Praktische opdracht Economie De economische groei in Nederland in jaren-90

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Praktische opdracht Economie De economische groei in Nederland in jaren-90"

Transcriptie

1 Praktische opdracht Economie De economische groei in Nederland in jaren-90 Praktische-opdracht door een scholier 3697 woorden 29 juni ,7 54 keer beoordeeld Vak Economie Inleiding Deze praktische opdracht gaat over de groei van Nederlandse economie. Ik heb met behulp van de gegevens van een onderzoek gedaan naar de aanleiding van de hoge- lage conjunctuur van Nederland. Daarbij moest ik tien kenmerken kiezen om te laten zien wat de redenen zijn voor de conjunctuurgolf. De Nederlandse economie liet in de jaren-90 een groei zien, die veel leek op de golf van de conjunctuurcyclus ( de schommeling van de effectieve vraag ) zoals die vaak in de theorie wordt beschreven. In het begin van de jaren-90 stagneerde de economische groei (laagconjunctuur), maar in de jaren daarop brak een periode van aarzelend herstel aan om na 1995 over te gaan in een periode van hoogconjunctuur, waarbij de jaarlijkse groei aanzienlijk hoger was dan het naoorlogse gemiddelde van circa 2.5%. Deze periode van economische groei (*) duurde veel langer dan normaal en niet alleen in Nederland. Ook de wereldeconomie vertoonde jaar na ongekende groeicijfers (de conjunctuurgolf was dus veel hoger en duurde langer dan normaal) zodat bij menig econoom de idee post vatte, dat er een nieuw tijdperk in de economie was aangebroken, waarbij het alleen nog maar goed kon gaan (hoogconjunctuur). Volgens deze economen zou er in het tijdperk van de Nieuwe Economie voortaan ieder jaar alleen nog maar groei zijn; voor slechte tijden (laagconjunctuur) was er geen plaats meer. Want zó luidde de redenering door de nieuwe technieken (en daardoor stijging van de arbeidsproductiviteit) zou de productie zo goedkoop worden, dat de lonen (koopkracht) met gemak konden stijgen zonder inflatie te veroorzaken. Op dit moment zul je niemand meer over de Nieuwe Economie te horen praten en de koopkracht daalt. Dat komt omdat de groeicijfers ná het jaar 2000 veel lager bleken dan ooit mogelijk werd gehouden. In Pagina 1 van 10

2 het jaar 2000 de lag economische groei nog wel boven het gemiddelde van 2.5 % maar deze groei nam in 2001 plotseling sterk af tot onder dit gemiddelde om in 2003 en 2003 verder te dalen tot ongeveer 0 %. En dus zit Nederland momenteel weer in een recessie; in een situatie waarin het land omstreek 1990 ook verkeerde. De economie is dus wel weer terug bij het begin van de cyclus: in de periode van laagconjunctuur. Wat dat betreft blijkt de geschiedenis zich inderdaad te herhalen. Met dit verschil dat de welvaart in 10 jaar sterk is gestegen. En dat maakt de huidige recessie weer anders (milder?) dan die van toen. Tabel: 1: De groei van de Nederlandse economie in de jaren-90 Tabel nr.: 1 Kenmerk 1 Kenmerk 2 Bron: Nationaal Inkomen Bron: CAO-lonen (x1 mld.) periode van 3 jaar periode van 3 jaar In de tabel kan je zien dat het nationale inkomen sinds jaar 1990 tot 2002 bijna twee keer is gestegen en de CAO-lonen ook, maar iets minder dan het nationale inkomen.de groei van nationaal inkomen was in jaar 1999 het grootste en van de CAO-lonen was dat in jaar Dus door de groei van nationaal inkomen vooral in de periode van 1999 was de conjunctuurgolf aan het stijgen.we spreken van een periode met een hoge conjunctuur. Uit de grafiek blijkt dat het in jaar 1999 was de groei van nationaal inkomen en CAO-lonen groot. Het nationale inkomen is in vergelijking met de CAO-lonen sneller gestegen sinds jaar Bij een grafiek is de stijging van het nationale inkomen en CAO-lonen duidelijker te zien. En dat betekent dus tegelijk een periode van hoog conjunctuur. Want als het inkomen stijgen, stijgen ook de koopkracht dus ook de vraag naar product en zo gaat ook meer banen komen. Dus meer werkgelegenheid Onderzoeksopzet Waarom ik voor deze kenmerken hebben gekozen is omdat het beste weergave geeft van de economie van een land, en ik verwacht bijvoorbeeld als de werkgelegenheid stijgt dan daalt de werkloosheid. De stijging van de lonen betekent de stijging van de koopkracht, dat is ook tegelijk de stijging van de vraag naar productie en dus meer personeels nodig. Dat betekent meer werkgelegenheid. En als de productie stijgt Pagina 2 van 10

3 dan stijgt de uitvoer ook daardoor ook het nationale inkomen waarna ook de CAO-lonen stijgen. Door de stijging van de lonen stijgt de belastingen ook dus de inkomsten van de overheid is ook daarmee gestegen. En zo kan de overheid ook meer uitgeven. De probleemstelling en de deelvragen: A. Hoe heeft de economische groei zich in Nederland in de jaren-90 ontwikkeld, gelet op: Kenmerk 1: Nationaal product Kenmerk 2: CAO-lonen Kenmerk 3: Lonen Kenmerk 4: Statische koopkrachtontwikkeling Kenmerk 5: De Beroepsbevolking Kenmerk 6: Totale Geregistreerde werkloosheid Kenmerk 7: Invoer Kenmerk 8: Uitvoer Kenmerk 9:Totale Inkomsten v/d Overheid Kenmerk 10: Totale Uitgaven v/d Overheid B. Is er in deze groeicijfers inderdaad een conjunctuurgolf te ontdekken en zo ja, waaruit blijkt dat. Ik ga vijf onderzoeken doen waarbij ik de relatie tussen de 2 x 5 gekozen kenmerken en de economische groei dieper wil onderzoeken. Ik doe deze onderzoeken met behulp van tabellen en grafieken. Ik ga de resultaten van deze vijf onderzoeken verwerken tot een samengestelde tabel(10x5), waarin de groeicijfers (t.o.v vorige) van alle tien kenmerken voor vijf tijdstippen vermeld staan. In deze cijfers hoop ik een conjunctuurgolf te kunnen ontdekken. Ik ga ook de resultaten van deze vijf onderzoeken verwerken tot twee samengestelde grafieken (5x5) waarin de indexcijfers (basisjaar = 1990) overzichtelijk af te lezen zijn. Met deze cijfers kun je het verloop van de economische groei in de jaren-90 nader te kunnen onderzoeken. Welke kenmerken waren het meeste verantwoordelijk voor de sterke groei en welke hebben weinig aan de groei bijgedragen? Onderzoek doen - Nationaal inkomen - - CAO-lonen - Ik ga het nationale inkomen met de CAO-lonen verglijken. Het nationale inkomen geeft de gezondheid van een land weer. Nationaal inkomen is in gelijk aan het nationale product. Bij de indexcijfers van de CAO-lonen gaat het om de ontwikkeling van de bruto lonen waarop werknemers bij een normale arbeidsduur onvoorlijk recht hebben. Waarom juist deze twee kenmerken worden onderzocht is dat ze samen de groei van de economie van een land kan bepalen. Als de het nationale inkomen stijgt, stijgt ook de CAO-lonen. De relatie tussen deze twee kenmerken is dat ze elkaar beïnvloeden. De groei van lonen betekent de groei van de consumptie en dat betekent de groei van de productie en dat gaat gepaard met de groei van het nationale inkomen. Pagina 3 van 10

4 Tabel: 1: De groei van de Nederlandse economie in de jaren-90 Tabel nr.: 1 Kenmerk 1 Kenmerk 2 Bron: Nationaal Inkomen Bron: CAO-lonen (x1 mld.) periode van 3 jaar periode van 3 jaar In de tabel kan je zien dat het nationale inkomen sinds jaar 1990 tot 2002 bijna twee keer is gestegen en de CAO-lonen ook, maar iets minder dan het nationale inkomen.de groei van nationaal inkomen was in jaar 1999 het grootste en van de CAO-lonen was dat in jaar Dus door de groei van nationaal inkomen vooral in de periode van 1999 was de conjunctuurgolf aan het stijgen.we spreken van een periode met een hoge conjunctuur. Uit de grafiek blijkt dat het in jaar 1999 was de groei van nationaal inkomen en CAO-lonen groot. Het nationale inkomen is in vergelijking met de CAO-lonen sneller gestegen sinds jaar Bij een grafiek is de stijging van het nationale inkomen en CAO-lonen duidelijker te zien. En dat betekent dus tegelijk een periode van hoog conjunctuur. Want als het inkomen stijgen, stijgen ook de koopkracht dus ook de vraag naar product en zo gaat ook meer banen komen. Dus meer werkgelegenheid - Totale Bruto Looninkomen - - Statische Koopkracht Per Kenmerk - Ik ga het totale bruto looninkomen met de statische koopkracht per kenmerk onderzoeken. En waarom heb ik juist voor deze kenmerken heb gekozen is, omdat het een beeld geeft van de koopkrachtontwikkeling weer. Het bruto looninkomen is het aan werknemers toegekende loon vóór aftrek van loonbelasting en sociale premies ten laste van de werknemers. En de statische koopkracht per kenmerk geeft de verandering in bestedingsmogelijkheden weer ten opzichte van het voorgaande jaar bij gelijkblijvende persoonlijke omstandigheden. Als de lonen van personen stijgen dan kunnen ze meer geld besteden dus de koopkracht stijgt. Als ze meer gaan kopen stijgt ook de vraag naar productie en daarvoor is er meer personeels nodig. Dus de werkgelegenheid stijgt. En als dat zo gaat betekent het vanzelf de stijging van de conjunctuurgolf. Tabel nr.: 2 Koopkrachtontwikkeling in Nederland in de jaren-90 Tabel nr.: 2 Kenmerk 3 Kenmerk 4 Bron: Totale bruto looninkomen Bron: Statische koopkracht per kenmerk Pagina 4 van 10

5 (x1 mld.) periode van 3 jaar periode van 3 jaar Uit de tabel kun je zien dat de lonen aan het stijgen zijn. De eerste sterke groei was al in 1993 met 16%. Wat je ook in de tabel kun zien is dat in de periode van 1996 was sprake van daling van 6.9 %, maar daarna is het weer hersteld met 5.1%. De koopkracht is ook aan het stijgen. Eerst was de groei niet zo erg snel, maar na 1996 was het wel stukken omhoog gegaan. En daarna ging het verder stijgen. Maar niet met grote percentages. De relatie tussen de twee kenmerken is als de lonen stijgt, stijgt de koopkracht automatisch. Want als mensen meer geld hebben, gaan ze ook meer kopen. En als ze niet veel verdienen kunnen ze ook niet veel uitgeven of moeten ze wachten tot dat ze wat bij elkaar hebben gespaard. Dus het is beter dat de lonen stijgen, want dan gaat de koopkracht ook omhoog. Uit de grafiek blijkt dat de lonen snel aan het stijgen is dan de koopkracht. Vooral in de jaar 2002 is de lonen flink omhoog gegaan, maar toch is de koopkracht niet zo zeer gestegen. Wat wil te hopen was. - Totale Beroepsbevolking - - Totale Geregistreerde Werkloosheid - Hier de totale beroepsbevolking en de totale geregistreerde werkloosheid onderzocht. Bij de totale beroepsbevolking wordt ook de werklozen gerekend. Ik heb juist deze twee kenmerken gekoppeld omdat je kunt zien hoeveel personen van de totale bevolking werkloos zijn en of de werkloosheid gestegen of gedaald is en dat is belangrijke voor de economische groei van een land. Als de werkloosheid daalt, betekent het dat de werkzame beroepsbevolking stijgt, maar de oorzaak van de stijging van de werkzame beroepsbevolking kan ook door de school verlaters of mensen die niet tot de beroepsbevolking hoorden. Tabel nr.: 3 Werkloosheid in Nederland in jaren-90 Tabel nr.: 3 Kenmerk 5 Kenmerk 6 Bron: Totale beroepsbevolking Bron: Totale Geregistreerde werkloosheid (x1 mld.) periode van 3 jaar periode van 3 jaar Pagina 5 van 10

6 Uit de tabel kun je uithalen dat de totale beroepsbevolking is in jaren 1993 flink gestegen is met5.4 %. En wat het meeste opvalt als je naar de grafiek kijkt is dat in jaar 2002 weer een sprake is van daling van de totale beroepsbevolking. De geregistreerde werkloosheid is in de eerste periode gestegen wat niet goed was voor de economie, maar daarna weer erg veel gedaald. Van 1996 tot 1999 is het met 56.2 % gedaald is. De daling van de werkloosheid betekent de stijging van de werkzame beroepsbevolking. Door de deze vergelijking kan je ook zien hoeveel van de beroepsbevolking werkloos is. En als die cijfers hoog is, dan het is niet zo erg goed voor de groei van de economie in het land. Als je naar de grafiek kijk, zie je dat de beroepsbevolking is gestegen. Als je naar de grafiek kijk zie je dat in 1996 de werkloosheid procentueel hoger was dan de beroepsbevolking. De werkloosheid in de eerste jaren gestegen is en daarna flink gedaald. En dat is goed voor de economische groei. Dat is ook tegelijk ook dan teken van een hoge conjunctuur periode. - Invoer - - Uitvoer - Ik ga nu de invoer (import) en uitvoer (export) van de productie in Nederland vergelijken. Invoer is de producten die van het buitenland wordt gekocht en uitvoer is de productie die aan buitenland wordt verkocht. Ik heb juist deze kenmerken bij elkaar gekoppeld, want ze zijn samen de belangrijkste kenmerken voor de groei van de economie van een land en ook internationaal. Elke land streeft naar een zo hoog mogelijke uitvoer en zo goedkoop mogelijk invoer. Het is belangrijk voor een land als Nederland dat die genoeg exporteert en importeert. Want het is een klein land en heeft niet alle producten thuis, dus die moet importeren en om terug te verdienen moet hij veel naar buitenland exporteren. Tabel nr.: 4 Buitenlandse Handel in de jaren-90 Tabel nr.: 4 Kenmerk 7 Kenmerk 8 Bron: Invoer Bron: Uitvoer (x1 mld.) periode van 3 jaar periode van 3 jaar Pagina 6 van 10

7 Wat het meeste opvalt als je naar de grafiek ziet, is dat in de eerste jaren van 90 de invoer aan het groeien was. In 1996 is het met 24.2 % gestegen. En in % gedaald en daarna is het met een flink percentage gedaald. De uitvoer is ook in de eerste jaren gestegen. In 1996 met 19.3 % gestegen en daarna is hij ook gedaald met 4.6 %. De uitvoer en invoer hebben zeker met de groei van de economie te maken, want als er voldoende wordt geëxporteerd gaat het nationale inkomen stijgen. En als dat stijgt dan stijgt ook de lonen en de consumptie, productie en zo de werkgelegenheid ook. Als er veel in- en uitvoer is, betekent dat het goed gaat met bedrijven van Nederland. Dus ze hebben meer personeels nodig en om meer te kunnen produceren. De groei van al die twee kenmerken gaan samen. De uitvoer ligt procentueel een beetje hoger dan de invoer. - Totale Inkomsten van de Overheid - - Totale Uitgaven van de Overheid - Ik heb de totale inkomsten van de overheid met de totale uitgaven van de overheid vergleken. Ik heb deze kenmerken gekoppeld, want zo kan je zien wat de inkomsten van de overheid is en hoeveel hij uitgeeft. Als de uitgaven meer is dan de inkomsten dan hebben ze schulden en als het niet goed gaat met de overheid, gaat het niet goed met heel land. Daarom moet de overheid niet veel uitgeven. Ze moet ook een beetje bezuinigen. Bijvoorbeeld een van belangrijke taak van de overheid is subsidiëren van scholen en andere stichtingen. Dus het is belangrijk dat de overheid genoeg inkomsten heb. Als de inkomsten niet hoog genoeg zijn moet de overheid de belastingen verhogen om aan zijn kosten te komen. Inkomsten en uitgaven van de overheid Tabel nr.: 5 Kenmerk 9 Kenmerk 10 Bron: Totale Inkomsten van de Overheid Bron: Totale Uitgaven van de Overheid (x1 mld.) periode van 3 jaar periode van 3 jaar Het meeste valt op als je naar de grafiek kijkt, is dat in de jaar 1993 is de inkomsten snel gegroeid en Pagina 7 van 10

8 daarna weer erg omlaag gekomen zelfs met 29.2 % in En dan is het weer gestegen met 23.7 % in En bij de uitvoer is ook bijna het zelfde verhaal. Het is eerst na 1990 gedaald met 6.7 % en daarna is het gestegen 17.4 % en de jaren daarna is de uitvoer aan het stijgen. De relatie tussen de twee kenmerken en de economische groei in Nederland is dat als het goed gaat met de overheid van een land gaat het ook goed met het land zelf. Want als de overheid in armoede zit dan kan hij niet voor de sociale voorzieningen en de sociale zekerheid zorgen. En als dat zo gaat dan is het geen verschil tussen een welvarend land en een ontwikkelingsland. Daarom moet de overheid goede inkomen hebben om voor de sociale voorzieningen en de sociale zekerheid te kunnen zorgen. En daarvoor zijn de belastingen de belangrijkste bron van inkomen voor de overheid. Samengestelde tabel Ik ga nu de groeipercentages (t.o.v. vorige jaar) uit de voorgaande vijf onderzoeken wil samenvatten in een samengestelde tabel om te kijken of er een golfbeweging waar te nemen is. Bij ideale golfbeweging gaan gedurende een bepaalde periode de alle groeicijfers gezamenlijk omhoog en omlaag gaan. Kenmerken K K K K K K K K K K Uit de grafiek blijkt dat kenmerk 1 ( nationaal inkomen) eerst was gestegen, maar na 2002 weer gedaald is. En wat ook erg opvallend is dat het kenmerk 2 (CAO-lonen) in 1993 was gestegen, de andere twee periode weer gedaald en is het weer gestegen is. Hetzelfde is het met kenmerk 3 ( bruto looninkomen) gebeurd. Kenmerk 4 ( koopkracht ) was normaal aan het stijgen gedurende de periode. Kenmerk 5 (Totale beroepsbevolking) is in jaren 1996 een stukje gedaald, maar daarna is het weer gestegen. Kenmerk 6 (geregistreerde werkloosheid) is na 1993 gedaald, wat ook heel goed is voor de economische groei. Kenmerk 7 (invoer)is flink gestegen, maar in 2002 is het weer wat gedaald. En bijna het zelfde is met kenmerk 8 (uitvoer)gebeurd. Kenmerk 9 (totale inkomsten van de overheid) is in het begin gestegen daarna gedaald en daarna weer gestegen. En de laatste kenmerk10 ( totale uitgaven van de overheid) is eerst gedaald en na 1993 is het weer gestegen. Conclusie Pagina 8 van 10

9 Uit de tabel kan je concluderen dat er een groeigolf is te ontdekken. Dat kan je aan kenmerk 2, 3, 4, 7, 9 en 10 zien dat ze aan het stijgen zijn, wat heel goed is voor de economische groei. En het kenmerk 6 (geregistreerde werkloosheid) is gedaald. En dat is nuttig voor de groei van de economie Samengestelde Grafiek Ik ga nu de groeipercentages (t.o.v. vorige jaar) uit de voorgaande vijf onderzoeken wil samenvatten in twee samengestelde grafieken om te kijken of er een golfbeweging waar te nemen is. Bij een ideale golfbeweging gaan gedurende een bepaalde periode de alle indexcijfers gezamenlijk omhoog en omlaag. In de grafiek zullen alle staafjes (van het diagram) dan tegelijk omhoog of omlaag gaan. Als je naar de grafiek kijkt, zie dat die staafjes aan het stijgen zijn. Kenmerk 1 en 3 (nationaal inkomen en bruto looninkomen) zijn sneller aan stijgen, maar kenmerk 2 (CAO-lonen) stijg ook wel goed. Terwijl kenmerk 4 en 5 (koopkracht en totale beroepsbevolking) langzamer groeien. Uit deze grafiek blijkt dat het kenmerk 6 (geregistreerde werkloosheid) eerst gestegen dan weer gedaald is. Kenmerk 7 en 8 (invoer en uitvoer) zijn flink aan stijgen en kenmerk 9 en 10 (inkomsten en uitgaven van de overheid) ook, maar een beetje langzamer. Conclusie Er is een sprake van een groeigolf. De groei van de golf ziet je vooral aan kenmerken 1, 3, 7 en 8, die flink zijn gegroeid. De andere kenmerken zijn ook gegroeid, behalve kenmerk 6, maar niet zo snel. Samenvatting en conclusie Samenvatting Ik ben nu op het einde van het onderzoek aangekomen en ik wil nu vertel wat de belangrijkste uitvindingen uit het onderzoek ben. Bij het doen van dit onderzoek ben ik eigenlijk niet veel moeilijkheden tegen gekomen, behalve het zoeken naar geschikte cijfers en koppelen van twee kenmerken. Maar later toen ik met het cbs leren omgaan was dat ook niet erg moeilijk meer. Door het doen van dit onderzoek heb geleerd om cbs omgaan en hoe je gegevens daar uit kan halen en ze kunnen gebruiken. En nu weet ik beter hoe het met Nederlandse economie gaat en welke kenmerken daar invloed op hebben. Hierdoor heb ik ook met Excel beter leren werken. De probleemstelling A. Hoe heeft de economische groei zich in Nederland in de jaren-90 ontwikkeld, gelet op: Kenmerk 1: Nationaal product Kenmerk 2: CAO-lonen Pagina 9 van 10

10 Kenmerk 3: Lonen Kenmerk 4: Statische koopkrachtontwikkeling Kenmerk 5: De Beroepsbevolking Kenmerk 6: Totale Geregistreerde werkloosheid Kenmerk 7: Invoer Kenmerk 8: Uitvoer Kenmerk 9:Totale Inkomsten v/d Overheid Kenmerk 10: Totale Uitgaven v/d Overheid B. Is er in deze groeicijfers inderdaad een conjunctuurgolf te ontdekken en zo ja, waaruit blijkt dat. Bevindingen uit de samengestelde tabel Uit de grafiek blijkt dat kenmerk 1 ( nationaal inkomen) eerst was gestegen, maar na 2002 weer gedaald is. En wat ook erg opvallend is dat het kenmerk 2 (CAO-lonen) in 1993 was gestegen, de andere twee periode weer gedaald en is het weer gestegen is. Hetzelfde is het met kenmerk 3 ( bruto looninkomen) gebeurd. Kenmerk 4 ( koopkracht ) was normaal aan het stijgen gedurende de periode. Kenmerk 5 (Totale beroepsbevolking) is in jaren 1996 een stukje gedaald, maar daarna is het weer gestegen. Kenmerk 6 (geregistreerde werkloosheid) is na 1993 gedaald, wat ook heel goed is voor de economische groei. Kenmerk 7 (invoer)is flink gestegen, maar in 2002 is het weer wat gedaald. En bijna het zelfde is met kenmerk 8 (uitvoer)gebeurd. Kenmerk 9 (totale inkomsten van de overheid) is in het begin gestegen daarna gedaald en daarna weer gestegen. En de laatste kenmerk10 ( totale uitgaven van de overheid) is eerst gedaald en na 1993 is het weer gestegen. Bevindingen uit de samengestelde grafiek Als je naar de grafiek kijkt, zie dat die staafjes aan het stijgen zijn. Kenmerk 1 en 3 (nationaal inkomen en bruto looninkomen) zijn sneller aan stijgen, maar kenmerk 2 (CAO-lonen) stijg ook wel goed. Terwijl kenmerk 4 en 5 (koopkracht en totale beroepsbevolking) langzamer groeien. Uit deze grafiek blijkt dat het kenmerk 6 (geregistreerde werkloosheid) eerst gestegen dan weer gedaald is. Kenmerk 7 en 8 (invoer en uitvoer) zijn flink aan stijgen en kenmerk 9 en 10 (inkomsten en uitgaven van de overheid) ook, maar een beetje langzamer. Conclusie Als je naar de gegevens kijkt, ziet je duidelijk een groeiverloop. In het begin jaren-90 was de groei niet zo sterk. Pas in 1995 is het groeigolf omhoog gegaan en het ging heel goed tot en met Na 2002 is het groeigolf weer gedaald. Kenmerk 1, 3, 7 en 8 (nationaal inkomen en bruto looninkomen, invoer en uitvoer) zijn sneller gegroeid en kenmerk 2, 4, 5, 9 en 10 (CAO-lonen, koopkracht en totale beroepsbevolking, inkomsten en uitgaven van de overheid) groeiden langzamer. In de periode 1995 was de groei de grootst tot en met 2002 en in periode 1993 was dat niet zo erg snel. Eigenlijk ging de groei van de kenmerken samen omhoog, maar de ene was langzamer dan de andere. De conclusie is dat er wel een groeigolf was te ontdekken met behulp van tabellen en grafieken. Vooral vlak voor 2002 ziet je een groeigolf. Pagina 10 van 10

Samenvatting Economie Werk hoofstuk 1 t/m 3

Samenvatting Economie Werk hoofstuk 1 t/m 3 Samenvatting Economie Werk hoofstuk 1 t/m 3 Samenvatting door H. 1812 woorden 16 juni 2013 6 4 keer beoordeeld Vak Methode Economie LWEO Economie samenvatting Werk hoofdstuk 1, 2 en 3 Hoofdstuk 1. Werken

Nadere informatie

5,8. Praktische-opdracht door een scholier 1585 woorden 12 december keer beoordeeld

5,8. Praktische-opdracht door een scholier 1585 woorden 12 december keer beoordeeld Praktische-opdracht door een scholier 1585 woorden 12 december 2007 5,8 10 keer beoordeeld Vak Economie Conjunctuur Deze praktische opdracht gaat over conjunctuur. Ik beantwoord een aantal vragen in mijn

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

20.1 Wat is economische groei?!

20.1 Wat is economische groei?! 20.1 Wat is economische groei? Om te beoordelen of er geproduceerd is, moet het BBP worden gecorrigeerd voor de inflatie. BBP is de totale product door binnenlandse sectoren. We vinden dan de toename van

Nadere informatie

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Als je moet kiezen welk plaatje je op je cijferlijst zou willen hebben,

Nadere informatie

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M)

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M) 1) Geef de omschrijving van trendmatige groei. 2) Wat houdt conjunctuurgolf in? 3) Noem 5 conjunctuurindicatoren. 4) Leg uit waarom bij hoogconjunctuur de bedrijfswinsten zullen stijgen. 5) Leg uit waarom

Nadere informatie

Te weinig verschil Verschil tussen de hoogte van uitkeringen en loon is belangrijk. Het moet de moeite waard zijn om te gaan werken.

Te weinig verschil Verschil tussen de hoogte van uitkeringen en loon is belangrijk. Het moet de moeite waard zijn om te gaan werken. Hoofdstuk 4 Inkomen Paragraaf 4.1 De inkomensverschillen Waardoor ontstaan inkomens verschillen. Inkomensverschillen ontstaan door: Opleiding Verantwoordelijkheid Machtspositie Onregelmatigheid of gevaar

Nadere informatie

Werken of vrije tijd?

Werken of vrije tijd? Samenvatting door Sophie 612 woorden 28 juni 2018 0 keer beoordeeld Vak Methode Economie LWEO H1 Werken of vrije tijd? Je moet keuzes maken tussen vrije tijd en werken/ geld verdienen. Veel mensen werken

Nadere informatie

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Module 8 havo 5 Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. laagconjunctuur Reëel binnenlands product groeit

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Economie. Boekje Conjunctuur Samenvattingen + overige voorbereiding voor de toets. Inhoud:

Economie. Boekje Conjunctuur Samenvattingen + overige voorbereiding voor de toets. Inhoud: Boekje Conjunctuur Samenvattingen + overige voorbereiding voor de toets Economie Inhoud: Wat? blz. h1 & h2 samengevat 2 h3 samengevat 3 h4 samengevat 4 wat moet weten 5 Begrippen 6 & 7 Links 7 Test je

Nadere informatie

Arbeid = arbeiders = mensen

Arbeid = arbeiders = mensen Vraag van en aanbod naar arbeid Arbeid = arbeiders = mensen De vraag naar mensen = werkenden Het aanbod van mensen = beroepsbevolking Participatiegraad Beroepsbevolking / beroepsgeschikte bevolking * 100%

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2007-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2007-I 4 Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 twee van de volgende voorbeelden

Nadere informatie

5.1 Wie is er werkloos?

5.1 Wie is er werkloos? 5.1 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

Praktische opdracht Economie Conjunctuurklok

Praktische opdracht Economie Conjunctuurklok Praktische opdracht Economie Conjunctuurklok Praktische-opdracht door een scholier 1422 woorden 29 juni 2009 5 11 keer beoordeeld Vak Economie C o n j u n c t u u r Inleiding We kijken naar 5 factoren

Nadere informatie

Economische conjunctuur

Economische conjunctuur Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. Ontstaat door veel vraag naar producten Trend (Gemiddelde groei over groot aantal jaren) laagconjunctuur

Nadere informatie

UIT groei en conjunctuur

UIT groei en conjunctuur Economische groei. Economische groei drukken we uit in de procentuele groei van het BBP op jaarbasis. De groei van het BBP heeft twee oorzaken. Het BBP kan groeien omdat de prijzen van producten stijgen

Nadere informatie

Wat is een index? Een index is een vergelijking in de vorm van een tabel of grafiek van een willekeurig volume (bijvoorbeeld BBP, werkloosheid,

Wat is een index? Een index is een vergelijking in de vorm van een tabel of grafiek van een willekeurig volume (bijvoorbeeld BBP, werkloosheid, Wat is een index? Een index is een vergelijking in de vorm van een tabel of grafiek van een willekeurig volume (bijvoorbeeld BBP, werkloosheid, etc), over een bepaalde periode. Het volume van het vergelijkingsmoment

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een voorbeeld van een

Nadere informatie

Aantekeningen VWO-6 Economie Lesbrief Economische Modellen

Aantekeningen VWO-6 Economie Lesbrief Economische Modellen Aantekeningen VWO-6 Economie Lesbrief Economische Modellen Hoofdstuk 1 + 2 Een model is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid. Bedoeld om de werkelijkheid te verklaren Bedoeld om voorspellingen

Nadere informatie

Eindexamen economie havo I

Eindexamen economie havo I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een antwoord waaruit blijkt dat

Nadere informatie

Centraal Economisch Plan 2019

Centraal Economisch Plan 2019 Economische groei terug naar normaal Internationale risico s raken de Nederlandse economie Centraal Economisch Plan bbp-groei, in % 2,9 1,5 2,5 2,2 2016 2017 2018 1,5 1,5 Krappe arbeidsmarkt met hogere

Nadere informatie

Rollenspel centraal akkoord (2x)

Rollenspel centraal akkoord (2x) Rollenspel centraal akkoord (2x) 1 Algemeen Een zestal leerlingen spelen tijdens dit rollenspel het onderhandelingsproces voor een centraal akkoord na. Zij moeten hierbij rekening houden met een gegeven

Nadere informatie

Keuzeonderwerp. Keynesiaans model. Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt. fransetman.nl

Keuzeonderwerp. Keynesiaans model. Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt. fransetman.nl Keuzeonderwerp Keynesiaans model Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt Vraag op de goederenmarkt Alleen gezinnen en bedrijven kopen op de goederenmarkt. C = 0,6 Y Aa = 4 mln mensen

Nadere informatie

Eindexamen economie havo I

Eindexamen economie havo I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 salaris: 122.000 175 = 86.437

Nadere informatie

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid.

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid. 1 1)Waaruit bestaat de vraag op de arbeidsmarkt? 2)Noem een ander woord voor werkgelegenheid. 3)Wie vragen arbeid? 4)Met welk woord wordt het aanbod van arbeid ook aangeduid? 5)Geef de omschrijving van

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Samenvatting Economie Inkomen Hoofdstuk 1 t/m 3

Samenvatting Economie Inkomen Hoofdstuk 1 t/m 3 Samenvatting Economie Inkomen Hoofdstuk 1 t/m 3 Samenvatting door een scholier 1203 woorden 17 januari 2005 6,1 90 keer beoordeeld Vak Economie Samenvatting economie lesbrief: inkomen. Hoofdstuk 1: de

Nadere informatie

Persbericht. Huishoudens verliezen koopkracht in Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Huishoudens verliezen koopkracht in Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB04-112 15 juli 2004 9.30 uur Huishoudens verliezen koopkracht in 2003 In 2003 is het reëel beschikbaar inkomen van huishoudens voor het eerst in tien jaar

Nadere informatie

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de vragen onderverdeeld in 4 categorieën.

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de vragen onderverdeeld in 4 categorieën. Beste leerling, Dit document bevat het examenverslag voor leerlingen van het vak economie vwo, tweede tijdvak (2018). In dit examenverslag proberen we een zo goed mogelijk antwoord te geven op de volgende

Nadere informatie

Eindexamen vwo economie I

Eindexamen vwo economie I Opgave 1 1 maximumscore 1 Uit het antwoord moet blijken dat de hoogte van de arbeidsinkomensquote 0,7 / 70% is. 2 maximumscore 2 Een antwoord waaruit blijkt dat als b 1 daalt, het inkomen na belastingheffing

Nadere informatie

6,9. Samenvatting door Larissa 659 woorden 18 januari keer beoordeeld. Samenvatting Economie Werk & Inkomen H1. Actieven en inactieven:

6,9. Samenvatting door Larissa 659 woorden 18 januari keer beoordeeld. Samenvatting Economie Werk & Inkomen H1. Actieven en inactieven: Samenvatting door Larissa 659 woorden 18 januari 2016 6,9 10 keer beoordeeld Vak Methode Economie Index Samenvatting Economie Werk & Inkomen H1 Actieven en inactieven: Actieven; mensen die betaald werk

Nadere informatie

5.2 Wie is er werkloos?

5.2 Wie is er werkloos? 5.2 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Potentiële beroepsbevolking Limburg MEI 2014

Neimed Krimpbericht. Potentiële beroepsbevolking Limburg MEI 2014 MEI 214 Neimed Krimpbericht Potentiële beroepsbevolking Voor de ontwikkeling van het aanbod van arbeidskrachten is de potentiële beroepsbevolking van belang. Deze leeftijdsgroep daalt in al sinds 1995.

Nadere informatie

Eindexamen economie havo I

Eindexamen economie havo I Opgave 1 Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. 1 Voorbeeld van een juiste berekening: 47,5 27,5 100% = 72,73% 27,5

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-196 26 september 2002 9.30 uur Werkgelegenheid commerciële sector daalt Voor het eerst sinds 1994 is het aantal banen van werknemers in commerciële bedrijven

Nadere informatie

indexcijfers geven de verhouding weer tussen de omvang van een grootheid in een bepaalde periode en de op 100 gestelde omvang

indexcijfers geven de verhouding weer tussen de omvang van een grootheid in een bepaalde periode en de op 100 gestelde omvang Samenvatting door een scholier 1001 woorden 1 oktober 2003 3,9 15 keer beoordeeld Vak Economie Samenvatting Module 4 Economie 1: Hoofdstuk 1: productiegroei => toeneming van het binnenlands product reële

Nadere informatie

Uitleg theorie AS-AD model. MEV Wat betekent AS-AD. Aggregated demand: de macro-economische vraag.

Uitleg theorie AS-AD model. MEV Wat betekent AS-AD. Aggregated demand: de macro-economische vraag. Uitleg theorie AS-AD model. Het AS-AD model is een theoretisch model over de werking van de economie. Het model is daarmee een macro-economisch model. Het model maakt sterk gebruik van het marktmodel uit

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo I

Eindexamen economie 1-2 vwo I Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 nivellering 38,2 : 9,6 = 3,98 : 1 2 maximumscore

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Opgave 1 Hoe verdelen we de zorgkosten? 1 maximumscore 2 Stel het bbp op 100 en het totaal van de zorgkosten op 9 9 1,035 24 = 9 2,283328 = 20,55 1 100 1,0132 24 = 136,99 20,55 136,99 100% = 15% (en dat

Nadere informatie

Antwoorden stencils OPGAVE 1 11.313 pond. (36,41%) 1,48 miljard als het BNP in procenten harder is gestegen dan het bedrag in ponden in procenten

Antwoorden stencils OPGAVE 1 11.313 pond. (36,41%) 1,48 miljard als het BNP in procenten harder is gestegen dan het bedrag in ponden in procenten Antwoorden stencils OPGAVE 1 1. Nominaal Inkomen 1996 = 25,34 miljard pond x 1,536 = 38,92224 miljard pond Bevolkingsomvang 1996 = 3.340.000 x 1,03 = 3.440.200 Nominaal Inkomen per hoofd = 38,92224 miljard

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB09-064 24 september 2009 9.30 uur www.cbs.nl Flink banenverlies In tweede kwartaal 72 duizend banen minder dan een jaar eerder Ook kwartaal op kwartaal

Nadere informatie

Eindexamen vwo economie 2014-I

Eindexamen vwo economie 2014-I Opgave 1 1 maximumscore 2 De kredietcrisis in de VS leidt ertoe dat Nederlandse banken verlies lijden op hun beleggingen in de VS en daardoor minder makkelijk krediet verstrekken aan bedrijven. Hierdoor

Nadere informatie

1. natuurlijke omstandigheden. 2. loonkosten. 3. infrastructuur

1. natuurlijke omstandigheden. 2. loonkosten. 3. infrastructuur Samenvatting door een scholier 1067 woorden 13 juli 2001 4 44 keer beoordeeld Vak Economie Samenvatting:Internationale Handel Hoofdstuk 1: ****Nederland Handelsland**** 1.1 Export/Import: de waarde van

Nadere informatie

UIT theorie ASAD

UIT theorie ASAD Uitleg theorie AS-AD model. Het AS-AD model is een theoretisch model over de werking van de economie. Het model is een samenvoeging van de theorie van Keynes met de oude klassieke modellen. In verschijningsvorm

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-II

Eindexamen economie 1 vwo 2001-II 4 Antwoordmodel Opgave Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. ja Uit de toelichting moet blijken dat de stijging

Nadere informatie

Eindexamen economie havo I

Eindexamen economie havo I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 van het aanbod van arbeid

Nadere informatie

Samenvatting Economie Internationale Handel

Samenvatting Economie Internationale Handel Samenvatting Economie Internationale Handel Samenvatting door een scholier 1611 woorden 9 september 2001 6,5 169 keer beoordeeld Vak Economie Economie Internationale Handel Hoofdstuk 1 Nederland is erg

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 19 en 20: Inkomensverdeling en conjuntuur

Samenvatting Economie Hoofdstuk 19 en 20: Inkomensverdeling en conjuntuur Samenvatting Economie Hoofdstuk 19 en 20: Inkomensverdeling en conjuntuur Samenvatting door een scholier 1286 woorden 9 januari 2013 6,8 4 keer beoordeeld Vak Methode Economie Percent 19.1 Personele inkomensverdeling

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 1 t/m 5: Verdienen en Uitgeven

Samenvatting Economie Hoofdstuk 1 t/m 5: Verdienen en Uitgeven Samenvatting Economie Hoofdstuk 1 t/m 5: Verdienen en Uitgeven Samenvatting door D. 1403 woorden 18 januari 2014 7 3 keer beoordeeld Vak Economie Conjunctuurbeweging/Conjunctuur: Het patroon van het stijgen

Nadere informatie

Samenvatting door een scholier 1905 woorden 16 maart keer beoordeeld. Economie Hoofdstuk 4

Samenvatting door een scholier 1905 woorden 16 maart keer beoordeeld. Economie Hoofdstuk 4 Samenvatting door een scholier 1905 woorden 16 maart 2011 0 keer beoordeeld Vak Methode Economie In balans Economie Hoofdstuk 4 4.1 Het aanbod van arbeid Het aanbod van arbeid is gelijk aan de omvang van

Nadere informatie

Hoofdstuk 14 Conjunctuur

Hoofdstuk 14 Conjunctuur Hoofdstuk 14 Conjunctuur Open vragen 14.1 CPB: groei Nederlandse economie valt terug naar 1% in 2005 In 2005 zal de economische groei in Nederland licht terugvallen naar 1% ten opzichte van een groei van

Nadere informatie

5,7. Samenvatting door een scholier 1664 woorden 2 januari keer beoordeeld 4.1

5,7. Samenvatting door een scholier 1664 woorden 2 januari keer beoordeeld 4.1 Samenvatting door een scholier 1664 woorden 2 januari 2016 5,7 6 keer beoordeeld Vak Methode Economie Pincode H4 4.1 Mensen hebben verschillende motieven om te werken. Behalve om geld te verdienen, werken

Nadere informatie

Domein E: Ruilen over de tijd. fransetman.nl

Domein E: Ruilen over de tijd. fransetman.nl Domein E: Ruilen over de tijd Rente : prijs van tijd Nu lenen: een lagere rente Nu sparen: een hogere rente Individuele prijs van tijd: het ongemak dat je ervaart Algemene prijs van tijd: de rente die

Nadere informatie

Groep Wegingsfactor Prijsverandering Partieel prijsindexcijfer Woning 40% +10% 110 Voeding 30% -10% 90 Kleding 20% +20% 120 Diversen 10% +15% 115

Groep Wegingsfactor Prijsverandering Partieel prijsindexcijfer Woning 40% +10% 110 Voeding 30% -10% 90 Kleding 20% +20% 120 Diversen 10% +15% 115 Samenvatting door M. 1480 woorden 6 januari 2014 7,2 17 keer beoordeeld Vak Methode Economie Praktische economie Tijd is geld De ECB leent geld uit aan de banken. Ze rekenen daar reporente voor. Banken

Nadere informatie

UIT de arbeidsmarkt

UIT de arbeidsmarkt Verandering van de werkloosheid. Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn onderhevig aan continue veranderingen. Als gevolg daarvan verandert de omvang van de werkloosheid in een land ook continue. Werkloosheid

Nadere informatie

Samenvatting Economie Lesbrief Modellen

Samenvatting Economie Lesbrief Modellen Samenvatting Economie Lesbrief Modellen Samenvatting door een scholier 1385 woorden 6 mei 2006 6,2 13 keer beoordeeld Vak Methode Economie LWEO H. 1, Crisis. Conjunctuurtheorie = theorie over crisis met

Nadere informatie

Eindexamen vwo economie II

Eindexamen vwo economie II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een antwoord waaruit blijkt dat de particuliere

Nadere informatie

Domein Goede Tijden, Slechte Tijden

Domein Goede Tijden, Slechte Tijden Domein Goede Tijden, Slechte Tijden Zie steeds de eenvoud!! havo Frans Etman Hoog- of laagconjunctuur Het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) heeft 2 filmpjes gemaakt over de indicatoren van de economie.

Nadere informatie

economie 1 Compex Je geeft de antwoorden op deze vragen op papier, tenzij anders is aangegeven.

economie 1 Compex Je geeft de antwoorden op deze vragen op papier, tenzij anders is aangegeven. Examen HAVO 2007 tijdvak 1 maandag 21 mei totale 13.30 examentijd - 16.003 uur economie 1 Compex Vragen 1 tot en met 20 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt.

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

Samenvatting Economie Inkomen en groei

Samenvatting Economie Inkomen en groei Samenvatting Economie Inkomen en groei Samenvatting door een scholier 2020 woorden 10 maart 2009 8,2 49 keer beoordeeld Vak Economie Productie en ruilen. Als je zelfvoorzienend bent dan produceer je goederen

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO en VHBO. Economie

Correctievoorschrift HAVO en VHBO. Economie Economie Correctievoorschrift HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 1 VHBO Tijdvak 2 19 99 Inzenden scores Uiterlijk 27 mei de scores van de

Nadere informatie

Startkwalificatie Het minimale onderwijsniveau dat volgens de overheid nodig is om en baan te vinden. Het gaat dan om een diploma, havo, vwo of mbo.

Startkwalificatie Het minimale onderwijsniveau dat volgens de overheid nodig is om en baan te vinden. Het gaat dan om een diploma, havo, vwo of mbo. Samenvatting door D. 1363 woorden 7 februari 2016 0 keer beoordeeld Vak Economie Paragraaf 1; De werknemer Startkwalificatie Het minimale onderwijsniveau dat volgens de overheid nodig is om en baan te

Nadere informatie

Samenvatting Economie Lesbrief werk H1 t/m 6

Samenvatting Economie Lesbrief werk H1 t/m 6 Samenvatting Economie Lesbrief werk H1 t/m 6 Samenvatting door een scholier 1767 woorden 28 juni 2011 6,4 212 keer beoordeeld Vak Methode Economie LWEO Economie lesbrief Werk hoofdstuk 1 t/m 6. Hoofdstuk

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2002-II

Eindexamen economie 1 vwo 2002-II 4 Antwoordmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 van prijsdifferentiatie Een toelichting waaruit

Nadere informatie

Praktische opdracht Economie Werkloosheid

Praktische opdracht Economie Werkloosheid Praktische opdracht Economie Werkloosheid Praktische-opdracht door een scholier 2618 woorden 26 februari 2005 7,1 152 keer beoordeeld Vak Economie Inleiding Toen ik hoorde dat we een praktische opdracht

Nadere informatie

Persbericht. Economie verder gekrompen. Centraal Bureau voor de Statistiek. Uitvoer blijft groeien. Minder investeringen

Persbericht. Economie verder gekrompen. Centraal Bureau voor de Statistiek. Uitvoer blijft groeien. Minder investeringen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB13-011 14 februari 2013 9.30 uur Economie verder gekrompen Economie krimpt in vierde kwartaal 0,2 procent t.o.v. kwartaal eerder Ten opzichte van een jaar

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 1, 2 en 4

Samenvatting Economie Hoofdstuk 1, 2 en 4 Samenvatting Economie Hoofdstuk 1, 2 en 4 Samenvatting door een scholier 1453 woorden 14 januari 2006 5,5 2 keer beoordeeld Vak Methode Economie In balans Hoofdstuk 1 Maatschappelijk vraagstuk: Het gaat

Nadere informatie

Sectorwerkstuk Economie Economische crisis

Sectorwerkstuk Economie Economische crisis Sectorwerkstuk Economie Economische crisis Sectorwerkstuk door A. 2214 woorden 2 februari 2013 6,6 119 keer beoordeeld Vak Methode Economie Pincode Deelvraag 1: Wat zijn de oorzaken van de Economische

Nadere informatie

Crisismonitor Drechtsteden

Crisismonitor Drechtsteden Crisismonitor oktober 211 (cijfers t/m september 211) Inhoud: 1. Werkloosheid 2. Werkloosheid naar leeftijd 3. Vacatures, bedrijven, leegstand 4. Woningmarkt Hoe staan de er voor op de arbeidsmarkt en

Nadere informatie

Beroepsbevolking: het aantal mensen tussen de 15 en 65 jaar, dat meer dan 12 uur per week wil en kan werken.

Beroepsbevolking: het aantal mensen tussen de 15 en 65 jaar, dat meer dan 12 uur per week wil en kan werken. Samenvatting door een scholier 1221 woorden 5 januari 2004 5,8 48 keer beoordeeld Vak Methode Economie In balans Hoofdstuk 4: werk, werk, werk 4.1 Het aanbod van arbeid Beroepsbevolking: het aantal mensen

Nadere informatie

Domein Goede Tijden, Slechte Tijden

Domein Goede Tijden, Slechte Tijden Domein Goede Tijden, Slechte Tijden Zie steeds de eenvoud!! vwo Frans Etman Hoog- of laagconjunctuur Het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) heeft 2 filmpjes gemaakt over de indicatoren van de economie.

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Praktische opdracht Economie Vaststelling conjuncturele situatie Nederland, maart 2006

Praktische opdracht Economie Vaststelling conjuncturele situatie Nederland, maart 2006 Praktische opdracht Economie Vaststelling conjuncturele situatie Nederland, maart 2006 Praktische-opdracht door een scholier 2066 woorden 23 juni 2006 7,2 24 keer beoordeeld Vak Economie Praktische opdracht

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid Werkgelegenheid Aanbod van arbeid: b Marktmechanisme Loonkosten per product

Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid Werkgelegenheid Aanbod van arbeid: b Marktmechanisme Loonkosten per product Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid = mensen Door werkgevers: bedrijven en overheid Werkgelegenheid Hoe lager het loon, hoe groter de vraag naar arbeid Aanbod van arbeid: beroepsbevolking (iedereen tussen de

Nadere informatie

6,9. Samenvatting door een scholier 1762 woorden 21 februari keer beoordeeld. Arbeidsmarkt

6,9. Samenvatting door een scholier 1762 woorden 21 februari keer beoordeeld. Arbeidsmarkt Samenvatting door een scholier 1762 woorden 21 februari 2006 6,9 8 keer beoordeeld Vak Methode Economie LWEO Arbeidsmarkt 1: Het Aanbod van Arbeid Het aanbod bestaat uit alle mensen tussen de 15 en 64

Nadere informatie

Crisismonitor Drechtsteden

Crisismonitor Drechtsteden Crisismonitor Januari 211 (cijfers t/m oktober 21) Hoe staan de er voor op de arbeidsmarkt en de woningmarkt? Dat leest u in deze zesde editie van de crisismonitor, die het OCD eens in de twee maanden

Nadere informatie

Samenvatting Economie Lesbrief Internationale handel

Samenvatting Economie Lesbrief Internationale handel Samenvatting Economie Lesbrief Internationale handel Samenvatting door een scholier 1819 woorden 4 mei 2004 8,2 97 keer beoordeeld Vak Economie INTERNATIONALE HANDEL COMPLETE SAMENVATTING: H 1 T/M 3 Hoofdstuk

Nadere informatie

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de vragen onderverdeeld in 4 categorieën.

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de vragen onderverdeeld in 4 categorieën. Beste leerling, Dit document bevat het examenverslag voor leerlingen van het vak economie vwo, eerste tijdvak (2019). In dit examenverslag proberen we een zo goed mogelijk antwoord te geven op de volgende

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 2

Samenvatting Economie Hoofdstuk 2 Samenvatting Economie Hoofdstuk 2 Samenvatting door een scholier 1990 woorden 6 december 2010 3,6 2 keer beoordeeld Vak Methode Economie In balans 2.1 produceren Produceren: het maken van goederen en het

Nadere informatie

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten?

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 3) Wat zijn negatief externe effecten? 4) Waarom is deze maatstaf niet goed genoeg? Licht toe. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

6,3 ECONOMIE. Samenvatting door een scholier 4680 woorden 25 januari keer beoordeeld. Lesbrief Globalisering INFLATIE

6,3 ECONOMIE. Samenvatting door een scholier 4680 woorden 25 januari keer beoordeeld. Lesbrief Globalisering INFLATIE Samenvatting door een scholier 4680 woorden 25 januari 2011 6,3 17 keer beoordeeld Vak Economie ECONOMIE Lesbrief Globalisering INFLATIE Soort Oorzaken OPLOSSINGEN Vraag Bestedingsinflatie Door de oplevende

Nadere informatie

Samenvatting door een scholier 1310 woorden 17 februari keer beoordeeld

Samenvatting door een scholier 1310 woorden 17 februari keer beoordeeld Samenvatting door een scholier 1310 woorden 17 februari 2009 8 3 keer beoordeeld Vak Economie Hoofdstuk 11 Arbeidsmarkt = geheel vraag naar en aanbod van arbeid. Ondoorzichtige markt = werknemers+werkgevers

Nadere informatie

Werkstuk Economie Arbeidsverdeling rijke en arme landen

Werkstuk Economie Arbeidsverdeling rijke en arme landen Werkstuk Economie Arbeidsverdeling rijke en arme landen Werkstuk door een scholier 2302 woorden 19 februari 2000 5,6 374 keer beoordeeld Vak Economie Inhoudsopgave 1. Inleiding en vraagstelling 2. Werkwijze

Nadere informatie

Economie hoofdstuk 1:

Economie hoofdstuk 1: Samenvatting door een scholier 3074 woorden 23 oktober 2011 5,8 33 keer beoordeeld Vak Economie Economie hoofdstuk 1: De meesten mensen moeten een inkomen verdienen en om daar aan te komen moeten ze meestal

Nadere informatie

2. Globale analyse 2015

2. Globale analyse 2015 2. Globale analyse 2015 2.1. Tekort 2015 We zien dat de economie aantrekt. Dat zien we ook terug in Enschede. We nemen groei en dynamiek waar van bedrijven op de toplocaties (met name Kennispark en de

Nadere informatie

De groei van de wereldeconomie wordt gemeten aan de hand van de groei van de nationale productie van alle landen in de wereld

De groei van de wereldeconomie wordt gemeten aan de hand van de groei van de nationale productie van alle landen in de wereld Samenvatting door een scholier 1909 woorden 17 april 2007 4,8 30 keer beoordeeld Vak Economie Hoofdstuk 1 Import: goederen uit het buitenland kopen Export: producten aan het buitenland verkopen Uitvoersaldo:

Nadere informatie

Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten

Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten CPB Notitie Datum : 7 april 2004 Aan : Projectdirectie Administratieve Lasten Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten 1 Inleiding Het kabinet heeft in het regeerakkoord het

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Correctievoorschrift HAVO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Correctievoorschrift HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 02 Tijdvak 1 Inzenden scores Uiterlijk op 29 mei de scores van de alfabetisch eerste vijf kandidaten per school

Nadere informatie

ANTWOORDEN HOOFDSTUK 5

ANTWOORDEN HOOFDSTUK 5 ANTWOORDEN EINDTOETS HOOFDSTUK 5 RONDKOMEN ANTWOORDEN HOOFDSTUK 5 TOETS 1 RONDKOMEN 1 Prioriteiten stellen. 2 B 3 2,55 + 2,80 = 5,35 4 52 27 : 12 + 95 : 2 + 40,50 : 3 + 25 = 203. 5 A 3; B 4; C 2; D 1.

Nadere informatie

UIT loonruimte en AIQ v1.1

UIT loonruimte en AIQ v1.1 Uitleg loonruimte en AIQ. 1. Wat is de AIQ? De AIQ is de arbeidsinkomensquote en geeft weer hoeveel procent van het Nationaal inkomen (totaal aan beloningen productiefactoren) uitgekeerd wordt aan arbeidsloon.

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Samenvatting Economie Rekonomie

Samenvatting Economie Rekonomie Samenvatting Economie Rekonomie Samenvatting door een scholier 1570 woorden 24 oktober 2011 5,3 76 keer beoordeeld Vak Methode Economie LWEO Rekonomie Hoofdstuk 1 De cijfers achter de komma worden ook

Nadere informatie

Haarlem. Raadsfractie Trots Haarlem t.a.v. de heer Van den Raadt

Haarlem. Raadsfractie Trots Haarlem t.a.v. de heer Van den Raadt Gemeente Haarlem Haarlem Retouradres Postbus 511, 2003PB Haarlem Raadsfractie Trots Haarlem t.a.v. de heer Van den Raadt Datum Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer E-mai] Onderwerp 31 maart 2015 CS//2015/107824

Nadere informatie