BELEIDSNOTITIE ONDERZOEK NVOG

Transcriptie

1 BELEIDSNOTITIE ONDERZOEK NVOG Mei 2003 ONDERZOEKSBELEID OP HOOFDLIJNEN; OBSTETRIE EN GYNAECOLOGIE IN NEDERLAND

2 Inleiding Ons vakgebied kent veel onderzoeksthema s die alle op verschillende wijze benaderd kunnen worden, van klinische evaluatie tot fysiologie en werkingsmechanismen en tenslotte tot moleculair genetische achtergrond. Binnen een land als het onze is het onmogelijk om op alle gebieden te excelleren en is het beter om tot een onderlinge afspraak tot afstemming van de onderzoeksgebieden te komen. Prioritering stimuleert onderlinge samenwerking, verschaft duidelijkheid naar de subsidiegevers en verhoogt de kans op baanbrekende resultaten. Ten behoeve van een dergelijke profilering van onderzoeksgebieden, heeft de commissie Wetenschap van de NVOG een eerste inventarisatie gemaakt van thema s waarin in ons land, bij voorkeur op meerdere plaatsen, reeds kwalitatief goed onderzoek geschiedt. Bij deze inventarisatie is gebruik gemaakt van gegevens verkregen via het Hooglerarenconvent en van de Disciplineplan van de KNAW. Sterkte-zwakte analyse van onderzoek en aanwijzing van prioriteitsgebieden heeft als risico een verstarring van onderzoek. Toch menen wij dat de voordelen van een dergelijke profilering (concentratie van onderzoek) opwegen tegen de nadelen, mits herijking van de onderzoeksthema s frequent plaatsvindt. Binnen de beroepsgroep zal dan ook iedere twee jaar evaluatie en eventuele bijsturing plaats dienen te vinden. Onderzoek algemeen Traditioneel wordt ons vakgebied ingedeeld in drie subdisciplines, te weten de Obstetrie, de Voortplantingsgeneeskunde en de Gynaecologie. Ook in dit overzicht is deze driedeling gehanteerd, hoewel nadrukkelijk overlap tussen de vakgebieden bestaat en ook binnen de vakgebieden veelal aparte subdisciplines zijn aan te wijzen (zie o.a. algemene gynaecologie en oncologie, en algemene obstetrie en prenatale diagnostiek). In het algemeen valt op dat door het gehele vakgebied heen de klinische evaluatie een sterk onderdeel vormt. Hieronder valt het doelmatigheidsonderzoek maar ook langdurige followup. Deze aspecten zijn in ons land goed ontwikkeld en dienen ook in de toekomst verder gestimuleerd te worden. Met betrekking tot specifieke ziekten en ziektebeelden, zijn per discipline de volgende aandachtsgebieden c.q. trefwoorden aan te geven: - Obstetrie: - prenatale screeningstechnieken - foeto-maternale adaptatie maladaptatie: - maternale cardiovasculaire problemen - fœtale groeivertraging en ontwikkeling zenuwstelsel (gedrag) en circulatie - Voortplantingsgeneeskunde: - in vitro fertilisatie - veroudering en anovulatie - infertiliteit; prognose/beleid pagina 1

3 - Gynaecologie: - translationeel onderzoek - innovatie therapie - women s health Een meer specifieke indeling per subdiscipline en gerubriceerd naar drie kenmerken (klinische evaluatie, fysiologie/werkingsmechanisme en moleculair-genetisch) is bijgevoegd. Obstetrie ALGEMENE OBSTETRIE PRENATALE DIAGNOSTIEK Klinische evaluatie en preventie Fysiologie / werkingsmechanismen Moleculair / genetisch Foetale bewaking Vroegdiagnostiek (screening) en behandeling zw. hypertensie Interactie moeder-foetus (adaptatie-maladaptatie: IUGR, vroeggeboorte, pre-eclampsie) Foetale ontwikkeling (m.n. zenuwstelsel en circulatie) Lange termijn consekwenties verstoorde intra-uteriene ontwikkeling Interactie moeder-ei in vroege zwangerschap (genetische achtergronden, immunologie) Implementatie en acceptatie screeningstechnieken Diagnostiek en behandeling Genetische en metabole achtergronden aangeboren afwijkingen. pagina 2

4 Gynaecologie Klinische evaluatie en preventie Fysiologie / pathogenese ALGEMENE GYNAECOLOGIE - bekkenbodemafwijkingen - HRT - abnormaal uterien bloedverlies - gestoorde jonge zwangerschap - chirurgische technieken en materialen - psychosomatiek 1 - endometrium en endometriose - cardiovasculaire effecten HRT ONCOLOGISCHE GYNAECOLOGIE - serumdiagnostiek - beeldvorming - sentinel node - hyperthermie - immuuntherapie - hormonen en kanker - chirurgische technieken en materialen - kwaliteit van leven 2 - translationeel onderzoek 3 - genetica en kanker - HPV en cervixcarcinoom Moleculair / genetisch - genotypering maligniteiten - immuuntherapie Toelichting: het psychosomatische onderzoek richt zich vooral op pijnsyndromen en seksuele functiestoornissen het kwaliteit-van-leven onderzoek richt zich vooral op psychoseksueel functioneren na behandeling van gynaecologische maligniteiten aandachtsgebieden bij translationeel onderzoek zijn onderzoek van telomerase, oncogenen, immuunrespons en angioneogenese pagina 3

5 Inventarisatie wetenschappelijk onderzoek op het gebied van Voortplanting aan de Nederlandse Universitaire Centra Klinische evaluatie / preventie VOORTPLANTING 1. In vitro fertilisatie 2. Oriënterend fertil. onderzoek FUNCTIESTOORNISSEN 3. Reproductieve veroudering 4. Anovulatie Fysiologie / werkingsmechanismen 5. Endometrium / implantatie 6. Follikelontwikkeling Moleculair genetisch 7. Endometriose 8. Embryo 9. Spermatogenese 10. Polycysteus ovariumsyndr. 11. (premature) Menopauze De belangrijkste 11 thema s van wetenschappelijk onderzoek op het gebeid van de voortplantingsgeneeskunde aan de 8 Nederlandse Universitaire centra worden in het bovenstaande overzicht weergegeven. Hierin kan het overgrote deel van het Nederlands onderzoek worden ondergebracht. Het aandeel van onvruchtbaarheid binnen de voortplanting is relatief groot, vanwege uitstel van kinderwens en daarmee gepaard gaande verminderde natuurlijk vruchtbaarheid, alsmede door het laagdrempelig zorgstelsel in Nederland. Daarnaast maakt de specifiek Nederlandse situatie dat onderzoek en geavanceerde zorg rond de voortplanting gekenmerkt wordt door: sterke internationale oriëntatie, nauwe samenwerkingsverbanden en verwijspatronen binnen regio s, nauwe samenwerkingsverbanden met eerstelijns zorg, nationale richtlijnen die in toenemende mate het klinisch handelen bepalen, toenemende aandacht voor spontane zwangerschapskansen en evidence-based evaluatie van doelmatigheid van interventie en toenemende aandacht voor preventie en veroudering. Enkele (niet eerder genoemde) punten van aandacht in het veld dienen apart vermeld te worden: anticonceptie valt binnen de thema s follikelontwikkeling en endometrium, hormoonsubstitutie en climacterium vallen binnen veroudering, pre-implantatie genetische diagnostiek en screening valt binnen het thema embryo. pagina 4