Natuurcompensatie Voordelta

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Natuurcompensatie Voordelta"

Transcriptie

1 Natuurcompensatie Voordelta Ervaringen met gebiedsbescherming in een ondiepe kustzone Mennobart van Eerden Job van den Berg

2 Aanleiding De natuurcompensatie in de Voordelta als gevolg van de aanleg en aanwezigheid van Maasvlakte 2 (MV2) in Natuurgebied (N2000), onderdeel van Project Mainport Rotterdam (PMR). Havenbedrijf Rotterdam is initiatiefnemer, RWS coördineert proces en voert de monitoring uit, EZ is Bevoegd Gezag Monitoring en Evaluatie 3 onderdelen: Aanleg MV2 Natuurcompensatie Voordelta (NCV) Duinen 2 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

3 Natuurcompensatie Voordelta Waarvoor? Verlies Habitattype 1110b: Permanent overstroomde zandbanken Zwarte zee-eend Grote stern Visdief Habitattype 1110 Zwarte zee-eend 3 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

4 Compensatiemaatregelen Instelling BBG (beperking boomkorvisserij) Instelling rustgebieden Extra onderzoek Garnalenvisserijexperiment 4 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

5 5 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

6 Tijdpad In 2013 tussenevaluatie -> resultaten worden gebruikt voor 2 e beheerplan (2014) 2018 uiteindelijke evaluatie t.b.v. PKB T0 T1 T Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

7 Uitgangspunt 1 voor monitoring Visserij met wekkerkettingen leidt tot verstoring van het bodemleven Vermindering van visserijdruk leidt tot een verbetering van de situatie - analyse visserijgedrag VMS, AIS - analyse impact garnalenvisserij - effect van visserijdruk (GBK en G) op bodemdieren - effect van visserijdruk op draagkracht voor sleutelsoorten 7 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

8 Uitgangspunt 2 voor monitoring Verstoring vermindert de draagkracht van het systeem Vermindering van verstoring leidt tot een verbetering van de situatie - analyse gebruik Voordelta - analyse impact verstoring op ruimtegebruik sleutelsoorten - effect rustgebieden 8 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

9 Monitoren en evalueren effectiviteit maatregelen Draagkracht van het systeem Voordelta in relatie tot het effect van de genomen maatregelen 4 indicatoren 9 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

10 PMR_NCV Groot programma rond monitoring in ondiepe zeegebied Voordelta door Deltares & consortium: Imares, NIOZ, INBO, CSO, Arcadis-Alkyon, Waardenburg Metingen in 5 percelen en integratie MEP evaluatie gelijk op met Beheerplan evaluatie 10 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

11 Unieke metingen Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

12 Compensatie Vogels Grote Stern Rustgebied: bevindingen tussentijdse evaluatie Populatie grote stern in Voordelta min of meer stabiel door de jaren heen - Vegetatie en predatierisico`s kolonies achterland bepalend Rustgebieden worden gebruikt - bijdrage aan kwaliteit leefgebied - verstoring recreatie verdient aandacht Foerageergebieden ver op zee, deels buiten Voordelta 12 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

13 Voedsel Sterns spiering zandspiering haring/sprot

14 Verre reizen

15 Rustgebieden 15 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

16 Compensatie vogels Zwarte Zee-eend Rustgebied: bevindingen tussentijdse evaluatie Lage aantallen zwarte zee-eenden laatste jaren Internationaal patroon, dominantie exoot (Ensis), 2013 opnieuw hoge aantallen zee-eenden voorjaar Mismatch rustgebieden en voedselaanbod Vogels op zee laten zich niet in kleine gebieden dwingen Verstoring aandachtspunt Zwarte zee-eend 16 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

17 Zwarte zee-eenddagen 2013 vj: Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

18 18 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

19 Gebruik rustgebieden T0 ( ) & T1 ( ) T0 Eidereend Zwarte zee-eend T1 19 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

20 20 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

21 Compensatie Habitattype 1110 Bodembeschermingsgebied bevindingen tussentijdse evaluatie Maatregel: weren boomkorvisserij uit BBG Grote boomkorvisserij in de hele Voordelta al sterk afgenomen (2005) Concentratie garnalenvisserij in Bodembeschermingsgebied Hoge natuurlijke variabiliteit bodemdieren, enorme fluctuates jaarklassen 21 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

22 Ensis Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

23 Ensis Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

24 Ensis Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

25 25 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

26 Garnalenvisserij 26 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

27 Experimentele garnalenvisserij Imares & NIOZ Proefvakken 6 x per jaar, drie jaar lang a 4b bodemschaaf box-corer 27 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

28 28 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

29 Conclusies Gebiedsbescherming NCV Rijke leercasus, veel kennis en inzicht verkregen Lang, kennisrijk afwegingstraject tijdig en volledig geimplementeerd Goed voorbeeld van plan-do-check-act cyclus Effecten beperking visserij niet goed aantoonbaar conclusies verbetering (10% in BBG) lastig Herbezinning en aanpassing is volgende stap Tussentijdse evaluatie komt met aanbevelingen 29 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

30 Beheerplan Voordelta Neemt uitkomsten tussentijdse evaluatie mee in proces nieuwe Beheerplan Aandachtspunten: Toename verstoring Kitesurfers, plaatbezoek en rustgebieden sterns (zonering) Aanpassen rustgebieden Zwarte Zeeeend (ligging, omvang) Bodembeschermingsgebied nader onder de loep (ligging, omvang, garnalenvisserij); neemt meer tijd Uitkomsten effecten garnalenvisserij experiment in november Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

31 Dank voor uw aandacht!

32 Conclusies Bodembeschermingsgebied vs referentie - nog geen eenduidig signaal bodemdieren, wel minder Zandspiering in gebieden waar veel wordt gevist (bkv, gv) Gebruik rustgebieden - sterns wel maar nauwelijks door zee-eenden Proces van instellen maatregelen, communicatie en handhaving uitgevoerd volgens plan Proces van interpretatie en toetsing meetresultaten nog niet afgerond, door autonome ontwikkelingen niet eenvoudig! 32 Evaluatie Natuurcompensatie Voordelta

Vogelmonitoring Natuurcompensatie Maasvlakte II

Vogelmonitoring Natuurcompensatie Maasvlakte II Vogelmonitoring Natuurcompensatie Maasvlakte II 1. (o.a.) Ruben Fijn, Theo Boudewijn, Job de Jong, Camiel Heunks, Robert Jan Jonkvorst, Peter van Horssen *, Martin Poot ** 2. (o.a.) Wouter Courtens, Hilbran

Nadere informatie

Monitoring van de effecten van de natuurcompensatie PMR. Theo Prins

Monitoring van de effecten van de natuurcompensatie PMR. Theo Prins Monitoring van de effecten van de natuurcompensatie PMR Theo Prins 1 oktober 2015 PMR-NCV 2008-2015 Wat ging vooraf aan het monitoringprogramma 2008-2015: Lange periode van voorbereiding (1998-2008) Uitvoering

Nadere informatie

Fred Wagemaker, Mennobart van Eerden, Kees Borst, Monique Kampshoff

Fred Wagemaker, Mennobart van Eerden, Kees Borst, Monique Kampshoff Toelichting aanbesteding Strategisch advies en ondersteuning PMR zaaknummer 31119992 Fred Wagemaker, Mennobart van Eerden, Kees Borst, Monique Kampshoff Opzet inlichtingenbijeenkomst 1. Inleiding/mindset

Nadere informatie

Directie Participatie Postbus 30316 2500 GH Den Haag. Coalitie Delta Natuurlijk Ravelijn de Groene Jager 5 4461 DJ Goes

Directie Participatie Postbus 30316 2500 GH Den Haag. Coalitie Delta Natuurlijk Ravelijn de Groene Jager 5 4461 DJ Goes Directie Participatie Postbus 30316 2500 GH Den Haag Coalitie Delta Natuurlijk Ravelijn de Groene Jager 5 4461 DJ Goes Datum: 21 januari 2015 Behandeld door: mw. dr. A.V. Brader Onderwerp: Zienswijze Natura

Nadere informatie

Natuurcompensatie Voordelta; Consultatie aanpassing rustgebieden voor zwarte zeeeend

Natuurcompensatie Voordelta; Consultatie aanpassing rustgebieden voor zwarte zeeeend Notulen HaskoningDHV Nederland B.V. Rivers, Deltas & Coasts Aanwezig: Jan Luijme (Luijme B.V.), Jaap Geleijnse (Vereniging van beroepsvissers voor de Oosterschelde, Westerschelde en Voordelta), Adri Bout

Nadere informatie

Natuur en de Haven - van last tot waarde

Natuur en de Haven - van last tot waarde Kennismiddag Natuur en Ondernemen Kasteel Groeneveld Baarn, 10 april 2014 Natuur en de Haven - van last tot waarde Tiedo Vellinga Hoofd Milieumonitoring Maasvlakte 2 Professor Havens en Scheepvaartwegen

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - BIOLOGIE ANTWOORDEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - BIOLOGIE ANTWOORDEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 NATUUR EN MILIEU LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - BIOLOGIE De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam

Nadere informatie

PMR monitoring natuurcompensatie Voordelta Deel A: Jaarrapport 2010 en midterm evaluatie

PMR monitoring natuurcompensatie Voordelta Deel A: Jaarrapport 2010 en midterm evaluatie PMR monitoring natuurcompensatie Voordelta Deel A: Jaarrapport 2010 en midterm evaluatie PMR monitoring natuurcompensatie Voordelta Deel A: Jaarrapport 2010 en midterm evaluatie dr. T.C. Prins dr. ir.

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - BIOLOGIE ANTWOORDEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - BIOLOGIE ANTWOORDEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 NATUUR EN MILIEU LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - BIOLOGIE De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam

Nadere informatie

DE MIN ISTER VAN LAN DBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT

DE MIN ISTER VAN LAN DBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT 9juni2008 No. DRZ. 2008-2213-2 Directie Regionale Zaken DE MIN ISTER VAN LAN DBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT TOEGANGSBEPERKINGSBESLUIT HINDERPLAAT,

Nadere informatie

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VWO NATUUR EN MILIEU De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

RUSTGEBIEDEN IN DE VOORDEL- TA WERKEN!

RUSTGEBIEDEN IN DE VOORDEL- TA WERKEN! RUSTGEBIEDEN IN DE VOORDEL- TA WERKEN! De Voordelta, de ondiepe zee voor de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden, is een walhalla voor vogels, vissen en zeehonden. De soorten krijgen hier bescherming door

Nadere informatie

TOEGANGSBEPERKINGSBESLUIT BOLLEN VAN DE OOSTER EN BOLLEN VAN HET NIEUWE ZAND

TOEGANGSBEPERKINGSBESLUIT BOLLEN VAN DE OOSTER EN BOLLEN VAN HET NIEUWE ZAND TOEGANGSBEPERKINGSBESLUIT BOLLEN VAN DE OOSTER EN BOLLEN VAN HET NIEUWE ZAND Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 25-10-2016, kenmerk 16150944, tot wijziging van de (beperking in)

Nadere informatie

Beheerplan Voordelta. Spelregels voor natuurbescherming

Beheerplan Voordelta. Spelregels voor natuurbescherming Beheerplan Voordelta Spelregels voor natuurbescherming Beheerplan Voordelta 4 Voorwoord Voorwoord Iedereen wil graag een mooie omgeving om met plezier in te wonen, werken en recreëren. Onze omgeving is

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - BIOLOGIE OPDRACHTEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - BIOLOGIE OPDRACHTEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 NATUUR EN MILIEU LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - BIOLOGIE De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam

Nadere informatie

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

Lesbrief. biologie NATUUR EN MILIEU OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO NATUUR EN MILIEU De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - BIOLOGIE OPDRACHTEN

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - BIOLOGIE OPDRACHTEN NATUUR EN MILIEU LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - BIOLOGIE De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam

Nadere informatie

MEP Zandwinning RWS LaMER

MEP Zandwinning RWS LaMER Stichting LaMER MEP Zandwinning RWS LaMER overzicht resultaten Inleiding Aanleiding Besluit voor noodzaak locatie specifieke afweging door middel van m.e.r. procedure en MER Uitwerking RWS MER 2007 Parallel

Nadere informatie

DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT TOEGANGSBEPERKINGSBESLUIT BODEMBESCHERMINGSGEBIED VOORDELTA

DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT TOEGANGSBEPERKINGSBESLUIT BODEMBESCHERMINGSGEBIED VOORDELTA MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT 9juni2008 No. DRZ. 2008/2213-1 Directie Regionale Zaken DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT TOEGANGSBEPERKINGSBESLUIT BODEMBESCHERMINGSGEBIED

Nadere informatie

Ontwerp-beheerplan Voordelta. Spelregels voor natuurbescherming

Ontwerp-beheerplan Voordelta. Spelregels voor natuurbescherming Ontwerp-beheerplan Voordelta Spelregels voor natuurbescherming inhoudsopgave Inhoud Samenvatting 8 1 Inleiding 12 1.1 Natuurbescherming door aanwijzen van rustgebieden 12 1.2 Beheerplan biedt overzicht

Nadere informatie

Mens, natuur & milieu

Mens, natuur & milieu Mens, natuur & milieu Lesbrief Biologie. In dit thema ga je aan de gang met opdrachten die gaan over de ontwikkelingen in het havengebied en de gevolgen voor natuur en milieu. Deze opdracht is een lesbrief

Nadere informatie

Natura 2000 Voordelta

Natura 2000 Voordelta Samenvatting november 2014 Natura 2000 Voordelta Ontwerpbeheerplan 2015-2021 Leeswijzer De Voordelta is onderdeel van Natura 2000, het Europese netwerk van natuurgebieden. In deze gebieden draait het om

Nadere informatie

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer Project Mainportontwikkeling Rotterdam Procedurewijzer meer ruimte voor haven verbetering kwaliteit leefomgeving 2 Projecten voor haven en leefomgeving procedures voor de uitvoering Het Project Mainportontwikkeling

Nadere informatie

Natura 2000 Ontwerpbeheerplan Voordelta

Natura 2000 Ontwerpbeheerplan Voordelta Natura 2000 Ontwerpbeheerplan Voordelta Periode 2015-2021 Datum 15 april 2014 Status Concept versie 5.0 Colofon Uitgegeven door Ministerie van Infrastructuur en Milieu/Rijkswaterstaat Informatie S. van

Nadere informatie

Evaluatie Natura 2000-beheerplan Voordelta 2008-2014. Ontwikkelingen in natuur en gebruik Publiekssamenvatting

Evaluatie Natura 2000-beheerplan Voordelta 2008-2014. Ontwikkelingen in natuur en gebruik Publiekssamenvatting Evaluatie Natura 2000-beheerplan Voordelta 2008-2014 Ontwikkelingen in natuur en gebruik Publiekssamenvatting Plankaart Natura 2000-beheerplan Voordelta (juli 2008) Royal HaskoningDHV in opdracht van Rijkswaterstaat

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst concept-beheerplan Natura 2000 Lauwersmeer

Informatiebijeenkomst concept-beheerplan Natura 2000 Lauwersmeer Informatiebijeenkomst concept-beheerplan Natura 2000 Lauwersmeer 1 Programma Welkom door Douwe Hollenga, voorzitter van de stuurgroep - Wat is Natura 2000 - Waar staan we: wat is geweest en wat komt Toelichting

Nadere informatie

Evaluatie Natura 2000-beheerplan. Voordelta

Evaluatie Natura 2000-beheerplan. Voordelta Evaluatie Natura 2000-beheerplan Voordelta 2008-2014 Plankaart Natura 2000-beheerplan Voordelta (juli 2008) Royal HaskoningDHV in opdracht van Rijkswaterstaat Zee en Delta December 2013 Definitief 2.1

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - AARDRIJKSKUNDE ANTWOORDEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - AARDRIJKSKUNDE ANTWOORDEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 NATUUR EN MILIEU LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - AARDRIJKSKUNDE De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in

Nadere informatie

Voortgangsrapportage PMR nr. 14. Deelproject Landaanwinning: Aanleg Maasvlakte 2 en Natuurcompensatie

Voortgangsrapportage PMR nr. 14. Deelproject Landaanwinning: Aanleg Maasvlakte 2 en Natuurcompensatie Voortgangsrapportage PMR nr. 14 Deelproject Landaanwinning: Aanleg Maasvlakte 2 en Natuurcompensatie Opgesteld door: Fred Wagemaker (RWS) en Paul van der Zee (HbR) Documenthistorie Versie Datum Gewijzigde

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VWO - AARDRIJKSKUNDE ANTWOORDEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VWO - AARDRIJKSKUNDE ANTWOORDEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 NATUUR EN MILIEU LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VWO - AARDRIJKSKUNDE De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in

Nadere informatie

MOSSELWAD Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee

MOSSELWAD Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee MOSSELWAD Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee EUCC, The Coastal Union Wageningen IMARES Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-CEME) Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek (NIOZ)

Nadere informatie

Voordelta Een bijzondere zee

Voordelta Een bijzondere zee Voordelta Een bijzondere zee Voordelta Een bijzondere zee Wist je dat de Voordelta, de zee voor de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden, een bijzonder natuurgebied is? Terwijl je geniet op het strand, gaan

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - AARDRIJKSKUNDE OPDRACHTEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - AARDRIJKSKUNDE OPDRACHTEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 NATUUR EN MILIEU LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - AARDRIJKSKUNDE De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in

Nadere informatie

Gebiedsbescherming, Windparken op Land en de praktijk van de Provincie Groningen. Aaldert ten Veen, Stibbe Olaf Slakhorst, Provincie Groningen

Gebiedsbescherming, Windparken op Land en de praktijk van de Provincie Groningen. Aaldert ten Veen, Stibbe Olaf Slakhorst, Provincie Groningen Gebiedsbescherming, Windparken op Land en de praktijk van de Provincie Groningen Aaldert ten Veen, Stibbe Olaf Slakhorst, Provincie Groningen Stibbe & Pondera Winddag 11 oktober 2016 Windparken en gebiedsbescherming:

Nadere informatie

Handhaving in de Voordelta

Handhaving in de Voordelta Handhaving in de Voordelta Handhavingsplan bij Natura 2000 Beheerplan Voordelta 2015-2021 Foto: André de la Sencerie in opdracht van: Kerngroep Handhaving Voordelta contactpersoon: C.J. Ladrak, Omgevingsdienst

Nadere informatie

Remote sensing in perspectief. Van kenniscyclus naar beleidscyclus. Roeland Allewijn. Rijksinstituut voor Kust en Zee

Remote sensing in perspectief. Van kenniscyclus naar beleidscyclus. Roeland Allewijn. Rijksinstituut voor Kust en Zee Remote sensing in perspectief Van kenniscyclus naar beleidscyclus Roeland Allewijn Rijksinstituut voor Kust en Zee Van jonge onderzoeker naar iets oudere manager De informatie- en kenniscyclus Van RS data

Nadere informatie

Wageningen IMARES. De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee. Pauline Kamermans

Wageningen IMARES. De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee. Pauline Kamermans De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee Pauline Kamermans is een samenwerkingsverband tussen Wageningen UR en TNO De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling

Nadere informatie

Evaluatie MEP Aanleg Maasvlakte

Evaluatie MEP Aanleg Maasvlakte Evaluatie MEP Aanleg Maasvlakte 2 2013 Datum Juni 2014 Status Definitief Evaluatie MEP Aanleg Maasvlakte 2 2013 Colofon Uitgegeven door Rijkswaterstaat Water, Verkeer en Leefomgeving Informatie Ad Stolk

Nadere informatie

Foto: Xander Koppelmans,

Foto: Xander Koppelmans, Foto: Xander Koppelmans, www.laatzeelandzien.nl Colofon Uitgegeven door Ministerie van Infrastructuur en Milieu Rijkswaterstaat Informatie www.rijkswaterstaat.nl Telefoon 0800-8002 Uitgevoerd door Rijkswaterstaat

Nadere informatie

Handelend in overeenstemming met de minister van Infrastructuur en Milieu en de minister van Defensie;

Handelend in overeenstemming met de minister van Infrastructuur en Milieu en de minister van Defensie; Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 22.04.2013, kenmerk 13058223 tot beperking in toegankelijkheid van gebieden ex artikel 20 Natuurbeschermingswet 1998, gelegen binnen de Natura

Nadere informatie

Vergunningen Huis. Onderwerp: Aanvraag wijziging vergunning Wet natuurbescherming. Lelystad, 15 augustus Geachte mevrouw van Dijk,

Vergunningen Huis. Onderwerp: Aanvraag wijziging vergunning Wet natuurbescherming. Lelystad, 15 augustus Geachte mevrouw van Dijk, 03 Ministerie van Economische Zaken Directoraat-generaal Natuur & Regio Directie Regio en Ruimtelijke Economie T.a.v. mw. mr. S.N.M. van Dijk Postbus 20401 2500 EK Den Haag Onderwerp: Aanvraag wijziging

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - AARDRIJKSKUNDE ANTWOORDEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - AARDRIJKSKUNDE ANTWOORDEN OPDRACHT 1 - MAASVLAKTE 2 NATUUR EN MILIEU LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - HAVO - AARDRIJKSKUNDE De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in

Nadere informatie

Plan van Aanpak PMR monitoring natuurcompensatie Voordelta. Deel A: Samenhang en integratie van percelen

Plan van Aanpak PMR monitoring natuurcompensatie Voordelta. Deel A: Samenhang en integratie van percelen Plan van Aanpak PMR monitoring natuurcompensatie Voordelta Deel A: Samenhang en integratie van percelen Deltares, 2010 Plan van Aanpak PMR monitoring natuurcompensatie Voordelta Deel A: Samenhang en integratie

Nadere informatie

Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden

Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden Bijlage C. Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden Waddenzee Habitat H1110A H1140A Permanent overstroomde zandbanken (getijdengebied) Slik- en zandplaten, (getijdengebied) Behoud oppervlakte

Nadere informatie

Inhoudelijke overwegingen Mosselkweek en invang in de Voordelta en Vlakte van de Raan

Inhoudelijke overwegingen Mosselkweek en invang in de Voordelta en Vlakte van de Raan Bijlage nummer 1 Horend bij 253769 Contactpersoon Inhoudelijke overwegingen Mosselkweek en invang in de Voordelta en Vlakte van de Raan Keizersgracht 5 5611 HB Eindhoven Postbus 6111 5600 HC Eindhoven

Nadere informatie

Kokkels in Waddenzee en Zeeuwse Delta,

Kokkels in Waddenzee en Zeeuwse Delta, Indicator 2 juli 2015 U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link [1] bekijken. De natuurlijke dynamiek van het

Nadere informatie

Welkom. Aanduiding proces Ligging gebieden Waar wordt wat getoetst? Werkwijze voortoets en NEA. Resultaten NEA tot nu toe Schieten:

Welkom. Aanduiding proces Ligging gebieden Waar wordt wat getoetst? Werkwijze voortoets en NEA. Resultaten NEA tot nu toe Schieten: Welkom NEA tot nu toe De Vliehors in opdracht van het Ministerie van Defensie DVD Noord Schieten Schietrange De Vliehors Marinehaven Activiteiten die zijn opgenomen in de voortoets en NEA Waddenzee Noordzeekustzone

Nadere informatie

Steenuil en ontheffingsaanvragen van de Flora- en faunawet. Martijn van Opijnen (Dienst Regelingen) Wouter van Heusden (Dienst Landelijk Gebied)

Steenuil en ontheffingsaanvragen van de Flora- en faunawet. Martijn van Opijnen (Dienst Regelingen) Wouter van Heusden (Dienst Landelijk Gebied) Steenuil en ontheffingsaanvragen van de Flora- en faunawet Martijn van Opijnen (Dienst Regelingen) Wouter van Heusden (Dienst Landelijk Gebied) 5 november 2011 Wat doen DR en DLG Dienst Regelingen is namens

Nadere informatie

PMR-NCV Jaarrapport Vogels 2014

PMR-NCV Jaarrapport Vogels 2014 PMR-NCV Jaarrapport Vogels 2014 Voortgang onderzoek sterns & zee-eenden in de Voordelta en Delta M.J.M. Poot R.C. Fijn T.J. Boudewijn C. Heunks J. de Jong W. Courtens H. Verstraete N. Vanermen E.W.M. Stienen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de minister van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de minister van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 57773 31 oktober 2016 Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 25 oktober 2016, kenmerk 16150943, tot

Nadere informatie

Overwinterende zee-eenden in het Belgische deel van de Noordzee:

Overwinterende zee-eenden in het Belgische deel van de Noordzee: Overwinterende zee-eenden in het Belgische deel van de Noordzee: hoeveel, waar en vooral WAAROM? Zwarte zee-eend - Yves Adams - Vilda Al sinds 1967 worden overwinterende zee-eenden (zwarte en grote zee-eend)

Nadere informatie

10 Wettelijke toetsingskaders natuur

10 Wettelijke toetsingskaders natuur MER Windpark Bouwdokken 133 10 Wettelijke toetsingskaders natuur 10.1 Inleiding In dit hoofdstuk worden de effecten op de natuur, zoals beschreven in het voorgaande hoofdstuk, getoetst aan het beleid en

Nadere informatie

Tussenresultaten De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud

Tussenresultaten De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud Tussenresultaten 2011-2015 De Zandmotor: Aanjager van innovatief kustonderhoud De Zandmotor In 2011 is voor de kust van Ter Heijde en Kijkduin De Zandmotor aangelegd: een grote kunstmatige zandbank in

Nadere informatie

Nota van antwoord bij Beheerplan Voordelta

Nota van antwoord bij Beheerplan Voordelta Nota van antwoord bij Beheerplan Voordelta Beantwoording inspraakreacties op Ontwerp-beheerplan Voordelta, Passende beoordeling Voordelta en Plan-MER Beheerplan Voordelta Nota van Antwoord 4 inhoudsopgave

Nadere informatie

Zandmotor Delflandse Kust

Zandmotor Delflandse Kust Zandmotor Delflandse Kust Een blik op 2,5 jaar bouwen met de natuur Een blik op 2,5 jaar bouwen met de natuur 1 In 2011 is voor de kust van Zuid-Holland ten zuiden van Den Haag een schiereiland van 21,5

Nadere informatie

M AAS V L AK TE 2 RUIMTE VOOR DUURZAME GROEI. Rotterdam, 16 juni 2014 René van der Plas, Directeur

M AAS V L AK TE 2 RUIMTE VOOR DUURZAME GROEI. Rotterdam, 16 juni 2014 René van der Plas, Directeur M AAS V L AK TE 2 RUIMTE VOOR DUURZAME GROEI Rotterdam, 16 juni 2014 René van der Plas, Directeur 1 Projectlocatie Copyright - Port of Rotterdam - Maasvlakte 2 2 Noodzaak uitbreiding haven 2008-2030 1960-1970

Nadere informatie

Raamwerk Monitoring en evaluatie programma

Raamwerk Monitoring en evaluatie programma Raamwerk Monitoring en evaluatie programma MER Bestemmingsplan Maasvlakte 2 Artist impression Maasvlakte 2 Raamwerk Monitoring en evaluatie programma MER Bestemmingsplan Maasvlakte 2 Auteur :M. Mul Documentnummer

Nadere informatie

Eilanden en biotische veranderingen in zee. Dr. ir. M.J. Baptist

Eilanden en biotische veranderingen in zee. Dr. ir. M.J. Baptist Eilanden en biotische veranderingen in zee Dr. ir. M.J. Baptist Megasuppletie Zandmotor Megasuppleties kunnen in de vorm van een eiland of schiereiland worden uitgevoerd. Eerste ontwerp ( Kustboekje,

Nadere informatie

Gezamenlijke regionale aanpak Vrachtwagenparkeren MRDH

Gezamenlijke regionale aanpak Vrachtwagenparkeren MRDH Gezamenlijke regionale aanpak Vrachtwagenparkeren MRDH ir. Ming Wong 20 juni 2017 Tel: 06 144 23 863 mailto: [email protected] INHOUD Aanleiding Trends en ontwikkelingen Stakeholders Plan van aanpak

Nadere informatie