Van Incasso-Bank tot ABN-AMRO

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Van Incasso-Bank tot ABN-AMRO"

Transcriptie

1 Herinneringen aan de Piet Heinstraat Van Incasso-Bank tot ABN-AMRO J. v. Ooyik Posthuum Met gepaste auteurstrots presenteerdeja11 IJall Ooy ik begill dit jaar ZUil artiuel ' Vall Incasso-Bank tot ABN-AMRO' aall de redactie IJall 11 S liepsteen. De omgeijillg IJall de Piet Heinstraat lag hem IIa aall het hart en persoonlijke herinnering en vcrbonden hem met het niark antc geholllij van de IJ.m. In casso-bank waari n /zij c~ e nt im e tijd werkz aam Ilias. Niema nd hee]: kunnen bevroeden dat dit artikel j alls laatste z ou ZijII. H ij z at 1101 plannen 0111 de E nschedese [abriekcu en bedrijven te beschrijven. Op 4 maart , tijdens de laatste fase IJa ll het drukkl aar maken van dit nummer IJall 11 S liepsteen. bereikte OIIS het outhutsende bericht dat ja11 van O oyik op 7J-jalige leeftijd plotseling was overleden. Dat J a11 de p ublicatie van dit artikel niet meer /zeljt IllO<~e ll beleven, stemt ejlls droeviç, I Vegedenken j cw Vall Ooyik met respect eu hopen dat ZUil naasten de kracht vinden dit verlies te verwerken, HU ruste in vrede Ein d oktober van het vo rig jaar kwam het SHSEL-archiefin het bezit van een fraai in blauwe band met goudopdruk uitgevoerd jubileumboek getiteld: Wereldwijd bankieren ABN AMRü Dit gedenkboek is een uitvloeisel van een in de bestuursvergadering van de Stichting ABN-AMRO Historisch Archief van juni 1996 uitgesproken wens 0111 in het jubileumjaar 1999 een zodanig boek ui t te brengen. In het door tal van zeer deskundige auteurs - elkeen sp ecia lis t op zij n gebied gesch reven boek wordt voo r het eerst d e gehele ges ch ieden is, gebaseerd op reeds g ep ub liceerde literatuur, van alle belangrijke ve rgad eringen van ABN-AMRO va n 1824 tot 1999 belicht. Het is m et een groot aan tal foto's in zwart-wit en kleur uit vooral de vorige eeuw rijk gei1lustreerd. Een drietal foto's hceft betrckking op in Enschede gcvcstigdc banken, t.w.: de ABN op hct Hoedemakerplein uit ca.1970 (vrocgcr de Twcntsche Bank cn thans de zetel van het m akelaars- kantoor Snelder Zijlstra), het ABNdi strictskantoor aan de Brinkstraat uit 1975 (te genw o o rdig de Oldenzaalsestraat) en de AMRO Bank aan de Burgerneester van Veenlaan uit ca. 197 Ee n nau w gezette exerci tie door het boek levert evenw el geen foto. noch ee n bes chrijving. op van l'en markan t v. m, bankucbouw ::> waaraan het ee rste de el van dl' tit el boven dit verhaa l zij n bestaan srech t ontleent: dl' v.m. Incasso-Ban k aan dl' Piet H ein straat in o nze stad van inwoning. D eze o m issie zo u derhalve l'e n welkome aanle iding kunnen van nen o m het ge de nkboek o p dit pu nt in deze Sliep steen-bijdrage aan te vullen, wa re het niet dat de aute ur zich reed s lan g voor dl' pub licati e daar van m et (ie beschrij vin g van (ie l3liidclistcilli>illl/.:, later Tuvutsc Billl /.:, daarna Sncldcr-Zijlstm. in 1980 recent e gesc hiedenis en de ac tuele stand van zaken ro nd dl' Piet H einstraat en de stat io nsomgeving had bc ziuechoudcn. Niettemin mae ~~ ~ het ondcrbaviuc ::> ::> ucd cnkbock hem to t stim ula ns diene n l'e n stre ng ingekorte ve rsie van 'z ij n ' Piet H ei nstraat-j aren aan dit nummer te wijden. De bouu. van de Incasso - Baule Dl' bouw van (Ic Incasso-Ban k vo nd plaats tussen tw ee gebeurtenissen van wereldstrekkende be te ke nis: de o nderteke ning van het z.g. Kelloggpact op 27 augustus I ~2X waarm ee de oorlog b uiten de wet werd gesteld. en dl' w erel domvattende economische crisis die o p 24 oktober 1929 met dl' beruchte Beursk rach van Ncw Vo rk begon en dil' zu lke diep ingrijpe nde gevolgen voor de mensheid als ge heel heeft ge had. In diezelfde maand t. w, o p 7 o ktobe r ~. vo nd de feestelijke opening van de Incasso-Bank aan de Piet H einstraat plaats. Ter gelegenhe id daar van gaf het Twentseli D agblad T ubaruin in zijn editie va n 5 o kto be r l'e n beschrijvi ng van de bouw en de inri chti ng van deze fraaie aanwinst voor dl' toen ru im in w o ners te llende stad Ensc he de: Foto ardiic] S/-ISEL 11 Sliepsteen 3

2 Het 11icui 111',\ZelJOII IIJder Incasso-Banl: aall de Piet Heinstraat te Enscliedc is oll,\zetllliifeid eell der mooiste kalltoo/gebol/li'ell!'all de stad. N iet allecu is het gebol/ii' uitermate[ mai!'all stui doch ook het interieu r is!'all dicii aard, dat het geheel iets zeer buzollders ~\Z e ll o e lll d liia,\z worden, De beteende A msterdamse architect ir. j an Gratatna is de ontwerper. HUis er in geslaagd een bol/li'l/lerk tot stand te brcnç cn dat ecii uitstekend vootbccld Ilall de hedclldaagse bol/ li'kullst,\zelloellll{ //l ag worden. IV al11ieer nten dit in alle opzichteli ro }' a a l l/i (~el!oe rd pond binnentreedt, leidt een trap van Z weeds marnier o//lhoog tiaar een z eergrote hall, Il'aar z ich de loleetten IJoor het publicl: bevinden de waditenden z oucel 1II0gelUk te,\zerieijelli ZUil hier gelllarkeluke r itbankc»,\zeplaatst.. Z e!fs is er ecu tel ~/;J OII aanwcrio die door de cliënt èlegebruikt liiag 1I'0rdCII. Dez e hall tr~{t doo r ZUil floorl/allle uitvoeiino, Aa ll alle onderdelen is dl' incest 1I 1 0~\Z cluk e zo /g besteed. Ter reenterrijde is de z.g. ~Oi '({e ll ha llll'a ar loketten aillll /lez (lz ZUil!'oor dl;\zellell die e.e.a. in ~Oi'({ l'il hebben te behandclcu, Dez e loleetten ZUil niet z ichtbaar!'oor heli die z ich in de hall!'mr liet publiek beuinden. Aa ll dl' voorr ijde van het pand bevinden z ich de wadukamcrs en directiekanter. Z oals. 11e vcvtrculceu in het,\zebollll ' ZUil dc:«voorzien!'all z IIJare,,\Zell/iddelllpellde deuren, 0 IJllallelldFaai, doch tevens uiterst sober!'all sti]', is het interieur!'all alle vcrtrcukcn. l/(jor de walldbeklcdillg is z.g. 1I1(?/;ex, d.i. ~\Z ep e rs t suikerriet, geinil ikt, dat z eer //l ooi gedewreerd kali Fraai f' cc fdhollll'li'crk!'all HarcII" j on/clls worden en dat tevens,\zeeli,\zell/id doorlaat, Aa ll de aditerzude is de grote liantoorruuntc. DIJor een,\zlaz ell dak valt een zee!'all licht liaar beneden, Ook hier Il'eer dez e!fi/e stui!'olle l/ i Tl l o er i / ~ \Z. De vloer is /la ll Z.,I!,. cubolitli. Ll/l,\Zs eet! trap l'llil rubhertrcdcn daalt 1//('11 I!.f wwr de lelnis. Men moet bel/lollilerillg hebhen!'oor het S/ 1I111111/111 van soliditeit dat hier is bereikt. De 8 bu 7 M..I!r(l(c kil/is is (li l1gci I ('1I door,\zi'l/icld(\zc gcpalltserde 1I1/1Il'1I. DaarolllheclI is CCII z.g. sp Îl~\Z c lg a ll,\z en!'c/vo(\zciis li/elt massale '1'11. lil ééll woord,l!clil('ld(\z ZUil de klllisdellrell van de Lip4 àbrickcii wellee 60 en, dik ZUil cu.i!cslotell ZUil door ill.\zel/likk eldc letter-w lllbillaticsiotell. Zc!fs dc dirc({cl/r is allccli liict ill stam de Foto; archief Ni«l Icr KlIifc 1'11 Z.)II CII.':. V Foto L.,\lcttcmirh deuren te OpCIICII. Daalv oorzuil cuieclc persolll'll liod(\z, die Tl I'CC aan tll'cc CCII sll1tw lllijillatic kennen. Dit /lei/(\zhcidss}'steclii is op alle launoren de: lttcassobanl: ill,\zcl1oerd. I Ve ZI/IIC11 (Jl'cT dez e khtisillrichtillg, uvl lec (Jok een,?/iielil/,\z bel/at!'oor het beu-aren fla ll t,?/i'lzilfier etc. niet meet mededelen, Ill aar I/le leunncn I'olstaall niet te vennelden dat hier het alteruiterste van!'eil(l!hcid is bereikt. Een C(\ZCII leluisinrichtino en ecu r evcnt a l tuooic, sniaalevollc kllipk cllll er~i cs vindt //I CII vootts in dez e kcldcrc!fi{clill.\z. f3cjl'cii in het gebol/i/ vindt men dc I collciclgell'cjllill.1! en ell(l!c leautorcn, Fra ai bccidhol/i/llllerk uau Barendj oniells uit Amsterdam!'ersiert het gebol/ii', 1/1.0. leellll'cii /li et de It/apellS flilll Ellschcdc ell LOllllcker. Z oals,\zcllleid is het,\zcbol/ii' olltl/lorpl'll door ir. J all Gm tallla. Aa llllciiilts I/larell de,\zebi'. KrcUl'Il field I/it H e llg elcj I-Iet schilderll'erk is fla ll de gebr. I/(l/l Kr(l!tl'll. Het Ilerlichtillgssysteeill is olltlliolpell dmr de Philipd à/lfiekell. De elcctrisdle illstallatie is!'all de hcer H J. J allsell: de cclltrale Ilclwantlillg Ilall A. Spru}'t's 1I.\Zellicl/rs/JlI reill/. DeJintl<l /3(JII ell Schillp IC!'(Tde de lii e llbileri l ~I!, tcnt,u' de)inlla J. MCllkells ell ZII. de stc!tlá ill.1! I'erzolgde. Het glasll'erk is 4klJlllst(1!!' clll dejinlla G. f3. Holst. Spccialc!'enllcldillg flcrdicllt hct artistieke sllieedllierk, z oals b.i'. dc ccl/lllterhckkell I'all dc /inlla IV illtenllall liit A //ISterda 11 I. Ver//l eld z U II ( ~ I! dat z ich bu het kalitooi' eell ru'/lielbl'l/lclllij! laats be/lilldt. Hct,\Zebol/II', dat a.s. A/aalldag 1I'0rdt~\Ze oj! e l/ d is dl' kolllelldc li'eek!'oor belall.\zstellelldl'll te bezicht(l!cli SliepstcclI

3 M et de ingebruik nem ing van het nieuwe bankgebouw kwam de Incasso-Bank in een ruimer jasje te zitte n dan het Elderinkshuis aan de toenmalige G ro na uscstraar haar tot dan toe had geboden. (Ee n ruimtegebrek-fen omeen waa rmee het Van Dcinsc Instituut, dat daarin tegen w oordig ge huisvest is, dagelijks te mak en heeft...). Zonde r o p de beweegred en en die daartoe hebben ge leid in dit bestek nader in te gaan zij hi er ver m eld dat de Incasso-Bank in te Amsterdam werd opgeri cht, in 1<)-1-7 doo r de Am srcrdam schc Bank werd overge no me n, dat die ba nk in j uni I <)ó4 m et de R o rterdamsch e Ban k tot de Am sterdam- Rotterdam Ban k (Am ro) fuseerde en dat er in m ei 19<)0 ee n fusie ontsto nd tu ssen de Am ro en de ABN, welke laatste bank was o ntstaan uit een fusie tussen de Twcntsc he Ban k en de cderlandscbe Handel M aatsch appij. Fa. A.E. Meister W ij verplaatse n ons naar het j aar I <)5S; in dat jaar trad de auteur als han del scorrespondent N ederlands en de m oderne talen in dien st van de tà. A. E. Melster. Blij kens een adverte nt ie in de officiële catalogus van de tentoonstelling 'Zcvcnm ij ls'. die van 1<) - 30 j uni 1<)3 0 te Ensc hede w erd gehouden, werd de firma in 187+ te Ensc he de gevestigd. Eerste firm ant daarin was de heer A.E. M elstcr ( 184<)- 1<)30), die de laatste ve nnoot was gewees t in een calico t- weverij, de stijd s gevestigd aan de Oldenzaalsestraat. zuid hoek Van Lo ch ern straat. W egens overvoering van de Indisc hc mark t werd het bedrijf in 1889 geliquideerd. Als tweede ve nnoot trad nadi en tot de firm a toe de heer D. Schn irgcr ( <) 83) die verderop nader in beeld ko mt. De firm a A.E. M eister hiel d ka ntoor o p de tw eed e etage van de Incasso-Bank (geb ru ikers van de eerste etag e ko men nog ter sprake). Tijden s de dien stjaren van de auteur (to t eind I <) ÓS) werd de di recti e gevormd door de heer D. Schnirgcr en diens zoon, de heer H.C. W. Schnitger ( I <)IS - ) die met de dagelijkse leiding van het kantoor was belast. De act iviteite n van de firm a A. E. M clsrer lagen o p het gebied van de age nt uren. d. W.z. zij trad o p als intermediai r tussen de Nederla ndse cliënrèlc en de buitenla ndse leveranc iers. H et aanta l ' huizen' dat de firma ve rtegenwoordigde was zee r talrijk en divers: ko per-rayon-garens (D uitsland) : sp uitgictrn achin es (cxtrudcrs) voor de rubb er- en kunststo ffe nindustrie (Duirsland): synt het ische gare ns (w.o. H elarren en Banio n - Frankrij k); zeng machines (België): vcrvcrij -, blekerij - en finishin gmachin cs (Iralië): draadbuigmachin es (D uitsland) etc. Voo r een Engelse f:lbrikant van kleurstoffen voor de texti elindustri e Foto's]. vat! Oo)'ik trad de f:l. A.E. M eister o p als depothoudster. Voor de o pslag van deze kleu rstoffen (in dr ums) beschikte zij over de (uitgestre kte) kelde rru im te van ee n pan d op de hoek van de Stadsgravenstraat en de Bolw erkstraat. H ierin is tegen w oordig café ' H et Bolwerk ' gevestigd. H o nderden vate n m et texti el- kleurstoffen hebben zo hun weg naar de spin ne rijen in en bu iten Ensc hede gevonden. Van ee n in Walloni ë (België) gevestigde fa brikanr van kaardbeslag beharti gd e de f:l. A.E. Molster de belangen m.b.t. alle in N ed erland werkzam e spinne rijen. O m deze cliënten vlot te ku nne n bediene n, ging de fabrikunt eind j aren ' SO ove r to t het inri ch ten van een ser vice- we rkplaats, die destijds ge legen was aan de rand van het o ude kat ho lieke kerkhof, min o f m eer op de plaats van de tegenwoordige Pelmole nstraat en het luxe wooncom plex, be ke nd o nder de naam 1 -/ (l ( ~l!s t a c tc. In het 'atelier' hadden twee mo nteurs uit Ensc he de jarenlang ee n dagtaak aan het bewerken van 'le s garnirurcs de ca rdcs '. Voor de N ederlan dse text ielindustri e trad de firm a A.E. M elstcr op als bijkanto or van de aan de Fifih Avenue te N ew Vork geves tigde Tcxtilc M ach incr y Agency Lcndt & Compa ny. O nd er die firm anaam (eige n brie fhoofd) beh artigd e de fa. A.E. Mo lster de export belangen van talrij ke gere no m m eerde Am er ikaanse fabrik ant en van text ielm achines. De firm a hield zich bovendien op ruim e schaal bezig m et het onde rbre nge n van verzekeringen bij landelijk bc ke nde verzekeringsmaatschappijen. D. Schnitger( ) Na het overlijden van de o prichter heeft D. Schnitgc r als o udste tirmant de zaken. naderhan d m et de toetreding van zijn zoon H.C.W. Schnirgcr, voortgezet. H ij straalde distinc tie en integrirci t uit en is ee n man van grote kwaliteiten geweest. Als secretaris heeft hij onde r m eer deel uitgemaakt van het bestu ur van de Vcrcc niging Z iekenzo rg. H ij was als lid van de bou w commissie bet rokken bij de bouw van het nieuwe Z iekenzorg aan de De Ruytcrlaan (in ge bru ik ge no men op <) oktober I) en hij legd e de 11 Sliepsteen 5

4 geschiede nis vast van vij ftig j aar Zi ek en zorg ( 1i) ), in augustus 194(', in een m et ke n nis va n zaken en bezieling geschreven gedenkboek, ge titeld: 50JtlrCII zielecu- en l/'ukllcfph ~l!il/. 1! (aan w e zig in het SHSE L arc hief). Tot de o pe nba re fun cti es die hij bekleedde, behoorde ook het voorz itterschap va n w at toen heett e de Armbesturen di e, decennia lang, zulk heilzaam w erk o nder de hulpbeh oevende inwoners van Ensc he de hebben ve rric ht. D. Schu irgcr had vo o rts zitting in het bestuur van de Ensc hcdcsc he Football-. C ricket - en H o ck eyclub Prin ses Wilhelmina, w aarin o nde r meer zij n zoon H (ans) C.W. Schnirgcr zu lke o pmerkel ijke prestati cs heeft gele ve rd. Hans C.vV Sclz nitger Bet er dan de au teu r het kan ve rwoorde n. zet de Twcnt schc C o urant T ubanr ia in haar edi tie van 2 augustus 2000 de sport ieve pre staties Hens Schnitqer zàg 936 Henri Carel Willem Schnitger, roepnaam Hans, was 21 jaar oud toen hij methet Nederlands hockeyteam in Berlijn de bronzen plak veroverde. 'Het kanonvanpw' zag er het on- ' heil van nazi -Duitsland naderen. lands A-elftal gespeeld. Toen bestond er ook een B-elftal. Naar Berlijn gingen de spelers met eigen vervoer. Ik reed, als broekie, met Hen k de Looper mee. Hij is een va n de vier spelers van dat elflal die ook nog van het leven genieten. Wc kwam en VI Jl. - C rickct in St(wlld 1' '.: A. Stroinu]v, /-I. Wa,lZm cr, 13. [-/iipill k, H. D avi dson, E. J ilililillk, C. E. ter Kuilc, C JA.J ililil illk 1'11 H.IV. Sdllli(lZl'I"; knielend 1'.1./1.1'.: P. [-[OOIl/ilIIS, Hans Sclutitçe), ChrLansscn. Foto: Jllhilclllllbock [J.I JI J. Steinerdiule D e tw eede m an in de hiërarchie va n de [1. A.E. M eister W:lSJ(an) Srcrncrdink ( ) D e heer D. Schnitger was in het tijdvak weliswaar no g als et onheil naderen met een deuk aan, want er stond een boom in de weg. Ik heb heel veel bewaard uit die tijd: foto 's, blad en, boeken. Op ons bed in het olympisch.dorp vonden we een fotoboek, waarin de Duitse staat werdverheerlijkt. Rijen marcherende mannen in uniform, schop op de schoude rs. Maak daar een geweer van en je weet ho e laat het is. Dat was ook wat ik thui s, in Ensc hede, vertelde: het gaa t daar helemaal niet goed. Door een 3-0 nederlaag tegen de Duitsers. die telefoon natuurlijk, m aar zo nder an twoordapparaat, ge he uge n o f ande rszins. Wat ook een o nbekend fenomeen w as: de vrij e zate rdagmorge n en het salaris w erd o p het eind van de m aan d no g cash ter han d gesteld. ons vooraf in een oefenduel ook al hadden verslagen, werden we uitgeschakeld voor de finale. Een teleurstelling, natuurlijk. Maar we waren een team, we hebben ons opgepept om in ieder geval met die bronzen plak thuis te kunnen kom en. Dat lukt e, het werd tegen Fran krijk 4-3. Brits Indië werd olympisch kampioen, 3-0 tegen de Du itsers. In hel olympisch do rp heb ik vele atleten ontmoet. Ook lcssc Ow ens. Hij won de 100 meter in een nieuw wereldrecord. Dat do rp was nieuw, ruim gebouwd. De toe komstige hui vesting voo r de gen eraals van de \Vehrl1lacll l. Dat was allemaal al gepland.' 'Mijn motto is: Keep tit.lk golf nog graag. Ben vier keer per week in de fitne ss-ruimte. Twintig minuten fietsen. Daarna zwemm en, hee rlijk. Sport heeft me altijd geprikkeld. Bij PW speelde ik hoc key, cricket en golf. Van 1932 tot 1940 heb ik in het edervan H.C.W. Schnitgcr neer: In het ter ge legen he id van het 50 jarig bestaan van PW ( ISi)S- 19 3S) uitgegeven j ubileu m boek (aanwezig in het SHSEL- :lrchi ef) schittert H.C.W. Schnitger reeds als middelbaar scho lier op het sportveld en beh oort hij begin jaren '3 0 al tot de uitblinker s van het (crickctl bar en w ordt hij bij hockey de.i!rote stuwer in de l'oor/h)cdc ge noem d. Als coach heeft hij o.m. reizen naar Indo nesië en M exico ge ma:lkt. firm ant aan de zaa k verbonden. doch be houdens perio d ieke bezoeken w as hij er ni et actief m eer bij bet rokken. Als de kwalifi catie ' workaholic' als epitheto n vo o r iema nd m ag gel de n, dan gaa t de ze ere naam zo nde r m eer voor J. Stom er dink o p. In het zakenleven van d l' j aren ' SO had het co m p utertij dperk zijn intrede nog (lan g) ni et ged aan. Dat go ld uit eraard ook vo o r de I:1.A. E. M eister. waar van e- mai l, 1:1X, internet, etc. geen sp rake w as. En ke l de typem achine CI1 het di ct eer apparaat sto nden ter be schikking en de ivleerbll rlz en Sch111 idt., adljocatcl l Mr. D. P.S. M eerburg bezette m et zij n co nfr ère mr. J.H. Schmidt dl' eerste etage va n de Incasso- Ban k en m en zo u hen dus de o nderb u ren van de f.1.a. E, M olster kunnen noemen. MI'. D.P.S. M eerburg ( H) i)s) wa s het prototyp e van de energieke gedre ve n en ze er go ed van dl' tongri em gesne den ad vocaat, di e voor de PvdA zitt ing had in de ge meen te raad va n Ensche de. H ij was voorzitter van de Com m issie van Toezicht op 6 11 Sliepsteen

5 he eft nadien o nderda k ge bode n aan de ui tzendorganisatie /11 Persoit. doch ook dit bureau heeft dl' villa inmiddels voor l'en ande re lo cati e verr uild (de Stad spoort). In het so uter rain oefent momenteel nog ee n kapper met de toepasselijke naa m Lc Fioaro zij n bedrijf uit. Dl' naaste buren van dl' In casso- Ban k w aren in het tijdvak 1<)55-1<)65 de heer H.I. jordcns (op no. 10) en tandarts J.13. Schuurman (op no. 14). Te beenever de ze twee w ouineen b sto nd het koetshuis van de fami lie Ter Kuile en dat bood onderdak aan het mak claarskanroor van Willy Groothuis. Villa Piet Heinstraat 1, in 1907 gc j,oll l/id I'OM Harrv Ier Kuilc, op 1-1 [uli 1986 de H.13.S.- A en de Middelbare H an delsavo ndsch ool en idem dito van de Plaatselij ke Commissie van Toezic ht o p de Bioscopen en ook kanr onrechter-plaatsvcr vanger o m maar enkele nevenfu nc ties te noemen. H ij was de tegenpool van mr.j.h. Schmidt (T<) I2- I<)X6) die de ru st zelve en veel m eer naar binnen geri cht was. H ij wa s gemeenteadvocaat en gemeentelijk raadsm an van Enschede en bovendien stadsadvocaat van O lde nzaal, H aaksbergen, Eibergen, H ellen doorn en Lich tenvoorde, alsmede raads ma n van he t gewest Twente. H ij had ee n zeer groot aanta l neven functies. Piet Heil/straat Van uit het kantoor had het personeel van A. E. Meister o.a.uitzichr o p dl' villa Piet H einstraat 1 (o p de hoek d us met de M.H.T romplaan). Deze villa werd in 1<)07 ge bo uwd door he t ec ht paa r H arry ter Kuil c - M aria Gccrtruid van Heek. D e bouw werd in oktober 1<)06 aanbes teed en dl' laagste inschrijver noteerde f (Euro I ) volgens bestek en f2x.s30.- (E uro ) voor uitvoering met Wa alstenen. Dl' villa was het o ude rlij k hu is van Ni co H erman ter Kuilc (I X<)7-1<)8X), de late re president-directeur van dl' v.m.tcxrielfabriek N ico ter Kuil e e n Zonen N.V. aan de Lage Bothofst raat en het Stationsplein te Ensc he de. D e villa heeft ee n bewogen 'leven' achter F<lfO J. I'al/ Oo)'il-: de rug. In het reeds genoemde tijdvak was zij als school in gebruik bij de Enschedese School Vereniging. D eze ESV - een elitaire school voor dl' 'be te re kringen ' - was ge huisvest in l'e n fraai schoolgebouw aan de Mi nister Loudonlaan dat in dl' Tweede Wereldoorlog, t.w. bij het ve rschrikkelij ke bombard ement op zo nda g 10 o kto ber 1<)+3, volledig werd verwoest. R ond 1<)7+175 trok de ESV in een fraai nieuw pand aan de Tichelweg en daa rmee ve rloor de villa haar fu ncti e als schoolgebouw. N a ca. dril' jaar leegstand werd de villa op 10 de ce mber 1<)77 gekraakt. Ze heeft ook al ee ns als uitvalbasis gediend voo r een inbraak in de klui s van de Incasso-Bank. D aart oe hadden dl' 'go udzoekers' o nder dl' Piet H einstraat door l'en tunnel gegraven. De 'he re n' heb ben het zoe te loon van hen nijvere graafwerk evenwel niet m ogen sm ake n, wa nt dl' tunnel werd voort ij dig ontdekt. Voor dl' 'gro ndwerkers' betekende dat einde milj oenenjacht. In februari I <)Xo kwam de danig in verval geraakte villa in handen van de Ar chitecten M aatschap Camregiete r di e de villa na l'en grondige re novatie midden o kto ber 1<)Xo in gebru ik nam. Voor de I/ AA wa s dl' villa overigens gee n ei ndsta tio n wa nt eind I <) <)4 ve rliet m en de ze vestigi ng en die aan de Kortcn acrsrraat om z' n in trek te ne men in het v.m. Mernphis-hotcl aan de M.H.Tromplaan. D e villa Stationsplein rechts Wi e zo'n ve ert ig j aar geleden van uit de statio nsrestau ratie naar het recht s van de Piet H einstraat gelegen gede elte van het Stationsplein keek, zag l'en aanta l fraaie (in de vo lksmond he etten ze m isschien w el 'deftige') herenhuizen, plu s een langgerekt fabrie kscom plex staa n. O p de hoek (no.ç) had ooit oogarts j.b oon zijn praktijk gevestigd. H et huis werd in 1<)67 afgebroken, o.m. met het oog o p de verbreding van de Piet Heinstraat. Jarenlang ble ef toen het pand no. 10 hoekhuis; sedert 1<)48 was dit al in gebruik als hoofdkantoor van de T. E.T. (D e Twcntschc Elcc trische Tramwegmaatschappij die alle stadsdiensten verzorgde en ge heel Twent e bc strcck.) H et pa nd werd midden 1<)83 afgebroken in het kader van de vernieuwing van de statio nso m gcving : de T.E.T. ve rhuisde naar l'en nie uwbouw aan de Boddenkampstraat. Vo or veel Enschedeërs zal het bezoek aan he t statige w oonhuis op no. I I gee n o nverdeeld ge noegen zij n ge weest: hier hanteerde tandarts G.J.V. Drä ge de boor. Zoon Gcrt-jan zal met zij n o m zwervingen in glamour - land ('gaat het nog een be etj e, meneer D r öge?') voor heel wat me er vermaak en o ntspa n ning in stad en land hebben <Tezor<Td. b b H et langgerekte fabriekscomplex is da t van de text ielfa briek Te r Ku ile C ro m hoff N.V. In 1/ S Ii{'JiSI/ '/'1I no. 67 is daaraan door de toenmalige directeur H.P. ter Ku ilc ee n uitvoerig art ikel gewijd. De fabr ieksgebouwen werden in het vo orjaar van 1<)72 1/ Sliepsteen ï

6 Stationsplein 10 (T E. T) en 1 1 (D ri~ l! e), vanuit de Stationsrestauratie, reelus 1'1II1 de Piet Heinstraat FMo uit 19i 2 doorj. 1'<111 Oo)'i/.: gcsloopt. Eind no vember I <)GX maakt e de gemeente Enschede reeds via de m edi a bek end o m o p de vrij komende grond ee n ce ntraal busstati on te w illen vestigen. In december [972 ging de firma Bussch ors o p het S)00 mz grote terrein aan de slag m et het grond - en riol erin gsw crk. de bestratin g en de asfaltering. Enkele m aanden later begon het aanne m ingsbedrij f Lotterman met de bouw van dl' 21 perrons, overkappi ng en, wachtruimte etc., w aarn a het busstation op 9 september 1<)76 officieel in ge bru ik w er d gc nomen. Voor het meest westelijk gelege n deel van de door sloop vrijko me nde o ndergrond had het aanncm ings bc drij f j.c.m. Puntc plan ne n ontw ikkeld di e voorzagen in de bouw van ee n dertig luxe appa rtementen o mva tte nd w ooncomplex. D e bouw van dit co m plex is met ee n flin ke vc rtraging ge paard gegaan, doordat ee n aan de familie Ter Ku ile toebehorend koetshuis o p de hoek van de D e Ruytcrlaan en het Stationsplein niet tijdig ko n worden gcsloopt. Di t had te maken met de weigering van ee n AKI-kunste naa r o m het koetshuis na de do or de ge meente gestc:lde deadline (I o ktober [9 77) te o ntruimen. (H et koet shuis was eind [973 aan de Stichting Ak ad emie voor Kunst en Ind ustrie voor O ost -Nederland vc rhuurd.) Slec hts via ee n kort geding voor de R echtbank te Almelo..._ t? kon het koershuis w orden o nt ruimd en pas eind 1979/begin 1980 kon h et fundam ent voor D e Ruyrerborgh w o rd en ce leed. Min of meer ~ ~ gc:lijktijdig m et de bouw van D e Ruytcrborgh startte de bouw van de Stadspoort (fe bruari I <;80) op de hoek van de Piet H einstraat en het Stati onsplein. Op [) mei [ <; X[ hees de toenmalige wethouder Van Dragt de vlag bij het bereik en van het hoogste punt van deze door het aanne m ingsbedrij f Van M crkstcyn gerealiscerde nieu w bouw die in J <;82 werd opgeleverd en in gebruik geno m en. Herinrichting Stationsplein. In het kader van de grootsche epse ste de bouwkundige plannen die de gcmeente Ensc he de in de jaren [ <;80/ <;0 voor de binnenstad had o ntwikke ld. was ook de herinrichting van de stationso mgeving voorzien. Een o nderdeel van die reconstruc tie was de vcrvanuinsr van het o ude b v busstat ion door ee n ultram odern. aan de eisen van de tijd aangepast, nieuw busstatio n. O p 2) septe m be r 1<;<; ) w erd m et de sloop van het twintig j aar o ude bu sstation ee n begin gemaakt en op 4 november IlJlJ 7 Fa/!rie/.: Ter Kuilc Croll,[/(!!f (I!es/oopt in 1972) FMO : atchic]shsel /I S liepsteen 9

7 De wacluruimu: bu het liiel/l/ e busstation, geopend (lp l 4 november 199i; lillks de A BN -AiVIR0, hoek Piet Heinstraat/ Stationsplein, in,l!elm/ik gel/oll/ell (lp i alnober Foto I'all 1(1 november 2000 doorj. I'a ll O(l)'ik vond de officiële ope ning van het nieuwe visitekaartje met ee n hoog high-tech-geh alte plaats. Deze kwa lificatie slaat op het dyn am isch halte- en informatie- systee m waa rmee het moderne transferpunt is uit gerust: elf perrons met op de kop daarvan ee n negen meter hoge mast die ee n informa tiepance l (display) draagt dat de reiziger informatie verschaft over bestemmingen en vertrektijden. Het nieuwe bu sstation is het geesteskind van architect Harry Abcls van het Enschedese l/aakantoor. Behalve lof ontmoette hij ook kritiek van o.m. sympathisanten van de Atèl.Twente van de Vereniging R over op de nauwelijks ofgeen beschutting tegen de gesels van het Nederlandse klim aat biedende wachtruimte. O veri gens is er aan de kant van het bu sstation een wac htruimte annex koffiekam er voor bu sreizigers en chauffeurs van Connexxio n en Syntus. In het vierde kwartaal van 1997 startte het aanne m ingsbe drijf Van Merkstcyn, na aanvankelijke bezw aren van de Vereniging.van Eigenaars De Ruyt erb orgh (aantasting woon gen ot) en verwerping daarvan do or R ech tbank Almelo de bou w van ee n kantorencomplex aan de zuid zijde van het Stationsplein (M. H. Tromplaan). Ontwerpers VJn de kolos zij n de architecten 13. v.d. 130s en J. Bonsdorp van de l/aa uit Enschede. Stationsplein links Kijkend naar het link s van de Piet H einstraat gelege n gedeelte van het Statio nsplein zag de reiziger eind ja ren'50 min of meer een herhaling van wat er rechts te zien was: ee n aantal nostalgisch oge nde herenhuizen met in het m idd en de in 1957 gerenoveerde (aantrek kelij ker oge nde) voorgevel van de Textiel Maatsch appij Towcltcx C. v. ' N ico lientjc '.een dochter van de v.m. langs de Lage Bothofstraat gelegen textielfabriek Ni co ter Kuile & Zonen N. V. Helemaal op het eind lag het restaurant Royal Corn er. Hi er hui st thans de politi esoos Hermantap. De Brammclcrdwarsstraat leidt naar de statio nsgarage, voor de bouw Piel Hcinstraat, lillks vanuit de Stationsresta uratie, infebnttlri 19i 2 waarvan het sein in ja nuari 1977 op groe n werd geze t. Er kunnen 378 auto 's ee n plaats vinde n. Het hoekpand Piet H ein straat Station splein bood van 1954 to t zo me r 1971 onde rdak aan de ANWB. N a de verhuizing van de ANWB naar de Kland erij Passade werd het pand eind j uli 1971 gesloopt. Tot begin diende de vrijgekomen o nde rgro nd als (gratis) park eerpla ats voor het " blik '. De dag van 15 februari vormde het begin van een gezichtsbepalend e nieuwbouw, want hier ging de ee rste paal de grond in voor het nie uwe districtskantoor van de AI3N-Amro. Op 10 december 1982 gin g de vlag op het hoogste punt in top en op Foto :J. van Ooyi): Sliepsteen

8 7 oktober 1<)83 verrichtte burgemeester Wi erenga de o fficiële o pening van het fraaie pand, dat ee n ontwerp is van het arc hitecte nbureau Van Dommelen, Kroos, Van der W ee rd en gebo uw d w erd door G ebr. Thomassou uit Hengelo. Als afro n ding van het herin geri chte Stati onsplein m et aan de noordzijd e de taxi-standplaats kwam na een bouwtijd van bijna dri e j aar ee n kunstwerk ge ree d: de watertafel. Getuige de rea cties in en buiten de m edi a is er La.v. de waardering vo or dit kunstobject sprake van ee n o pva llende cc ustc nun ighc id... Da armee is de cirkel in dit vc rhaa l bijna ro nd. Bijn a, wam de auteur gaat terug naar waar hij begon, de v.m. Incasso-Bank. Die, na o nderda k te hebben gebode n aan KPMG en R andstad, o pnieuw voor bankzaken in ge bruik is. D e ABN Amro heeft er o.rn. de per soneelsadministratie en de afd. hyp othek en en kredi et en in o nde rge brac ht. Wa ar ruim veertig j aar ge lede n de trap naar ben ed en (o ude toestand) toegan g gaf tot de woning van co nc iërge Van Keekcru. leidt de trap naar bo ven nu naar het m et een o fficieel naambord aangegeven nieuw e ad res: ABN Am ro. Bronnen: - Stro iuk, L.A.. Stad ('1/ Luu! I'all Twente, Ensched e. 1') ( ' 2 ; - Sc huitgor. 1).. Cedell/.:b"e/.: (/e re('l/ (~ill, ~ ' ~ i e /.: ('/ I Z ( ) I:~ '; 50J are n zieken- en w ijkverp legi ng, Ensch ed e I ')+ó; -.I"bil('l/llb"e/.: li i t,~ ( :~ e l'e ll I.g"', hel 5,,)arig besi'/(/il I'all de iinschcdcsdu: F""lb,dl-, Ciirlecten H"c/.:eyclllb 'Prinses rvilhellllilw ' (J885 1')35), Ensche de 1')35; - Arch ief SH SEL - Archief aut eur ; - Fotoarchief N ico ter Kuilc & Z o nen N.V.