente afspraken met organisaties over de uitvoering van de OGGz (bevorderen van de ketensamenwerking) regio bureau schuldhulpsanering gemeente 0 0 bureau schuldhulpsanering regio 0 0 afspraken met woningbouwcorporaties over huisuitzettingen - gemeente 0 0 afspraken met woningbouwcorporaties over huisuitzettingen regio 0 0 individuele trajectplannen voor dak- en thuislozen - gemeente 0 0 individuele trajectplannen voor dak- en thuislozen - regio 0 0 Definities: Openbare geestelijke gezondheidszorg: Het signaleren en bestrijden van risicofactoren op het gebied van de openbare geestelijke gezondheidszorg, het bereiken en begeleiden van kwetsbare personen en risicogroepen, het functioneren als meldpunt voor signalen van crisis of dreiging van crisis bij kwetsbare personen en risicogroepen en het tot stand brengen van afspraken tussen betrokken organisaties over de uitvoering van de openbare geestelijke gezondheidszorg. Toelichting: Bij vroegsignalering en preventie kan worden gedacht aan het voorkomen van huisuitzetting of van schulden, het voorkomen van verkommering of verloedering.

49 xv Prestatieveld 9: Verslavingsbeleid 21. Welke activiteiten biedt de gemeente en/of regio waartoe de gemeente behoort op het terrein van verslavingsbeleid? ja nee universele verslavingspreventie gemeente 0 0 universele verslavingspreventie regio 0 0 selectieve verslavingspreventie - gemeente 0 0 selectieve verslavingspreventie - regio 0 0 gebruiksruimte - gemeente 0 0 gebruiksruimte regio 0 0 Definities: Universele verslavingspreventie: Projecten of strategieën die gericht zijn op een hele school of gemeenschap met als oogmerk het gebruik van alcohol en drugs te voorkomen of uit te stellen. Selectieve verslavingspreventie: Projecten voor specifieke doelgroepen die een relatief hoog risico lopen om verslavings-gerelateerde problemen te ontwikkelen. Gebruiksruimte: Een voorziening waar een verslaafde op een rustige en veilige manier zijn zelf meegebrachte drugs kan gebruiken. De gebruiksruimte kan deel uitmaken van een geïntegreerde zorgvoorziening. 22. Welke ondersteuning en/of faciliteiten biedt de gemeente en/of de regio waartoe de gemeente behoort voor de maatschappelijke zorg voor verslaafden en voor de beperking van de overlast door verslaving? ja nee opvanglocatie gemeente 0 0 opvanglocatie regio 0 0 activering - gemeente 0 0 activering regio 0 0 vangnet bemoeizorg gemeente 0 0 vangnet bemoeizorg regio 0 0 toeleiding naar zorg-gemeente 0 0 toeleiding naar zorg-regio 0 0 time-out voorziening gemeente 0 0 time-out voorziening regio 0 0 anders, gemeente namelijk: 0 0 anders, regio namelijk: Definities: Maatschappelijke zorg voor verslaafden: Zorg voor verslaafden (met uitzondering van alle individuele geneeskundige verslavingszorg, zie Wmo artikel 1, lid 1f) gericht op opvang en ondersteuning van verslaafden. Toelichting: - Bij opvanglocatie kan worden gedacht aan huiskamerprojecten, soep-bus, dagopvang, nachtopvang, avondopvang, enz. - Bij activering kan worden gedacht aan dagbesteding, re-integratie, enz. - Het gaat bij deze vraag om de ondersteuning van maatschappelijke opvang, uitdrukkelijk niet om medische/therapeutische behandeling van verslaving - Met ondersteuning/faciliteiten worden hier zaken bedoeld die feitelijk beschikbaar zijn voor de doelgroep. Het gaat niet om de manier waarop deze beschikbaar zijn.