Participatiepiramide brengt allochtone ouderparticipatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Participatiepiramide brengt allochtone ouderparticipatie"

Transcriptie

1 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 1 Participatiepiramide brengt allochtone ouderparticipatie in kaart Marie-Anne Godderis Wetenschappelijk onderzoeker bij de onderzoeksgroep EduBROn aan het Instituut voor onderwijs- en informatiewetenschappen (IOIW) van de Universiteit Antwerpen 1. Inleiding 2. Onderzoeksdesign 3. De participatiepiramide 3.1. Bruikbaarheid van de participatiepiramide 3.2. Vier participatieniveaus Interesseniveau Communicatieniveau Aanwezigheidsniveau Actief participatieniveau 3.3. Praktijkvoorbeeld interesseniveau: tijd 3.4. Praktijkvoorbeeld communicatieniveau: taal 3.5. Praktijkvoorbeeld aanwezigheidsniveau: moedergroepen 3.6. Praktijkvoorbeeld actief participatieniveau: cultuurcafé 4. Besluit en richtlijnen 5. Literatuur Noten SCHOOL EN SAMENLEVING AFL. 16, OKTOBER 2007, 113

2 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 2 Krachtlijnen Allochtone ouders in Vlaanderen zijn té weinig betrokken bij het onderwijs van hun kinderen. Net deze betrokkenheid beïnvloedt de prestaties, het schoolwelbevinden en de academische gerichtheid van hun kinderen. In het kader van haar eindverhandeling Communicatiewetenschappen bracht Marie-Anne Godderis de belemmerende en stimulerende factoren voor allochtone ouderparticipatie op school in kaart. Ze ontwikkelde de participatiepiramide: een ordeningskader dat toelaat de (mogelijkheid tot) ouderbetrokkenheid te vatten. In dit artikel geven we niet enkel het piramidemodel mee, maar ook telkens een concreet praktijkvoorbeeld. De participatiepiramide toont aan dat er verschillende vormen van ouderparticipatie bestaan en elke vorm van ouderparticipatie de aandacht van de scholen verdient! AFL. 16, OKTOBER 2007, 114 SCHOOL EN SAMENLEVING

3 MULTICULTURALITEIT OUDERS Inleiding betrokkenheid van allochtone ouders De betrokkenheid van allochtone ouders bij het schoolleven beïnvloedt de prestaties, het schoolwelbevinden en de academische gerichtheid van hun kinderen. Desondanks zijn net die allochtone ouders in Vlaanderen nog té weinig betrokken. In dit artikel brengen we, op basis van onze eindverhandeling Communicatiewetenschappen, de belemmerende en stimulerende factoren voor allochtone ouderparticipatie op school in kaart. We ontwikkelden een ordeningskader dat toelaat de (mogelijkheid tot) ouderbetrokkenheid te vatten en te verbeteren. In dit artikel geven we niet enkel het piramidemodel mee, maar ook telkens een concreet praktijkvoorbeeld. We lichten toe hoe tijdsopvatting de interesse kan beïnvloeden. In de communicatie spelen taalkennis en taalgebruik een rol. Allochtone ouders zijn op school aanwezig in laagdrempelige moeder- en vadergroepen of ze leggen hun beleidsvoorstellen op tafel in een gestructureerd cultuurcafé. Er gaan stemmen op dat de breuklijn in het onderwijs niet op etnisch niveau (autochtoon-allochtoon) te vinden is, maar wel op niveau van sociaaleconomische status (kansrijk-kansarm). Vaak scheert men allochtonen en kansarme autochtonen over één kam, ook al verschillen die twee groepen erg van elkaar. Beide zijn sociale minderheden wegens hun zwakke maatschappelijke positie en de daaraan verbonden problemen. Toch zijn er juridisch-politieke, sociaal-economische en culturele verschillen die je niet over het hoofd kunt zien (Tiggelovend, 2005, p. 16). Hoewel de participatiepiramide deels voor alle ouders toepasbaar is, kan in dit geval het negeren van de specifieke noden voor allochtone ouders gelijkstaan met het afnemen van kansen. Net daarom besteden we in dit artikel specifiek aandacht aan de allochtone ouders en hun betrokkenheid in het onderwijs. 2. Onderzoeksdesign kleinschalig, diepgaand onderzoek Allochtone ouderparticipatie op school is een erg complex, doch weinig onderzocht gegeven. Vele actoren zijn betrokken en elke situatie kent een eigen, specifieke context. Om tot zinvolle onderzoeksresultaten te komen, was het in dit geval beter om op kleine schaal diepgaand te onderzoeken en niet via een grootschalige enquête, met gevaar voor oppervlakkigheid en voorbarige conclusies. SCHOOL EN SAMENLEVING AFL. 16, OKTOBER 2007, 115

4 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 4 We selecteerden vier anonieme scholen in en rond de stad Antwerpen. De scholen werden geselecteerd aan de hand van de volgende criteria: onderwijsnet, onderwijsvorm, geografische spreiding en samenstelling van de schoolpopulatie. In elke school spraken we sleutelfiguren (ouders, directies, GOK-leerkachten, CLB-medewerkers, intercultureel bemiddelaars en leerlingen) aan voor diepte-interviews van één uur. Deze diepte-interviews werden aangevuld met observatieverslagen van kennismakingsbezoeken en bijgewoonde oudervergaderingen, en met interviews met ervaringsdeskundigen die vanuit een andere invalshoek met allochtone ouderparticipatie in contact komen (Schoolopbouwwerk - De Schoolbrug vzw), Theehuisje vzw (huiswerkbegeleiding voor allochtone jongeren) en de Cel Integratie van de federale politie. We verzamelden de onderzoeksgegevens in de periode november 2005 maart 2006.De 36 diepte-interviews werden woord per woord uitgetypt. 1 We analyseerden de teksten aan de hand van een voor dit onderzoek ontwikkeld codeboek en met behulp van de analysesoftware Atlas TI. Op basis van deze wetenschappelijke analyses ontstond de participatiepiramide. 3. De participatiepiramide Figuur 1: participatiepiramide AFL. 16, OKTOBER 2007, 116 SCHOOL EN SAMENLEVING

5 MULTICULTURALITEIT OUDERS Bruikbaarheid van de participatiepiramide belemmerende en stimulerende factoren in kaart De participatiepiramide (Figuur 1) brengt belemmerende en stimulerende factoren voor allochtone ouderparticipatie in kaart. De piramide bestaat uit een opsomming van de stimulerende factoren voor allochtone ouderparticipatie. De belemmerende factoren zijn net het gebrek hieraan: een gebrek aan interesse, een gebrek aan of foute communicatie, etc. Enerzijds kunnen schooldirecties en schoolbesturen deze piramide als ordeningskader gebruiken om te bepalen in hoeverre ouders betrokken zijn bij het schoolleven. Op welke niveaus staan hun ouders erg sterk? Maar ook: op welke niveaus loopt het minder vlot? Waar kunnen er verbeteringen aangebracht worden? Anderzijds inspireert dit referentiekader ook ouders en ouderraden. Zij kunnen uitstippen waar ze zich zelf op elk niveau van de participatiepiramide bevinden en waar ze graag willen staan. Krijgen allochtone ouders dezelfde kansen als autochtone? Op welke vlakken kunnen ze zelf actie ondernemen en hoe kunnen ze de school stimuleren om actie te ondernemen? verschillende niveaus Door de oplopende vorm lijkt het misschien alsof ouders elke fase van elk niveau moeten doorlopen om tot optimale participatie te komen. Dit is niet zo. Ouders kunnen op elk niveau van de piramide instappen, maar jammer genoeg ook uitvallen. Wel is het zo dat het aantal ouders dat de piramide verder wil en kan beklimmen, omgekeerd evenredig is met de hoogte de piramide. Wanneer ouders de initiële interesse missen, zullen ze nooit actief op school participeren. Dankzij de participatiepiramide is er een overzicht van mogelijke hinderpalen. Met goede wil en creativiteit kunnen de hinderpalen omgevormd worden tot katalysatoren voor waardevolle participatie van allochtone ouders op school. De belangrijkste boodschap die we willen meegeven, is dat er verschillende vormen van ouderparticipatie bestaan en dat die allemaal aandacht verdienen. Waardevolle ouderparticipatie staat geenszins gelijk met een wedloop naar het beleidsniveau dat hier de top van de piramide vormt Vier participatieniveaus Uit de analyses kwamen vier groepen naar voren die de niveaus van de piramide voorstellen. Deze vier participatieniveaus worden de criteria aan de hand waarvan we de ouderbetrokkenheid meten.we onderscheiden een interesseniveau, een communicatieniveau, een aanwezigheidsniveau en een actief participatieniveau. SCHOOL EN SAMENLEVING AFL. 16, OKTOBER 2007, 117

6 MULTICULTURALITEIT OUDERS Interesseniveau Figuur 2: interesseniveau interesse hebben en tonen De brede basis van het interesseniveau (Figuur 2) lijkt misschien een makkelijke opstap naar de andere treden van de participatiepiramide.toch moet men dit eerste niveau niet onderschatten. Het valt moeilijk te realiseren. Ouders die deelnemen in het schoolleven van hun kind, moeten een zekere mate van interesse hebben en ook tonen. vertrouwdheid met schoolsysteem In de eerste plaats moeten we erop wijzen dat niet alle ouders vertrouwd zijn met het schoolsysteem in België/Vlaanderen of met leerplicht in het algemeen. Ouders die niet weten wat een school is, wat een school doet of wat een school betekent voor hun kind, zullen zelf moeilijker de weg naar school vinden. Sommige ouders maken een sterk onderscheid tussen de thuiswereld en de schoolwereld. Sommige kinderen leven op die manier zelfs in drie onderscheiden werelden: de schoolwereld, de thuiswereld en de straatwereld. Ouders die voor de scholing van hun kinderen volledig op de onderwijskrachten vertrouwen en die de verantwoordelijkheid over hun kinderen tijdens de schooluren in handen van de school geven, vinden vaak dat het niet hun taak is om zich op school te laten zien. Ze zouden de leerkrachten wel eens voor de voeten kunnen lopen. belang dat aan opleiding wordt gehecht Ouders hechten bovendien niet allemaal hetzelfde belang aan de opleiding van hun kinderen. Alle ouders willen het beste voor hun kind, maar misschien is dat beste in hun ogen helemaal niet op de schoolbanken zitten, maar wel thuis zijn en het huishouden leren, of gaan werken en geld verdienen, of AFL. 16, OKTOBER 2007, 118 SCHOOL EN SAMENLEVING

7 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 7 slechte ervaringen Er zijn allochtone ouders (en ditzelfde geldt voor enkele kansarme groepen) die zelf negatieve herinneringen aan hun schooltijd overhouden. Met deze eigen ervaringen in het achterhoofd mijden ze in de mate van het mogelijke alles wat met school en onderwijs te maken heeft. Ze voelen zich allerminst geroepen om zich voor het schoolleven te engageren. kleine inspanning De ouders die wel oprecht interesse hebben in de schoolcarrière van hun kinderen, weten niet steeds hoe deze te uiten. Toch zit de interesse reeds verscholen in kleine zinnetjes als hoe was het op school? en wat heb je geleerd vandaag? De ouders hoeven er hun huiskamer niet voor te verlaten. Ze hoeven zelf de leerstof niet volledig te begrijpen om deze vragen te stellen en de tijd te nemen om te luisteren naar de antwoorden van hun kind Communicatieniveau Figuur 3: communicatieniveau communicatievormen Pas wanneer de ouders een zekere mate van interesse aan de dag leggen, kunnen ze opklimmen naar een volgend niveau: het communicatieniveau (Figuur 3). Vlaamse leerlingen brengen per schooljaar gemiddeld 190 dagen op de schoolbanken door. De opvoeding van waarden en normen gebeurt dus niet enkel meer thuis. Omdat de school een zo aanzienlijk aandeel in de opvoeding van normen en waarden invult, is het belangrijk dat ouders en school zich op eenzelfde lijn bevinden. Binnen in het communicatieniveau tekent zich een gradatie af in de communicatievormen en hun effect. SCHOOL EN SAMENLEVING AFL. 16, OKTOBER 2007, 119

8 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 8 brieven, rapport, agenda De minst veeleisende vorm van communicatie is het lezen van al dan niet aangetekende brieven, en internetpagina s. De ouder/ontvanger kan met een minimum aan inspanning de boodschap ontvangen. Net iets meer inspanning vergt het aftekenen van het rapport. Via deze weg communiceert de school drie tot vijf keer per schooljaar de studieresultaten en soms ook het gedrag van de leerling aan de ouders. De ouders communiceren de ontvangst van de boodschap door onderaan hun handtekening te plaatsen. Het nalezen van de agenda verloopt ongeveer volgens dezelfde procedure. De school communiceert de vordering van de leerstof, organisatorische nota s en eventueel het gedrag van de leerling en de ouders bevestigen ontvangst door hun handtekening te plaatsen, op dagelijkse basis in de basisschool en op week- of maandbasis in het secundair onderwijs. telefoon en bezoek Een andere manier waarop ouders en school met elkaar kunnen communiceren is via telefonisch contact. Wanneer er gedrag- of studieproblemen opgemerkt worden bij de leerling, neemt ofwel de school het initiatief om de ouders te contacteren, ofwel omgekeerd. Het is voor beide partijen belangrijk te weten dat deze communicatiemogelijkheid bestaat. In extreme gevallen kan de school overgaan tot huisbezoeken om de ouders te bereiken. hinderpalen Factoren die de communicatie tussen ouders en school kunnen hinderen, zijn onder meer het taalgebruik: zowel het gebruik van moeilijke zinsconstructies, woorden en vakjargon als problemen die in sommige gevallen kunnen opduiken met het Nederlands. Analfabetisme en een gebrek aan zelfvertrouwen bij de allochtone of kansarme ouders kunnen de communicatie tussen ouders en school bemoeilijken. AFL. 16, OKTOBER 2007, 120 SCHOOL EN SAMENLEVING

9 MULTICULTURALITEIT OUDERS Aanwezigheidsniveau Figuur 4: aanwezigheidsniveau fysieke aanwezigheid op school Ouders kunnen niet alleen van thuis uit hun kinderen steunen en het schoolleven opvolgen. Ze kunnen ook zelf de stap naar school zetten en fysiek op de school aanwezig zijn. Door hun aanwezigheid in de school leren ze het reilen en zeilen van de school beter kennen. Ze weten welke leerkrachten er wekelijks of dagelijks voor de klas van hun kind staan. Ouders kunnen aanwezig zijn aan de schoolpoort, wanneer ze hun kind brengen of ophalen, al is dit bij secundaire scholieren minder het geval. Ouders kunnen ook aanwezig zijn tijdens de oudercontacten of op informatieavonden. In sommige scholen is het zelfs zo dat de ouders verplicht het rapport moeten komen afhalen, de leerling in kwestie krijgt het rapport in principe zelf niet mee naar huis. gedrags- of leerproblemen Binnen het aanwezigheidsniveau (Figuur 4) valt ook de actie die ouders kunnen en zelfs moeten ondernemen wanneer ze, eventueel via agenda, rapport of oudercontact, te weten komen dat hun kind gedrags- of leerproblemen heeft. Ze kunnen zelf tot actie overgaan en bijvoorbeeld het kind eigenhandig met leerstofproblemen helpen. Indien de situatie hun petje om om het even welke reden te boven gaat, moeten ze actief op zoek gaan naar externe hulp. SCHOOL EN SAMENLEVING AFL. 16, OKTOBER 2007, 121

10 MULTICULTURALITEIT OUDERS Actief participatieniveau Figuur 5: actief participatieniveau actief deel uitmaken van schoolleven Op de top van de participatiepiramide bevindt zich het actief participatieniveau (Figuur 5). De ouders die de top of subtop van de piramide bereiken, zijn niet enkel fysiek aanwezig op school. Ze maken daadwerkelijk actief deel uit van het schoolleven. Het participatieniveau delen we op in drie subniveaus en een topniveau. Als subniveaus onderscheiden we de participatie op individuele basis en de participatie in samenwerking met andere ouders: ofwel in vader- en moedergroepen, ofwel in een oudervereniging. Op het topniveau zitten de ouders die werkelijk aan het beleid participeren: via een ouderraad. subniveaus Leesmoeders en -vaders, kookvaders en -moeders, schilder- en herstellingswerkouders, etc. komen allemaal op individuele basis hun steentje bijdragen aan het welzijn van de school. Wanneer ouders ervoor kiezen niet individueel, maar in samenwerking met andere ouders de schoolgemeenschap te steunen, kunnen ze dit doen in een oudervereniging of in een ouderraad. Een oudervereniging is vaak een feest/actievereniging of een contactvereniging. Bij een contactvereniging denken we aan vader- en moedergroepen. Een ouderraad heeft meestal de vorm van een adviesraad. De ouders komen op geregelde tijdstippen samen op een formele vergadering met vaste agendapunten. Daar bespreken de ouders de beleidsadviezen die ze aan de schoolraad willen geven. AFL. 16, OKTOBER 2007, 122 SCHOOL EN SAMENLEVING

11 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 11 topniveau Het topniveau in de participatiepiramide is een beleidsraad.volgens het Participatiedecreet (Belgisch Staatsblad, 2004) kunnen ouders, al dan niet afkomstig uit de ouderraad, afgevaardigd worden in de schoolraad. In deze schoolraad hebben de ouders de bevoegdheid tot facultatief advies aan, verplicht advies aan en overleg met de inrichtende macht. Slechts weinig ouders bereiken deze top van de piramide. Onderweg moeten ze heel wat interne en externe obstakels overwinnen. Niet elke school laat bovendien graag ouders toe tot de bovenste top van de participatiepiramide. Net zoals omgekeerd niet elke ouder tot deze top wil toetreden. Niettemin is het doel niet dat alle ouders deze piramidetop bereiken. Er bestaan erg diverse vormen van ouderparticipatie en aan al deze vormen moet voldoende aandacht besteed worden Praktijkvoorbeeld interesseniveau: tijd omgang met tijd Tijd is een factor die het hebben en tonen van interesse kan beïnvloeden. De factor tijd delen we in drie onderdelen op. Eerst kijken we naar de omgang met tijd. Vervolgens belichten we de redenen waarom mensen tijdsgebrek hebben en ten slotte bekijken we het tijdstip waarop ouders op school verwacht worden. Voor onderwijspartners is het soms moeilijk om te begrijpen dat allochtone ouders anders omgaan met tijd. Het volgende interviewfragment haalt een situatie aan: Het is niet altijd slechte wil hoor. Gewoon omdat ze het soms vergeten dat er andere dingen tussen komen. Omdat zij niet gewoon zijn om met afspraken en gestructureerd en met plannen te werken. Dan is het voor hen niet zo evident om twee weken op voorhand een afspraak te maken. (CLBmedewerker over de gerichtheid op tijd van allochtone ouders) cultuurverschillen Van verschillende respondenten hoorden we dat ze niet echt moeite hebben om afspraken met allochtone ouders vast te leggen, maar wel om deze afspraken te laten nakomen. Omdat de ouders een afspraak wel bevestigen, maar daarna vergeten. Dit hangt niet samen met het opleidingsniveau. Het lijkt in dit geval erg op een culturele kwestie. Deze situatie komt volgens de respondenten voornamelijk bij de allochtone bevolkingsgroep voor. Culturele verschillen mogen we niet overschatten en we hoeven ze ook niet te pas en te onpas in te roepen. Maar bij gerichtheid op tijd is er wel degelijk sprake van verschillen tussen culturen (Shadid, 2003, p. 111). SCHOOL EN SAMENLEVING AFL. 16, OKTOBER 2007, 123

12 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 12 Ja, maar dat ben ik niet zo. Eerlijk Ik werk zonder agenda. Nooit heb ik met een agenda gewerkt.afspraken noteren: nooit! Euh, gewoon leven, dicht bij de werkelijkheid zijn. (Interviewfragment met een allochtone leerkracht over het gebruik van agenda s) De afwezigheid van een agenda of een gestructureerde planning bemoeilijkt onder meer de aanwezigheid van ouders op oudervergaderingen of oudercontacten.de beste strategie bestaat erin een dag op voorhand of de dag zelf de persoon in kwestie nogmaals te contacteren en hem of haar te herinneren aan de afspraak. Het is voor hen niet zo evident om twee weken op voorhand een afspraak te maken. Soms bel ik de dag zelf nog van: ik ben hier.ze (de ouders) wonen ook dikwijls niet zo ver van de school. Dat je dan even opbelt van: ik ben hier. Dat ze dan zeggen: ja ja, ik kom eraan. (Interviewfragment met een CLB-medewerker over afspraken met allochtone ouders) gebrek aan tijd Buiten het feit of afspraken nagekomen worden of niet, hebben ouders soms een gebrek aan tijd om naar bijeenkomsten te komen. De tijd moet verdeeld worden over het werk (soms op onregelmatige uren), verantwoordelijkheid voor het huishouden, kinderen verzorgen en opvoeden, persoonlijke hobby s, andere zorgen aan het hoofd, Bovendien verliezen ze kostbare tijd wanneer ze een grote afstand moeten overbruggen om tot in de school te geraken. Uiteindelijk is dat dat ge dan ook geen zin hebt om in een oudercomité te gaan. Allé ik bedoel. Want dan is het uiteindelijk zo. Het is avond. Hij (haar man, red.) spreekt geen Nederlands. Er is een probleem met de kinderen. Waar ben jij dan? Naar het oudercomité? Ik denk dat er veel problemen op uw rug komen staan he. (Interviewfragment met een allochtone moeder over de thuissituatie die ze achterlaat wanneer ze naar een ouderbijeenkomst op school komt) ongelukkig gekozen tijdstip Voor sommige ouders vallen de bijeenkomsten op een ongelukkig gekozen tijdstip. In de onderzochte scholen vonden bijvoorbeeld de oudercontacten telkens s avonds plaats. Ouders met avondwerk of ploegdienst, ouders die gebonden zijn aan andere avondactiviteiten, vallen, ondanks hun interesse, uit de boot. Hier is het aan de school om flexibel te zijn en een ander tijdstip aan te bieden. Het tijdstip van een bijeenkomst kan ook ongelukkig gekozen zijn wanneer het samenvalt met een religieuze of culturele feestdag of -maand van een deel van de leerlingen. Als een oudercontact bijvoorbeeld in de ramadan 2 valt, is het moeilijker om moslimouders te overtuigen s avonds naar school AFL. 16, OKTOBER 2007, 124 SCHOOL EN SAMENLEVING

13 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 13 te komen. Deze hinderpaal wordt een stimulator wanneer de school alle ouders tegen zonsondergang zou uitnodigen om samen de maaltijd te nuttigen en later de oudercontacten laten doorgaan. Dan hebben ze kans op een grotere opkomst. We hebben dit jaar een combinatie gemaakt van oudercontact en ramadan. De ramadan: 30 dagen dat wij alleen mogen eten s avonds.dus wij gaan één avond hier op school ontbijten. Dus dat wil zeggen dat de ouders niet thuis moeten blijven eten. Ze mogen wel hier hun vasten komen onderbreken. En hun rapporten afhalen. Het was prachtig. Die ouders zijn gekomen, die hebben gegeten. Die zijn naar de leerkrachten gegaan. Die hebben met hen gepraat. Dus je moet creatief zijn en als ge de wil hebt,da vindt ge altijd wel. (Interviewfragment met een Marokkaanse leerkracht over de ramadan) Met wat creativiteit en goede wil kunnen oplossingen gevonden worden om ouders met tijdproblemen bij de oudercontacten en bijeenkomsten te betrekken Praktijkvoorbeeld communicatieniveau: taal Soms kun je je vragen stellen in verband met de taal waarin je dat doet. Ik bedoel nu niet het Nederlands of Arabisch, maar gewoon Schoolnederlands. Ja, ik bedoel de termen die gebruikt worden. (Interviewfragment met een BSO-leerkracht die de ouderparticipatie in haar school mee begeleidt.) schooltaal Communicatie tussen school en ouders wordt soms bemoeilijkt door de schooltaal. Leerkrachten, directies en CLB-medewerkers hebben de neiging om in hun beroepsomgeving over te schakelen naar een vakjargon. Dit is niet enkel een probleem voor allochtone ouders. Het treft ook autochtone ouders. Deze ingewikkelde terminologie bestaat uit woorden als jaarplan, eindtermen, A-, B- en C-attesten, enzovoort. Wat de school kan doen om deze hindernis te overbruggen, is extra aandacht besteden aan alle communicatie die de school verlaat.schooltaal is een gegeven dat vaak over het hoofd gezien wordt.maar het is niet voor alle ouders evident om deze schoolse taal te vatten. Voor ongeschoolde ouders kan de geleerde spraak van de leerkrachten een aanzienlijke drempel betekenen. Het probleem wordt ernstiger en de communicatie wordt heviger verstoord wanneer blijkt dat de ouders problemen hebben met de Nederlandse taal of de taal zelfs helemaal niet begrijpen. SCHOOL EN SAMENLEVING AFL. 16, OKTOBER 2007, 125

14 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 14 vier categorieën Het is evenwel fout te stellen dat geen enkele allochtone ouder Nederlands kent. Op basis van deze onderzoeksgegevens kunnen we binnen de groep van de allochtone ouders vier categorieën onderscheiden: 1 Allochtone ouders die absoluut geen Nederlands kennen. Die papa spreekt dan geen woord Nederlands. Dan kunt ge daar zo een beetje zitten knikkebollen he. (Interviewfragment met een voorzitter van een oudervereniging over taal) 2 Allochtone ouders die zich wel verstaanbaar kunnen maken, maar die niet genoeg zelfvertrouwen hebben om het Nederlands in dagdagelijkse situaties te gebruiken. Mijn papa verstaat wel Vlaams, maar ja. Turks lezen en schrijven, dat kan die wel.vlaams, dat kan hij wel spreken. Maar dus eigenlijk zo heel illegaal zo. Dat trekt eigenlijk op niks. (Interviewfragment met een allochtone leerlinge over taal) 3 Allochtone ouders die perfect Nederlands gebruiken, maar toch opgelucht zijn wanneer ze thuis hun eigen taal spreken. Mijn moeder spreekt wel gebroken Nederlands. Ik spreek ook Nederlands. Maar dan heb ik ook geen zin meer voor thuis ook nog eens Nederlands te gaan spreken. Ik ben blij als ik thuis ben, dat ik mijn eigen taaltje kan gebruiken. (Interviewfragment met een net afgestudeerde jongerencoach over taal) 4 Allochtone ouders die constant Nederlands spreken: zowel thuis als buitenshuis. Thuis onderling spreken wij altijd Nederlands. Vooral met mijn broers en mijn zussen. Met mijn moeder ook. Dat doen wij dan ook met ons vader, maar meestal is er toch wel een woordje Marokkaans bij, ik moet eigenlijk Berbers zeggen. (Interviewfragment met een allochtone leerlinge over taal) Wegens een taalprobleem kan niet elke boodschap elke ontvanger bereiken. Dit moet voor elke categorie op een andere, strategische manier bestreden worden. Het taalprobleem komt voornamelijk in de eerste twee categorieën voor. Het zoeken naar oplossingen zal zich dus concentreren op deze eerste twee categorieën. AFL. 16, OKTOBER 2007, 126 SCHOOL EN SAMENLEVING

15 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 15 aparte aanpak voor analfabeten Soms zal een taalprobleem zich op meer fundamentele basis manifesteren. Sommige ouders spreken wel Nederlands, maar ze zijn niet in staat Nederlands of zelfs hun thuistaal te lezen of te schrijven: ze zijn analfabeet. Voor analfabete ouders moet men in een aparte aanpak voorzien. Mijn moeder die spreekte wel Nederlands he, maar die kan niet lezen of schrijven. Ook al spreekt ze in het Turks, dat kan ze ook niet lezen. (Interviewfragment met een jonge allochtone moeder over analfabetisme) communicatie verbeteren vraagt strategische aanpak Communicatie verbeteren, vereist een strategische aanpak. De vooropgestelde doelstelling zal deze strategie beïnvloeden. Is het de bedoeling iedereen te informeren? Dan moet de boodschap zo efficiënt mogelijk gebracht worden. Of is het de bedoeling dat iedereen gelijk behandeld wordt en dus ook identieke informatie krijgt? Hierbij bestaat het gevaar dat de boodschap minder duidelijk is. Het is een taak van de school en de leerkracht in kwestie om per situatie te bepalen of extra communicatie vereist is, opdat de ouders de boodschap eenduidig zouden ontvangen. Elke situatie is uniek en vraagt daarom een andere aanpak. vertaling Wanneer blijkt dat de ouders het Nederlands niet of onvoldoende machtig zijn om de huidige gesproken communicatie, meer bepaald telefoongesprekken en huisbezoeken, tussen de school en de ouders te begrijpen, halen sommige respondenten aan dat ingrepen aangewezen zijn. Met gevaar voor verlies van nuances dient de boodschap vertaald te worden. Ge moet niet vergeten dat Frans of Engels niet alleen voor ons maar ook voor die mensen hun tweede taal is he. Dan gaat er automatisch een deel van de boodschap verloren. (Interviewfragment met een directeur over het gevaar van vertalingen) Het vertalen kan gebeuren door het eigen potentieel in de school aan te boren. Er kan in de thuistaal of in een door beide partijen gekende externe taal worden vertaald. In sommige gevallen kan de leerling in kwestie als tolk fungeren. Wanneer het over schoolresultaten of gedrag gaat, is dit echter niet aangeraden.aangezien professionele tolken duur zijn, voorziet de stad Antwerpen een tolkendienst, maar deze professionele tolken zijn niet onbeperkt beschikbaar. Kortom, op een verbale manier communiceren met allochtone ouders die het Nederlands niet altijd evengoed beheersen, is mogelijk. Het is wel een kwestie van initiatief, goede wil en creativiteit.wanneer men de ouders werkelijk wil bereiken, moet men er niet automatisch van uitgaan dat die ouders wel iemand zullen zoeken en vinden om een moeilijke brief te vertalen wanneer het hen werkelijk interesseert. SCHOOL EN SAMENLEVING AFL. 16, OKTOBER 2007, 127

16 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 16 kleurcodes, pictogrammen of cartoons Sommige ouders kunnen niet inschatten of een brief interessant of belangrijk is, omdat ze de titel niet eens kunnen lezen. Wat geschreven communicatie betreft, is het voor de ouders die absoluut geen Nederlands kennen, aan te raden om brieven in een andere taal te versturen. Een voorwaarde om brieven in een tweede taal te kunnen meesturen, is natuurlijk dat er vertalers beschikbaar zijn om de brief te vertalen. Eventueel kunnen de hoofdkenmerken van de brief verduidelijkt worden via kleurcodes, pictogrammen of cartoons. Ook bij het opmaken en invullen van rapporten en agenda s moet rekening gehouden worden met visuele duidelijkheid, eventueel door kleurcodes of onderlijnen, en eenvoudig woordgebruik bij ouders die dat nodig hebben. Diegene die niet kan lezen, die gaat dat niet als een karikatuur zien, maar wel als een boodschap. Wat wil dat zeggen, begrijpt u? Diegene die minder, ongeletterd is, die minder ervaring heeft, die gaat blijven kijken: wat wil dat echt zeggen?. (Interviewfragment met een allochtone leerkracht over het gebruik van pictogrammen) Als het zo is dat de ouders analfabeet zijn,nooit hebben leren lezen of schrijven, dan hebben noch de Nederlandstalige, noch de brieven in hun eigen taal of een andere taal enig nut.vooraleer hier te kunnen op inspelen, dient de school op de hoogte te zijn van dergelijke situaties. Allochtone ouders zitten niet altijd in een gemakkelijke situatie. De allochtone ouders die geen Nederlands kennen, zouden gesteund moeten worden in hun zelfvertrouwen om actief het Nederlands te gaan leren. Ook die ouders die zich wel verstaanbaar kunnen maken, maar zich onzeker voelen wanneer ze zelf Nederlands moeten gaan spreken, kunnen best een aanmoediging gebruiken (T4T, 2005). Wanneer deze ouders zich zekerder voelen bij het gebruik van het Nederlands, zal de communicatie logischerwijs veel vlotter verlopen Praktijkvoorbeeld aanwezigheidsniveau: moedergroepen moedergroep Een oplossing om allochtone ouders wel naar school te krijgen, is het oprichten van een moedergroep (of vadergroep). Allochtone moeders komen overdag samen in moedergroepen: rond een kopje thee praten ze over het dagelijkse leven in de school. Ze leren de school en haar principes kennen. Maar het werkt in twee richtingen: ook de school krijgt inzicht in haar allochtone doelgroep. Op moedergroepen kan spontaan gepraat worden, zonder de soms rigide structuur van een ouderraad.alle thema s die de moeders belangrijk vinden aangaande school en die soms geen plaats krijgen op andere oudervergaderingen, kunnen aan bod komen. AFL. 16, OKTOBER 2007, 128 SCHOOL EN SAMENLEVING

17 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 17 Ik denk niet dat ze op een oudercomité durven zeggen van: Goh, ja. Mijn kind heeft geen bureau in huis of ik heb geen plaats om haar een kans te bieden om te studeren. Maar in de moedergroep wel.die vertellen zo van die echt kleine dingen, heel simpele dingen, maar die echt wel heel belangrijk zijn. (Interviewfragment met een intercultureel bemiddelaar op een van de onderzochte scholen) doelstelling De bedoeling van een vader- of moedergroep is niet om actief te participeren. De volgende respondent legt uit waar de doelstelling dan wel ligt: Het is de bedoeling het schoolse naar die ouders toe uit te leggen. Er zijn moedergroepen gestart waar enkele uurtjes van de namiddag wordt uitgelegd hoe een agenda eruitziet, waar die toe dient, wat de structuur van deze school is, hoe deze school werkt, wat het schoolreglement is, wat de richtingen zijn die de kinderen kunnen studeren. En wat dat inhoudt. Vele ouders weten dat bijvoorbeeld niet. (Interviewfragment met een CLB-medewerker over wat school inhoudt) directe impact op leerling Maar een moedergroep heeft meer slagkracht dan enkel kennismaking met de school en enkel het aankaarten van specifieke problemen. Een moedergroep heeft een directe impact op de leerling in kwestie: Voor hun eigen kinderen kan dat heel veel betekenen. De moeder die er gewoon meer over weet en meer betrokken is. Dat ze niet meer hun eigen zin kunnen doen. Stel je voor dat ze thuiskomen en eerst tv kijken en dan. Ik heb voorbeelden gehoord van kinderen die thuiskomen, eten, tv-kijken, buiten spelen. En pas om 22u beginnen met hun huiswerk. Daar zou dus verandering in kunnen komen. (Interviewfragment met een medewerker van Schoolopbouwwerk die ervaring heeft met moedergroepen) De meest motiverende factor voor het aansluiten bij een vader- of moedergroep is het kennismakingsaspect: met andere ouders en met de school. Voor scholen die de betrokkenheid van hun allochtone ouders graag optimaliseren, kan een moedergroep een welkom initiatief zijn Praktijkvoorbeeld actief participatieniveau: cultuurcafé laagdrempelige initiatieven Via moedergroepen betrek je allochtone ouders makkelijker bij het schoolleven. Het is een grotere uitdaging om hen een stem te geven in het beleid van de school. Maar ook hier bieden laagdrempelige initiatieven de oplossing. Bijvoorbeeld door het organiseren van een cultuurcafé. In een van de scholen die aan dit onderzoek meewerkten, organiseerde de oudervereniging (op aansturen van hun voorzitter en ondersteund door hun directie) SCHOOL EN SAMENLEVING AFL. 16, OKTOBER 2007, 129

18 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 18 een cultuurcafé. Dit is een open, laagdrempelige avond waarop ouders, leerkrachten en leerlingen uitgenodigd worden om over bepaalde hot items in de school te praten. Dankzij een doorschuifsysteem krijgt iedereen spreektijd en wordt de beschikbare tijd optimaal benut. Men benoemt de problemen en hun oorzaken, men bedenkt constructieve oplossingen en men neemt actie: Wat ga ik nu doen om dit probleem de wereld uit te helpen? Dat dit een zinvol initiatief was, getuigt de voorzitter: De ontmoetingsavond heeft in de school toch wel enkele veranderingen meegebracht. Een ingekorte versie van het schoolreglement met een handig what to do als: -lijstje is hier al een voorbeeld van. Ook op vlak van communicatie ouders-school-leerlingen zijn er verbeteringen, vooral dan via website. Ook het probleem orde en tucht met allochtonen uit grootfamilies wordt nu beter aangepakt met een kort op de bal -methode en direct uitnodigen of bezoeken van de ouders. Dus geen maat voor niets en zeker voor herhaling vatbaar volgend schooljaar. (Getuigenis van de voorzitter van de betreffende oudervereniging) 4. Besluit en richtlijnen Doorheen deze tekst stellen we niet enkel een model voor dat belemmerende en stimulerende factoren voor allochtone ouderbetrokkenheid op school in kaart brengt. We bieden het als referentiekader aan. Het artikel wordt tevens ondersteund door praktijkvoorbeelden die hun nut reeds bewezen hebben. De praktijkvoorbeelden behandelen de thema s: omgaan met tijd, taalkennis, het opstarten van vader- en moedergroepen en het organiseren van een cultuurcafé, zodat iedereen aan het schoolbeleid kan bijdragen. Toch blijft het belangrijk dat we ons bewust zijn van culturele verschillen en de eventuele misverstanden die daaruit voortkomen. In de ideale situatie kent de school haar ouders en weet ze precies welke specifieke noden er leven in de doelgroep: wie spreekt al dan niet Nederlands, op welke ouders kunnen we sowieso rekenen, welke ouders hebben iets meer aansporing en/of ondersteuning nodig,? Het blijft eveneens belangrijk dat we met elkaar communiceren, in plaats van over elkaar. Nog té vaak menen we alles over de andere groep te weten : we weten wat allochtone ouders over school denken, we weten dat ze niet geïnteresseerd zijn, we weten dat ze nooit naar de school willen komen, we weten dat ze toch geen Nederlands spreken, we weten dat ze geen zinvolle bijdrage aan de school kunnen leveren. Dit onderzoek sprak wél met autochtone en allochtone ouders en andere sleutelfiguren. Dit onderzoek evalueert en nuanceert deze geweten misverstanden. AFL. 16, OKTOBER 2007, 130 SCHOOL EN SAMENLEVING

19 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 19 Elke situatie is uniek en vereist een aangepaste, creatieve aanpak. De ouders waarmee we spraken, vonden onderwijs stuk voor stuk enorm belangrijk. Elke ouder kan aan het schoolleven bijdragen door zijn of haar betrokkenheid. Elke leerling heeft recht op een oudervertegenwoordiging op school. Elke school kan de belemmerende factoren omvormen tot waardevolle, stimulerende factoren, zodat allochtone ouders ook op hun school een meerwaarde betekenen. Actieplan voor scholen die allochtone ouderparticipatie willen stimuleren 1. Bepaal de mogelijkheden voor (allochtone) ouderparticipatie op jouw school aan de hand van de participatiepiramide 2. Leer als school je ouders kennen Weten je ouders wat school betekent? Weten je ouders waar jouw school voor staat? Voelen je ouders zich welkom aan de schoolpoort? Leg eventueel huisbezoeken af. Maak oudercontacten eventueel verplicht en wees consequent. 3. Bij de communicatie tussen school en ouders Spreek niet enkel in schooltaal en vaktermen. Leer je ouders kennen: wie spreekt Nederlands en wie niet? Schakel eventueel tolken in om brieven of telefoongesprekken te vertalen. Leer je ouders kennen: wie is analfabeet? Maak handig gebruik van niet-geschreven media: kleurcodes, pictogrammen, cartoons, Contacteer ouders niet alleen wanneer er problemen opduiken. Probeer ook op een positieve manier met hen in contact te komen. 4. Bij het organiseren van laagdrempelige initiatieven Zorg dat alle ouders zich welkom voelen. Richt moeder- of vadergroepen op. Benadruk het belang van hun aanwezigheid. Initiatieven die aanleunen bij de cultuur of de expertise van de ouders, maken meer kans op samenwerking. Schakel indien gewenst interne of externe tolken in. SCHOOL EN SAMENLEVING AFL. 16, OKTOBER 2007, 131

20 MULTICULTURALITEIT OUDERS 2 20 Actieplan voor scholen die allochtone ouderparticipatie willen stimuleren 5. Bij het plannen van vergaderingen Hou rekening met het tijdstip van je vergadering. Plan vergaderingen zowel overdag als s avonds. Nodig de ouders uit met een (semi)persoonlijke brief en benadruk waarom het belangrijk is dat ze aanwezig zijn. Ook al hebben ze twee weken geleden hun aanwezigheid bevestigd, contacteer de ouders een dag op voorhand of de dag zelf om hen eraan te herinneren. Een religieuze feestdag hoeft geen hinderpaal te zijn. Mits je de juiste aanpak kiest, vergroot je zelfs de aanwezigheid. 5. Literatuur Decreet betreffende participatie op school en de Vlaamse Onderwijsraad, Belgisch Staatsblad, 6 augustus MVG Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Departement Onderwijs Administratie Basisonderwijs, Gids voor Ouders met Kinderen in het Basisonderwijs, Brussel,Afdeling Informatie en Documentatie, Shadid, W., Grondslagen van de Interculturele Communicatie: Studieveld en Werkterrein, Alphen aan den Rijn, Kluwer, T4T, Training for Trainers, English Communication and Self Confidence, Brussel, Bureau International de Jeunesse, 16 november Tiggelovend, I., Ethnocommunicatie. Communiceren met een multicultureel publiek, Brussel, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Cel Gelijke Kansen Vlaanderen, Noten 1. Dit leverde vierhonderd bladzijden doorlopende tekst op ofwel woorden die gereduceerd moesten worden naar een eindverhandeling van woorden. 2. De ramadan is de vastenmaand voor de moslims waarin ze enkel na zonsondergang mogen eten. AFL. 16, OKTOBER 2007, 132 SCHOOL EN SAMENLEVING

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 > NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 Leerlingen uit het secundair onderwijs mogen vertegenwoordigd zijn als partner op de schoolraad.

Nadere informatie

Resultaten enquête. Onderzoek van Leen Leys. Master in de pedagogische wetenschappen

Resultaten enquête. Onderzoek van Leen Leys. Master in de pedagogische wetenschappen Resultaten enquête Onderzoek van Leen Leys Master in de pedagogische wetenschappen Voorwoord van de directie BESTE OUDERS, In wat volgt, tonen we de resultaten van een enquête die tijdens het eerste trimester

Nadere informatie

REFLECTIE VANUIT HET PERSPECTIEF VAN KINDEREN EN JONGEREN

REFLECTIE VANUIT HET PERSPECTIEF VAN KINDEREN EN JONGEREN GEZIN EN SCHOOL-SAMEN OPVOEDEN IN VERSCHIL-Vlor-16 mei 2012 Workshop 1 Een gedeelde en gedragen visie over de relatie gezin-school REFLECTIE VANUIT HET PERSPECTIEF VAN KINDEREN EN JONGEREN door Hilde Lauwers

Nadere informatie

inschrijving gratis onderwijs Onderwijs problemen kleuterschool schoolplicht schoolagenda buitenschoolse activiteiten ouderverenigingen

inschrijving gratis onderwijs Onderwijs problemen kleuterschool schoolplicht schoolagenda buitenschoolse activiteiten ouderverenigingen problemen schoolagenda gratis onderwijs schoolplicht inschrijving kleuterschool buitenschoolse activiteiten ouderverenigingen Onderwijs In België zijn kinderen verplicht naar school te gaan van 6 tot 18

Nadere informatie

Ouders & School (LOP Lokeren)

Ouders & School (LOP Lokeren) Ouders & School (LOP Lokeren) Vooronderzoek Onderzoek in secundaire scholen (Brussel) Model van ouderbetrokkenheid (denkkader) Drie actoren (ouder, school, leerling!) Drie pijlers Drie voorwaarden Zes

Nadere informatie

Inclusief onderwijs Maak het vanzelfsprekend!

Inclusief onderwijs Maak het vanzelfsprekend! 1 Projectoproep Inclusief onderwijs Maak het vanzelfsprekend! Deelnemingsformulier 2015 Hart voor Handicap streeft naar een warme en inclusieve samenleving. Een samenleving waar iedereen van tel is. Een

Nadere informatie

Samenstelling van de ouderraad

Samenstelling van de ouderraad DECRETALE OUDERRAAD Inhoudstabel Inhoudstabel... 2 Samenstelling van de ouderraad... 3 Werking van de ouderraad en het huishoudelijk reglement... 3 Wijziging Participatiedecreet vanaf 1 september 2014:...

Nadere informatie

Voorwoord. Willy Kimpen directeur

Voorwoord. Willy Kimpen directeur Voorwoord Het is de opdracht van elke school om de hen toevertrouwde leerlingen zo goed mogelijk te begeleiden in hun ontwikkeling. Onze basisschool De Zevensprong heeft hiervan een prioriteit gemaakt

Nadere informatie

Spijbelpreventie: ouderbetrokkenheid op school.

Spijbelpreventie: ouderbetrokkenheid op school. VCLB De Wissel - Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding Spijbelpreventie: ouderbetrokkenheid op school. Een belangrijke stap in het preventief werken rond spijbelen is ouders betrekken bij het

Nadere informatie

Hoe kun je meertalige ouders bereiken en ondersteunen? Tips voor schoolteams

Hoe kun je meertalige ouders bereiken en ondersteunen? Tips voor schoolteams Hoe kun je meertalige ouders bereiken en ondersteunen? Tips voor schoolteams Meertalige ouders bereiken Een goede communicatie tussen ouders en leerkrachten/begeleiders is belangrijk, zeker als er een

Nadere informatie

Ouderbeleidsplan. Sbo de Bonte Vlinder. September 2014

Ouderbeleidsplan. Sbo de Bonte Vlinder. September 2014 Ouderbeleidsplan Sbo de Bonte Vlinder September 2014 1 Inleiding De meerwaarde van een ouderbeleidsplan Een ouderbeleidsplan vormt de grondslag voor de activiteiten die een school met en voor ouders ontplooit.

Nadere informatie

Bevraging ouderbetrokkenheid

Bevraging ouderbetrokkenheid Bevraging ouderbetrokkenheid Deel ouders Cel ouderbetrokkenheid, netoverstijgende cel van de 3 ouderkoepels 1 Inhoud Inleiding... 3 1. Algemeen... 4 2. Aanwezigheid van oudervereniging, ouderraden en schoolraden...

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Kinderen met een handicap op de schoolbanken

Kinderen met een handicap op de schoolbanken Kinderen met een handicap op de schoolbanken Ouders van een kind met een handicap moeten vaak een moeilijke weg bewandelen met veel hindernissen en omwegen om voor hun kind de geschikte onderwijsvorm of

Nadere informatie

Leren (kan je ) leren!

Leren (kan je ) leren! Leren (kan je ) leren! Leertips op maat van de middenschool Beste leerlingen en ouders, Het begrip leren leren klinkt jullie waarschijnlijk niet onbekend in de oren. We hopen dat er in de basisschool al

Nadere informatie

Ben ik verplicht om naar school te gaan? Kan de school mij als straf naar huis sturen? Kunnen we op school een leerlingenraad opstarten?

Ben ik verplicht om naar school te gaan? Kan de school mij als straf naar huis sturen? Kunnen we op school een leerlingenraad opstarten? Ben ik verplicht om naar school te gaan? Kan de school mij als straf naar huis sturen? Kunnen we op school een leerlingenraad opstarten? Zit je met een vraag over school? Of wil je weten wat je rechten

Nadere informatie

Sint-Lievenscollege vzw schoolraad basisonderwijs

Sint-Lievenscollege vzw schoolraad basisonderwijs datum: 23 februari 2010 Sint-Lievenscollege vzw schoolraad basisonderwijs Verslag ouderbevraging Sint-Lievenscollege 1. Huiswerkbeleid in de lagere school (evolutie sinds vorige bevraging) / veiligheid

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

OUDERBETROKKENHEID : Inleiding. Openbare basisschool

OUDERBETROKKENHEID : Inleiding. Openbare basisschool OUDERBETROKKENHEID : Inleiding Een beleidsplan ouderbetrokkenheid vormt de grondslag voor de activiteiten die een school met en voor ouders ontplooit. Het is niet alleen een agenda met te ontplooien activiteiten,

Nadere informatie

Brigitte heet iedereen welkom en vraagt naar een eerste reactie op het ontvangen van de uitnodiging:

Brigitte heet iedereen welkom en vraagt naar een eerste reactie op het ontvangen van de uitnodiging: VBS De Schatkist Westmeerbeek 23 mei 2013 Verslag ouderpanel Aanwezigen: Tine Spaepen, Bart Ceulemans, Joke Verduyckt, Sandy Serneels, Cindy De Veuster, Tina Van Cleynenbreugel, Nancy Clé, Daisy Vannuffelen

Nadere informatie

Ouders over tevredenheidmetingen.

Ouders over tevredenheidmetingen. Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 fax 09/233.35.89 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be Mei 2009 december 2010 Ouders over tevredenheidmetingen. Dit is een bundeling van bemerkingen

Nadere informatie

Bevraging ouderbetrokkenheid

Bevraging ouderbetrokkenheid Bevraging ouderbetrokkenheid Deel directies Cel ouderbetrokkenheid, netoverstijgende cel van de 3 ouderkoepels 1 Inhoud Inleiding... 3 1. Algemeen... 4 2. Aantal GOK-leerlingen... 4 3. Aanwezigheid van

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Ons opvoedingsproject

Ons opvoedingsproject Vrije basisschool Inhoud van dit opvoedingsproject: Vijf opdrachten van een katholieke basisschool Woordbeeld van onze school Belangrijke waarden voor onze school Waarom kozen we deze waarden? Ons inspiratieverhaal

Nadere informatie

Klare taal rendeert. Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties

Klare taal rendeert. Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties Klare taal rendeert Over het belang van een taalbeleid voor bedrijven en organisaties Taalbeleid: geen overbodige luxe Duidelijk en transparant taalgebruik vermijdt misverstanden, verbetert de samenwerking

Nadere informatie

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het Ons huiswerkbeleid De leerlingen zijn een groot deel van de dag actief op school; met huiswerk willen we de ouders op de hoogte houden van datgene waarmee de kinderen in de klas bezig zijn. Huiswerk vormt

Nadere informatie

basistekst opgesteld door de zorgteams van de scholengemeenschap

basistekst opgesteld door de zorgteams van de scholengemeenschap Huiswerk ligt in het verlengde van het leerproces wat in de klas is gestart. Het vormt de brug tussen de school en de ouders. Via het huiswerkbeleid willen we spanningen en conflicten vermijden en inspelen

Nadere informatie

Eerste reeks stellingen

Eerste reeks stellingen Eerste reeks stellingen De meeste scholen hebben een heldere visie op ouderbetrokkenheid op papier, maar in het gedrag van veel leerkrachten is dit onvoldoende terug te zien. Dat moet je je afvragen niet

Nadere informatie

Kortom, informatie en advies die vindbaar, begrijpelijk en herkenbaar is. Ik zal u aangeven waarom ik dit zo belangrijk vind.

Kortom, informatie en advies die vindbaar, begrijpelijk en herkenbaar is. Ik zal u aangeven waarom ik dit zo belangrijk vind. Tekst: opening Helpdesk Welkom dames en heren, Het doet mij goed om te zien dat er zo veel mensen op deze feestelijke opening van de Helpdesk zijn afgekomen. Dat betekent dat er veel interesse voor is.

Nadere informatie

ACTIEF TOEZICHT. Informeren en structurele maatregelen

ACTIEF TOEZICHT. Informeren en structurele maatregelen ACTIEF TOEZICHT Hoe kun je leerlingen minder lang laten stilzitten? Hoe jij de groep begeleidt, heeft een grote impact. Actief toezicht hangt samen met het ruimere begrip activerend toezicht. Door actief

Nadere informatie

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool De vakantieschool is een bijzonder moment, waarbij de sfeer op school anders is dan anders. Er is extra aandacht voor de leerlingen en de

Nadere informatie

werkbladen, telefoons en opnametoestel

werkbladen, telefoons en opnametoestel DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

Schooljaar 2015-2016. Nummer 2 / 27 augustus 2015. Openingsviering

Schooljaar 2015-2016. Nummer 2 / 27 augustus 2015. Openingsviering Schooljaar 2015-2016 Nummer 2 / 27 augustus 2015 Openingsviering Morgen houden we op school de openingsviering. We willen hiermee in gezamenlijkheid het nieuwe begin van het schooljaar markeren. Leerkrachten

Nadere informatie

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Thema Kernelementen Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Tips voor de trainer: Doseer je informatie: less is more. Beoordeel wat je gymnasten doen, niet wie ze

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

= = = = = = =jáåçéêüéçéå. =téäòáàå. Het TOPOI- model

= = = = = = =jáåçéêüéçéå. =téäòáàå. Het TOPOI- model éêçîáååáéi á ã Ä ì ê Ö O Ç É a áê É Åí áé téäòáàå jáåçéêüéçéå Het TOPOI- model In de omgang met mensen, tijdens een gesprek stoten we gemakkelijk verschillen en misverstanden. Wie zich voorbereidt op storingen,

Nadere informatie

Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen

Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen Doelgroep Methodiek Thema s 11 ouders van jongeren in secundaire scholen (2014) Waarderende benadering Ouderbetrokkenheid- Communicatie Ondersteuning

Nadere informatie

Van de 391 bevragingen, vulden 305 directies het aantal GOK-leerlingen in met volgende verdeling: 0-20% 20-40% 40-60% 60-80% %

Van de 391 bevragingen, vulden 305 directies het aantal GOK-leerlingen in met volgende verdeling: 0-20% 20-40% 40-60% 60-80% % Verwerking bevraging: deel directies 1. Algemeen Van de en werden 391 bevragingen ingevuld, waaronder - 87 van VCOV (ouderkoepel van het vrij gesubsidieerd onderwijs) - 150 van KOOGO ( ouderkoepel van

Nadere informatie

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES II Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (namiddag)

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES II Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (namiddag) > VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES II Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (namiddag) Aanwezig: 18 leerlingen Vertegenwoordiging: Vrij Technisch Instituut Leuven, Sint-Theresia-instituut Kortrijk,

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VOORBEDE Soms moeten gebeurtenissen en dingen met naam worden genoemd. Soms moet je de dingen meer openlaten, opdat iedereen zijn eigen ervaringen erin kan herkennen. De voorbede

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

Breek taboe omtrent kansarme

Breek taboe omtrent kansarme ITINERA INSTITUTE FLASH Breek taboe omtrent kansarme versus kansrijke diploma s 03 07 2013 MENSEN WELVAART BESCHERMING De Europese leiders hebben een actieplan tegen jeugdwerkloosheid aangekondigd. Uiteraard

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

Kennismaken met beroepen VDAB-beroepenfilms als hulpmiddel

Kennismaken met beroepen VDAB-beroepenfilms als hulpmiddel Kennismaken met beroepen VDAB-beroepenfilms als hulpmiddel Marc Vanderlocht, VCLB Leuven 1. Situering Om een goede studie- en beroepskeuze te maken is het belangrijk dat leerlingen voldoende zicht hebben

Nadere informatie

Verwerking bevraging: deel ouderwerkingen

Verwerking bevraging: deel ouderwerkingen Verwerking bevraging: deel en 1. Algemeen Van de en werden 382 bevragingen ingevuld, waaronder - 152 van VCOV (ouderkoepel van het vrij gesubsidieerd onderwijs) - 82 van KOOGO ( ouderkoepel van het Officieel

Nadere informatie

Samenleven in Diversiteit in cijfers: Taalkennis, taalgebruik en taalbeleid

Samenleven in Diversiteit in cijfers: Taalkennis, taalgebruik en taalbeleid Samenleven in Diversiteit in cijfers: Taalkennis, taalgebruik en taalbeleid Cijfers uit de survey Achtergrondvariabelen Geboorteland Gemiddelde tijd in België Opleidingsniveau Taalkennis Taalgebruik Cijfers

Nadere informatie

Anamnese Meertalige Kinderen

Anamnese Meertalige Kinderen Anamnese Meertalige Kinderen Intervisiewerkgroep Meertalige kinderen Deze anamneselijst staat gratis ter beschikking op www.sig-net.be in PDF-formaat en is ook beschikbaar in het Frans, Engels, Spaans,

Nadere informatie

Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015

Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015 Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015 Inhoud 3 Vooraf 5 Een andere kijk op spijbelen 6 Over de diepere betekenis van kinderspel 7 Kinderen hebben zo hun kijk op quality time 8 Plan

Nadere informatie

Actie diversiteit in alle departementen. KULeuven Association

Actie diversiteit in alle departementen. KULeuven Association Actie diversiteit in alle departementen KULeuven Association Doorstroommethodieken in KHLim: Een positieve benadering Om het onderwijs voor alle studenten meer toegankelijk te maken is een UDL-traject

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Pedagogisch ondersteuningsaanbod op maat voor 20 kleuterscholen in 2012-2013

Pedagogisch ondersteuningsaanbod op maat voor 20 kleuterscholen in 2012-2013 PROJECTOPROEP Hoe omgaan met kinderarmoede op school? Toerusten van leerkrachten in het kleuteronderwijs om beter steun te verlenen aan kansarme kinderen Diego Cervo Pedagogisch ondersteuningsaanbod op

Nadere informatie

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het:

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het: Groenveldstraat 46, 3001 Heverlee Tel. 016/ 20 80 26 Fax 016/23 60 46 basisschool@donboscoheverlee.be - www.donboscoheverlee.be Ons huiswerkbeleid De leerlingen zijn een groot deel van de dag actief op

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma Huiswerk op De Springplank Informatiebrochure voor ouders / verzorgers Deze brochure is opgezet om u als ouders/verzorgers te informeren over de rol van huiswerk op De Springplank. We hopen dat deze informatie

Nadere informatie

Zondag 19 januari 2014. Viering in de Week van Gebed. voor de eenheid van de christenen. Paulusgemeenschap en. Protestantse Gemeente de Eshof

Zondag 19 januari 2014. Viering in de Week van Gebed. voor de eenheid van de christenen. Paulusgemeenschap en. Protestantse Gemeente de Eshof Zondag 19 januari 2014 Viering in de Week van Gebed voor de eenheid van de christenen Paulusgemeenschap en Protestantse Gemeente de Eshof Hoevelaken Thema: Is Christus dan verdeeld? (1 Kor. 1,13) 1 / 7

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons

Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons 12 Sardes Speciale Editie nummer 13 juni 2012 Karin Hoogeveen (Sardes) Ouders en de Van Ostadeschool in Den Haag Wij doen veel voor de school en de school doet veel voor ons In opdracht van de gemeente

Nadere informatie

Goede gesprekken bekeken door de bril van kwetsbare ouders

Goede gesprekken bekeken door de bril van kwetsbare ouders Goede gesprekken bekeken door de bril van kwetsbare ouders Een suggestielijst voor schoolteams en CLB-medewerkers Achtergrond De communicatie over heikele onderwerpen met ouders wordt door school en CLB

Nadere informatie

Voorbeeld vragenroute die is te gebruiken bij het voeren van een focusgroepinterview (bron: Bewegen valt Goed!)

Voorbeeld vragenroute die is te gebruiken bij het voeren van een focusgroepinterview (bron: Bewegen valt Goed!) Voorbeeld vragenroute die is te gebruiken bij het voeren van een focusgroepinterview (bron: Bewegen valt Goed!) INLEIDING (ongeveer 5 minuten) Welkom heten Bedanken voor hun komst, werver noemen: U bent

Nadere informatie

10 tips voor meer diversiteit in overleg

10 tips voor meer diversiteit in overleg 10 tips voor meer diversiteit in overleg Changemakers: 10 tips voor meer diversiteit in overleg Parlement, gemeenteraad, oudercomité, sportraad ze blinken zelden uit in diversiteit. Nochtans is onze samenleving

Nadere informatie

Ik vind dat een secundaire school...

Ik vind dat een secundaire school... Bevraging GO! Ouders: gezonde snacks en dranken in secundaire school 1 In september 215 organiseerde GO! Ouders een bevraging bij ouders omtrent het aanbieden van snacks en dranken in de secundaire school.

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

SPECIAAL ONDERWIJS TALENTEN CAMPUS VENLO GELUKT! ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ

SPECIAAL ONDERWIJS TALENTEN CAMPUS VENLO GELUKT! ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ SPECIAAL ONDERWIJS TALENTEN CAMPUS VENLO GELUKT! ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ GELUKT! Ik zit aan mijn ontbijt. Een beetje nerveus neem ik nog snel de krant door. Gek eigenlijk. Ik sta al jaren voor

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

25/04/16. Wanbetalers en incassobureaus. Actueel probleem. Ernstig probleem

25/04/16. Wanbetalers en incassobureaus. Actueel probleem. Ernstig probleem Wanbetalers en incassobureaus Actueel probleem Ernstig probleem 1 Hoog risico: kind in eenoudergezin; gezin met lage werkintensiteit; laagopgeleid gezin; gezin dat woning huurt; Sociaal niet-eu-gezin.

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Een goede relatie tussen ouders en school komt het leerresultaat ten goede en dat is wat we allemaal willen! Convenant Impuls Kwaliteitsverbetering Onderwijs

Nadere informatie

Bijlage 6 uit het schoolreglement

Bijlage 6 uit het schoolreglement Bijlage 6 uit het schoolreglement Visietekst huistaken Sint-Paulus, De Deynestraat / Rerum Novarumplein Gent Inleiding Met een visietekst willen we de fundamentele ideeën formuleren van het huistakenbeleid

Nadere informatie

De focusgroepen gaven ons in het verleden al een antwoord op volgende kernvragen:

De focusgroepen gaven ons in het verleden al een antwoord op volgende kernvragen: Focusgroepen basisonderwijs: Wat denken ouders uit verschillende doelgroepen over wat de school of het schoolteam kan doen om ouders meer te betrekken bij de school (geïnspireerd op de draaiboeken van

Nadere informatie

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG De film Childcare Stories als discussiemateriaal Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG Enkele voorbeelden: - Vormings- of begeleidingstraject voor medewerkers en verantwoordelijke(n)

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement ouderraad Sint-Ritacollege

Huishoudelijk reglement ouderraad Sint-Ritacollege Huishoudelijk reglement ouderraad Sint-Ritacollege 1 Oprichting 1.1 In uitvoering van het Decreet van 2 april 2004 betreffende participatie op school en de Vlaamse Onderwijsraad, B.S. 6 augustus 2004,

Nadere informatie

SCHOOLPROJECT - KAAP Reglement voor secundaire scholen

SCHOOLPROJECT - KAAP Reglement voor secundaire scholen 1. Achtergrond en doelstelling van Kaap SCHOOLPROJECT - KAAP Reglement voor secundaire scholen Situering Doelstelling Missie Onderwijsbeleid Naast het algemene NT2-aanbod is er nood aan een aanbod op maat

Nadere informatie

Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6

Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 Soorten gezinnen 1. Thema: Diversiteit 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst 3. Doelgroep Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 4. Duur: 50 min. 5. Doelen Eindtermen Wereldoriëntatie:

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement OUDERRAAD BO. De Boomgaard Gent.

Huishoudelijk Reglement OUDERRAAD BO. De Boomgaard Gent. Huishoudelijk Reglement OUDERRAAD BO. De Boomgaard Gent. Ouderwerking omvat alle vormen van participatie door ouders in de Stedelijke Freinetschool De Boomgaard. De ouderraad overkoepelt de ouderwerking

Nadere informatie

10 DIRECT TOEPASBARE TIPS VOOR MEER KLANTEN

10 DIRECT TOEPASBARE TIPS VOOR MEER KLANTEN 10 DIRECT TOEPASBARE TIPS VOOR MEER KLANTEN Ervaar zelf hoe je met weinig moeite, meer klanten krijgt! Door Theo de Kleijn helpt zelfstandig ondernemers aan meer klanten Theo de Kleijn www.theodekleijn.nl

Nadere informatie

Enquête stichting Parentes Zoetermeer

Enquête stichting Parentes Zoetermeer Enquête stichting Parentes Zoetermeer In de afgelopen weken hebt u de mogelijkheid gehad om d.m.v. onze enquête uw stem te laten horen over diverse punten die spelen binnen onze stichting Parentes. In

Nadere informatie

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie?

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? In deze fiche vind je instrumenten om de interculturele competenties van personeelsleden op te bouwen en te vergroten zodat het diversiteitsbeleid

Nadere informatie

V.U. Sofie Heyrman - Grote Markt 1-9100 Sint-Niklaas Versie Maart 2012. Help! Huiswerk! Huistaak en Studiebegeleiding in Sint-Niklaas

V.U. Sofie Heyrman - Grote Markt 1-9100 Sint-Niklaas Versie Maart 2012. Help! Huiswerk! Huistaak en Studiebegeleiding in Sint-Niklaas V.U. Sofie Heyrman - Grote Markt 1-9100 Sint-Niklaas Versie Maart 2012 Help! Huiswerk! Huistaak en Studiebegeleiding in Sint-Niklaas Opvangcentrum Rode Kruis Niet-begeleide, minderjarige vluchtelingen

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie

Ronde 6. Wordt u ook pro bso-contractwerk? 1. Inleiding

Ronde 6. Wordt u ook pro bso-contractwerk? 1. Inleiding Waarom is het een probleem? (= wat zijn de negatieve gevolgen van het probleem? Wat zijn de gevolgen van de beperking?) Wat zijn de oorzaken van het probleem? Hoe kan het probleem opgelost/aangepakt worden?

Nadere informatie

Draaiboek vorming oudercontact

Draaiboek vorming oudercontact Draaiboek vorming oudercontact Doel van de avond: - De juiste informatie over uw kind uit het oudercontact kunnen halen en zelf de juiste informatie aan de leerkracht tijdens het oudercontact kunnen geven

Nadere informatie

10 DIRECT TOEPASBARE TIPS VOOR MEER KLANTEN

10 DIRECT TOEPASBARE TIPS VOOR MEER KLANTEN 10 DIRECT TOEPASBARE TIPS VOOR MEER KLANTEN Ervaar zelf hoe je met weinig moeite, meer klanten krijgt! Door Theo de Kleijn helpt zelfstandig ondernemers aan meer klanten Theo de Kleijn www.theodekleijn.nl

Nadere informatie

Wat denken je medestudenten? Op welke punten verschilt jullie aanpak? Hoe komt dit denk je? Wat vind jij belangrijk als het gaat over verwachtingen

Wat denken je medestudenten? Op welke punten verschilt jullie aanpak? Hoe komt dit denk je? Wat vind jij belangrijk als het gaat over verwachtingen 1 2 3 4 Wat denken je medestudenten? Op welke punten verschilt jullie aanpak? Hoe komt dit denk je? Wat vind jij belangrijk als het gaat over verwachtingen tavindividuele kleuters? Waarom vind je dit belangrijk?

Nadere informatie

Ouderraad Basisschool De Vogelzang

Ouderraad Basisschool De Vogelzang Ouderraad Basisschool De Vogelzang Huishoudelijke reglement 1. Oprichting - ontbinding Art.1. In de onderwijsinstelling Basisschool De Vogelzang, Goedlevenstraat 78, 9041 Oostakker, wordt een ouderraad

Nadere informatie

Je bent pas meter of peter geworden van een SOS kind. wat nu?

Je bent pas meter of peter geworden van een SOS kind. wat nu? Je bent pas meter of peter geworden van een SOS kind. wat nu? Proficiat & bedankt! Je bent pas meter of peter geworden van een SOS kind. Fantastisch dat je je zo wil engageren om samen met ons kwetsbare

Nadere informatie

SCHOOLPROJECT - KAAP Reglement voor basisscholen

SCHOOLPROJECT - KAAP Reglement voor basisscholen 1. Achtergrond en doelstelling van Kaap SCHOOLPROJECT - KAAP Reglement voor basisscholen Situering Doelstelling Missie Onderwijsbeleid Naast het algemene NT2-aanbod is er nood aan een aanbod op maat van

Nadere informatie

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE DOELSTELLING De Linde is een school voor buitengewoon lager onderwijs. Onze doelstelling kadert volledig binnen de algemene doelstelling van de Vlaamse Overheid met betrekking

Nadere informatie

Huistaken in Vrije Basisschool DE KIEVIT Een zorg van de school, de ouders en de kinderen Versie 04.02.2012

Huistaken in Vrije Basisschool DE KIEVIT Een zorg van de school, de ouders en de kinderen Versie 04.02.2012 Huistaken in Vrije Basisschool DE KIEVIT Een zorg van de school, de ouders en de kinderen Versie 04.02.2012 Waarom vinden wij huistaken zinvol? Wanneer krijgen ouders toelichting bij het huistaakbeleid?

Nadere informatie

OUDERS, GRAAG GEZIEN OP SCHOOL! HOE EN WAAROM?

OUDERS, GRAAG GEZIEN OP SCHOOL! HOE EN WAAROM? OUDERS, GRAAG GEZIEN OP SCHOOL! HOE EN WAAROM? VLAAMSE CONFEDERATIE VAN OUDERS EN OUDERVERENIGINGEN, 2006 GEBASEERD OP DE BROCHURE VAN SCHOOLOPBOUWWERK BRUSSEL WAT IS EEN OUDERRAAD? Een ouderraad is een

Nadere informatie

Huistaakbeleid. BS GO! Europaschool Genk en BS GO! Europaschool Genk campus Sledderlo Keinkesstraat 19 3600 GENK 089/35.53.35

Huistaakbeleid. BS GO! Europaschool Genk en BS GO! Europaschool Genk campus Sledderlo Keinkesstraat 19 3600 GENK 089/35.53.35 Huistaakbeleid BS GO! Europaschool Genk en BS GO! Europaschool Genk campus Sledderlo Keinkesstraat 19 3600 GENK 089/35.53.35 Inleidende tekst Om op een degelijke manier aan huistaakbeleid te doen moeten

Nadere informatie

Opvoeden en opgroeien doen we samen

Opvoeden en opgroeien doen we samen s a m e n met ouders Opvoeden en opgroeien doen we samen Dé brede taalschool Het Kompas Het Kompas vindt het belangrijk dat de kinderen zich welkom, veilig, gesteund en gewaardeerd voelen. Op iedere basisschool

Nadere informatie

zo maak je een prachtige Femma-stand

zo maak je een prachtige Femma-stand zo maak je een prachtige Femma-stand 1 zo maak je een prachtige femma-stand Elke groep krijgt regelmatig de vraag om op een activiteit in de gemeente een standje te zetten: op de avondmarkt, kermis, boekenbeurs,

Nadere informatie

Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt

Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt Getuigenissen uit de praktijk Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt Allochtone kinderen in de therapeutische praktijk, dat is niet nieuw. Al een aantal decennia is er aandacht voor dit

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

Ouders over kindcentra

Ouders over kindcentra Ouders over kindcentra Oberon, september 2015 Wat vinden ouders eigenlijk van kindcentra? Kennen zij de gedachte achter Kindcentra2020? We besloten om het maar eens aan ze te vragen. Onderzoeksbureau Oberon

Nadere informatie