8.2 Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "8.2 Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten."

Transcriptie

1 Thema/ onderwerp: Werkblad 8.2 Fort Elmina Korte samenvatting van de leeractiviteit: De geschiedenis van Fort Elmina wordt verteld a.d.h.v. afbeeldingen en een videofragment. Hierna gaan de leerlingen op weg naar Fort Elmina met een werkblad waarbij de leerlingen gebruik moeten maken van de windrichtingen. Het werkblad wordt kort toegelicht door de leerkracht. Nadat het werkblad in tweetallen is gemaakt wordt het klassikaal besproken. Vakgebied(en): Wereldoriëntatie Geschiedenis Aardrijkskunde Doelstelling(en): De leerlingen maken kennis met Fort Elmina. De leerlingen kunnen m.b.v. een atlas de reis naar Fort Elmina volgen. De leerlingen kunnen aanwijzingen volgen waarbij gebruik is gemaakt van de windrichtingen. De leerlingen kunnen zich inleven in de situatie aan boord van een schip. Didactische werkvormen: Klassikaal Tweetallen Benodigde tijd: Inleiding: Kern: Verwerking/ afsluiting: 10 minuten 30 minuten 20 minuten Voorbereiding: Kopiëren van het werkblad Op weg naar Elmina Windroos op het bord tekenen Atlassen Wereldkaart Organisatie Inleiding: De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten. Kern: De leerkracht tekent een windroos op het bord en zorgt ervoor dat er genoeg werkbladen zijn. Verwerking/ afsluiting: De leerlingen zitten op hun plaats. 1

2 Lesverloop: Inleiding: De leerkracht vertelt kort over de geschiedenis van Fort Elmina (hoe het in Nederlandse handen is gekomen). De leerlingen bekijken de foto s van Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen: Waarom is de ligging van Fort Elmina zo handig? Waar werd Fort Elmina voor gebruikt? Hoe zou jij je voelen als je daar zou zitten als slaaf? Waarom zouden de slavenhandelaars niet verder Afrika intrekken. (ziektes, gevaar, slaven werden door stamhoofden naar kust gebracht) Kern: De leerkracht bespreekt het gebruik van windrichtingen dit wordt gedaan a.d.h.v. een windroos die de leerkracht van tevoren op het bord heeft getekend. Hierna worden de vragen van het werkblad kort besproken en worden de leerlingen in tweetallen aan het werk gezet. Bij het maken van het werkblad mogen de leerlingen een atlas gebruiken. Verwerking/ afsluiting: De leerkracht bespreekt de vragen van het werkblad met de leerlingen, hierbij kan gebruik gemaakt worden van een wereldkaart die voor het bord gehangen wordt. Aanvullende ideeën: Vandaag de dag wordt het Fort Elmina gebruikt als museum. De leerlingen maken een tekening waarin ze Fort Elmina een nieuwe functie geven. Gebruik bij het bespreken van de windrichtingen een echt kompas. Hierbij kan de leerkracht de werking van een kompas uitleggen. Onderwijsleermaterialen: Bijlage 8.2.a: Geschiedenis van het Fort Elmina te Ghana Bijlage 8.2.b: Werkblad Op weg naar Elmina Bijlage 8.2.c: Antwoorden werkblad 2

3 Bijlage 8.2.a: Geschiedenis van het Fort Elmina te Ghana. Fort Elmina Ghana Geschiedenis Het zijn de Portugezen geweest die als eerste de westkust van Afrika hebben bezet. Dit was aan het einde van de vijftiende eeuw. De handelsroutes blijken erg lucratief en dus is beveiliging nodig. In 1482 wordt gestart met de bouw van het kasteel Sao Jorge Da Mina. De Portugezen wilden langs de hele kustlijn meerdere verdedigingswerken bouwen om zo de handelsroute, en het goud, te kunnen beheersen. Er blijken inderdaad kapers op de kust te zijn. In 1612 zijn het de Nederlanders die fort Nassau bouwen. En ze willen meer. Ze proberen een aantal keer het fort Elmina te veroveren. In 1625 is het Piet Heyn die een poging doet, maar deze mislukt. In 1637 krijgt hij van Johan Maurits, vanuit Brazilië een nieuwe opdracht fort Elmina te veroveren. Deze keer lukt het wel. En dus komt er een andere vlag op het fort, de Nederlandse driekleur. Ook de naam wordt veranderd. De lange Portugese naam wordt ingeruild voor het eenvoudigere Elmina. De Nederlanders deden het niet alleen om het goud en ivoor, nee, ze deden het zeker ook om de slaven. Tijdens het Portugese bewind was het al een fort waar veel slaven werden verhandeld. Dit kwam de Nederlanders goed uit omdat ze veel slaven nodig hadden op de plantages in Zuid-Amerika. Halverwege de zeventiende eeuw waren het de Nederlanders die het monopoly op de wereldzeeën hadden. Na deze tijd ging het snel. De Engelsen, Fransen, Denen, Zweden en Brandenburgers kregen ook zicht op wat mogelijk was in Afrika en zodoende moest het fort worden afgestaan. De Engelse Union Jack werd in 1872 gehesen. Toen, eind jaren vijftig van de twintigste eeuw, de Engelsen uit Ghana vertrokken, bleef het fort leeg en verpauperde het. Totdat de Nederlandse ambassade in Ghana de noodklok luidde en er fondsen geworven werden voor de restauratie. Daardoor is het fort nu nog in een goede staat. Heersers fort Elmina : Portugal Nederland Engeland 1957-heden Ghana 3

4 Bijlage 8.2.b: Werkblad Op zoek naar Elmina. We gaan een reis naar Fort Elmina maken. Met behulp van de informatie uit scheepsjournalen gaan we op zoek naar Elmina. Vraag 1 Met een fregat, een schip van de West-Indische Compagnie (WIC), zeilen we de haven van Middelburg uit en komen we op wat nu de Westerschelde is terecht. We varen nu in westelijke richting de op. Vraag 2 We varen na een uur op volle zee. We maken langzaam een draai in zuidelijke richting. De matrozen moeten zorgen dat het zeil gedraaid wordt voordat we van richting kunnen veranderen. We varen door de wateren van België richting Frankrijk. Je vaart nu heel dicht bij de Engelse en de Franse kust. Hoe heet dit water? Naam water:. Vraag 3 We komen nu in Het Kanaal. In de 17 e en 18 e eeuw waren hier veel kapers. In de verte ziet de bootsjongen, die in het kraaiennest zit, in de verte een schip met een zwarte vlag en witte doodskop. De kapitein geeft bevel het schip in westelijke richting te laten varen. Zo ontwijken we de piraten. Wat is de naam van deze oceaan? Naam oceaan:.. Vraag 4 Midden op zee besluit de kapitein om naar een haven te gaan om aan wal te kunnen gaan. Hij laat het schip een zuidoostelijke koers varen en komt langs de kust van Frankrijk en Portugal. Eenmaal lang de kust varend, komen we aan bij een grote stad met een naam die in de taal van het land haven heet. Welke havenstad is dit? Naam havenstad: Vraag 5 We varen weer verder in zuidelijke richting en gaan de volle zee weer op. We verlaten hier Europa. Het volgende werelddeel is Afrika. Hoe heet de meest zuidelijke stad van Spanje? De meest zuidelijke stad van Spanje:. Vraag 6 We varen nog steeds in zuidelijke richting en na een paar weken varen zien we in de verte een groep eilanden liggen. We leggen aan in Santa Cruz op Tenerife. Op welke eilandgroep zijn we nu aangekomen? En op welk eiland zitten we? Naam eilandengroep.. 4

5 Vraag 7 We varen nog steeds in zuidelijke richting, we komen langs de stad Dakar en de stad Freetown. Van welke landen zijn dit de hoofdsteden. Dakar is de hoofdstad van. Freetown is de hoofdstad van Vraag 8 De boot zeilt verder in oostelijke richting. We zijn bijna op de eindbestemming van de reis. We varen langs Freetown verder en komen langs drie andere landen. Noem de Nederlandse kustnamen die hier liggen en geef aan waarom je denkt dat deze zo heten. De Nederlandse kustnamen zijn;.... Ik denk dat deze kusten zo heten omdat;... Vraag 9 Na een lange reis zien we eindelijk in de verte een groot wit kasteel, het is het fort Elmina. De Nederlandse vlag wappert in de hoogste toren. In welk land, wat vroeger Goudkust heette, bevindt zich Fort Elmina? De hoofdstad van deze en aan welke kant van Afrika bevindt het fort zich dus. In het land:. Aan de.. elijke kant van Afrika. 5

6 Bijlage 8.2.c: Antwoorden werkblad Op zoek naar Elmina. We gaan een reis naar Fort Elmina maken. Met behulp van de informatie uit scheepsjournalen gaan we op zoek naar Elmina. Vraag 1 Met een fregat, een MCC-schip, zeilen we de haven van Middelburg uit en komen we op wat nu de Westerschelde is terecht. We varen nu in westelijke richting de Noordzee op. Vraag 2 We varen na een uur op volle zee. We maken langzaam een draai in zuidelijke richting. De matrozen moeten zorgen dat het zeil gedraaid wordt voordat we van richting kunnen veranderen. We varen door de wateren van België richting Frankrijk. Je vaart nu heel dicht bij de Engelse en de Franse kust. Hoe heet dit water? Naam water: Het Nauw van Calais. Vraag 3 We komen nu in Het Kanaal. In de 17 e en 18 e eeuw waren hier veel kapers. In de verte ziet de bootsjongen, die in het kraaiennest zit, in de verte een schip met een zwarte vlag en witte doodskop. De kapitein geeft bevel het schip in westelijke richting te laten varen. Zo ontwijken we de piraten. Wat is de naam van deze oceaan? Naam oceaan: Atlantische Oceaan. Vraag 4 Midden op zee besluit de kapitein om naar een haven te gaan om aan wal te kunnen gaan. Hij laat het schip een zuidoostelijke koers varen en komt langs de kust van Frankrijk en Portugal. Eenmaal lang de kust varend, komen we aan bij een grote stad met een naam die in de taal van het land haven heet. Welke havenstad is dit? Naam havenstad: Porto Vraag 5 We varen weer verder in zuidelijke richting en gaan de volle zee weer op. We verlaten hier Europa. Het volgende werelddeel is Afrika. Hoe heet de meest zuidelijke stad van Spanje? De meest zuidelijke stad van Spanje: Gibraltar Vraag 6 We varen nog steeds in zuidelijke richting en na een paar weken varen zien we in de verte een groep eilanden liggen. We leggen aan in Santa Cruz op Tenerife. Op welke eilandgroep zijn we nu aangekomen? En op welk eiland zitten we? Naam eilandengroep: Canarische Eilanden. Vraag 7 We varen nog steeds in zuidelijke richting, we komen langs de stad Dakar en de stad Freetown. Van welke landen zijn dit de hoofdsteden. 6

7 Dakar is de hoofdstad van Senegal Freetown is de hoofdstad van Sierra Leone Vraag 8 De boot zeilt verder in oostelijke richting. We zijn bijna op de eindbestemming van de reis. We varen langs Freetown verder en komen langs drie andere landen. Noem de Nederlandse kustnamen die hier liggen en geef aan waarom je denkt dat deze zo heten. De Nederlandse kustnamen zijn; Goudkust, Ivoorkust, Palmoliekust, Slavenkust, Peperkust Ik denk dat deze kusten zo heten omdat; deze producten hiervandaan komen Vraag 9 Na een lange reis zien we eindelijk in de verte een groot wit kasteel, het is het fort Elmina. De Nederlandse vlag wappert in de hoogste toren. In welk land wat vroeger Goudkust heette bevind zich Fort Elmina en aan welke kant van Afrika bevindt het fort zich dus. In het land: Ghana Aan de westelijke kant van Afrika. 7

De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben.

De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben. Thema/ onderwerp: Ontdekkaart 1.1 Slavenkralen Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen vullen de woorden op de goede plek in in de gatentekst. De leerlingen bevragen de kralen en maken

Nadere informatie

9.2 Bakstenen. Thema/ onderwerp: Werkblad

9.2 Bakstenen. Thema/ onderwerp: Werkblad Thema/ onderwerp: Werkblad 9.2 Bakstenen Korte samenvatting van de leeractiviteit: A.d.h.v. een werkblad komen de leerlingen erachter wat de Nederlandse invloeden op Suriname zijn (straten, polders, taal).

Nadere informatie

7.1 Scheepsjournaals

7.1 Scheepsjournaals Thema/ onderwerp: Ontdekkaart 7.1 Scheepsjournaals Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen vullen de woorden op de goede plek in in de gatentekst. De leerlingen bevragen het scheepsjournaal

Nadere informatie

De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben.

De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben. Thema/ onderwerp: Ontdekkaart 2.1 Kaurischelpen Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen vullen de woorden op de goede plek in in de gatentekst. De leerlingen bevragen de schelpen en maken

Nadere informatie

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart.

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. Regenten en vorsten LES 2 HANDEL 1600 Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. 1700 JE LEERT waarom de moederhandel zo belangrijk is; hoe de VOC werkt; hoe de WIC werkt.

Nadere informatie

5.1 Monumenten. De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben.

5.1 Monumenten. De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben. Thema/ onderwerp: Ontdekkaart 5.1 Monumenten Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen gaan een vrijheidsstandbeeld uitbeelden. Vervolgens bevragen de leerlingen de monumenten en maken op

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam: Werkblad 7 Ω Over Indië en Suriname Ω Les : Van Batavia tot Jakarta VOC Schepen van de VOC varen naar Indië om specerijen te halen. Specerijen zijn bijvoorbeeld peper, kruidnagel en nootmuskaat. De reis

Nadere informatie

BENODIGDHEDEN o Werkbladen o Antwoordkaarten o Eventueel verdiepingsopdracht

BENODIGDHEDEN o Werkbladen o Antwoordkaarten o Eventueel verdiepingsopdracht Leerkrachtinformatie Groep 6 Zeehavens in Zeeland Lesduur:90 minuten (klassikaal en in tweetallen) DOEL De leerlingen weten op een kaart van Zeeland de zeehavens te vinden en te benoemen; kunnen de werking

Nadere informatie

Jouw wereld op de kaart. werkblad. VMBO tl, HAVO, VWO klas 1

Jouw wereld op de kaart. werkblad. VMBO tl, HAVO, VWO klas 1 Jouw wereld op de kaart werkblad VMBO tl, HAVO, VWO klas 1 Jouw wereld op de kaart WERKBLAD Recht zo die gaat! Varen op de kaart van Mercator Deze tentoonstelling gaat over Mercator, een beroemde kaartenmaker

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis H1 (-1.5)

Samenvatting Geschiedenis H1 (-1.5) Samenvatting Geschiedenis H1 (-1.5) Samenvatting door een scholier 1178 woorden 19 november 2017 5,7 2 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Feniks Geschiedenis Samenvatting H1 Het Spaanse wereldrijk

Nadere informatie

Goud en roem, wapenjongen van zeerover Laurens de Graaf. door Arne Zuidhoek. voor groep 7 en 8

Goud en roem, wapenjongen van zeerover Laurens de Graaf. door Arne Zuidhoek. voor groep 7 en 8 Goud en roem, wapenjongen van zeerover Laurens de Graaf door Arne Zuidhoek voor groep 7 en 8 Vooraf Het boek Goud en roem vertelt het verhaal van de wereldberoemde zeerover Laurens de Graaf. In de 17e

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders Vroege Middeleeuwen. Tijd van jagers en boeren Prehistorie. - 3000 v C 500-1000

Tijd van monniken en ridders Vroege Middeleeuwen. Tijd van jagers en boeren Prehistorie. - 3000 v C 500-1000 jagers en boeren Prehistorie - 3000 v C monniken en ridders Vroege Middeleeuwen 500-1000 Grieken en Romeinen Oudheid -3000 v C - 500 n C steden en staten - Hoge en Late Middeleeuwen 1000 1500 ontdekkers

Nadere informatie

Voorbereidende les Het geheim van kapitein Jan May

Voorbereidende les Het geheim van kapitein Jan May Voorbereidende les Het geheim van kapitein Jan May Lesactiviteit: wereldkaart tekenen en een woordweb maken Groep: 7 en 8 Lesdoel: De leerlingen ontdekken dat Nederland slechts een klein onderdeel is van

Nadere informatie

LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER

LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER @ LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER ! inleiding Ik zal de Kaap ronden, Al moet ik blijven varen tot het einde der tijden! DE VLIEGENDE HOLLANDER Deze opdracht gaat over de legende van de Vliegende Hollander,

Nadere informatie

WERKBLAD. Naam: Namen van de andere leerlingen uit jouw groepje:

WERKBLAD. Naam: Namen van de andere leerlingen uit jouw groepje: Jouw wereld op de kaart WERKBLAD Groep 7 en 8 Recht zo die gaat! Varen op de kaart van Mercator Deze tentoonstelling gaat over Mercator, een beroemde kaartenmaker uit de 16de eeuw. Zijn wereldkaart wordt

Nadere informatie

Woordenschat Hallo wereld! van groep 5 tot en met 8

Woordenschat Hallo wereld! van groep 5 tot en met 8 Woordenschat Hallo wereld! van groep 5 tot en met 8 Hoi, ik woon in Nederland. Mijn doel is zo veel mogelijk nieuwe Nederlandse woorden leren. Waarom is dat zo belangrijk? Nou, ik vind het fijn als ik

Nadere informatie

4.1 Leven van een slaaf

4.1 Leven van een slaaf Thema/ onderwerp: Verschillende soorten slaven 4.1 Leven van een slaaf Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen maken kennis met de verschillende soorten slaven en kunnen een dag van één

Nadere informatie

Redactieteam De Wissel. De slavernij. Milan, Demian, Esperanza en Robin. K l e i w e g 1 5-1 7, V l i s s i n g e n

Redactieteam De Wissel. De slavernij. Milan, Demian, Esperanza en Robin. K l e i w e g 1 5-1 7, V l i s s i n g e n Redactieteam De Wissel De slavernij Milan, Demian, Esperanza en Robin 2014 K l e i w e g 1 5-1 7, V l i s s i n g e n Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 4 Slavenhandel in cijfers... 5 Inleiding... 5 De eerste

Nadere informatie

Handleiding leerkrachten

Handleiding leerkrachten Handleiding leerkrachten basisonderwijs Groep 7 en 8 Oriëntatie op jezelf en de wereld Kunstzinnige oriëntatie: muziek en dans Beste leerkracht... Dit lespakket gaat over een belangrijk onderdeel van de

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Vrijdag 11 december 2015 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: De leerlingen leren de persoonsvormen in een samengestelde zin te zoeken. De leerlingen leren de persoonsvorm correct te spellen.

Nadere informatie

[Kies de datum] REDACTIETEAM 3 SLAVERNIJ. Slavernij Redactieteam 3

[Kies de datum] REDACTIETEAM 3 SLAVERNIJ. Slavernij Redactieteam 3 [Kies de datum] REDACTIETEAM 3 SLAVERNIJ Slavernij Redactieteam 3 Inhoud 1. Nederland en slavenhandel 2. Zeeland en slavenhandel 3. Slavenhandel in cijfers 4. Excursie Middelburg 5. Driehoeksreizen 6.

Nadere informatie

Werkblad 1 (Bij bladzijde 2 en 3 van het lesboek)

Werkblad 1 (Bij bladzijde 2 en 3 van het lesboek) Naam: Werkboek Werkblad 1 (Bij bladzijde 2 en 3 van het lesboek) Op het plaatje hieronder zie je de beurs nog een keer. Dit keer zie je ook vier tekstballonnetjes. De mannen die een tekstballon boven hun

Nadere informatie

Praktische opdracht Geschiedenis West Indische Compagnie

Praktische opdracht Geschiedenis West Indische Compagnie Praktische opdracht Geschiedenis West Indische Compagnie Praktische-opdracht door een scholier 2719 woorden 21 mei 2002 5,7 216 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Inleiding De Nederlanders waren laatkomers

Nadere informatie

Geschiedenis van Suriname : Suriname van Engelse naar Nederlandse landbouwkolonie

Geschiedenis van Suriname : Suriname van Engelse naar Nederlandse landbouwkolonie Geschiedenis van Suriname 1667-1683: Suriname van Engelse naar Nederlandse landbouwkolonie 581-1795: De Republiek In de 17e en 18e eeuw spraken we nog niet van één Nederland maar, van de Republiek der

Nadere informatie

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal Een volk in opstand, een boze koning, een dappere koningin, een onoverwinnelijke vloot en... een storm. Dit is het spannende verhaal van de Spaanse

Nadere informatie

10.1 Literatuur. Organisatie : Inleiding De leerlingen zitten op hun plaats, hebben niks op hun tafel liggen en luisteren naar de leerkracht.

10.1 Literatuur. Organisatie : Inleiding De leerlingen zitten op hun plaats, hebben niks op hun tafel liggen en luisteren naar de leerkracht. Thema/ onderwerp: Spin Anansi 10.1 Literatuur Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen maken kennis met Anansi de spin en gaan a.d.h.v. een verhaal vragen beantwoorden over de tekst. Vakgebied(en):

Nadere informatie

10.2 Literatuur. Inleiding: De leerlingen zitten op hun plaats en luisteren naar de leerkracht. Ze hebben niks voor zich.

10.2 Literatuur. Inleiding: De leerlingen zitten op hun plaats en luisteren naar de leerkracht. Ze hebben niks voor zich. Thema/ onderwerp: Hoe Sjimmie veranderde 10.2 Literatuur Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen zien de verandering in de manier waarop tegen stripfiguur Sjimmie aangekeken werd en bedenken

Nadere informatie

Samenvatting Gouden Eeuw ABC

Samenvatting Gouden Eeuw ABC Samenvatting Gouden Eeuw ABC Week 1ABC: Gouden Eeuw algemeen Info: De Gouden Eeuw (1600-1700) De 17 e eeuw wordt de Gouden Eeuw genoemd, omdat er in Nederland veel geld werd verdiend. Vooral door de handel.

Nadere informatie

Driehoekshandel hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Driehoekshandel hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 July 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/61315 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING Naam: Lene Wuyts Campus Heverlee Hertogstraat 178 3001 Heverlee Tel. 016 375600 www.khleuven.be Vakkencombinatie: aardrijkskunde/biologie Stagebegeleider

Nadere informatie

Lees het verhaal over master Roelof en slaaf Tomboy (deel 1).

Lees het verhaal over master Roelof en slaaf Tomboy (deel 1). Lees het verhaal over master Roelof en slaaf Tomboy (deel 1). Kijk, een schip uit Amerika, Amerika is een nu een vrij land. Zie jij de blanke jongen? Hij heet Roelof. Roelof is de zoon van de gouverneur.

Nadere informatie

Geschiedenis van Suriname : de slavenhandel

Geschiedenis van Suriname : de slavenhandel Geschiedenis van Suriname 1502-1808: de slavenhandel 1502: het begin van de Europese slavenhandel Na de ontdekking van Amerika werden er door de Spanjaarden en Portugezen al snel plantages aangelegd. Op

Nadere informatie

Jouw wereld op de kaart. werkblad. VMBO tl, HAVO, VWO klas 1

Jouw wereld op de kaart. werkblad. VMBO tl, HAVO, VWO klas 1 Jouw wereld op de kaart werkblad VMBO tl, HAVO, VWO klas 1 Jouw wereld op de kaart WERKBLAD Recht zo die gaat! Varen op de kaart van Mercator Deze tentoonstelling gaat over Mercator, een beroemde kaartenmaker

Nadere informatie

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU?

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen gaan in tweetallen aan de slag en krijgen een werkblad. Welk land hoort bij de omschrijving? Elke lidstaat van

Nadere informatie

DE WERKVORM IN HET KORT

DE WERKVORM IN HET KORT EUROPESE UNIE MEI 2014 - POLITIEK IN PRAKTIJK #3 WAT HEB JE NODIG? Werkbladen met landomschrijvingen Kaart van Europa DE WERKVORM IN HET KORT Er zijn 28 landen lid van de Europese Unie. In deze opdracht

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 1 Inhoud Voorbereidende les Afsluitende les Aanvullend materiaal bij deze lessen staat op de website: Introductiefilmpje PowerPoint presentatie Werkbladen 2 Voorbereidende

Nadere informatie

Verslag van het Ghana-projectbezoek 12-19 februari 2012

Verslag van het Ghana-projectbezoek 12-19 februari 2012 1 Verslag van het Ghana-projectbezoek 12-19 februari 2012 Matching Grant project van de RC Heerlen en de RC Accra Airport te Accra in Ghana Paul Franken Tekst: Paul Franken Tekst ontvangen zondag 15 juli

Nadere informatie

6.1 Marron. Thema/ onderwerp: Drama

6.1 Marron. Thema/ onderwerp: Drama Thema/ onderwerp: Drama 6.1 Marron Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen krijgen les over de marrons (weggelopen slaven) en gaan met elkaar communiceren zonder te praten. Vakgebied(en):

Nadere informatie

WERKBLAD. (Naam leerling) (Naam medeleerlingen)

WERKBLAD. (Naam leerling) (Naam medeleerlingen) Jouw wereld op de kaart WERKBLAD Groep 7 en 8 Recht zo die gaat! Varen op de kaart van Mercator Deze tentoonstelling gaat over Mercator, een beroemde kaartenmaker uit de 16de eeuw. Zijn wereldkaart wordt

Nadere informatie

Welkom in Nederland 1

Welkom in Nederland 1 Welkom in Nederland 1 Inhoudsopgave : 1. Eisen voor de presentatie Blz. 2 2. Eisen voor het verslag 3 3. Wat geografen willen weten over een land? 4 4. De geschiedenis van een land 5 5. We zetten nu de

Nadere informatie

Driehoekshandel hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61315

Driehoekshandel hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61315 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 15 december 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/61315 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

Naam: Vakantie. Vraag 1. Ben je weleens op vakantie geweest? Waarheen? Werkblad vakantie - Aardrijkskunde groep 5 - Niveau blauw.

Naam: Vakantie. Vraag 1. Ben je weleens op vakantie geweest? Waarheen? Werkblad vakantie - Aardrijkskunde groep 5 - Niveau blauw. Naam: Vakantie _ Een groot aantal Nederlanders gaat ieder jaar één keer op vakantie. Vaak gaat de reis naar het buitenland, bijvoorbeeld naar Duitsland, Frankrijk, Spanje, of nog verder. Maar Nederlanders

Nadere informatie

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij.

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. Werkblad Introductie 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 2. PETJE OP, PETJE AF: WAAR OF NIET? Zijn de volgende zinnen

Nadere informatie

- Waarom contacten met de Arabische wereld belangrijk waren voor nieuwe kennis (6.1.2)

- Waarom contacten met de Arabische wereld belangrijk waren voor nieuwe kennis (6.1.2) Samenvatting door M. 1312 woorden 8 oktober 2012 5,5 14 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Bronnen 6.1 De renaissance in Italie Lakense stoffen = kostbare wollen stoffen. Renaissance = periode van

Nadere informatie

De Harderwijker Botterstichting zet HARDERWIJK. op de kaart. Harderwijk - New York Sponsert u ook?

De Harderwijker Botterstichting zet HARDERWIJK. op de kaart. Harderwijk - New York Sponsert u ook? De Harderwijker zet HARDERWIJK op de kaart Ter ere van Henry Hudson 400 jaar Harderwijk - New York Sponsert u ook? Met oud Hollandse schepen naar Amerika Voor deze happening wordt er één vloot samen gesteld

Nadere informatie

Tijdvak 2 Tijd van Grieken en Romeinen (3000 voor Chr. 500 na Chr.)

Tijdvak 2 Tijd van Grieken en Romeinen (3000 voor Chr. 500 na Chr.) De Romeinse Limes Een Romeinse grens door Nederland Korte lesomschrijving Nederland is meerdere keren onderdeel geweest van grote rijken. De eerste keer was 2000 jaar geleden toen de Romeinen de baas waren

Nadere informatie

Docentenhandleiding Trigamo

Docentenhandleiding Trigamo Docentenhandleiding Trigamo Wat is Trigamo? Trigamo betekent letterlijk het drie-spellen-spel. Het is een combinatie van TRIviant, GAnzenbord en MOnopoly. De leerling maakt in groepjes aan de hand van

Nadere informatie

Ketelbinkie. skvr.nl/onderwijs. Voorbereiding. Schooljaar 2014-2015

Ketelbinkie. skvr.nl/onderwijs. Voorbereiding. Schooljaar 2014-2015 Ketelbinkie Voorbereiding Schooljaar 2014-2015 skvr.nl/onderwijs inhoud 1. Ketelbinkie in de Klas 3 2. Suggesties voor de voorbereidende les 5 2.1 Het lied 5 2.2 Meer over varen in de 18 e eeuw 7 2.3 Vouwinstructie

Nadere informatie

Wat en waar zijn de wadden? Les met werkblad - topografie

Wat en waar zijn de wadden? Les met werkblad - topografie Les met werkblad - topografie Doel: De leerlingen kennen na afloop de namen van de waddeneilanden en de volgorde waarin ze liggen. Ze kunnen enkele belangrijke plaatsen rond het waddengebied aanwijzen

Nadere informatie

Suriname in de kijker

Suriname in de kijker 44 2012 Suriname in de kijker Dit boekje brengt jullie naar een land, ver hier vandaan. Een vliegtuig doet er ongeveer 9 uur over om van Schiphol (in Nederland) naar de hoofdstad Paramaribo te vliegen.

Nadere informatie

Les Aardrijkskunde & Geschiedenis

Les Aardrijkskunde & Geschiedenis C Deze les bestaat uit 16 vragen over de zeescheepvaart. De meeste vragen hebben ook met aardrijkskunde en geschiedenis te maken. Als je deze les af hebt, weet je alles over de scheepvaart! eerkeuzevragen

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Vrijdag 22 mei 2015 Inhoud: De leerlingen leren om kritisch te kijken naar verschillende artikelen in 7Days. De leerlingen leren om te voorspellen waar een artikel

Nadere informatie

Reizen door Europa. Ed van den Heuvel. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Reizen door Europa. Ed van den Heuvel. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Ed van den Heuvel 30 November 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/42536 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Ierland groep 7 en 8 - voor de leerkracht

Ierland groep 7 en 8 - voor de leerkracht 1 Ierland groep 7 en 8 - voor de leerkracht Leerdoel groep 7 en 8 Leerlingen weten dat Ierland zich sinds de toetreding tot de Europese Unie enorm heeft ontwikkeld, met name in de IT-sector. En dat daardoor

Nadere informatie

Columbus Ravensburger, 1991 KRAMER Wolfgang 2-6 spelers vanaf 10 jaar ± 60 minuten

Columbus Ravensburger, 1991 KRAMER Wolfgang 2-6 spelers vanaf 10 jaar ± 60 minuten Columbus Ravensburger, 1991 KRAMER Wolfgang 2-6 spelers vanaf 10 jaar ± 60 minuten De eerste kaart van de nieuwe wereld werd door Juan de la Cosa omstreeks 1500 getekend. Cosa begeleidde Columbus op zijn

Nadere informatie

Nederland. Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Welke bekende persoon is er altijd bij?

Nederland. Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Welke bekende persoon is er altijd bij? Nederland Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Waar? (vul in) Op de. in (plaats) Waarom zijn al die mensen daar?... Welke bekende persoon is er altijd bij?. Hoe heet het meisje rechts? Haar moeder viert

Nadere informatie

Taalfamilies. Nr. Thema Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Leergebied

Taalfamilies. Nr. Thema Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Leergebied 5.2 Taalfamilies Nr. Thema Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Leergebied 5.2 Taal & Evolutie 11 12 j. Groepswerk Klasgesprek 50 Atlas Nederlands Wereldoriëntatie Leren leren Sociale vaardigheden Kinderen

Nadere informatie

LESBESCHRIJVINGSFORMULIER

LESBESCHRIJVINGSFORMULIER LESBESCHRIJVINGSFORMULIER Beroepstaak 1 Omgaan met kinderen in een leersituatie Stageschool Plaats Stagementor Stagegroep Aantal kinderen Gegevens Stageschool Datum Naam student Groep Vakgebied Gegevens

Nadere informatie

2.2 Kaurischelpen. Thema/ onderwerp: Het keutjespel maken. Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen maken het keutjespel.

2.2 Kaurischelpen. Thema/ onderwerp: Het keutjespel maken. Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen maken het keutjespel. Thema/ onderwerp: Het keutjespel maken 2.2 Kaurischelpen Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen maken het keutjespel. Vakgebied(en): Geschiedenis Handenarbeid Doelstelling(en): Aan het

Nadere informatie

Michiel de Ruyter. Pagina 20, 28, 34, 47, 55. Link met andere vakken: taal dramatische expressie. 65 minuten

Michiel de Ruyter. Pagina 20, 28, 34, 47, 55. Link met andere vakken: taal dramatische expressie. 65 minuten Les behorend bij de volgende pagina s uit het boek Mail uit Barbarije : Pagina 20, 28, 34, 47, 55 Link met andere vakken: taal dramatische expressie Tijdsindicatie: 65 minuten 7.10 Held van Nederland?

Nadere informatie

VOC. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

VOC. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres E i Kiwijs 08 September 2011 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/32554 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Europese expansie hv123

Europese expansie hv123 banner Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres VO-content 16 augustus 2017 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/61298 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Cookies eten op Wall Street

Cookies eten op Wall Street Cookies eten op Wall Street Wat is er nog Nederlands in New York? Lesduur: 2 lesuren Lesvorm: presentatie Werkwijze: duo Wat heb je nodig? computer om presentatie te maken met Prezi of Popplet Deze les

Nadere informatie

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2015/2016

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2015/2016 Ontdek ons zoute DNA Zonder de scheepvaart geen Nederland basisonderwijs 2015/2016 Welkom in het scheepvaartmuseum amsterdam Ontdek Het leven aan boord van verschillende schepen, doe mee aan het havenspel

Nadere informatie

Aardrijkskunde. Thema / onderwerp Aardrijkskundeles met gebruikmaking van de geografische vierslag. Betekenis. Bedoeling

Aardrijkskunde. Thema / onderwerp Aardrijkskundeles met gebruikmaking van de geografische vierslag. Betekenis. Bedoeling Aardrijkskunde Thema / onderwerp Aardrijkskundeles met gebruikmaking van de geografische vierslag. Betekenis Welke betekenis heeft het thema / onderwerp voor de kinderen? Hoe leg je de relatie met de beginsituatie?

Nadere informatie

Groep 7 - Varen over de Westerschelde

Groep 7 - Varen over de Westerschelde Leerkrachtinformatie Groep 7 - Varen over de Westerschelde Lesduur:90 minuten (in tweetallen) DOEL De leerlingen weten welke type schepen er over de Westerschelde varen; hebben onderzocht hoe de stabiliteit

Nadere informatie

Opdracht 1: Gebruik kaart 1: Europa; Landen en hoofdsteden. Opdracht 2: Gebruik kaart 2: Europa; Wateren en gebergten.

Opdracht 1: Gebruik kaart 1: Europa; Landen en hoofdsteden. Opdracht 2: Gebruik kaart 2: Europa; Wateren en gebergten. 0 1 Werkblad: Geografie van Europa. Opdracht 1: Gebruik kaart 1: Europa; Landen en hoofdsteden. -a-geef de landen van Europa allemaal een eigen kleurtje. (je mag dezelfde kleur vaker gebruiken) -b-zet

Nadere informatie

QUIZ. geschiedenis hoofdstuk 1

QUIZ. geschiedenis hoofdstuk 1 QUIZ vraag 1: Over welke eeuw gaat dit hoofdstuk? A. De 20 ste eeuw B. De 14 de eeuw C. De 16 de eeuw D. De 18 de eeuw vraag 2: Hoe wordt deze tijd ook wel genoemd? A. Tijd van de Azteken en de Maya s.

Nadere informatie

Columbus ontdekkingsreiziger

Columbus ontdekkingsreiziger Columbus ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus was een ontdekkingsreiziger die op 12 oktober 1492 voet aan wal zette op een nieuw ontdekt continent, Amerika. Columbus werd waarschijnlijk in 1451 geboren.

Nadere informatie

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats).

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats). Het verhaal van 1588 Bodystorming Inleiding Het jaar 1588 is een belangrijk jaar in de geschiedenis van de Republiek. De gebeurtenissen die eraan vooraf gaan worden als feiten voorgelezen en tussen de

Nadere informatie

Ten noorden van de evenaar ligt het noordelijk halfrond. Ten zuiden daarvan het zuidelijk halfrond.

Ten noorden van de evenaar ligt het noordelijk halfrond. Ten zuiden daarvan het zuidelijk halfrond. Rekenen aan de aarde Introductie Bij het vak aardrijkskunde wordt de aarde bestudeerd. De aarde is een bol. Om te bepalen waar je je op deze bol bevindt zijn denkbeeldige lijnen over de aarde getrokken,

Nadere informatie

VOC. Jantje Postma. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/38582

VOC. Jantje Postma. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/38582 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Jantje Postma 26 June 2012 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/38582 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Werkstuk door een scholier 1892 woorden 4 april keer beoordeeld. Aardrijkskunde. De Verenigde Oost-Indische Compagnie

Werkstuk door een scholier 1892 woorden 4 april keer beoordeeld. Aardrijkskunde. De Verenigde Oost-Indische Compagnie Werkstuk door een scholier 1892 woorden 4 april 2011 5 113 keer beoordeeld Vak Aardrijkskunde De Verenigde Oost-Indische Compagnie Inhoudsopgave Voorwoord 2 Hoofdstuk 1 - Oprichting VOC 3 Hoofdstuk 2 Vaarroutes

Nadere informatie

Hoeveel buurlanden heeft Ivoorkust? Wat is de hoofdstad van Ivoorkust? a. Yamoussoukro b. Kaapstad c. Dakar. a. twee b. vijf c.

Hoeveel buurlanden heeft Ivoorkust? Wat is de hoofdstad van Ivoorkust? a. Yamoussoukro b. Kaapstad c. Dakar. a. twee b. vijf c. Hoeveel buurlanden heeft Ivoorkust? a. twee b. vijf c. zeven De buurlanden van Ivoorkust zijn Liberia, Guinea, Mali, Burkina Faso en Ghana. Wat is de hoofdstad van Ivoorkust? a. Yamoussoukro b. Kaapstad

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie

De Evolutietheorie. Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a

De Evolutietheorie. Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a De Evolutietheorie Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a 1 Inhoudsopgave 2. Inleiding... 3 3. Wat is Evolutie en wie is Darwin?... 4 3.1 Wat is Evolutie?... 4 3.2

Nadere informatie

Inhoud. Voorbereiding. Waar ga je naar toe. Hoe doe je het met School. Een probleem. Ik heb niks te doen. Dag en nacht varen.

Inhoud. Voorbereiding. Waar ga je naar toe. Hoe doe je het met School. Een probleem. Ik heb niks te doen. Dag en nacht varen. Inhoud Voorbereiding Waar ga je naar toe Hoe doe je het met School Een probleem Ik heb niks te doen Dag en nacht varen De wereld rond Geen eten Vissen Bang voor vissen haaien Snorkelen Terug INLEIDING.

Nadere informatie

Een astrolabium is een toestel waarmee plaats en hoogte van sterren berekend kan worden.

Een astrolabium is een toestel waarmee plaats en hoogte van sterren berekend kan worden. 7 1 2014 Tijd van ontdekkers en hervormers 5.1 De wereld wordt groter. Het begin van de Europese overzeese expansie Het veranderende mens en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een nieuwe wetenschappelijke

Nadere informatie

Een astrolabium is een toestel waarmee plaats en hoogte van sterren berekend kan worden.

Een astrolabium is een toestel waarmee plaats en hoogte van sterren berekend kan worden. 9 1 2014 Tijd van ontdekkers en hervormers 5.1 De wereld wordt groter. Het begin van de Europese overzeese expansie Het veranderende mens en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een nieuwe wetenschappelijke

Nadere informatie

LES: Snelle sommen 2. BENODIGDHEDEN Per leerling werkblad Snelle stappen (zie p. 5) potlood, 2 verschillende kleurpotloden, gum AFBEELDING SPELLETJE

LES: Snelle sommen 2. BENODIGDHEDEN Per leerling werkblad Snelle stappen (zie p. 5) potlood, 2 verschillende kleurpotloden, gum AFBEELDING SPELLETJE LES: Snelle sommen 2 DOEL oefenen van het snel uitrekenen van keersommen die worden weergegeven door een aantal muntjes van gelijke waarde; bewust worden dat strategieën kunnen helpen om keersommen snel

Nadere informatie

Begrijpend lezen. E i n d s i g n a l e r i n g k e r n 1 1. Inhoud De Eindsignalering bestaat uit de volgende toetsen:

Begrijpend lezen. E i n d s i g n a l e r i n g k e r n 1 1. Inhoud De Eindsignalering bestaat uit de volgende toetsen: Toet s i n s t r u c t i e E i n d s i g n a l e r i n g k e r n 1 1 Inhoud De Eindsignalering bestaat uit de volgende toetsen: Begrijpend lezen Spellingtoets deel 1 en 2 Veilig & vlot kern 11. Materialen

Nadere informatie

Werkblad Meander Thema 1: Onderweg

Werkblad Meander Thema 1: Onderweg Werkblad Meander Thema 1: Onderweg 1.1 Vakantiebestemmingen Schrijf 1, 2, 3, 4, 5, en 6 1. De reis start in Nederland 2. België is klein, dat gaat snel 3. Frankrijk is groot, pffff.wat duurt het lang!!

Nadere informatie

een harpoenier. Dan moeten jullie samen in één bed slapen.

een harpoenier. Dan moeten jullie samen in één bed slapen. In de herberg Ik heet Ismaël. Mijn geld is bijna op. En ik ben het leven op het land zat. Daarom wil ik gaan varen. Op een walvisvaarder, een schip dat op walvissen jaagt. Want ik ben erg nieuwsgierig

Nadere informatie

Samen op één wereldbol. 1. Geschiedkundige personen.

Samen op één wereldbol. 1. Geschiedkundige personen. 1. Geschiedkundige personen. In de Middeleeuwen was de algemene gedachte dat de aarde plat was. Wanneer je lang genoeg zou varen dan zou je van de aarde vallen.. Toch wisten de oude Grieken al lang dat

Nadere informatie

Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8)

Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8) Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8) Werkblad 1 Oorlog en vrede Nederland was in de 17de eeuw vaak

Nadere informatie

Slavernij in Afrika, Europese Slavenhandelaren

Slavernij in Afrika, Europese Slavenhandelaren DEEL Slavernij in Afrika, Europese Slavenhandelaren MIDDELEN Strip Ontvoering (pagina -) Bijlage Overzichtskaarten (pagina 66-67) Tijdlijn (onderaan op pagina 68-79) Bronnen (pagina 68-7) Doelen Kennis:

Nadere informatie

VOLVO OCEAN RACE - De route

VOLVO OCEAN RACE - De route WIJSHEIDS WERKBLAD 1.1 / HOOFDSTUK 1 / LEEFTIJD 10-12 NAAM: DATUM: Hallo! Dit is een race rond de wereld en de zeilers zullen waanzinnige plekken zien! Kun je de gaststeden benoemen, de landen waarin ze

Nadere informatie

De Ontdekkingsreiziger III

De Ontdekkingsreiziger III De Ontdekkingsreiziger I De Slaaf De Ontdekkingsreiziger II De Ontdekkingsreiziger III De Uitkijk De Cartograaf De Scheepsbouwer De Scheepskok De Matroos De Geestelijke De Koopvaarder De Scheepsdokter

Nadere informatie

aardrijkskunde PROVINCIES VAN NEDERLAND

aardrijkskunde PROVINCIES VAN NEDERLAND VOORBEREIDINGSTIJD 20 minuten LESTIJD 35 minuten aardrijkskunde PROVINCIES VAN NEDERLAND GROEP 5,6 LESDOEL De leerlingen leren door herhaling op snelheid, de provincies van Nederland te automatiseren.

Nadere informatie

Schokland Werelderfgoed Kijktocht voortgezet onderwijs

Schokland Werelderfgoed Kijktocht voortgezet onderwijs Schokland Werelderfgoed Kijktocht voortgezet onderwijs Opdracht 1 Bij de tekst Schokland Werelderfgoed op de grond. 1a. Deze luchtfoto is gemaakt rond 1930. Toen was Schokland nog echt een eiland. Waarom

Nadere informatie

Werkkatern 6 Welkom in onze provincie

Werkkatern 6 Welkom in onze provincie 1 Les 1 en 2 Mijn provincie 1 Mijn provincie op kaart Voer eerst volgende opdrachten uit op de kaart van je provincie - Kleur de gemeente waarin je school staat rood - Kleur je provinciehoofdstad geel,

Nadere informatie

Ik ben het Net. Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! VISSERIJ 7 8 GROEP. Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer.

Ik ben het Net. Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! VISSERIJ 7 8 GROEP. Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. VISSERIJ Ik ben het Net Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Europese Unie Haring! Verse

Nadere informatie

LES: Snelle sommen. BENODIGDHEDEN Per leerling werkblad Snelle stappen (zie p. 5) potlood, 2 verschillende kleurpotloden, gum AFBEELDING SPELLETJE

LES: Snelle sommen. BENODIGDHEDEN Per leerling werkblad Snelle stappen (zie p. 5) potlood, 2 verschillende kleurpotloden, gum AFBEELDING SPELLETJE LES: Snelle sommen DOEL oefenen van het snel uitrekenen van keersommen die worden weergegeven door een aantal muntjes van gelijke waarde; bewust worden dat strategieën kunnen helpen om keersommen snel

Nadere informatie

Koning Johan II was sterk geïnteresseerd in de voortzetting van de ontdekkingsreizen, maar wilde wat bereikt was ook behouden en verdedigen.

Koning Johan II was sterk geïnteresseerd in de voortzetting van de ontdekkingsreizen, maar wilde wat bereikt was ook behouden en verdedigen. BARTOLOMEU DIAS (1450 1500) Koning Johan II was sterk geïnteresseerd in de voortzetting van de ontdekkingsreizen, maar wilde wat bereikt was ook behouden en verdedigen. Hij liet daarom op verschillende

Nadere informatie

Leerlingen laten reflecteren op betekenis en historische gevolgen van ontmoetingen tussen culturen.

Leerlingen laten reflecteren op betekenis en historische gevolgen van ontmoetingen tussen culturen. TITEL: Historische strip NIVEAU: 2 havo/vwo en 3 vmbo-t, maar met aanpassing voor meer niveaus mogelijk. BENODIGDE TIJD: 25 minuten TIJDVAK(KEN): Tijdvak 6, maar kernopdracht voor alle tijdvakken mogelijk.

Nadere informatie

Sta in je recht. Lessen over (kinder)rechten voor PO

Sta in je recht. Lessen over (kinder)rechten voor PO Sta in je recht Lessen over (kinder)rechten voor Speed-date Wij hebben een rechtsysteem waar iedereen zich aan moet houden. Maar welke rechten zijn dat dan? Welke ken je en welke rechten lijken jou vanzelfsprekend?

Nadere informatie

Verslag van het nationaal archief Den Haag

Verslag van het nationaal archief Den Haag Verslag van het nationaal archief Den Haag Verslaggevers: Nafthali en Rens Wij gaan maandag 12 juni naar het nationaal archief in Den Haag. we gaan op zoek naar het gezonken schip van de VOC. VOC betekent:

Nadere informatie

De leerlingen uit groep 7A hebben in groepjes een onderdeel uitgewerkt wat in groep 7 aan bod komt. Veel leesplezier.

De leerlingen uit groep 7A hebben in groepjes een onderdeel uitgewerkt wat in groep 7 aan bod komt. Veel leesplezier. Groep van de week 7A De leerlingen uit groep 7A hebben in groepjes een onderdeel uitgewerkt wat in groep 7 aan bod komt. Veel leesplezier. Wij doen Topo wij zijn: Didier Senna Tobias en Thom Wij begonnen

Nadere informatie