Rechtswetenschappen. Bacheloropleiding Masteropleiding. studiegids

Transcriptie

1 Rechtswetenschappen Bacheloropleiding Masteropleiding studiegids

2 Inhoud 02 Rechten studeren 03 Studeren aan de Open Universiteit Studeren in een elektronische leeromgeving 05 Studiemogelijkheden 05 Cursussen die uit het aanbod gaan 06 Bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid Opleidingsschema Bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid 11 Masteropleiding Rechtsgeleerdheid Opleidingsschema Masteropleiding Rechtsgeleerdheid 13 Studiebegeleiding 15 Tentamen 16 Vrijstelling voor de bacheloropleiding 18 Toelating tot de masteropleiding 20 Inschrijven en kosten 22 Cursusbeschrijvingen 52 Voor studenten, door studenten Studiecentra Facultaire opleidingscommissie Studentenverenigingen Studentenraad Bibliotheekvoorzieningen Academia en SURFspot (Bijna) alumnus? 54 Procedures en regelgeving 55 Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling Service en informatie

3 Rechten studeren Hartelijk welkom bij de Faculteit Rechtswetenschappen van de Open Universiteit Nederland! U heeft zojuist de studiegids van onze faculteit opengeslagen. Deze gids is bedoeld voor studenten of potentiële studenten van de bachelor- of masteropleiding Rechtsgeleerdheid en bevat zoveel mogelijk de (praktische) informatie die u nodig heeft bij uw studie. Hier volgt ter introductie iets over onze opleiding, die net als andere opleidingen Rechtsgeleerdheid in Nederland bij voltooiing van de master recht geeft op de wettelijk beschermde titel Meester in de rechten (mr.; in het Engels Master of Laws, LLM). Bij onze faculteit studeren ongeveer 4000 studenten. De weten schappelijke staf van de opleiding heeft ervoor gezorgd dat alle hoofdvakken van het recht ruimschoots aan de orde komen, te weten: privaatrecht, staatsen bestuursrecht, strafrecht en internationaal- en Europees recht. Bovendien bevat het programma diverse cursussen die recht en regelgeving in een theoretisch en maatschappelijk perspectief plaatsen. Ten slotte is er aandacht voor het aanleren van juridische vaardigheden, zodat u in staat bent als competent jurist te werken. Het bijzondere van onze opleiding is, dat vrijwel alle studen ten in deeltijd studeren. Verder is belangrijk dat de Open Universiteit het uitgangspunt heeft in afstandsonderwijs, dat wil zeggen: zelfstandig studeren, onafhankelijk van tijd, plaats en tempo. De opleiding Rechtsgeleerdheid is heel breed. In het maatschappelijk verkeer is er nauwelijks een gebied te vinden waar het recht niet ordent of reguleert. Dat geldt zowel voor het domein van het openbare, als voor het private en intieme leven van mensen. Daarbij kan de jurist in verschillende gedaanten verschijnen: als adviseur, rechtsbijstandverlener, magistraat, bemiddelaar enzovoort.. Dat betekent dat de jurist zich kan of moet bezig houden met de meest uiteenlopende zaken. Een jurist moet in staat zijn om een veelheid van problemen te bekijken vanuit meerdere perspectieven. Tot de meer specifieke kennis en vaardigheden behoren onder andere: overzicht van en inzicht in de hoofdgebieden van het recht en hun onderlinge samenhang; het vermogen om maatschappelijke problemen of belangen te vertalen in een verdedigbaar juridisch betoog; het vermogen om op academisch niveau een juridisch betoog op te zetten of juist te weerleggen; een wetenschappelijke attitude, gepaard aan een goed gevoel voor verhoudingen. In vogelvlucht iets over de voorliggende studiegids. Een centrale plaats in deze studiegids is ingeruimd voor de opleidingsschema s - jaartrajecten en semesters - waarin de cursussen van de opleidingen bachelor en master Rechtsgeleerdheid worden opgesomd. In deze schema s zijn tevens tentamenvormen en -data opgenomen, en de begeleidingsvorm. De data, tijden en locaties van de begeleidingsbijeenkomsten staan in een afzonderlijk rooster dat tweemaal per jaar verschijnt op Studienet, te weten in juli en december. In de studiegids vindt u tevens alle cursusbeschrijvingen van het curriculum van de faculteit Rechtswetenschappen, alsmede informatie over de aanpak van begeleiding en mentoraat. Ook is een hoofdstuk gewijd aan activiteiten voor en door studenten. Ten slotte is er een apart deel over procedures en regelgeving. Ik wens u een vruchtbare en succesvolle studie toe! Prof. mr. dr. Evert F. Stamhuis Decaan faculteit Rechtswetenschappen Hoogleraar straf(proces)recht

4 Studeren aan de Open Universiteit Nederland Studeren aan de Open Universiteit doet u waar u maar wilt en op een tijdstip dat u schikt. Ook het studietempo bepaalt u zelf. Starten met studeren kan op elk moment. Vooropleidings- of toelatingseisen voor het bestuderen van cursussen of het volgen van de bacheloropleiding worden niet gesteld. Voor het volgen van de masteropleiding gelden wel bepaalde voorwaarden. De minimum toelatingsleeftijd bij de Open Universiteit is 18 jaar. Studiemateriaal Het studiemateriaal bestaat uit tekstboeken, werkboeken (al of niet elektronisch), cd-roms, dvd s en soms nog andersoortige materialen. Elke cursus is afzonderlijk te bestuderen en wordt afgesloten met een tentamen waarvoor bij een goed resultaat een certificaat wordt uitgereikt. Een bepaalde verzameling cursussen vormen een wetenschappelijke opleiding of een kort studieprogramma. Startpakket Als u het voornemen heeft een bacheloropleiding te vol gen, kunt u het beste starten met een zogenaamd Startpakket. U bestudeert dan de eerste twee modulen van de opleiding met uitgebreide begeleiding. In groepsbijeenkomsten komen naast inhoud ook zaken als een effectieve studieaanpak, planning, tentaminering en het gebruik van internet aan bod. Een startpakket geeft dus een goed beeld van wat u mag verwachten in het vervolg van de opleiding en van de capaciteiten die u daar voor nodig hebt. Onderwijs- en examenregeling (OER) Aan de basis van de bachelor-masteropleidingen staat de Onderwijs- en examenregeling (OER). Deze regeling wordt elk jaar door de Raad van Decanen vastgesteld na advies gehoord te hebben van de opleidingscommissies en studentenraad. In deze regeling staat het onderwijsprogramma beschreven én de rechten en plichten van de student. Vanaf 1 juli worden cursussen volgens de nieuwe regeling aangeboden. Een belangrijk onderdeel zijn de Uitvoeringsregelingen waarin specifieke bepalingen voor elke opleiding zijn opgenomen. De integrale Onderwijsen examenregeling en Uitvoeringsregelingen kunt u downloaden van de website. Vrijheid of structuur De wo-opleidingen van de Open Universiteit Nederland bestaan uit een vastgesteld programma waarbij een bepaalde volgorde van cursussen een volledige bachelorof of masteropleiding vormt. Het programma geeft een gedeelte vrij voor eigen invulling om een accent te kunnen leggen op de persoonlijke interesse van de student. Gemeenschappelijk deel: een groot aantal verplicht te volgen cursussen. Gebonden-keuze deel: uit een vastgestelde groep cursussen kan een persoonlijke selectie gemaakt worden. Vrije ruimte: uit het totale aanbod van cursussen kan een cursus worden ingebracht, dus niet specifiek uit het eigen opleidingsprogramma. Uitgesloten is hierbij de mogelijkheid van het inbrengen van een cursus uit een masteropleiding in een bacheloropleiding. Aanschuifonderwijs: cursussen uit het aanbod van andere universiteiten kunnen worden ingebracht in de vrije ruimte nadat de Facultaire toetsingscommissie hiervoor toestemming heeft gegeven. Studiepunten en modulen Een cursus bestaat uit één of meer modulen, waarbij 1 module gelijk staat aan 4,3 studiepunten. De cursusomvang in deze studiegids wordt uitgedrukt in modulen. Het bestuderen van 1 module kost u 100 à 120 studie-uren. Bacheloropleiding 42 modulen = 180 studiepunten Propedeuse (14 modulen) Postpropedeuse (28 modulen) Masteropleiding 14 modulen = 60 studiepunten Tentamen De cursussen worden telkens afgesloten met een tentamen. In het hoofdstuk Tentamen worden de verschillende tentamenvormen toegelicht. In het opleidingsschema in deze gids staat aangegeven met welk tentamen en wanneer een cursus kan worden afgerond. 3

5 Studeren in een elektronische leeromgeving Het studiemateriaal van een cursus bestaat uit studieopdrachten en informatiebronnen. De studieopdrachten vindt u in het elektronisch werkboek. De informatiebronnen kunnen bestaan uit gedrukte cursusboeken eventueel aangevuld met digitale informatiebronnen, cd-roms en multimediale programmatuur, maar ook uit informatie die u zelfstandig verzamelt. Alle cursussen worden elektronisch begeleid via internet. Daarom is het niet mogelijk om aan de Open Universiteit te studeren zonder computer met internetaansluiting. Die heeft u nodig om op de hoogte te kunnen blijven van cursusgebonden informatie, de studieopdrachten te lezen, uw uitwerkingen te uploaden en om contact te onderhouden met andere studenten en docenten via en en discussieforums. Studienet Als student krijgt u toegang tot de besloten elektronische leeromgeving van de Open Universiteit Nederland: Studienet. Op Studienet vindt u aanvullende informatie over uw faculteit, studietaken, discussiegroepen en nieuwsforums. Het is ook mogelijk documenten te plaatsen en naar wens te delen met anderen. Studienet is tevens een uitstekende omgeving om met medestudenten of docenten online informatie uit te wisselen of te discussiëren over de studiestof. Studieaanbod Het totale onderwijsaanbod wordt op onze website gepubliceerd bij Studieaanbod. Elke cursus wordt inhoudelijk uitgebreid beschreven. Bij deze informatie staat ook welke voorkennis wordt gevraagd, hoe en wanneer de cursus wordt begeleid of getentamineerd. Op de betreffende cursuspagina kunt u de cursus online bestellen. Studie-informatie Alle algemene informatie over studeren aan de Open Universiteit en alle benodigde formulieren en documenten worden gepubliceerd op de website bij Studeren. Voor vragen kunt u daar ook terecht bij Vraag en Antwoord en kunt u zelf direct het antwoord vinden. Is dit niet het geval dan kunt u persoonlijk uw vraag stellen aan een van onze medewerkers. of Studieplanner Om een goed studieresultaat te behalen en zo veel mogelijk gebruik te maken van uw beschikbare studietijd is het plannen van uw studie raadzaam. De Studieplanner geeft een aantal gegevens weer waardoor het indelen van uw studie overzichtelijk wordt. Nadat u invoert hoeveel uren per week u beschikbaar heeft voor de studie, ziet u meteen wanneer u klaar bent voor het afleggen van een tentamen. Andersom kan ook, als u op een bepaalde datum uw cursus wil afronden, berekent de studieplanner hoeveel studie-uren u per week nodig heeft. U kunt ook meerdere cursussen plannen en rekening houden met vakanties. Studiepad online Naast het plannen van het bestuderen van een cursus, kunt u ook uw studievorderingen raadplegen in het Studieresultatensysteem (SRS). Als u een opleiding volgt geeft SRS een overzicht van het afgelegde, lopende en resterende studiepad weer van de opleiding waarmee u bezig bent. Studiecoach op internet Veel studenten merken dat een studie aan een afstandsuniversiteit een nieuwe aanpak van studeren vergt. Sommige studenten zijn misschien al een tijdje uit het studieritme en moeten er weer even inkomen en goed timemanagement is dan geen overbodige luxe! Maar ook een goede motivatie en studieplanning is dan belangrijk. Er zijn verschillende studiemethoden om informatie op te nemen en te onthouden en zijn er ook veel manieren om hoofd- en bijzaken te onderscheiden. Op de Studiecoach vindt u tips en suggesties over diverse onderwerpen om uw kwaliteiten en vaardigheden te verbeteren en actief te leren studeren. 4

6 Studiemogelijkheden Er zijn diverse manieren om de cursussen van de faculteit Rechtswetenschappen te volgen: als onderdeel van een academische bachelor- of masteropleiding, of als losse cursus. Wat u kiest zal afhangen van uw doelstelling en de tijd die u beschikbaar heeft. De formele, wettelijke ingangseisen verschillen per mogelijkheid. De begeleiding kan per cursus variëren. Sommige cursussen zijn echter niet los te verkrijgen. In beginsel zijn drie tentamenkansen bij elke cursusinschrijving inbegrepen, uitzonderingen voortvloeiend uit de aard van de cursus niet inbegrepen. Na het succesvol afronden van een cursus, ontvangt u een certificaat. Wilt u later een volledige opleiding volgen, dan kunt u uw behaalde certificaten inbrengen in een opleiding. Een certificaat kan ook vrijstelling opleveren bij andere universiteiten of hogescholen. Cursussen die uit het aanbod gaan Ons onderwijs wordt continu bijgesteld zodat dit aan de actuele eisen voldoet. Vernieuwing van de opleidingen houdt ook in dat cursussen uit het aanbod worden genomen. Dit zijn de cursussen (met als laatste tentamendatum): R04232 Overeenkomstenrecht ( , , ) R10112 Inleiding strafrecht ( ) R16252 Constitutioneel recht ( , ) R16341 Rechtsbescherming tegen de overheid ( , , ) R25111 Recht en samenleving ( , ) R26231 Burgerlijk procesrecht ( ) R30332 Belastingrecht ( ) R35231 Aansprakelijkheidsrecht ( , , ) R36232 Bestuursrecht ( , , , nov 2010)** R37262 Formeel strafrecht ( , , , nov 2010)** R37361 Internationaal strafrecht in Europa ( , , ) R38272 Materieel strafrecht ( , , ) R51331 Detentierecht ( ) R64332 Consumentenrecht ( ) ** Deze cursus is of wordt uit het aanbod genomen en wordt nog getentamineerd. De precieze laatste tentamendata zijn nog niet bekend. Deze worden ongeveer één jaar van tevoren gepubliceerd. 5

7 Bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid De bacheloropleiding heeft een omvang van 42 modulen en bestaat uit twee fasen: de propedeuse (14 modulen) en de postpropedeuse (28 modulen). De bacheloropleiding kenmerkt zich door een meer algemene, brede vorming. Heeft de propedeuse een inleidend karakter, de postpropedeuse zorgt voor verdieping van kennis en inzicht. De bacheloropleiding wordt afgerond met een integratiepracticum. Aan de basis van de bacheloropleiding staat de Onderwijs- en examenregeling (OER) die het College van bestuur voor elk academisch jaar opnieuw vaststelt. Wij maken u attent op het grote belang van het goed doornemen van de zogeheten uitvoeringsregels van de OER Deze kunt u vinden op de faculteitstab op Studienet. Het recht wijzigt voortdurend. De cursussen worden dan ook zeer regelmatig geactualiseerd of gereviseerd. Dat kan gevolgen hebben voor de tentaminering: aanvullingen behoren dikwijls tot de tentamenstof, oude versies worden nog maar een korte periode getentamineerd, enzovoort. Dit wordt altijd gemeld in het studentenblad Modulair en op de website. Wij raden u aan op de hoogte te blijven van ontwikkelingen rond uw cursussen die gepubliceerd worden in Modulair en op Studienet. Eerste deel van de propedeuse U begint de propedeuse met de inleidende Basiscursus recht met een omvang van twee modulen. Deze cursus geeft u een elementair overzicht van het in Nederland geldende recht en de manier waarop dit tot stand komt en wordt gehandhaafd. Naast het verwerven van kennis en inzicht in de fundamentele beginselen van het recht, wordt aandacht besteed aan juridische vaardigheden zoals het omgaan met een wettenbundel, het lezen van jurisprudentie en het toepassen van rechtsregels op feiten. De cursus bestaat uit een studieboek en een werkboek. Als studieboek wordt gebruikt Inleiding tot de studie van het Nederlandse recht van Van Apeldoorn, bewerkt door prof. mr. J.M. Reijntjes e.a. Het werkboek bestaat voor een groot deel uit oefenmateriaal in vraag- en antwoordvormen en volgt de structuur van het studieboek. Gedurende deze cursus kunt u deelnemen aan groepsbijeenkomsten. Deze begeleiding wordt in zoveel mogelijk studiecentra aangeboden. U moet rekenen op zes bijeenkomsten. Deelname is niet verplicht, maar wordt sterk aanbevolen. Naast deze begeleiding kunt u gebruik maken van het Studienet van de Open Universiteit Nederland, waar u o.a. kunt deelnemen aan de elektronische discussiegroep bij deze cursus. Vervolg propedeuse Na de Basiscursus recht (2 modulen) voltooit u de overige 12 modulen van de propedeuse in 2 jaar, indien u 6 modulen per jaar bestudeert. Een kleiner aantal kan ook, maar dan zal de propedeuse evenredig langer duren. Tijdens de propedeuse krijgt u een inleiding in de verschillende rechtsgebieden, te weten strafrecht, privaatrecht, staatsrecht, bestuursrecht en internationaal recht. Tevens leert u in de cursus Recht en samenleving het recht te plaatsen in zijn maatschappelijke context, en in de cursus Rechtsgeschiedenis 1 in zijn historische context. Ook oefent u verder in juridische vaardigheden in de cursus Juridische vaardigheden 1, waarvan het tentamen geheel bestaat uit het maken van opdrachten waaronder het schrijven van korte juridische werkstukken. Ook de cursussen Europakunde en Rechtsfilosofie maken deel uit van de propedeuse. In de propedeuse worden bij voldoende deelname voor de meeste cursussen begeleidingsbijeenkomsten georganiseerd in een groot aantal studiecentra. 6

8 Postpropedeuse Het postpropedeutisch gedeelte omvat 28 modulen. In deze fase leert u juridische problemen uit de diverse rechtsgebieden op te lossen en het antwoord juridisch correct te formuleren. De tentamens van de cursussen bestaan daarom relatief vaak uit open vragen. Met name in de cursus Juridische vaardigheden 2 leert u een betoog te schrijven over een juridisch onderwerp. U moet daarvoor juridische informatie verzamelen in bibliotheken, met behulp van cd-roms en op internet. Voor veel cursussen in deze fase worden regionale begeleidingsbijeenkomsten georganiseerd volgens een carrouselmodel: elk jaar afwisselend in één van de drie studiecentra die tot een bepaalde regio behoren (zie het hoofdstuk Studiebegeleiding verderop in deze gids). Enkele cursussen worden begeleid via discussiegroepen, telefonische ondersteuning en/of . De bachelorfase sluit ten slotte af met een verplicht integratiepracticum, dat een omvang heeft van 2 modulen. Bij dit practicum komen de verschillende juridische vaardigheden (zowel mondelinge als schriftelijke) binnen diverse rechtsgebieden geïntegreerd aan bod. U dient aan te tonen deze juridische vaardigheden in voldoende mate te beheersen. Vrije ruimte De vrije ruimte binnen de bacheloropleiding bestaat uit 5 modulen. Deze vrije ruimte kunt u invullen met cursussen die u kiest uit het totale cursusaanbod van de Open Universiteit Nederland of met een van de volgende juridische cursussen: Consumentenrecht, Verzekeringsrecht Rechtspersonenrecht 2, Zomerschool Recht in Europa en de Open module. Het is echter niet toegestaan om hierin cursussen op te nemen uit de masteropleiding. Studietempo en volgorde van cursussen De opleiding heeft een duidelijke structuur. In het opleidingsschema hierna in de studiegids kunt u zien dat de gehele opleiding is verdeeld over jaartrajecten. Elk traject is verdeeld in twee semesters. Het schema gaat uit van een studietempo van zes modulen per jaar. De volgorde van de cursussen binnen de jaartrajecten is een aanbevolen volgorde: de spreiding van de cursussen over de semesters vormen de basis voor de begeleidingsbijeenkomsten en aansluitende tentamens en herkansingen. de cursussen sluiten op deze manier inhoudelijk en qua niveau op elkaar aan. 7 BACHELOropleiding

9 Opleidingsschema Bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid Semester code titel modulen begeleidingsvorm tentamenvorm tentamendata blz. sept. 09 aug. 10 Propedeuse, start september 2009 Startpakket September R01152 Basiscursus recht 2 groepsbijeenkomsten alle studiecentra sys (mc) volgens afspraak 23 vervolg propedeuse Februari R74112 Inleiding strafrecht 2 groepsbijeenkomsten alle studiecentra sys (mc) volgens afspraak 30 R19251 Inleiding internationaal recht 1 standaard CBT (mc) volgens afspraak 28 September R05151 Inleiding staatsrecht 1 groepsbijeenkomsten alle studiecentra schriftelijk (mc) 18-11, 27-1, R08181 Inleiding bestuursrecht 1 groepsbijeenkomsten alle studiecentra cbt (mc) 26-1, 13-4, R12221 Rechtsgeschiedenis 1 1 groepsbijeenkomsten per regio sys (mc) volgens afspraak 37 Februari R25121 Recht en samenleving 1 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 14-4, 23-6, R28221 Rechtsfilosofie 1 landelijke studiedag sys (mc) volgens afspraak 36 R32231 Europakunde 1 standaard sys (mc) volgens afspraak 26 September R26121 Juridische vaardigheden 1 1 standaard opdracht volgens afspraak 32 Postpropedeuse R02132 Inleiding privaatrecht 2 groepsbijeenkomsten alle studiecentra sys (mc + open) volgens afspraak 29 Februari (2e helft strafrechtjaar) R06271 Rechtspersonenrecht 1 1 standaard sys (mc) volgens afspraak 37 R37272 Formeel strafrecht 2 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 23-6, September (1e helft privaatrechtjaar) R04242 Overeenkomstenrecht 2 groepsbijeenkomsten schriftelijk (open) 16-11, 26-1, R35241 Aansprakelijkheidsrecht 1 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 12-4, 21-6, Februari (2e helft privaatrechtjaar) R22252 Goederenrecht 2 groepsbijeenkomsten per regio CBT (mc) volgens afspraak 27 R26241 Burgerlijk procesrecht 1 landelijke studiedag per regio CBT (mc) volgens afspraak 24 September (1e helft staats- bestuursrechtjaar) R17341 Grondrechten 1 landelijke studiedag schriftelijk (mc) 17-11, 25-1, R16262 Constitutioneel recht 2 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk 27-1, 14-4, (mc + open) Februari (2e helft staats- bestuursrechtjaar) R36242 Bestuursrecht 2 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 18-11, 22-6, R16351 Rechtsbescherming tegen 1 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 12-4, 21-6, de overheid September (1e helft strafrechtjaar) R44211 Juridische vaardigheden 2 1 groepsbijeenkomsten per regio (v) opdracht + volgens afspraak 32 bijeenkomsten R38282 Materieel strafrecht 2 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 25-1, 13-4, Februari Vrij te kiezen cursussen 3 September R17261 Personen- en familierecht 1 standaard schriftelijk (open) 27-1, 14-4, R29221 Rechtssociologie 1 landelijke dag schriftelijk (open) 18-11, 27-1, R73211 Juridische (gespreks)- 1 groepsbijeenkomsten (v) opdracht volgens afspraak 33 vaardigheden 3 2

10 Semester code titel modulen begeleidingsvorm tentamenvorm tentamendata blz. sept. 09 aug. 10 Februari Vrij te kiezen cursussen 2 R49312 Integratiepracticum 2 2 elektronisch/ groepsbijeenkomsten (v) opdracht volgens afspraak 31 Propedeuse, start februari 2010 Startpakket Februari R01152 Basiscursus recht 2 groepsbijeenkomsten alle studiecentra 1 sys (mc) volgens afspraak 23 vervolg propedeuse September R05151 Inleiding staatsrecht 1 groepsbijeenkomsten alle studiecentra schriftelijk (mc) 18-11, 27-1, R08181 Inleiding bestuursrecht 1 groepsbijeenkomsten alle studiecentra cbt (mc) 26-1, 13-4, R12221 Rechtsgeschiedenis 1 1 groepsbijeenkomsten per regio sys (mc) volgens afspraak 37 Februari R74112 Inleiding strafrecht 2 groepsbijeenkomsten alle studiecentra sys (mc) volgens afspraak 30 R19251 Inleiding internationaal recht 1 standaard sys (mc) volgens afspraak 28 September R26121 Juridische vaardigheden 1 1 standaard opdracht volgens afspraak 32 R02132 Inleiding privaatrecht 2 groepsbijeenkomsten alle studiecentra sys (mc + open) volgens afspraak 29 Februari R25121 Recht en samenleving 1 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 14-4, 23-6, Postpropedeuse R28221 Rechtsfilosofie 1 landelijke studiedag sys (mc) volgens afspraak 36 R32231 Europakunde 1 standaard sys (mc) volgens afspraak 26 September (1e helft privaatrechtjaar) R04242 Overeenkomstenrecht 2 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 16-11, 26-1, R35241 Aansprakelijkheidsrecht 1 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 12-4, 21-6, Februari (2e helft privaatrechtjaar) R26241 Burgerlijk procesrecht 1 landelijke studiedag CBT (mc) volgens afspraak 24 R22252 Goederenrecht 2 groepsbijeenkomsten per regio CBT (mc) volgens afspraak 27 September (1e helft staats- bestuursrechtjaar) R17341 Grondrechten 1 landelijke studiedag schriftelijk (mc) 17-11, 25-1, R16262 Constitutioneel recht 2 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk 27-1, 14-4, (mc + open) Februari (2e helft staats- bestuursrechtjaar) R36242 Bestuursrecht 2 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 18-11, 22-6, R16351 Rechtsbescherming tegen 1 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 12-4, 21-6, de overheid September (1e helft strafrechtjaar) R44211 Juridische vaardigheden 2 1 groepsbijeenkomsten per regio (v) opdracht+ volgens afspraak 32 bijeenkomsten R38282 Materieel strafrecht 2 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 25-1, 13-4, Februari (2e helft strafrechtjaar) R06271 Rechtspersonenrecht 1 1 standaard sys (mc) volgens afspraak 37 R37272 Formeel strafrecht 2 groepsbijeenkomsten per regio schriftelijk (open) 23-6, BACHELOropleiding

11 Semester code titel modulen begeleidingsvorm tentamenvorm tentamendata blz. sept. 09 aug. 10 Postpropedeuse September R17261 Personen- en familierecht 1 standaard schriftelijk (open) 27-1, 14-4, R29221 Rechtssociologie 1 landelijke dag schriftelijk (open) 18-11, 27-1, R73211 Juridische (gespreks)- 1 groepsbijeenkomsten (v) opdracht volgens afspraak 33 vaardigheden 3 2 Februari Vrij te kiezen cursussen 3 September Vrij te kiezen cursussen 2 R49312 Integratiepracticum 2 2 elektronisch/groepsbijeenkomsten (v) opdracht volgens afspraak 31 1 De aanduiding groepsbijeenkomsten alle studiecentra betekent dat slechts indien mogelijk de begeleiding in alle studiecentra plaatsvindt; raadpleeg het semesterrooster op studienet voor de exacte locaties 2 voor deze cursus dient u te beschikken over een computer met internetverbinding, inschrijving pas mogelijk na voorafgaande schriftelijke toestemming (v) betekent verplichte deelname Voor de Open module 1 (R40311) kan pas worden ingeschreven na toelating door de faculteit. Deze cursus kan alleen worden opgenomen in de vrije ruimte. Let op: in de postpropedeuse wordt groepsbegeleiding aangeboden in carrouselsysteem bij deelname door tenminste tien studenten. 10

12 Masteropleiding Rechtsgeleerdheid Algemeen De masteropleiding is een zelfstandige opleiding die wordt afgesloten met een getuigschrift. De masteropleiding Rechtsgeleerdheid aan de Open Universiteit Nederland heeft een omvang van 14 modulen. Het bachelorgetuigschrift Rechtsgeleerdheid behaald aan de Open Universiteit Nederland of aan een andere Nederlandse universiteit biedt onvoorwaardelijk toelating tot de masteropleiding. Voortbouwend op de brede, algemene benadering van het recht in de bacheloropleiding, kenmerkt de meer specialistische masteropleiding zich door een stevige verdieping van kennis, inzichten en vaardigheden. De masteropleiding wordt voorts gekenmerkt door meer fundamenteel wetenschappelijk onderzoek en integratie van kennis, inzicht en vaardigheden. De doelstelling van de master is een opleiding te bieden tot een algemeen en breed gevormd jurist die in staat is tot zelfstandige beroepsuitoefening op wetenschappelijk niveau, alsmede tot het doen van wetenschappelijk onderzoek. De masteropleiding is aldus wetenschappelijk gericht, niet beroepsgericht. De Nederlandse opleidingen Rechtsgeleerdheid laten het over aan de beroepsorganisaties bijvoorbeeld de Nederlandse Orde van Advocaten of aan toekomstige werkgevers om juristen voor te bereiden op een specifieke beroepspraktijk. De masteropleiding wordt afgerond met een afstudeeropdracht (scriptie). Na het met succes afronden van de masteropleiding ontvangt u een getuigschrift, waarna u de titel Master of Laws (LLM) mag voeren. Competenties De masteropleiding bestaat niet enkel uit theorie: in de opleiding staat tevens de ontwikkeling van juridische competenties centraal. Als afgestudeerd jurist bent u compleet gevormd voor de zelfstandige beoefening van de rechtswetenschap of voor de beroepsmatige toepassing van uw rechtswetenschappelijke kennis. U heeft breed en diepgaand inzicht verworven in het Nederlands recht en heeft alle benodigde bagages voor het zelfstandig verrichten van wetenschappelijk onderzoek. Door uw kennis, inzichten, vaardigheden en doorzettingsvermogen bent u in staat om over de grenzen van de rechtsgebieden en het nationale recht heen te redeneren en te werken. Mastertitel met en zonder civiel effect Afhankelijk van de gevolgde vooropleiding geeft een afgeronde wo-masteropleiding Rechtsgeleerdheid bij de Open Universiteit Nederland recht op het voeren van de mastertitel, al dan niet met civiel effect. Het bezit van een mastergetuigschrift met civiel effect is een voorwaarde om toegelaten te worden tot de advocatuur of rechterlijke macht. Een mastertitel met civiel effect kan in principe enkel worden behaald indien de student als vooropleiding (voorafgaand aan de masteropleiding) een wo-bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid heeft behaald. Het Disciplineoverleg Rechtsgeleerdheid (onderdeel van de VSNU), dat bestaat uit de decanen van alle rechtenfaculteiten in Nederland, heeft voor wat betreft de afgifte van een verklaring inzake het civiel effect van de universitaire rechtsgeleerde opleidingen op 10 november 2005 het volgende besloten: de verklaring van civiel effect wordt niet vertrekt bij de verlening van de graad van Master of Laws (LLM), tenzij degene aan wie de graad wordt verstrekt, A grondige kennis van en inzicht in de rechtsgebieden heeft verkregen welke worden genoemd in artikel 1 van het Besluit beroepsvereisten advocatuur en in artikel 21 a lid 2, artikel 38b lid 2 en 3, artikel 38c lid 2 en 3 van het Besluit opleiding rechterlijke ambtenaren B tenminste 200 studiepunten heeft behaald met vakken/ cursussen op het gebied van het recht waarvan tenminste 60 studiepunten op wo-masterniveau en tenminste 60 studiepunten op wo-bachelorniveau, in het laatste geval vrijstellingen daaronder niet begrepen. Bij de genoemde 200 studiepunten, telt een compensatorische vijf niet mee. Voor de masteropleiding Rechtsgeleerdheid aan de Open Universiteit Nederland betekent dit dat studenten die een andere niet verwante vooropleiding hebben gevolgd (en een mastertitel met civiel effect willen behalen alvorens toegelaten te worden tot deze masteropleiding de wobachelor dienen af te ronden. De facultaire toetsingscommissie kan, afhankelijk van de gevolgde vooropleiding, eventueel vrijstellingen voor onderdelen van de wo-bacheloropleiding verlenen. Indien de student de opleiding HBO-Rechten heeft afgerond, kiest voor een masteropleiding die recht geeft op de mastertitel met civiel effect, hoeft de wo-bacheloropleiding niet afgerond te worden, maar kan hij/zij, na het volgen van een schakelprogramma, tot de masteropleiding worden toegelaten. 11 MASTEropleiding

13 Opleidingsschema Masteropleiding Rechtsgeleerdheid code titel modulen begeleidingsvorm tentamenvorm tentamendata blz. sept. 09 aug. 10 Gebonden keuze: 2 van de volgende 4 rechtsgebieden dienen te worden gekozen: Staats- en bestuursrecht: R45352 Regelgeving elektronisch opdracht volgens afspraak 47 Privaatrecht: R73322 Europees privaatrecht 2 elektronisch opdracht volgens afspraak 41 + mondeling Strafrecht: R37371 Internationaal strafrecht in Europa 1 standaard schriftelijk (open) 12-4, 21-6, R51341 Detentierecht 1 standaard opdracht volgens afspraak 40 Internationaal en Europees recht: R72312 Internationaal recht 1 2 elektronisch opdracht volgens afspraak 42 Keuzevakken, 5 modulen kiezen uit onderstaand blok: Keuze uit niet gekozen rechtsgebieden uit het bovenstaande gebonden keuzeblok en: R25241 Faillissementsrecht 1 standaard schriftelijk (open) 16-11, 25-1, R23211 Rechtsgeschiedenis 2: Romeins recht 1 standaard sys (mc) volgens afspraak 46 R01331 Arbeidsovereenkomstenrecht 1 standaard schriftelijk (open) 14-4, 23-6, R28332 Ruimtelijke ordeningsrecht 2 standaard schriftelijk (mc) 13-4, 21-6, R63321 Rechten van intellectuele eigendom 1 standaard opdracht volgens afspraak 46 R46331 Procesrechten 2 1 elektronisch opdracht volgens afspraak 45 R65321 Jeugdstraf(proces)recht 1 1 elektronisch opdracht volgens afspraak 43 R66322 Strafrechtelijk bewijs 1 2 standaard opdracht volgens afspraak 50 + mondeling R30342 Belastingrecht 2 standaard schriftelijk (mc+open) 18-11, 27-1, R69311 Keuzevak Internationaal en europees recht elektronisch opdracht volgens afspraak 44 R70312 Keuzevak Internationaal en europees recht elektronisch opdracht volgens afspraak 44 R62312 Juridische aspecten van 2 standaard opdracht volgens afspraak 42 financiële dienstverlening R75311 Problemen van decentrale regelgeving 1 standaard opdracht volgens afspraak 45 R76311 Simulatie staatsrechtelijke praktijk 1 standaard opdracht volgens afspraak 49 R77311 Simulatie bestuursrechtelijke praktijk 1 standaard opdracht volgens afspraak 49 Onderzoeksgemeenschap R79312 Voorbereiding onderzoek 2 elektronisch opdracht volgens afspraak 50 R80313 Scriptie 3 individueel scriptie volgens afspraak 48 1 Inschrijving is pas mogelijk na voorafgaande schriftelijke toestemming van de examinator. 2 Deze digitale cursus wordt aangeboden via Studienet. U dient hiervoor dus te beschikken over een computer met internetverbinding; inschrijven is pas mogelijk na toelating door de examinator; inlichtingen bij [email protected] N.B. De Open Universiteit Nederland introduceert in computergebaseerde toetsing (CBT). Dit houdt in dat de afname van regulier schriftelijke en SYS-tentamens niet meer op papier maar via een pc verloopt. De invoering van CBT kan van invloed zijn op de in het tentamenrooster weergegeven planning. Zodra er sprake is van een roosterwijziging voor de cursus of cursussen waarvoor u bent ingeschreven, zult u tijdig hierover worden geïnformeerd. 12

14 Studiebegeleiding Het studeren aan de Open Universiteit Nederland wordt ook wel aangeduid als begeleide zelfstudie. Er zijn diverse vormen van begeleiding: standaardbegeleiding (vangnetbegeleiding), groepsbijeenkomsten, landelijke dagen en individuele begeleiding. In het opleidingsschema en op de cursussite staat de begeleidingsinformatie. Hier vindt u in het kort de verschillende vormen van begeleiding. Standaardbegeleiding Iedere cursus heeft een studiebegeleider bij wie u terecht kunt voor inhoudelijke vragen over een cursus. Dit kan telefonisch of via . Op de cursussite van Studienet staat per cursus de begeleider vermeld en wanneer hij/zij telefonisch spreekuur houdt. Voor de meeste cursussen zijn in de elektronische leeromgeving Studienet nieuwsforums of discussiegroepen ingericht. Hier kunt u met medestudenten en soms ook met een begeleider/docent informatie uitwisselen en discussiëren over de studiestof. Groepsbijeenkomsten Bij sommige cursussen horen groepsbijeenkomsten. Deze vinden plaats in de avonduren of op zaterdag in de studiecentra. Afhankelijk van de cursus worden de bijeenkomsten in alle Nederlandse studiecentra georganiseerd of per regio, dat wil zeggen, in een beperkt aantal studiecentra. Tijdens de bijeenkomsten gaat u samen met de studiebegeleider en medestudenten dieper in op de leerstof en bereidt u zich alvast voor op het tentamen. In het opleidingsschema staat meer informatie over de begeleidingsvorm. Na inschrijving voor de cursus volgt bovendien per brief informatie over de groepsbegeleiding van uw cursus(sen), inclusief de aanmeldingsprocedure. Zie ook de cursussite. Voor de cursussen in de propedeuse vinden de begeleidingsbijeenkomsten - bij voldoende belangstelling meestal in elk studiecentrum plaats. Voor de meeste cursussen uit de postpropedeuse worden regionale begeleidingsbijeenkomsten georganiseerd. De postpropedeuse is daarbij ingedeeld in drie jaarcycli, te weten een strafrechtelijk jaar, een privaatrechtelijk jaar en een staats- en bestuursrechtelijk jaar. In elk studiecentrum wordt ieder jaar bij voldoende belangstelling begeleid volgens een zogeheten carrouselsysteem: elk jaar afwisselend in een studiecentrum volgens onderstaand schema. Bij de planning van uw studie kunt u hiermee rekening houden en cursussen aanschaffen die in dat jaar in het eigen studiecentrum worden begeleid. Studiecentra Den Haag, Parkstad Limburg, Utrecht en Zwolle September 2009 privaatrechtjaar September 2010 strafrechtjaar September 2011 staats- en bestuursrechtjaar Studiecentra Amsterdam, Rotterdam, Groningen en Eindhoven September 2009 staats- en bestuursrechtjaar September 2010 privaatrechtjaar September 2011 strafrechtjaar Studiecentra Alkmaar, Enschede, Nijmegen en Breda September 2009 strafrechtjaar September 2010 staats- en bestuursrechtjaar September 2011 privaatrechtjaar Elektronische begeleiding Steeds meer cursussen worden elektronisch begeleid via elektronische leeromgevingen, studietaken op internet, discussie- en nieuwsgroepen of . Indien van toepassing worden studenten vanuit deze website geleid naar een specifieke elektronische leeromgeving. Voor meer informatie hierover verwijzen we u naar de cursusbeschrijving verderop in de studiegids en op de website van de cursussen Integratiepracticum, Regelgeving, Inleiding Bestuursrecht en Criminologie. 13 MASTEropleiding

15 Landelijke dagen Bij sommige cursussen worden op een centrale plaats in het land landelijke studiedagen georganiseerd. Over data, locaties en inhoud van deze dagen wordt u tijdig via het studentenblad Modulair geïnformeerd. De mentor bij de opleidingen Rechtsgeleerdheid Als student van de opleidingen Rechtsgeleerdheid kunt u een beroep doen op een mentor die fungeert als vast aanspreekpunt tijdens uw verdere studie. Een mentor is een coach en biedt u ondersteuning op het gebied van studievoortgang en studieplanning. Zij of hij is lid van de wetenschappelijke staf van de faculteit en kan u in de meeste gevallen verder helpen bij vragen en problemen op het gebied van uw studie, die niet direct met de cursusinhoud te maken hebben. Zo nodig legt de mentor contacten met de juiste medewerkers bij onze instelling. Ook kan de mentor u in contact brengen met medestudenten. De bacheloropleiding In de bacheloropleiding is uw mentor zoveel mogelijk verbonden aan uw eigen studiecentrum. Op Studienet vindt u op de homepage van de wo-opleiding Rechtsgeleerdheid een overzicht van mentoren per studiecentrum en een formulier, waarmee u zich kunt aanmelden voor het mentoraat. Let op: op dit formulier dient u ook de naam van de mentor te vermelden. Indien u zich voor het eerst aanmeldt, kunt u met behulp van het overzicht zelf een keuze maken. Het initiatief voor contact met de mentor ligt bij u zelf. U dient zich ieder jaar opnieuw aan te melden voor het mentoraat. Aangezien u in beginsel tijdens de gehele bachelorstudie, resp. de propedeuse- en postpropedeuse dezelfde mentor houdt, dient u bij uw vervolgaanmelding op het formulier te vermelden wie uw mentor is. De masterfase In de masterfase, is de toewijzing van de mentor afhankelijk van het accent dat u aan het eind van de studie wilt leggen. De mentor begeleidt u namelijk ook in de aanloop naar de scriptie. Vandaar dat u in deze opleiding of studiefase geen naam van een mentor hoeft in te vullen op het eerder genoemde aanmeldingsformulier, maar wordt verzocht aan te geven op welk vakgebied u de nadruk wilt leggen. De voorzitter van de betreffende sectie wijst u namelijk een mentor toe die past bij uw afstudeerrichting en/of uw scriptieonderwerp. Na inzending van het aanmeldingsformulier dat u bij uw cursusmateriaal ontvangt, krijgt u van de faculteit Rechtswetenschappen bericht wie uw mentor in deze fase van uw studie is. Als u in een van de Vlaamse studiecentra staat ingeschreven, kunt u daarmee contact opnemen; adressen en telefoonnummers vindt u op onze website. Wijzigingen in studiebegeleiding In de rubriek Studiebegeleiding in Modulair wordt u maandelijks op de hoogte gehouden van wijzigingen van data, locaties en spreekuurtijden van de begeleider van de cursus. Raadpleeg daarom altijd deze rubriek. 14

16 Tentamen Elke cursus wordt afgesloten met een of meer tentamens. Soms is een combinatie van tentamenvormen is ook mogelijk. In het opleidingsschema en op de cursussite staat bij elke cursus aangegeven waaruit het tentamen bestaat. Om u goed te kunnen voorbereiden op het tentamen, zijn er in het studiemateriaal oefententamens opgenomen, zodat duidelijk is wat u tijdens het tentamen mag verwachten. Regulier schriftelijk tentamen Dit tentamen bestaat uit gesloten vragen (meerkeuzevragen en juist-onjuistvragen) en/of open vragen. Deze tentamens worden afgenomen op vastgestelde dagen tijdens vijf vastgestelde periodes per academisch jaar. Tentamenperiode Sluitingsdatum aanmelding Tentamenperiode Sluitingsdatum aanmelding 24 t/m 26 augustus juli t/m 14 april maart t/m 18 november oktober t/m 23 juni mei t/m 27 januari december 2009* 23 t/m 25 augustus juli 2010 * De sluitingsdatum is één week vervroegd in verband met de kerstperiode Sys-tentamen Een sys-tentamen is een schriftelijk tentamen waarbij er vragen door middel van de computer uit het totale vragenbestand van de betreffende cursus zijn geselecteerd. Het tentamen kan bestaan uit meerkeuze- en open vragen. Het tentamen kan tijdens vaste sys-tentamentijden per week in het studiecentrum worden afgelegd. Computergebaseerd toetsen - CBT De Open Universiteit Nederland introduceert in computergebaseerde toetsing (CBT). Dit houdt in dat de afname van regulier schriftelijke en SYS-tentamens niet meer op papier maar via een computer verloopt. De tentamens worden in de gebruikelijke tentamenlocaties afgenomen. De invoering van CBT kan van invloed zijn op de in het tentamenrooster weergegeven planning. Zodra er sprake is van een roosterwijziging voor de cursus of cursussen waarvoor u bent ingeschreven, zult u tijdig hierover worden geïnformeerd. Bij een aantal cursussen wordt het tentamen reeds via de computer afgenomen. In het opleidingsschema is dan de afkorting CBT opgenomen. Staat er CBI aangegeven dan betekent dit dat het tentamen individueel wordt afgenomen. Mondeling tentamen Minimaal drie keer per jaar wordt een mondelinge tentamenronde vastgesteld. Een mondeling tentamen duurt 30 tot 45 minuten. De tentamens worden meestal tijdens kantooruren in het studiecentrum in Utrecht afgenomen. Bijzondere verplichting Een bijzondere verplichting kan een werkstuk, opdracht, practicum, paper, case of scriptie e.d. zijn. Met de examinator wordt afgesproken wanneer de bijzondere verplichting wordt ingeleverd. Aanmelden tentamen Voor alle tentamens, met uitzondering van de bijzondere verplichting, is het nodig dat u zich hiervoor tijdig aanmeldt. Dit kan online door in te loggen bij Mijn account op de website. U kunt zich ook aanmelden met een formulier dat formulier u kunt downloaden van de website. Voor studenten met een functiebeperking, studenten die langdurig buiten Europa verblijven of studenten in detentie gelden andere procedures en aanmeldtermijnen. Raadpleeg hiervoor de gegevens op de website. Er wordt een ontvangstbevestiging verstuurd nadat uw aanmelding is verwerkt. Een week voor de tentamendatum volgt de oproepbrief. Hier op staan de tentamenlocatie, -datum, en het tafelnummer vermeld. Betreft uw tentamen een sys-tentamen, dan ontvangt u alleen een oproepbrief. Uitslag tentamen Afhankelijk van de tentamenvorm ontvangt u eerst een voorlopige uitslagbrief en zodra de Commissie voor de examens de uitslag formeel heeft vastgesteld, volgt uw definitieve uitslagbrief en een officieel certificaat als u geslaagd bent. Bij schriftelijke tentamens wordt het antwoordmodel twee dagen na het tentamen op de cursussite op Studienet geplaatst. 15

17 Vrijstelling voor de bacheloropleiding Iedereen van 18 jaar of ouder kan bij de Open Universiteit Nederland starten met een bachelor opleiding: er is dus geen vooropleidingseis zoals bij andere universiteiten. Indien u in het verleden een wo- of hbo-opleiding 1 heeft afgerond, komt u altijd voor vrijstelling in aanmerking. De vrij stel ling is ruimer naarmate er meer overeenkomst bestaat tussen de afgeronde wo- of hbo-opleiding(en) en de te volgen opleiding aan de OUNL. Is er minder of geen verwantschap, of is de opleiding niet voltooid, dan kunt u ook in aanmerking komen voor een beperktere vrijstelling. Sommige onderdelen zoals de scriptie/afstudeeropdracht zijn overigens van vrijstelling uitgesloten. Bij de beoordeling wordt uitgegaan van een (Nederlandse) hbo- en wo-opleiding die is opgenomen in het CROHO 1. Daarnaast heeft de Commissie een lijst opgesteld van niet - CROHO- opleidingen. Deze lijst (de zgn. CvE-lijst A) kunt u vinden op de website, Met nadruk wijzen wij op het feit dat op grond van in deze lijst opgenomen opleidingen slechts vrijstelling wordt gegeven voor cursussen en dus niet voor de vrije ruimte. Verder heeft deze lijst betrekking op vrijstelling voor bacheloropleidingen (niet voor masteropleidingen en evenmin voor de toelating tot de master). Vrijstelling voor de vrije ruimte Elke bacheloropleiding van onze instelling heeft een vrije ruimte van 5 modulen die naar eigen keuze met cursussen van de Open Universiteit Nederland kunnen worden ingevuld. Hiermee wordt het belang van de breedte van een universitaire opleiding onderstreept. Bij een reeds voltooide hbo- of wo-opleiding wordt aangenomen dat aan die breedte voldaan is en komt u, ook als die opleiding verder geen verwantschap heeft met de gekozen opleiding, in aanmerking voor vrijstelling in de vrije ruimte. Op bovengenoemde website is eveneens een zogenaamde CvE-lijst B geplaatst: dit is een lijst van opleidingen die door de CvE als CROHO-gelijkwaardig beschouwd worden. Op grond van deze opleidingen kan vrijstelling verleend worden in de vrije ruimte van de bacheloropleidingen. Vrijstelling op basis van verwante opleiding Is er tussen de eerder gevolgde en de te volgen opleiding wel verwantschap, dan wordt op grond van de inhoud, het niveau en de omvang van de gevolgde vooropleiding in onderling verband bepaald welke (verplichte) cursussen worden vrijgesteld, dan wel nog moeten worden gevolgd. Indien tentamens geruime tijd geleden zijn afgelegd kan dit betekenen dat er onvoldoende overeenstemming naar inhoud is tussen de betreffende onderdelen van de vooropleiding en onderdelen van de gekozen opleiding bij de Open Universiteit Nederland. Het recht is namelijk regelmatig aan (wets)wijzigingen onderhevig. Van onvoldoende overeenstemming naar niveau is bijvoorbeeld sprake als in de eerdere opleiding een vak op propedeutisch niveau gevolgd is, terwijl het overeenkomstige vak bij onze universiteit op postpropedeutisch niveau wordt gegeven. Wat de omvang betreft, wordt gekeken naar het aantal studiepunten waarmee een vak in de eerdere opleiding is gehonoreerd en het aantal studiepunten dat de corresponderende cursus in onze opleiding heeft. Starten met de opleiding Voor studenten die in afwachting van de uitslag van de vrijstellingsaanvraag al met de opleiding willen starten, heeft de faculteit Rechtswetenschappen voor een aantal opleidingen, te weten: SJD, HEAO (MER/EJ en Bestuurskunde) en HBDO, voor het studiejaar de hierna opgenomen startadviezen opgesteld. In deze startadviezen zijn de cursussen uit de propedeuse opgenomen waarvoor u in ieder geval geen vrijstelling krijgt. Met deze cursussen kunt u, indien u de genoemde opleiding heeft afgerond, uw studie starten. Deze startadviezen betekenen niet dat u voor de niet genoemde cursussen automatisch vrijstelling krijgt. Ter bepaling van de feitelijke vrijstelling dient u een vrijstellingsverzoek in te dienen onder overlegging van gewaarmerkte afschriften van het getuigschrift waaruit blijkt dat het vak waarvoor vrijstelling wordt gevraagd behaald is. Tevens dient u een afschrift van de bestudeerde literatuur te overleggen, alsmede studieomvang en het behaalde aantal studiepunten aan te geven. 1 Waar in deze tekst gesproken wordt over hbo- of wo-opleiding, wordt bedoeld een (Nederlandse) hbo- of wo-opleiding die is opgenomen in het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (CROHO)

18 Startstudieadviezen voor het studiejaar Aangezien de vrijstellingsprofielen in de loop van het jaar bijgesteld kunnen worden, betreft het een indicatief overzicht waaraan geen rechten kunnen worden ontleend. Alleen aan een beschikking van de Commissie voor de examens kunt u rechten ontlenen. SJD-opleiding Culemborg Rechtsgeschiedenis 1 Europakunde Rechtsfilosofie Voor deze opleiding krijgt u vrijstelling voor de vrije ruimte (5 modulen). SJD-opleidingen (overig) Rechtsgeschiedenis 1 Inleiding internationaal recht Europakunde Rechtsfilosofie Voor deze opleiding krijgt u vrijstelling voor de vrije ruimte (5 modulen). HEAO Bestuurskunde Rechtsgeschiedenis 1 Inleiding strafrecht Inleiding privaatrecht Juridische vaardigheden 1 Inleiding internationaal recht Europakunde Rechtsfilosofie Voor deze opleiding krijgt u vrijstelling voor de vrije ruimte (5 modulen). HEAO Economisch Juridisch/ MER Rechtsgeschiedenis 1 Inleiding strafrecht Inleiding internationaal recht Europakunde Rechtsfilosofie Voor deze opleiding krijgt u vrijstelling voor de vrije ruimte (5 modulen). HBDO Basiscursus recht Inleiding staatsrecht Rechtsgeschiedenis 1 Inleiding strafrecht Inleiding privaatrecht Juridische vaardigheden 1 Inleiding internationaal recht Recht en samenleving Europakunde Rechtsfilosofie Voor deze opleiding krijgt u geen vrijstelling in de vrije ruimte. 17

19 Toelating tot de masteropleiding Rechtstreekse toelating Om te worden toegelaten tot de masteropleiding dient een student te beschikken over het bachelorgetuigschrift van een eraan voorafgaande wo-bacheloropleiding van de Open Universiteit Nederland. Ook studenten die een wo-bachelor- of doctoraalgetuigschrift van een gelijkwaardig geachte oplei - ding hebben behaald bij een andere, Nederlandse universiteit, worden toegelaten tot de master. Studenten die over een dergelijk getuigschrift beschikken, zullen overigens wel formeel toelating tot de masteropleiding moeten aanvragen. Hier zijn geen kosten aan verbonden. Studenten met een bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid dienen bij hun aanvraag tot toelating een Bachelorsupplement ten behoeve van het civiel effect dat verstrekt wordt door de universiteit/faculteit waar het bachelorgetuigschrift is behaald mee te sturen. Toelating via een schakelprogramma Behalve de rechtstreekse toelating is het ook mogelijk toegelaten te worden onder de voorwaarde van een zogeheten schakelprogramma. Daarmee worden studenten met een opleiding HBO rechten en studenten die bij een andere universiteit een verwante doctoraalopleiding voor ten minste 180 studiepunten hebben voltooid, in de gelegenheid gesteld hun kennis en vaardigheden op het peil te brengen van de eindtermen die behoren bij de bacheloropleiding aan onze universiteit. Voor deze studenten heeft de faculteit Rechtswetenschappen geen standaardschakelprogramma vastgesteld. De studenten die HBO rechten hebben gedaan worden verwezen naar Bureau Schakelzone (zie ). Studenten die beschikken over een getuigschrift van een door het NVAO geaccrediteerde opleiding HBO rechten en het eindcertificaat schakelzone recht kunnen overleggen, worden eveneens toegelaten tot de wo-masteropleiding Rechtsgeleerdheid. De overige studenten kunnen vragen om toelating tot de wo-masteropleiding Rechtsgeleerdheid via een individueel schakelprogramma. Er wordt geen bachelorgetuigschrift afgegeven bij het voltooien van een schakelprogramma. Wanneer geen toelating tot de masteropleiding kan worden verleend, staat de vrijstellingsprocedure voor de voorafgaande wo-bacheloropleiding open. Als u zich zonder een toelatingsbewijs inschrijft voor de cursussen die deel uitmaken van een schakelprogramma, dan betekent dat niet dat u na afronding van die cursussen automatisch bent toegelaten tot de masteropleiding. Het is daarom van belang dat u vooraf een aanvraag tot toelating tot de masteropleiding indient. Inschrijven voor een van de onderdelen van het schakelprogramma is dus voor eigen risico! Aanvragen Bij de Open Universiteit Nederland beslist de Commissie voor de examens over vrijstellingsaanvragen voor de bacheloropleidingen en verzoeken tot toelating tot de masteropleidingen, ongeacht of het hier gaat om verzoeken tot rechtstreekse toelating of toelating via een schakelprogramma. Elke aanvraag wordt individueel bekeken aan de hand van eerdergenoemde beoordelingscriteria. Daarom is het van belang dat u een verzoek tot vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding ook daadwerkelijk aanvraagt. Alleen aan een officiële, persoonlijke beschikking van de Commissie voor de examens (met betrekking tot vrijstelling of toelating) kunt u rechten ontlenen. 18

20 Een verzoek tot vrijstelling voor de bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding via een schakelprogramma moet schriftelijk worden gedaan met een aanvraagformulier Vrijstellings- en/of toelatingsverzoek. De kosten bedragen 149,-. Wanneer u rechtstreeks doorstroomt van de bacheloropleiding van de Open Universiteit Nederland naar de masteropleiding zijn hieraan geen kosten verbonden. Het formulier kunt u: downloaden, telefonisch aanvragen, afhalen bij een studiecentrum Het aanvraagformulier bevat een toelichting en een overzicht van de vereiste bewijsstukken die u met uw aanvraag moet mee sturen. Bij het indienen van uw toelatingsverzoek is het van belang dat u dit zo gedocumenteerd mogelijk doet. Eventueel sluit u een overzicht bij waarin u aangeeft voor welke cursussen van de Open Universiteit Nederland u denkt vrijstelling te krijgen en op basis van welke voorkennis. Let wel dat u aan dit door uzelf opgestelde schema geen rechten kunt ontlenen. Vrijstelling en toelating op grond van verworven competenties. Bij de Open Universiteit is instroom op basis van EVC mogelijk. EVC staat voor Erkenning van Verworven Competenties. Met EVC is de mogelijkheid geschapen om een studieprogramma samen te stellen, gericht op een bacheloropleiding of toelating tot de masteropleiding (al dan niet met een schakelprogramma), waarbij rekening wordt gehouden met competenties, vaardigheden en/ of kennis die verworven zijn buiten het hoger onderwijs, zoals relevante werkervaring. Het resultaat kan zijn dat op grond van EVC vrijstelling verleend wordt voor vakken in de bacheloropleiding dan wel kan leiden tot een verkort schakelprogramma van de masteropleiding. Hierdoor kan aan studenten die hiervoor in aanmerking komen een studieprogramma aangeboden worden dat beter aansluit bij hetgeen zij reeds (formeel of informeel) geleerd hebben. Om hiervoor in aanmerking te komen moeten de competenties e.d. erkend zijn door de Commissie voor de examens. Bij de faculteit Rechtswetenschappen is, in verband met het civiel effect van de opleiding, geen vrijstelling op grond van EVC mogelijk in de masteropleiding. Ook voor de vrije ruimte in de bacheloropleiding wordt geen vrijstelling gegeven op grond van EVC. Vrijstelling voor cursussen in de Bacheloropleiding is slechts mogelijk op grond van relevante werkervaring op minimaal HBO-niveau, waarbij gedegen kennis, relevant inzicht en substantiële ervaring is opgedaan op juridisch gebied, met name met gebruikmaking van wetgeving, juridische literatuur en jurisprudentie op het gebied van het strafrecht en/of het privaatrecht en/of het staatsen bestuursrecht en/of het internationaal en europees recht. Raadpleeg voor nadere info of neem contact met ons op via

21 Inschrijven en kosten Inschrijven U bepaalt zelf op welk moment u inschrijft. Dit kan op twee manieren. Via digitale inschrijving op de website van de Open Universiteit Nederland. Op de betreffende cursuspagina staat de cursus uitgebreid beschreven. Met een schriftelijk inschrijfformulier. Dit formulier kunt u downloaden van de website of aanvragen bij Service en informatie ( ). U kunt het formulier ook ophalen in een studiecentrum. Wanneer u voor de eerste keer inschrijft voor een cursus, moet u een kopie van uw paspoort of rijbewijs bijvoegen of nasturen. Inschrijfmogelijkheden Cursus U schrijft in en studeert per cursus. Een cursus bestaat uit één of meer modulen. Binnen de inschrijfduur van 14 maanden zijn studiebegeleiding en drie tentamenkansen inbegrepen. Startpakket Een startpakket bestaat uit de twee inleidende modulen van een bacheloropleiding. Bij het startpakket krijgt u intensieve begeleiding met aandacht voor een effectieve aanpak en planning van de studie. In het startpakket zijn drie tentamenkansen binnen de inschrijfduur van 14 maanden per cursus inbegrepen. Een startpakket is de ideale start van een studie, ook als u niet van plan bent een hele bacheloropleiding te volgen. Studiepakket Een studiepakket bestaat uit minimaal drie modulen. Dit pakket stelt u naar eigen keuze samen. Bij elke cursus zijn studiebegeleiding en drie tentamenkansen inbegrepen. Bij een studiepakket wordt de prijs per module met een bedrag van 40,- verlaagd. Voor alle eerder bestelde, maar nog niet afgeronde cursussen, krijgt u opnieuw 14 maanden inschrijfduur inclusief drie tentamenkansen. Dit geldt voor zover deze cursussen nog getentamineerd worden. Wanneer inschrijven? Om een goede studieplanning te kunnen maken en zo optimaal mogelijk de inschrijfduur, de begeleiding en de beschikbare tentamenmomenten te kunnen benutten, is het raadzaam eerst de Studieplanner op de website of het opleidingsschema in deze gids te raadplegen. In het schema staat bij elke cursus wanneer de cursus wordt getentamineerd. Deze informatie is ook te vinden bij de cursusbeschrijving op de website. Na verwerking van uw inschrijving, ontvangt u bericht op welke datum u bent ingeschreven. De inschrijfduur gaat op die datum in. Extra tentamenkansen Heeft u al uw tentamenkansen verbruikt, maar de cursus nog niet afgerond, dan kunt u extra kansen bijkopen. Dit kan zowel binnen de inschrijfduur als daarna. Indien u een tentamenkans voor een cursus bijkoopt na afloop van uw inschrijfduur, krijgt u acht maanden tijd om tentamen te doen of uw opdracht in te leveren. Het is niet noodzakelijk de tentamenkans aansluitend aan uw inschrijfduur te kopen. Tentamenkansen bijkopen is mogelijk zolang de cursus wordt getentamineerd. U kunt ook kiezen voor een tentamenpakket. U krijgt dan voor alle cursussen waarvoor u eerder bent ingeschreven maar nog niet heeft afgerond opnieuw 14 maanden inschrijfduur inclusief drie tentamenkansen. Of u schrijft in voor een nieuw studiepakket (zie hiervoor). Inschrijfduur Aantal modulen Prijs (inc. evt. pakketkorting) Cursus 14 maanden 1 of meer 263,- per module 1 Startpakket 14 maanden 2 223,- per module 1 Studiepakket 14 maanden 3 of meer 223,- per module 1 Tentamenkans max. 8 maanden per cursus 84,- Tentamenpakket 14 maanden alle nog niet afgeronde cursussen 295,- 1 Wanneer u eerder een diploma hebt behaald aan een Nederlandse, door de overheid erkende, wo- of hbo-opleiding, wordt een wettelijk verplichte hbo/wo-toeslag van 54,- per module berekend. Dit is ongeacht of u hiervoor studiefinanciering hebt ontvangen.

22 Prestatiebonus Elke module waarvoor u een certificaat heeft behaald, telt mee voor een prestatiebonus. Wanneer u in twee jaar voorafgaand aan een cursusinschrijving een prestatiebonus voor zes modulen heeft opgebouwd, ontvangt u bij deze inschrijving automatisch een korting van 112,-. Betalingswijze U kunt de Open Universiteit Nederland machtigen het cursusgeld van uw rekening af te laten schrijven of betalen met een acceptgirokaart. Betalen in termijnen is alleen via machtiging mogelijk. Kiest u voor 6 of 12 termijnen, dan betaalt u 18,- aan administratiekosten. Het minimale termijnbedrag is 27,- ( 13,- bij KCOU) Belastingaftrek studiekosten Soms kunt u studiekosten aftrekken als u aangifte inkomstenbelasting doet, maar dit is aan regels gebonden. Om te beginnen moet u de studie volgen voor uw huidige of toekomstige baan. U kunt alleen studiekosten aftrekken als u ze zelf heeft gemaakt. Vergoedt uw werkgever een deel van uw studiekosten? Dan kunt u alleen de niet-vergoede kosten aftrekken als deze kosten voor aftrek in aanmerking komen. Niet aftrekbare kosten Kosten voor huisvesting, werkkamer of studeerruimte, eten, drinken en kleding komen niet voor aftrek in aanmerking. Betaalde rente op een studielening of reiskosten naar studiecentrum of kosten van excursies en studiereizen zijn niet aftrekbaar. Aftrekbare kosten Kosten van boeken, leermiddelen en lesgeld, waaronder de kosten voor modules, hbo-/wo-toeslag, tentamens, aanvraag voor vrijstellingen en voor toelating tot de masteropleiding, komen in aanmerking voor aftrek. Zelfs de afschrijving van een computer die u voor de studie heeft aangeschaft, is aftrekbaar. Gebruikt u de computer ook voor andere zaken, dan is slechts een deel van de afschrijving aftrekbaar. Kortingsregeling cursusgeld - KCOU Heeft u een (gezamenlijk) belastbaar inkomen tot 110% van het belastbaar minimumloon en geen voordeel uit sparen en beleggen, dan kunt u een korting op het cursusgeld aanvragen. Getoetst wordt onder meer het belastbaar jaarinkomen van u en uw partner/ouder in het kalenderjaar waarin de aanvraag wordt ingediend. U kunt de brochure met het aanvraagformulier downloaden van de website of opvragen bij Service en informatie. Vraag de korting aan voordat u inschrijft voor een cursus. 21

23 Cursusbeschrijvingen De cursusbeschrijvingen zijn alfabetisch gerangschikt naar opleiding (bachelor en master). De meest actuele gegevens vindt u op onze website. U vindt hier extra informatie over ingangsvoorwaarden, cursusinhoud, tentaminering en begeleiding. Voor de meeste cursussen zijn in de elektronische leeromgeving (Studienet) nieuwsforums of discussiegroepen ingericht. Hier kunt u met medestudenten en docent/ begeleider informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof. Bij elke cursusbeschrijving in deze gids staat het webadres vermeld dat direct toegang geeft tot deze informatie. Als u een opleiding volgt, raadpleeg dan voordat u nieuwe cursussen gaat bestellen uw persoonlijke online studiepad in SRS: Voor invulling van de vrije ruimte van de bacheloropleiding mogen geen mastercursussen gekozen worden. Bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid Aansprakelijkheidsrecht Cursuscode: R35241 Studielast: 1 module Deze cursus is wederzijds uitsluitend met de cursus Verbintenissenrecht (R20262). Dit betekent dat ze wegens inhoudelijke overlap niet tezamen in een opleiding kunnen worden ingebracht. Stel dat uw auto een forse deuk oploopt omdat een van links naderende autobestuurder verzuimt u voorrang te verlenen. Kunt u dan uw schade op deze bestuurder ver - halen? Het klassieke aansprakelijkheidsrecht draait om de vraag wanneer je geleden schade juridisch kunt afwentelen op iemand anders. In de cursus Aansprakelijkheidsrecht staat dan ook het juridische leerstuk van de onrechtmatige daad centraal. Wie iets doet of nalaat in strijd met de wet of de zorgvuldigheid die in het maatschappelijke verkeer betaamt, pleegt een onrechtmatige daad en is verplicht de uit de onrechtmatige daad voortkomende schade te vergoeden. Staat eenmaal vast dat er sprake is van aansprakelijkheid dan komt vervolgens de vraag aan de orde hoe de omvang van de schadevergoeding dient te worden vastgesteld. Ook het juridische kader voor het vaststellen van de omvang van de schade komt in de cursus uitvoerig aan de orde. De cursus veronderstelt voorkennis op het niveau van de cursus Inleiding privaatrecht. Docenten Dhr. mr. J. Ebbinga, mw. mr. M. Frankemölle, mw. mr. M. Hoeksema, mw. mr. T. Zwalve. 22

24 Basiscursus recht Bestuursrecht Cursuscode: R01152 Studielast: 2 modulen De Basiscursus recht geeft een eerste indruk van de aan wezigheid en het functioneren van het recht in de samenleving. Daarbij komt de student in aanraking met de systematiek van het recht en de indelingen en begrippen die op de diverse rechtsgebieden worden gehanteerd. Tevens wordt een begin gemaakt met het leren van juridische vaardigheden, zoals het met begrip lezen van rechterlijke uitspraken en het gebruik van een wettenbundel. De cursus is bedoeld voor iedereen die op systematische wijze een overzicht wil krijgen van het Nederlands recht. Er is geen specifieke voorkennis nodig. Docenten Dhr. mr. M. Baks, mw. mr. C. Delnooz, mw. mr. M. Frankemölle, dhr. mr. drs. E. ter Horst, mw. mr. J. Hubbeling, mw. mr. M. Idenburg, mw. mr. M. Hoeksema, dhr. mr. I. Sewandono, dhr. mr. T. Wissing, mw. mr. T. Zwalve, dhr. mr. B. Schurink, dhr. mr. W. Temme. Cursuscode: R36242 Studielast: 2 modulen Deze cursus Bestuursrecht enerzijds en de driemoduulscursus Bestuursrecht, de cursus Bestuursrecht voor BBWstudenten en/of de cursussen Gedragingen openbaar bestuur 1 en 2 anderzijds sluiten elkaar wederzijds uit. Dit betekent dat ze wegens inhoudelijke overlap niet tezamen in een opleiding kunnen worden ingebracht. De cursus Bestuursrecht laat studenten diepgaand kennismaken met het materieel bestuursrecht en de algemene regels die de overheid in acht moet nemen bij het besturen. Daarbij wordt onder meer aandacht besteed aan de actoren in het publiekrecht, de verschillende vormen van bestuurshandelen en de normen die daarbij op grond van de wettelijke regels en algemene beginselen van behoorlijk bestuur in acht moeten worden genomen. Ook het vraagstuk van de rechtstoepassing door het bestuur en de handhavingsinstrumenten komen uitgebreid aan de orde. Veel van de algemene regels zijn inmiddels gecodificeerd in de Algemene wet bestuursrecht. Echter diverse regels zijn nog niet in deze wet opgenomen, ofschoon ze wel deel uitmaken van het algemeen deel van het bestuursrecht. In deze cursus neemt de Awb een prominente plaats in, maar daarnaast wordt ook veel recht behandeld dat (nog) niet in deze wet is geregeld. Het is de bedoeling dat de student zowel theoretisch als praktisch inzicht verwerft in de stof en daarbij leert aanvoelen hoe de rechter bij het formuleren of toepassen van regels er steeds naar streeft een regel te formuleren die zowel past in het rechtssysteem, alsook een praktische oplossing biedt voor het voorgelegde probleem. De cursus behandelt veel rechtspraak en laat de student aan de hand van (praktijkgerichte) open vragen meedenken. Verondersteld wordt kennis op het niveau van de cursussen Inleiding bestuursrecht en Inleiding staatsrecht. Enige kennis van het privaatrecht strekt tot de aanbeveling. Docenten Mw. mr. K. Albers, dhr. mr. I. Sewandono, dhr. mr. E. Schurink, dhr. mr. T. Wissing BACHELOropleiding

25 Burgerlijk procesrecht Constitutioneel recht Cursuscode: R26241 Studielast: 1 module De cursus Burgerlijk procesrecht verschaft inzicht in de hoofdlijnen van het burgerlijk procesrecht tegen de achtergrond van het materiële privaatrecht. Dit wil zeggen dat in de cursus onderwerpen aan de orde komen als: de maatregelen ter voorkoming van een procedure, de aanvang van een burgerlijke procedure, de procesvertegenwoordiging, de bevoegdheid van de rechter, de manieren van procederen, de rechtsmiddelen, de onderscheiding in vonnissen, de tenuitvoerlegging van vonnissen en akten, enzovoort. Bovendien is het de bedoeling dat de student na bestudering van de cursus kennis draagt van de belangrijkste rechterlijke uitspraken op het gebied van het burgerlijk procesrecht. Basiscursus recht en Inleiding privaatrecht. Docent Mw. dr. mr. A. Ernes. Cursuscode: R16262 Studielast: 2 modulen De cursus Constitutioneel recht heeft betrekking op de juridische vormgeving en het juridisch instrumentarium van het organisatorisch verband de staat. Aan de orde ko men de organen van de Nederlandse staat (zoals Koning, ministers, regering, Tweede Kamer, Eerste Kamer, Staten-Generaal, Raad van State, rechterlijke macht enz.), de manier waarop die organen worden ingesteld, de bevoegdheden van die organen en de wijze waarop hun onderlinge ver houding geregeld is. Bij dit alles spelen het Statuut voor het Koninkrijk en vooral de Grondwet een prominente rol. Ook wordt aandacht geschonken aan de internationale, en meer in het bijzonder de Europese dimensie: wat zijn de gevolgen van het lidmaatschap van de Europese Unie voor de speelruimte van de nationale organen? Tegen de achter grond van de beginselen van de democratische rechtsstaat verkrijgt U inzicht in de staatsen regeringsvorm, de ont wikkeling en werking van de parlementaire democratie, waaronder ook de wisselwerking tussen staatsrecht en politiek, en in enkele bijzondere onderdelen van het openbaar bestuur, zoals het adviesstelsel, de politie, de defensie en het staatsnoodrecht. Verder verdiept U zich in het wetgevingsproces en de regelgeving van de regering, de afzonderlijke ministers en de organen van de decentrale overheid, alsmede in hun onderlinge verhouding. Ook worden een aantal belangrijke aspecten van de rechtspraak besproken. In dit verband wordt tevens de toenemende betekenis van internationale en Europese regelgeving en rechtspraak voor de nationale rechtsorde besproken. Voor een volledig beeld van en inzicht in (de werking van) het Nederlandse constitutionele recht dient in de bacheloropleiding tevens de cursus Grondrechten te worden bestudeerd. Het verdient aanbeveling dat men voorafgaand aan deze cursus de volgende cursussen uit de bacheloropleiding Rechtswetenschappen met goed gevolg heeft afgerond: Inleiding staatsrecht, Inleiding bestuursrecht en Inleiding internationaal recht Docenten Mw. mr. C. Delnooz, dhr. mr. drs. E. ter Horst, dhr. mr. M. van Oosterzee, dhr. mr. I. Sewandono, dhr. mr. W. Temme. 24

26 Consumentenrecht Cursuscode: R64342 Studielast: 2 modulen Consumenten en producenten bepalen zelf de spelregels in het economisch verkeer. De consument neemt op de economische markt echter niet zelden de genoemde on - gelijke positie in: zijn bargaining power in individuele transacties schiet niet zelden tekort. Het consumentenrecht als uitvloeisel van de beweging tot bescherming van de consument (consumentisme) is daarom in beginsel gericht op het herstellen van het evenwicht tussen sterke (producenten en leveranciers van zaken en diensten) en zwakke (consumenten, eindverbruikers) partijen op de markt. Consumentenrecht oriënteert zich daarnaast sterk op regulering: een belangrijk aspect van consumentenrecht en -beleid betreft het oplossen van spanningen en conflicten en het voorkomen van fricties op de economische markt door regelgeving, zelfregulering en marktwerking. Bij de ontwikkeling van het consumentenrecht is opmerkelijk dat het thema ongelijkheidscompensatie zich manifesteert op verschillende niveaus: individueel (specifieke rechten voor de consument) en collectief (stimulering van het zoeken naar oplossingen door maatschappelijke belangenorganisaties en via markttoezicht). Consumentenrecht wordt wel omschreven als het geheel van normen, regels en instrumenten dat de verwezenlijking op juridisch niveau vormt van verschillende initiatie - ven die betrekking hebben op het waarborgen of vermeerderen van de bescherming van de consument op de economische markt. Maatregelen tot consumentenbescherming door het toekennen van consumentenrechten worden op zeer uiteenlopende wijzen genomen; de juridische grondslag van dergelijke maatregelen kan zeer verschillend zijn. Hetzelfde geldt voor de doelstelling van consumentenrecht: bescherming kan gerealiseerd worden door hard and fast rules, maar ook door verbeterd toezicht of door het bevorderen van zelfregulering dan wel het verbeteren van de positie van de consument door deze te voorzien van adequate informatie. Overheidsinmenging is dan afhankelijk van de aard van de te beschermen consumentenbelangen, en wordt getoetst aan de vraag of verbetering van de rechtspositie van de consument wellicht gerealiseerd kan worden door betere marktregulering. Een coherent wetboek van consumentenrecht ontbreekt vooralsnog. In deze cursus worden aard, ratio en grondslagen van het Nederlandse en Europese consumentenrecht behandeld; daarnaast komt een aantal kernpunten van consumentenbescherming aan bod, zoals consumentenkoop, algemene voorwaarden en productenaansprakelijkheid. Voor deze cursus wordt een basiskennis verondersteld die gelijk is aan de cursussen Inleiding privaatrecht, Verbintenissenrecht/Aansprakelijkheidsrecht en Overeenkomstenrecht. Docent Dhr. prof. mr. J. Rinkes BACHELOropleiding

27 Europakunde Formeel strafrecht Cursuscode: R32231 Studielast: 1 module De cursus Europakunde biedt een globale kennismaking met de formeel-juridische en bestuurskundig/politicologische aspecten van de Europese integratie. De achtergronden van de Europese eenwording, de regels van het Europese institutionele recht en de dynamiek van de communautaire besluitvorming staan centraal. Met deze globale oriëntatie streeft de cursus een dubbel doel na. Enerzijds de onderlinge samenhang van de aspecten van de Europese integratie zodanig in het licht stellen, dat de basiskennis wordt verschaft om de effecten van deze integratie binnen de diverse nationale rechtsorden te beoordelen. Anderzijds is het de bedoeling dat men na bestudering van de cursus in staat is deze globale oriëntatie desgewenst te verdiepen met behulp van de meer gespecialiseerde literatuur. De cursus veronderstelt een voorkennis op het niveau van de cursus Inleiding internationaal recht. Het verdient daarnaast aanbeveling dat u in grote lijnen op de hoogte bent van enige systematische onderdelen van het nationale recht en van de algemene leerstukken van de economie. Docenten Mw. dr. M. Draaisma (examinator) en dhr. drs. W. Pelt (begeleider). Cursuscode: R37272 Studielast: 2 modulen Deze cursus is wederzijds uitsluitend met de oude cursussen Strafrechtspleging 1 en/of Dwangmiddelen en kunnen dus niet tezamen in een opleiding worden ingebracht vanwege inhoudelijke overlap. Het strafproces kent een (chrono)logische volgorde. Van verdenking via opsporing en vervolging naar berechting, eventueel in hoger beroep en cassatie. Dat traject moet duidelijk bewegwijzerd zijn. Het verdachte individu staat tegenover het machtsapparaat van de overheid, politie en justitie. Wie mag in welke fase optreden? Welke middelen mag de overheid inzetten? Een verhoor mag wel met enige druk gepaard gaan, maar tot hoever mag die opgevoerd worden? Met een telefoontap of een doorzoeking wordt een aantal grondrechten opzij gezet. Onder welke voorwaarden mag dat? Nadat eerst in het materiële strafrecht is bepaald welk gedrag straf verdient, moet het strafproces vaststellen of dat gedrag zich in werkelijkheid heeft voorgedaan. Daarbij draait het om de tenlastelegging, het verwijt dat de staat de verdachte maakt. Voor de rechter is dat een cruciaal gegeven, want alleen daarvoor kan hij de verdachte veroordelen. Ook de verdachte heeft er recht op om te weten waar hij aan toe is. En een eerlijk proces vereist dat de verdachte zich behoorlijk moet kunnen verdedigen. De cursus veronderstelt ten minste een basiskennis van het recht en het straf(proces)recht op propedeuseniveau. De Basiscursus recht en de cursus Inleiding strafrecht vormen samen met de cursus Materieel strafrecht een goede voorbereiding. Docenten Dhr. mr. A. van den Herik, mw. mr. M. de Bruijn, dhr. mr. E. van Sloten, dhr. mr. B. Wolkenfelt. 26

28 Goederenrecht Grondrechten Cursuscode: R22252 Studielast: 2 modulen De cursus Goederenrecht behandelt goederenrechtelijke verhoudingen, dat wil zeggen: relaties tussen personen en goederen. Eigendom is de meest bekende goederenrechtelijke verhouding. In de cursus komen echter ook vele andere goederenrechtelijke verhoudingen aan bod. Zo leert de cursist onder meer goederenrechtelijke verhoudingen kennen die ontstaan door de vestiging van een beperkt recht, zoals vruchtgebruik, pand en hypotheek. Veel aandacht gaat in de cursus uit naar de wijzen waarop vermogensrechten worden verkregen en verloren. Naast de recht-toe-recht-aan overdracht wordt ook de overdracht onder eigendomsvoorbehoud, de overdracht onder voorbehoud van een beperkt recht, de overdracht onder een opschortende of ontbindende voorwaarde, en de overdracht van toekomstige goede - ren besproken. In het kader van de verkrijging van goederen wordt ook bestudeerd welke gevolgen de beschikkingonbevoegdheid van de vervreemder heeft. Onder welke voorwaarden wordt een derde-verkrijger tegen de beschikkingsonbevoegdheid van de rechtsvoorganger beschermd? Ten slotte besteedt de cursus Goederenrecht aandacht aan rechtsfiguren die zich op het snijvlak bevinden van het goederenrecht en het verbintenissenrecht. Daarbij kan worden gedacht aan het recht van retentie, de cessie (de overdracht van vorderingen op naam), en het instellen van een bezitsactie. Er bestaat vaak een relatie tussen goederenrechtelijke en verbintenisrechtelijke verhoudingen en het goederenrecht kan dan ook niet los worden gezien van het verbintenissenrecht. Een voorbeeld van zo n relatie is de koopovereenkomst; de verkoper moet krachtens een verbintenis de eigendom aan de koper overdragen en aldus een (nieuwe) goederenrechtelijke verhouding creëren. De cursus gaat uitgebreid in op de goederenrechtelijke gevolgen van verbintenisrechtelijke acties, zoals de ontbinding of de vernietiging van een koopovereenkomst. Er wordt grondige voorkennis op het gebied van privaatrecht verondersteld. Aanbevolen wordt eerst de cursussen Inleiding privaat recht, Overeenkomstenrecht en Verbintenissenrecht/Aansprakelijkheidsrecht (vanaf ) te volgen Docenten Dhr. mr. M. Baks, mw. mr. M. Hoeksema, dhr. mr. P. Slangen en mw. mr. T. Zwalve. Cursuscode: R17341 Studielast: 1 module Mogen ook mensen met racistische ideeën zich verenigen in een politieke partij? Mag de overheid van een hier wonende vreemdeling eisen dat hij Nederlands leert en, als hij daaraan niet voldoet, korten op zijn bijstandsuitkering? Betekent het grondrecht om te vergaderen dat ook gedetineerden de mogelijkheid daartoe moeten krijgen? Grondrechtbepalingen spelen een belangrijke rol bij de beantwoording van dergelijke vragen. Grondrechten stellen grenzen aan de bevoegdheden van de overheid om in te grijpen in de vrijheidssfeer van de burger en daarvan gaat ook een preventieve werking uit. Aan de andere kant geven de diverse grondwettelijke en verdragsgrondrechten richting aan het handelen van de overheid. De cursus Grondrechten laat zien hoe grondrechten functioneren in het Nederlandse rechtsbestel en in de Nederlandse samenleving, en hoe tegen schending ervan kan worden opgekomen via de rechter. Maar de cursus doet ook een beroep op het voorstellingsvermogen van studenten. U moet namelijk situaties die zich in de samenleving voordoen, leren begrijpen en formuleren in termen van grondrechten. Van belang is dat de student vertrouwd raakt met een wijze van redeneren die gedragen wordt door grondrechtenbepalingen. U moet over een goede basiskennis van het Nederlands recht beschikken. Heeft u deze nog niet, dan raden wij u aan tenminste eerst de inleidende rechtencursussen te volgen: Basiscursus recht, Inleiding staatsrecht, Inleiding bestuursrecht, Inleiding privaatrecht en Inleiding strafrecht. Docent Mw. mr. C. van Haaren-Dresens BACHELOropleiding

29 Inleiding bestuursrecht Inleiding internationaal recht Cursuscode: R08181 Studielast: 1 module De cursus is een kennismaking met de hoofdlijnen van het algemeen bestuursrecht. Daarbij zijn de kernbegrippen en de structuur van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) het uitgangspunt. Hoe komt het bestuur aan zijn bevoegdheden? Welke publiekrechtelijke bestuurshandelingen kunnen worden onderscheiden? Welke normen dienen in acht genomen te worden bij de totstandkoming van besluiten? Naast deze vragen komen ook onderwerpen aan bod als de instrumenten die het bestuur kan aanwenden ter handhaving van het bestuursrecht en de administratief- en civielrechtelijke rechtsbeschermingsmogelijkheden voor de burger tegenover het bestuur. De cursus put vaak uit praktijkvoorbeelden en rechterlijke uitspraken. Door het analyseren van bestuurlijk handelen krijgt men inzicht in het gedrag van het bestuur tegenover de burger en omgekeerd. Aanbevolen wordt eerst de Basiscursus recht en de cursus Inleiding staatsrecht te volgen. Docenten Mw. mr. C. Delnooz, dhr. mr. drs. E. ter Horst, mw. mr. J. Hubbeling, dhr. mr. M. van Oosterzee, dhr. mr. E. Schurink, dhr. mr. I. Sewandono, dhr. mr. T. Wissing. Cursuscode: R19251 Studielast: 1 module Deze cursus is de vervanging van de cursus Inleiding internationaal recht R De cursus is wederzijds uitsluitend met de cursus Internationale aspecten van recht. Deze cursussen kunnen dus niet samen in een opleiding worden ingebracht. De cursus Inleiding internationaal recht verschaft basiskennis over de juridische organisatie van de internationale gemeenschap. Verder geeft de cursus een aanzet tot begrip van de rol, de functie en de verwerkelijking van internationaal recht in deze gemeenschap. Studenten dienen na bestudering van deze cursus op de hoogte te zijn van de samenstelling, taken en bevoegdheden van de belangrijkste internationale organisaties, zowel mondiaal als regionaal; te weten wat de bronnen zijn van internationaal recht en wat de middelen en wegen zijn om dit recht te verwezenlijken. Tevens is het de bedoeling dat de student kennis vergaart over de geschiedenis van het volkenrecht in het algemeen en van de idee van internationale organisatie in het bijzonder. Ook wordt ingegaan op de hoofdlijnen van het materiële Europese recht. Na bestudering van de stof heeft u bovendien enig begrip van de rechtsgebieden internationaal strafrecht en internationaal privaatrecht. Enige kennis van de diverse systematische onderdelen van het Nederlandse recht is nodig. Die kan zijn opgedaan via de diverse inleidende juridische cursussen van de Open Universiteit Nederland. Daarnaast is ook enig inzicht in de economie aan te bevelen. Ten slotte wordt van u een passieve beheersing van de Engelse taal verwacht, aangezien deze taal in de internationale wereld en in de literatuur over internationaal recht de meest gehanteerde taal is. Docenten Mw. dr. mr. M. Draaisma (examinator) en dhr. drs. W. Pelt (begeleider). 28

30 Inleiding privaatrecht Inleiding staatsrecht Cursuscode: R02132 Studielast: 2 modulen Het privaatrecht regelt verhoudingen tussen burgers waarbij iedere burger vrijwel dagelijks is betrokken. De cursus Inleiding privaatrecht maakt studenten wegwijs in de hoofdlijnen van het privaatrecht en meer concreet van het materiële privaatrecht, waarin de inhoud van de relaties tussen burgers onderling wordt geregeld. Deze regels zijn, behoudens in afzonderlijke wetten, op - ge nomen in het Burgerlijk Wetboek. Dit houdt in dat de student inzicht verkrijgt in de belangrijkste onderdelen van het privaatrecht, deze kennis kan omzetten in een praktische toepassing ervan en problemen privaatrechtelijk kan analyseren. Studenten krijgen tijdens het bestuderen van de cursus een indruk van de maatschappelijke relevantie van het privaatrecht. De cursus veronderstelt kennis van de Basiscursus recht. Docenten Dhr. mr. M. Baks, mw. mr. M. Frankemölle, mw. mr. M. Idenburg, mw. mr. M. Hoeksema, dhr. mr. T. Wissing, mw. mr. T. Zwalve. Cursuscode: R05151 Studielast: 1 module De media informeren ons bijna dagelijks over de Nederlandse politiek. Die politiek wordt voor een belangrijk gedeelte beheerst door de regels van het staatsrecht, denk aan de Grondwet. Het staatsrecht heeft betrekking op onder andere de inrichting van de Nederlandse staat, de grondrechten van burgers, de wetgeving en de bescherming van burgers tegen overheidsoptreden. De cursus maakt een begin met de studie van deze elementen van het Nederlandse staatsrecht, die alles te maken hebben met de beginselen van de democratische rechtsstaat. Aan de orde komen onder andere de begrippen rechtsstaat, democratie en decentralisatie. Tevens zal de student vertrouwd worden gemaakt met het legaliteitsbeginsel, het kiesstelsel, de leer van de machtenscheiding en de werking van de grondrechten in de Nederlandse rechtsstaat. Wat betreft de grondrechten zal tevens het internationale recht in de beschouwing worden betrokken. Naast de (re)organisatie van de rechterlijke macht besteedt de cursus ook enige aandacht aan de internationale rechtsorde. De cursus gaat ook summier in op de rechtsbescherming van de burger tegen de overheid. U moet elementaire kennis hebben van het functioneren van het recht. Mist u deze, dan bevelen we u aan eerst de Basiscursus recht te volgen. Docenten Mw. mr. C. Delnooz, dhr. mr. drs. E. ter Horst, mw. mr. J. Hubbeling, dhr. mr. E. Schurink, dhr. mr. I. Sewandono, dhr. mr. W. Temme, dhr. mr. T. Wissing BACHELOropleiding

31 Inleiding strafrecht Cursuscode: R74112 Studielast: 2 modulen De cursus Inleiding strafrecht behandelt het verloop van een strafproces, van opsporing tot aan terechtzitting en gaat in op de vraag wat nodig is om iemand een verwijt te kunnen maken van wat deze heeft misdaan. De cursus richt zich niet zozeer op feitenkennis, maar vooral op het begrijpen van de zaak. Naast het materiële en formele strafrecht wordt ingegaan op het penitentiaire recht waar het onder meer gaat over welke sancties de rechter kan opleggen. Ook komt de handhaving van verkeersvoorschriften, voor zover deze strafrechtelijke implicaties hebben, aan de orde. Achtereenvolgens worden behandeld: het strafprocesrecht, het materieel strafrecht, het bewijsrecht, de voor- en hoofdvragen die de rechter moet beantwoorden en enkele aspecten van het verkeersrecht. Basiscursus recht, of daarmee vergelijkbare kennis. Docenten Mw. mr. M. de Bruijn, dhr. drs. D. van Ekelenburg, mw. mr. M. Idenburg, dhr. mr. A. van den Herik, dhr. mr. E. van Sloten, dhr. mr. T. Wissing, dhr. mr. B. Wolkenfelt. 30

32 Integratiepracticum Cursuscode: R49312 Studielast: 2 modulen Voor deelname aan deze cursus is vóóraf schriftelijke toestemming nodig. U dient daarvoor eerst het aanmeldformulier in te vullen en te sturen naar Miriam.Wigman@ ou.nl tel U kunt daarbij uw voorkeur aangeven voor deelname in het september of het februari - semester. Het aanmeldformulier evenals de data van de verplichte bijeenkomsten vindt u op de faculteitspagina op Studienet. Pas nadat u bent geselecteerd voor deelname kunt u zich officieel inschrijven. Het practicum bouwt voort op de cursus Pleiten voor juristen. Beide cursussen zijn dan ook wederzijds uitsluitend. We willen u erop wijzen dat deze cursus, die de afsluiting vormt van de bachelorfase, anders is opgezet dan de meeste cursussen. Omdat veel wordt samengewerkt met medestudenten moeten alle opdrachten volgens een strak tijdschema worden gemaakt. Het practicum omvat vier fasen. In fase 1 krijgt de student drie opdrachten (voor bestuursrecht, privaatrecht en strafrecht) die de voorbereiding vormen voor het schrijven van een pleidooi voor één van de drie rechtsgebieden. Deze drie opdrachten worden door vakinhoudelijke deskundigen beoordeeld en vormen de schriftelijke toets van de cursus. Pas wanneer de student geslaagd is voor dit schriftelijk gedeelte van de cursus wordt hij toegelaten tot het tweede deel van de cursus. Voor alle opdrachten moet een cijfer hoger dan een 5 zijn behaald. Indien één van de opdrachten onvoldoende is, krijgt de student een week de tijd om alsnog een voldoende te halen. In fase 2 doorloopt de student zelfstandig het cd-rom programma Pleit voorbereid. Fase 3 is een oefenfase, waarin studenten samen met medestudenten opdrachten maken in discussiegroepen in Studienet. Tevens wordt in een verplichte bijeenkomst het houden van pleidooien geoefend. Fase 4 bestaat uit het houden van een pleidooi met repliek en dupliek op de openbare slotbijeenkomst. De mondelinge presentatie is van invloed op het eindcijfer. De slotbijeenkomst vormt de afsluiting van deze cursus en tevens van de bachelorfase. Ingangseisen Voor deelname is vereist dat 38 modulen van het bachelorprogramma zijn afgerond. Aangezien het gaat om de integratie van in de bacheloropleiding verworven kennis, inzicht en vaardigheden dient u in ieder geval de volgende cursussen met goed gevolg te hebben afgerond. Overeenkomstenrecht, Verbintenissenrecht/Aansprakelijksheidsrecht, Goederenrecht, Burgerlijk procesrecht, Bestuursrecht, Rechtsbescherming tegen de overheid, Formeel strafrecht, Materieel strafrecht, alsmede de cursussen Juridische vaardigheden 1 en 2. De twee laatste cursussen zijn van belang omdat het bij het pleiten niet alleen gaat om een goede toepassing van het materieel en formeel recht, maar met name ook argumentatieleer en het opbouwen van een goed betoog van belang is. U dient bij het maken van uw pleidooien hier nog eens goed naar te kijken. Aangezien van u verwacht wordt dat u gebruik maakt van de discussiegroepen in Studienet wordt ervan uitgegaan dat u redelijke kennis heeft van het werken met Windows en internet. Als noodzakelijke basisvaardigheden worden verondersteld: een met attachment kunnen versturen, berichten kunnen plaatsen en beantwoorden in een discussiegroep. Docenten Mw. mr. M. Frankemölle, dhr. mr. B. Schurink, dhr. mr. D. van Ekelenburg, mw. mr. T. Starren BACHELOropleiding

33 Juridische vaardigheden 1 Juridische vaardigheden 2 Cursuscode: R26121 Studielast: 1 module Juridische vaardigheden 1 is samen met de cursus Juridische vaardigheden 2 wederzijds uitsluitend met de oude cursus Juridische vaardigheden en kan dus niet tezamen met deze oude cursus in een opleiding worden ingebracht wegens inhoudelijke overlap. Deze cursus is niet primair gericht op het verwerven van kennis van het (positieve) recht. De cursus is vooral gericht op het aanleren van een aantal voor juristen belangrijke vaardigheden. De eerste vaardigheid is het vinden van juridische informatiebronnen. Vervolgens leren de studenten juridische teksten te analyseren, samen te vatten en te beoordelen. Daarbij wordt in het bijzonder aandacht besteed aan bijzondere teksten: gepubliceerde uitspraken van rechterlijke instanties. De studenten leren ook een juridische casus op te lossen volgens een aangereikt juridisch oplosmodel. Tenslotte leren de studenten een samenvatting van een door hen gelezen juridische tekst te schrijven en te presenteren in de vorm van een goede tekst. Zij leren ook hoe zij een aantrekkelijk verslag kunnen schrijven naar aanleiding van een door hen opgeloste juridische casus. Er wordt verondersteld dat enige elementaire kennis van het positieve recht aanwezig is. Concreet betekent dit dat u minimaal de Basiscursus recht met succes heeft afgerond. Het valt echter aan te raden om daarnaast een of meer inleidende positiefrechtelijke propedeusevakken te hebben afgerond (Inleiding strafrecht, Inleiding privaatrecht, Inleiding staatsrecht en/of Inleiding bestuursrecht). Docenten Dhr. mr. M. Baks, mw. mr. M. Frankemölle, mw. mr. M. Idenburg-Amorison, dhr. mr. B. Schurink, dhr. mr. I. Sewandono. Cursuscode: R44211 Studielast: 1 module De cursus Juridische vaardigheden 2 is samen met de cursus Juridische vaardigheden 1 wederzijds uitsluitend met de oude cursus Juridische vaardigheden en kan dus niet tezamen met deze oude cursus in eenzelfde opleiding worden ingebracht. In het kader van rechtsvinding en rechtsontwikkeling wordt door juristen onderzoek verricht naar bijvoorbeeld de omvang van de aansprakelijkheid van een energie bedrijf voor de schade bij het uitvallen van de energievoorziening of naar de toelaatbaarheid van een kroongetuige in het strafproces. In deze gevallen ligt er een vraagstuk dat nog niet helemaal is opgelost of uitgedacht binnen de juridische wereld en waarop dus niet meteen een juridisch goed onderbouwd en bevredigend, voor een ieder acceptabel antwoord, voorhanden is. Het recht moet nog gevonden worden. Er ligt met andere woorden een te onderzoeken vraag. Over een dergelijke vraag moet u in de bachelorfase van uw studie een juridisch betoog schrijven en verdedigen. In deze cursus kunt u zich hierop voorbereiden door binnen een gegeven onderwerp een te onderzoeken vraag, een probleemstelling, te kiezen en daarover zelfstandig informatie te verzamelen in bibliotheken, op het internet en op cd-roms e.d. U stelt een onderzoeksplan op en vervolgens schrijft u een onderzoeksverslag. Het uitgangspunt van de cursus is dat vaardigheden niet geleerd worden door erover te lezen, maar door deze te oefenen. Deelname aan twee bijeenkomsten is verplicht. Ingangseisen Als voorkennis is vereist dat u voldoet aan de voorwaarden voor toelating tot de post-propedeuse, dat wil zeggen dat u twaalf van de veertien propedeusevakken heeft afgerond, waaronder de cursus Juridische vaardigheden 1 en verder dat u in de postpropedeuse de verplichte vakken van ofwel strafrecht ofwel staats- en bestuursrecht ofwel privaatrecht volgt of gevolgd heeft. Daarnaast wordt kennis van het gebruik van Windows, cd-rom en internet bekend verondersteld. Docenten Mw. mr. J. Hubbeling, dhr. mr. E. Schurink, dhr. mr. I. Sewandono. 32

34 Juridische (gespreks)vaardigheden 3 Materieel strafrecht Cursuscode: R73211 Studielast: 1 module Voor deelname aan deze cursus is vooraf schriftelijke toestemming nodig. U dient daarvoor eerst het aanmeldformulier, dat u vindt op de faculteitspagina op Studienet, in te vullen en te sturen naar [email protected], tel U kunt zich aanmelden voor het september- of het februari semester. Kijk vóórdat u zich aanmeldt eerst naar de data van de verplichte bijeenkomsten en naar de ingangseisen bij deze cursus. Indien bekend zijn ook deze eveneens te vinden op de faculteitspagina op Studienet. Pas nadat u een bericht heeft ontvangen dat u deel kunt nemen aan deze cursus, kunt u zich officieel inschrijven. Omdat aan deze vaardighedencursus practica zijn verbonden, dient deze cursus volgens een vast tijdpad te worden doorlopen. Zo dient u bijvoorbeeld steeds uw opdrachten ruim vóór de bijeenkomsten in te leveren. Juristen voeren in hun beroepsuitoefening veel professionele gesprekken. Daarin moeten zij met niet-juristen praten over problemen die opgelost moeten worden. De jurist zal in staat moeten zijn te inventariseren wat er precies speelt en zal ook verkregen informatie op waarde moeten kunnen inschatten. Daarnaast zal de jurist vaak wat hij weet moeten vertalen, zodat hij zijn juridische kennis kan overbrengen aan niet-juristen. Dit geldt voor juristen die binnen overheden en bedrijven werken, maar natuurlijk ook voor juristen die belangen behartigen van cliënten, zoals advocaten en medewerkers van een bureau voor rechtshulp. De cursus Juridische gespreksvaardigheden verschaft kennis en inzicht in de basisvaardigheden die een jurist nodig heeft bij verschillende soorten gesprek; te weten: het intakegesprek, het adviesgesprek en het slechtnieuws gesprek. Ingangseisen Inschrijving is alleen mogelijk na toestemming van de examinator. U dient in ieder geval de propedeuse Rechten te hebben afgerond. Er wordt vanuit gegaan dat u redelijk vertrouwd bent met computerprogramma s die werken onder het besturingssysteem Windows. U kunt bijvoorbeeld een tekstbestand in Word aanmaken en opslaan en u kunt met de Verkenner overweg om bijvoorbeeld een bestand op een diskette als back-up te plaatsen. In het tekstbestand kunt u eenvoudige opmaak aanbrengen (onderstrepen, vetgedrukt etc). Docent Mw. mr. T. Starren - Weijenberg. Cursuscode: R38282 Studielast: 2 modulen Via het strafrecht heeft de overheid de mogelijkheid op te treden tegen ongewenst gedrag. Daarbij denkt men vaak in de eerste plaats aan moord en doodslag, geweld, inbraak en drugs. Maar ook gevaarlijk rijden of rijden zonder rijbewijs, fraude en milieuvervuiling vallen onder de werking van de strafwet. Verschillende strafwetten, waarvan het Wetboek van Strafrecht de belangrijkste is, bevatten allerlei verboden en geboden waaraan de burger zich dient te houden. Dit op straffe van een sanctie, zoals een vrijheidsstraf, taakstraf of geldboete. Als een burger een bepaald delict begaat, dan is de overheid bevoegd op te treden, maar zij is daarbij ook aan regels gebonden. Deze staan in het Wetboek van Strafvordering. De overheid heeft een scala aan dwangmiddelen tot haar beschikking, maar zij mag die pas tegen een burger gebruiken als er minimaal een redelijk vermoeden bestaat dat die burger zich aan dit strafbaar feit schuldig heeft gemaakt. Deze procedurele regels vormen het zogenaamde formele strafrecht. Dit is het onderwerp van de cursus Formeel strafrecht. De cursus Materieel strafrecht daarentegen behandelt het geheel aan regels op grond waarvan verschillende gedragingen strafbaar zijn en welke strafrechtelijke sancties opgelegd kunnen worden. De cursus gaat uit van een voorkennis op het niveau van de Inleiding strafrecht. Docenten Dhr. mr. A. van den Herik, dhr. drs. D. van Ekelenburg, dhr. mr. E. van Sloten, dhr. mr. B. Wolkenfelt. BACHELOropleiding 33

35 Open module 1 Overeenkomstenrecht Cursuscode: R40311 Studielast: 1 module De inschrijving voor de Open module vindt plaats op gelijksoortige wijze als inschrijving voor de scriptie RW. Dat wil zeggen, de student dient zich allereerst met een voorafgaand verzoek tot het mogen volgen van de Open module 1 te wenden tot prof. mr. J.G.J. Rinkes, examinator van deze cursus. Het desbetreffende verzoek kan betrekking hebben op slechts één van de hierna genoemde mogelijkheden. De Open module biedt studenten de gelegenheid om een gedeelte van de BAMA-opleiding Nederlands recht op flexibele wijze in te vullen. Op deze wijze kan bijvoorbeeld een stage tot onderdeel van de opleiding worden gemaakt, of een door de faculteit Rechtswetenschappen georganiseerd seminar worden ingebracht. Onder strikte voorwaarden is een eigen invulling mogelijk (literatuurstudie met tentamen). Ingangseisen Bachelorstudenten dienen de propedeuse te hebben afgerond en daarnaast tenminste 16 modulen in de postpropedeuse te hebben behaald dan wel via vrijstelling verkregen. Voorafgaand aan inschrijving is goedkeuring door de examinator vereist. De Open module 1 kan slechts één keer worden ingevuld. Docent Dhr. prof. mr. J. Rinkes. Cursuscode: R04242 Studielast: 2 modulen Deze cursus is wederzijds uitsluitend met de cursus Overeenkomstenrecht (R01271). Dit betekent dat ze wegens inhoudelijke overlap niet tezamen in een opleiding kunnen worden ingebracht. Het overeenkomstenrecht vormt een bijzonder belangrijk onderdeel van ons recht. Een ieder van ons is dagelijks bij tal van overeenkomsten betrokken. We sluiten koopovereenkomsten met de bakker, de slager, de kruidenier; we huren een huis, betrekken gas, water en elektriciteit van het nutsbedrijf, gaan een arbeidsovereenkomst aan, laten ons per trein, tram, bus of taxi vervoeren; we lenen geld, hebben een bank- of girorekening en een of meer verzekeringen. Zo zijn er tal van overeenkomsten waarmee iedereen vrijwel dagelijks te maken heeft. De cursus Overeenkomstenrecht verschaft kennis en inzicht in de kernbegrippen en centrale thema s van het overeenkomstenrecht. Tevens wordt geleerd hoe casusposities opgelost kunnen worden aan de hand van opgedane theoretische inzichten. De cursus veronderstelt voorkennis op het niveau van de cursus Inleiding privaatrecht. Docenten Dhr. mr. J. Ebbinga, mw. mr. M. Hoeksema, mw. mr. T. Zwalve, mw. mr. E. Frankemölle. 34

36 Personen- en familierecht Recht en samenleving Cursuscode: R17261 Studielast: 1 module Deze cursus is een herziening van Personen- en familierecht R17221, R17231, R17241 en R Deze cursussen en de oude cursussen Personen- en familierecht 1 en 2 sluiten elkaar wederzijds uit. In de cursus maakt u kennis met het personen- en familierecht zoals dat is neergelegd in Boek 1 en het erfrecht dat is geregeld in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. Daarmee beslaat dit rechtsgebied een terrein waarmee elk mens vanaf zijn geboorte tot en met zijn dood wordt geconfronteerd. Het personenrecht geeft regels die betrekking hebben op de status en het functioneren van een natuurlijk persoon in de maatschappij. Daarbij kunt u bijvoorbeeld denken aan regels over rechtsbevoegdheid, handelingsbekwaamheid, de naam en de woonplaats van een natuurlijk persoon. In het familierecht zijn de bepalingen ten aanzien van de betrekkingen die voortvloeien uit het familie- en gezinsverband, neergelegd. Het omvat onder meer de regeling van het huwelijk en de vermogensrechtelijke gevolgen daarvan, echtscheiding, de familierechtelijke betrekkingen tussen ouders en kinderen en het over de kinderen uit te oefenen gezag. In het erfrecht tenslotte, komen de vermogensrechtelijke gevolgen van de overgang van het vermogen van de erflater op één of meer erfgenamen aan de orde. Uit ervaring is gebleken dat voorkennis op het niveau van de cursussen Overeenkomstenrecht, Goederenrecht en Aansprakelijkheidsrecht noodzakelijk is om de cursus binnen de studielast van een module te kunnen afronden. Docent Dhr. mr. M. Baks. Cursuscode: R25121 Studielast: 1 module Het recht lijkt in onze samenleving een steeds grotere rol te spelen. Het aantal rechters en het aantal advocaten groeit gestaag en mensen zijn in toenemende mate geneigd zich op een recht te beroepen. Dat het recht een grote betekenis heeft blijkt tevens uit het feit dat de laatste jaren veel televisieseries het juridisch bedrijf als thema hebben, denk aan Pleidooi, De rijdende rechter en Law and order. Toch wijzen een aantal tendensen op de grenzen van deze ontwikkelingen die wel met de term juridisering samengevat worden: er groeit twijfel over de mogelijkheden die de wetgever heeft om maatschappelijke ontwikkelingen met behulp van het recht naar de hand te zetten. De belangstelling voor alternatieve vormen van geschilbeslechting groeit, en het besef van de beperkte zegeningen van het recht blijkt ook uit de vaak aangehaalde Amerikaanse toestanden als een onwenselijk voorbeeld. In deze cursus, die een inleiding in de rechtssociologie vormt, wordt enerzijds de gewijzigde betekenis van het recht geschetst als uitkomst van maatschappelijke veranderingen, anderzijds wordt nagegaan wat voor invloed het recht heeft op het handelen van mensen. Dit wordt gepresenteerd aan de hand van specifieke thema s. Voor deze cursus is geen specifieke voorkennis vereist. Echter enige juridische voorkennis verkregen door het bestuderen van een of meer inleidende rechtencursussen is aanbevolen. Docent Dhr. mr. drs. E. ter Horst BACHELOropleiding

37 Rechtsbescherming tegen de overheid Rechtsfilosofie Cursuscode: R16351 Studielast: 1 module De cursus Rechtsbescherming tegen de overheid behandelt het bestuursrecht dat betrekking heeft op het bestuursprocesrecht, zoals de geschiedenis van rechtsbescherming tegen de overheid en de uitgangspunten van het stelsel van bestuursrechtelijke rechtsbescherming. De Algemene wet bestuursrecht speelt in dit verband een belangrijke rol, aangezien deze algemene regels geeft voor bezwaar, administratief beroep en beroep bij de rechtbank. De algemene en bijzondere vormen van bestuursrechtspraak en het algemeen bestuursprocesrecht met betrek - king tot de behandeling van bezwaar en beroep komen in deze cursus uitgebreid aan de orde. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de rechtsbescherming bij de burgerlijke rechter en de procedure bij de Nationale Ombudsman. Om de procedureregels van de Awb juist te kunnen hanteren is het belangrijk tevens kennis te hebben van een aantal kernbegrippen van die wet, zoals bestuurs orgaan, belanghebbende, besluit en besluiten van algemene strekking. De cursus besteedt derhalve expliciet aandacht aan deze begrippen. Het is de bedoeling dat de student zowel in theoretisch als in praktisch opzicht inzicht verwerft in de stof en daarbij leert aanvoelen hoe de rechter bij het formuleren of toepassen van regels er steeds naar streeft een regel te formuleren die zowel past in het rechtssysteem, alsook een praktische oplossing biedt voor het voorgelegde probleem. De cursus behandelt veel rechtspraak en laat de student aan de hand van (praktijkgerichte) open vragen meedenken. Verondersteld wordt kennis op het niveau van de cursussen Inleiding bestuursrecht en Inleiding staatsrecht. Enige kennis van het privaatrecht strekt tot de aanbeveling. Docenten Mw. mr. K. Albers, dhr. mr. E. Schurink, dhr. mr. I. Sewandono, dhr. mr. T. Wissing. Cursuscode: R28221 Studielast: 1 module Waarom behoren we het positieve recht na te leven? Welke zijn de criteria aan de hand waarvan we de rechtvaardigheid van het recht kunnen beoordelen? Om deze vragen goed te kunnen beantwoorden is het zinvol om enige afstand te nemen van de concrete juridische problemen. Dat betekent dat in deze cursus de aandacht niet zal uitgaan naar de beschrijving van het geldende recht of de interpretatie en verklaring van positiefrechtelijke details, maar dat een poging zal worden ondernomen om het recht als geheel vanuit een filosofische invalshoek te beschouwen. De rechtsfilosofie vraagt naar de grondslagen van het recht, naar de grond van zijn verbindendheid, probeert het recht in zijn algemeenheid te begrijpen. Het doel van de cursus is het verschaffen van inzicht en kennis over de aard van rechtsfilosofische vragen, de centrale vraagstukken en de ontwikkeling van deze thema s in de geschiedenis van de rechtsfilosofie. De cursus leert rechtsfilosofische ideeën te plaatsen in de verschillende tradities, stellingen onderbouwen en bekritiseren op grond van deze achtergrondkennis en het hedendaags debat tussen de bekendste rechtsfilosofen plaatsen tegen de achtergrond van de besproken tradities. Na bestudering zal de student de belangrijkste rechtsfilosofische vragen en mogelijke antwoorden daarop kennen, de achtergrond ervan begrijpen, het gedachtegoed herkennen van waaruit een bepaald antwoord wordt gegeven, alsmede de rechtsfilosofische dimensie doorzien van - controversiële - juridisch-dogmatische kwesties. Voor deze cursus is geen specifieke voorkennis vereist. Kennis van de algemene delen van het recht is wenselijk. Docent Dhr. prof. mr. B. Sloot

38 Rechtsgeschiedenis 1 Rechtspersonenrecht 1 Cursuscode: R12221 Studielast: 1 module Het recht is een historisch verschijnsel, dat wil zeggen: het is onderworpen aan een voortdurende ontwikkeling. Dit betekent in de eerste plaats dat er tussen het recht van thans en dat van voorheen een onverbrekelijke band, een ononderbroken continuïteit of samenhang bestaat. Hieruit volgt dat alleen historisch onderzoek het recht van onze tijd kan doen begrijpen. Of scherper gesteld: een wetenschappelijke beoefening van het recht veronderstelt een inzicht in de historische beoefening ervan. Grondbeginsel van elk wetenschappelijk onderzoek is immers dat van een begrijpen der verschijnselen geen sprake kan zijn zonder kennis van hun samenhang, hun verband. Daarnaast leidt het onderkennen van recht als een historisch fenomeen onvermijdelijk tot de notie dat het recht verandert. Ontstaan, verandering en tenietgaan van rechtsinstellingen worden bepaald door allerlei maatschappelijke factoren: economische, politieke, kerkelijke en ethische. Het is de taak van de rechtshistoricus de historische samenhang tussen het recht en andere maatschappelijke verschijnselen zo veel mogelijk na te speuren en daaruit de ontwikkeling van het recht te verklaren. Het verdient aanbeveling de Basiscursus recht te hebben gevolgd. Docent Dhr. mr. drs. E. ter Horst. Cursuscode: R06271 Studielast: 1 module De cursus Rechtspersonenrecht 1 en de cursus Ondernemingsrecht sluiten elkaar wederzijds uit. Dit betekent dat ze wegens inhoudelijke overlapping niet tezamen in een opleiding kunnen worden ingebracht. De cursus Rechtspersonenrecht 1 bevat een algemeen deel dat van toepassing is op alle rechtspersonen. Behandeld worden de oprichting, de ontbinding en de vertegenwoordiging: wie mag namens de rechtspersoon optreden in het rechtsverkeer. Ook leert de cursus hoe het precies zit met statutenwijzigingen en wie welke be sluiten mag nemen. De rechtspersonen die tegen het licht wor den gehouden zijn onder meer de vereniging, de stichting, de coöperatie en de onderlinge waarborgmaatschappij. Het grootste deel van de cursus is gewijd aan de nv en de bv: vennootschappen waarin de deelname in het maatschappelijk kapitaal centraal staat. Besproken worden het vermogen, aandelen, aandeelhoudersvergadering en ondernemingsraad. Er wordt voorkennis verondersteld op het niveau van de cursus Inleiding privaatrecht. Docent Dhr. mr. D. Hellegers BACHELOropleiding

39 Rechtspersonenrecht 2 Rechtssociologie Cursuscode: R07371 Studielast: 1 module De cursus Rechtspersonenrecht 2 en de cursus Ondernemingsrecht sluiten elkaar wederzijds uit. Dit betekent dat ze wegens inhoudelijke overlap niet tezamen in een opleiding kunnen worden ingebracht. De cursus Rechtspersonenrecht 2 verschaft inzicht in het recht met betrekking tot de personenvennootschappen: maatschap, vennootschap onder firma (vof) en commanditaire vennootschap (cv); hierbij moet opgemerkt worden dat de desbetreffende wetgeving binnen afzienbare tijd ingrijpend al worden gewijzigd. Voorts verdiept de cursus, in vervolg op Rechtspersonenrecht 1, het inzicht in het recht dat van toepassing is op de zogenaamde kapitaalvennootschappen, dat wil zeggen de naamloze vennootschap (nv) en de besloten vennootschap (bv), zowel als zelfstandige eenheid als in groepsverband. Kennis op het niveau van de cursus Rechtspersonenrecht 1 wordt verondersteld. Docent Dhr. mr. D. Hellegers. Cursuscode: R29221 Studielast: 1 module Wat is de betekenis van het recht zoals dat functioneert in de maatschappelijke werkelijkheid? Deze vraag staat voorop in de cursus Rechtssociologie. In onze moderne samenleving zijn er vrijwel geen handelingen die niet op een of andere wijze door het recht worden beïnvloed. Van het recht wordt verwacht dat het een meer rechtvaardige samenleving dichterbij brengt. Het recht moet ook de maatschappelijke ontwikkelingen beter helpen sturen. De rechtssocioloog vraagt zich af waarom de samenleving zo is gejuridiseerd en of het recht er in slaagt om aan de verwachtingen te voldoen. Juristen stellen andere vragen. Denk maar eens aan het in het recht gehuldigde ideaal dat iedereen gelijk is voor de wet. Als juristen vragen stel len rond dit ideaal, dan gaat het er vooral om of alle wetten door de rechters onafhankelijk en onpartijdig zijn toegepast. Zij gaan na of alle wettelijke regels in acht zijn genomen. Rechtssociologen daarentegen stellen vragen als: heeft een naar sociale afkomst eenzijdige samenstelling van de rechterlijke macht invloed op de besluitvorming? Is iedereen wel gelijk als in de praktijk blijkt dat sommige mensen er nauwelijks aan toekomen om de hulp van het recht in te roepen vanwege obstakels als persoonlijk, financieel of psychisch onvermogen? op het niveau van de Basiscursus recht en de inleidende cursussen privaatrecht, staatsrecht, bestuursrecht en strafrecht wordt aanbevolen. Docent Dhr. prof. mr. B. Sloot. 38

40 Masteropleiding Rechtsgeleerdheid Verzekeringsrecht Arbeidsovereenkomstenrecht Cursuscode: R27321 Studielast: 1 module De verzekeraar die tegen betaling het risico overneemt van de verzekeringnemer is in onze huidige maatschappij niet meer weg te denken. Door middel van verzekeren worden de, vaak enorme, financiële risico s zowel voor het handelsverkeer als voor de particulier beheersbaar. In de cursus Verzekeringsrecht staat de verzekeringsovereenkomst centraal die, naast de regels van het algemeen vermogensrecht, beheerst wordt door de op 1 januari 2006 in werking getreden bepalingen van Titel 7.17 (verzekering) en 7.18 (lijfrente)van het Burgerlijk Wetboek, de jurisprudentie en de polissen en algemene voorwaarden van de individuele verzekeraars. In enkele gevallen wordt nog een vergelijk gemaakt met de vervallen verzekeringsbepalingen uit het Wetboek van Koophandel. Allereerst gaat de cursus in op de algemene aspecten van het verzekeringsrecht: het totstandkomen van de verzekerings overeenkomst, het aanvraagformulier en de mededelingsplicht van de verzekeringnemer. Het tweede grote aandachts gebied vormt het schadeverzekeringsrecht. Voorts komen de waardemaatstaven, de schadevaststelling en de schadeberekening aan bod. Enkele schadeverzekeringen krijgen bijzondere aandacht; te weten de aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren, de aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijf en beroep, de WAM-verzekering (Wet Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen) en de transportverzekering. Naast het schadeverzekeringsrecht staat het sommenverzekeringsrecht. Ook dit krijgt aandacht in de cursus, evenals het formele verzekeringsrecht. Vereist is voorkennis op het niveau van de cursussen Verbintenissenrecht/Aansprakelijkheidsrecht (vanaf ) en Overeenkomstenrecht. U dient tevens te beschikken over een bijgewerkte, niet-geannoteerde wettenbundel. Docent Dhr. mr. T. Wissing. Cursuscode: R01331 Studielast: 1 module Op dit moment is sprake van de elfde, herziene druk van de cursus, Met ingang van 1 januari 2010 zal een nieuwe druk verschijnen. De cursuscode zal niet wijzigen. Omdat de actualisatie geen gevolgen heeft voor de inhoud van het tentamen krijgen reeds ingeschreven studenten geen nieuw of aanvullend cursusmateriaal toegezonden. Op de cursussite Arbeidsovereenkomstenrecht in Studienet, (onder de button Cursusmateriaal en dan vervolgens de map Verplicht materiaal) vindt u een submap met verplicht studiemateriaal toegevoegd aan de elfde herziene druk Daarin is (actueel) materiaal opgenomen naar aanleiding van wetswijzigingen etcetera, die onderdeel uitmaken van de cursus en dus tentamenstof zijn. De cursus Arbeidsovereenkomstenrecht verschaft inzicht in de hoofdlijnen van het arbeidsovereenkomstenrecht. Een groot deel van de beroepsbevolking in Nederland voorziet in zijn levensonderhoud door als werknemer werkzaam te zijn in het particuliere bedrijfsleven op basis van een arbeids overeen komst. De cursus over dit onderwerp is deralve niet alleen aan trekkelijk voor studen - ten in de Rechtsweten schap pen. Zo kan een werknemer bij voorbeeld na bestudering van de cursus weten of een tussen hem en de werkgever bedongen proeftijd geldig is, wat hij kan ondernemen indien de werkgever hem ont slaat zonder dat deze daarvoor toestemming heeft verkregen van de juridisch functionaris van de CWI en welke mogelijkheden hij heeft als hij bij een concurrent van zijn werkgever wil gaan werken, terwijl er een concurrentiebeding geldt. Zo levert bestudering van de cursus een werkgever bijvoorbeeld de kennis op over wanneer een freelanceovereenkomst een arbeidsovereenkomst is, wanneer een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd overgaat in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd, en wat hij kan doen indien hij een werknemer op staande voet ontslaat en deze laatste zich op de vernietigbaarheid van het gegeven ontslag beroept en doorbetaling van loon vordert. Als voorkennis wordt verondersteld de inhoud van de cursus sen Inleiding privaatrecht, Overeenkomstenrecht en Verbinte nissenrecht/ Aansprakelijkheidsrecht (vanaf ). Maar de cursus kan ook heel goed als losse cursus bestudeerd worden. De ervaring leert dat met name personen die in hun dagelijkse werkkring te maken hebben met personeelskwesties veel baat hebben bij deze cursus. Vele personeelsfunctionarissen, vakbondsmensen, etc. hebben de cursus reeds met goed gevolg afgesloten. Docent Mw. mr. H. Severeyns. 39

41 Belastingrecht Detentierecht Cursuscode: R30342 Studielast: 2 modulen De cursus belicht het Nederlandse belastingrecht vanuit diverse gezichtspunten: de positie van ondernemers en particulieren in het fiscale recht, inhoudingen op loon, winstbepalingsvraagstukken in de inkomsten- en vennootschapsbelasting, samenwerkingsvormen, deelnemingsverhoudingen, fusies, inbreng in bv of nv, ondernemersfaciliteiten en doorschuifmogelijkheden. Ook gaat de cursus terdege in op de inkomsten uit vermogen. De verbruiksbelastingen komen in algemene zin aan de orde terwijl de cursus speciale aandacht besteedt aan de belangrijkste verbruiksbelasting: de omzetbelasting. Ook wordt de internationale werking van het Nederlandse belastingstelsel behandeld. Een behoorlijke juridische voorkennis (minimaal de propedeuse Nederlands recht) wordt verondersteld. Van deze cursus verschijnt elk jaar in september een gereviseerde versie en zijn in totaal maximaal vier tentamenmogelijkheden per cursusversie (nov, jan, april en nov). Docent Cursusteamleider: mw. mr. C. van Haaren - Dresens. Cursuscode: R51341 Studielast: 1 module Detentierecht kan worden gedefinieerd als: regels die de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende sancties betreffen. Als zodanig is het een specialisatie binnen het penitentiair recht, zoals dat in de cursus materieel strafrecht is behandeld. Waar het penitentiair recht zich richt op de bestudering van de regels, die de sanctieoplegging en tenuitvoerlegging in het algemeen betreffen, beperkt het detentierecht zich tot de oplegging en tenuitvoerlegging van de vrijheidsbenemende sancties in penitentiaire inrichtingen en tbs-inrichtingen. Een belangrijk onderwerp hierbij vormt de rechtspositie van degenen die deze vrijheidsbenemende sancties moeten ondergaan. Verondersteld wordt kennis op het niveau van bachelor. Ingangseisen Studenten dienen in ieder geval de vakken Materieel strafrecht en Formeel strafrecht afgerond of vrijgesteld te hebben. Docent Dhr. drs. D. van Ekelenburg. 40

42 Europees privaatrecht Faillissementsrecht Cursuscode: R73322 Studielast: 2 modulen Deze cursus heeft tot doel het verkrijgen van inzicht in de toenemende verwevenheid tussen Europees recht en Nederlands recht. Op het grensvlak hiervan tekent zich zelfs een tendens in die kan worden aangeduid als Europees privaatrecht. De cursus heeft ten minste drie doelen: bestudering en kennisverwerving van het Nederlandse en Europese privaatrecht, ontwikkeling van kennis en vaardigheden op het gebied van het bestaande en wordende internationaal privaatrecht en het eenvormige recht, alsmede het verwerven van gedegen competenties op het gebied van de rechtsvergelijking en de toepassing van Europese en nationale beginselen van het privaatrecht. Een en ander zal met name worden gerealiseerd in nauwe samenhang met erkend onderzoek op de desbetreffende terreinen, en in samenwerking met de desbetreffende onderzoekers. Elektronische begeleiding is voorzien. Het eindgesprek voor de cursus vindt plaats met een groepje studenten. Ingangseisen Er zijn geen specifieke ingangseisen. Docenten Mw. mr. dr. A. Ernes en dhr. prof. mr. J. Rinkes. Cursuscode: R25241 Studielast: 1 module Het woord failliet komt van het Latijnse fallere wat letterlijk bedriegen betekent. Daarmee is meteen duidelijk hoe men tot en met de Napoleontische tijd tegen het faillissement aankeek. Later is men gaan inzien dat er lang niet altijd schuld of kwade trouw in het spel was. Opzettelijke faillissementen komen natuurlijk wel voor. Deze worden zo mogelijk strafrechtelijk aangepakt, maar daarnaast moet de antimisbruikwetgeving dergelijke zaken zo veel mogelijk voorkomen en bestrijden. Ook in andere opzichten zijn de ideeën over faillissementen veranderd. Men heeft zich bijvoorbeeld gerealiseerd dat een natuurlijke persoon die in een uitzichtloze schuldenpositie terecht is gekomen, op enig moment weer verder moet kunnen met een schone lei. Verder is de surseance (rechterlijk uitstel) van betaling aan herziening toe. Het doel van de cursus Faillissementsrecht is inzicht te verschaffen in de wetgeving en de discussies rond faillissement, surseance van betaling en schuldsanering. De cursus leert de problemen die het afwikkelen van een faillissement, een surseance of een schuldsanering met zich meebrengt, grondig te analyseren en de veelal tegenstrijdige belangen, inclusief het belang van de debiteur zelf, tegen elkaar af te wegen. Hierbij worden verschillende rechtsgebieden met elkaar geconfronteerd en moet blijken in welke verhouding zij tot elkaar staan. De cursus veronderstelt ten minste een voorkennis op het niveau van de cursussen Overeenkomstenrecht, Verbintenissenrecht/Aansprakelijkheidsrecht (vanaf ) en Goederenrecht. Docent Dhr. mr. Th. Pouw MASTEropleiding

43 Juridische aspecten van financiële dienstverlening Internationaal recht Cursuscode: R62312 Studielast: 2 modulen In de cursus Financiële dienstverlening krijgt u een overzicht van de Wet op het financieel toezicht (werkingssfeer, systematiek, voorgeschiedenis en uitvoeringsregelingen). Vervolgens komen de positie van de toezichthouders, het toezichtsysteem, markttoegang, financiële voorschriften en informatieverplichtingen en andere voorschriften met privaatrechtelijke inhoud aan bod. Tenslotte is er aandacht voor enkele capita, zoals zorgverplichting van financiële dienstverleners, de positie van de assurantietussenpersoon, geschillenbeslechting op financiële markten en enkele actuele onderwerpen (aandelenlease, beleggingspolissen). Er is geen specifieke voorkennis vereist. Docent Begeleider: dhr. prof. mr. J. Rinkes. Cursuscode: R72312 Studielast: 2 modulen De cursus Internationaal recht is een jaarcursus en wordt als een elektronische leer-en werkomgeving aangeboden en begeleid. De cursus start elk jaar op 15 september. Inschrijving voor de cursus is evenals de voorafgaande toestemming tot het volgen ervan daarom slechts tot uiterlijk 1 september van het betreffende studiejaar mogelijk. Na 1 september van het betreffende studiejaar is inschrijving voor deze cursus om technisch/organisatorische redenen absoluut uitgesloten (7.55 WHW). Leren heeft veel weg van reizen. Want wie leert, is per defi ni - tie onderweg naar iets nieuws. Maar om deze nieuwe be - stem ming te bereiken moet je de juiste route kennen, een kaart en de benodigde bagage hebben, en dat alles kunnen gebruiken. Het domeinvak Internationaal recht wil als inter - mediair optreden om u te helpen uw weg te vinden binnen het omvangrijke en complexe gebied van het internationale recht. Met behulp van een door ons ontwikkeld computerprogramma en via een door ons uitgestippelde route met begeleiding maar ook met zelfstandig te bestuderen verdie - pingsmomenten, leveren we u de kaart en de bagage waarmee u vervolgens zelfstandig uw weg door het internationaal recht kunt vinden. Daarmee bedoelen we dan zowel het internationaal publiekrecht als het interna tio naal privaatrecht en het europees recht, alsmede de economische, historische en de methodologische aspecten van een en ander. Het domeinvak Internationaal recht gaat ervan uit dat u in staat bent uit een juridische tekst of verbale uiting de essentie te halen. Daarbij denken we aan kennis op het niveau van de bacheloropleiding Nederlands recht met in elk geval met de OUNL vergelijkbare vakken Inleiding Internationaal recht en Europakunde. Daarnaast wordt ervan uitgegaan dat u beschikt over de volgende computervaardigheden: kunnen werken met een tekstverwerker, kunnen werken in een Windows-omgeving, kunnen omgaan met , kunnen participeren in nieuws/discussiegroepen en gebruik kunnen maken van internet. 42 Ingangseisen U dient de gehele bacheloropleiding met succes behaald en afgerond te hebben voor de hierboven genoemde uiterlijke inschrijvingsdatum. Docenten Dhr. dr. mr. P. Janssen en mw. dr. mr. M. Draaisma.

44 Internationaal strafrecht in Europa Jeugdstraf(proces)recht Cursuscode: R37371 Studielast: 1 module Deze cursus is wederzijds uitsluitend met de oude cursussen Internationaal strafrecht 1 en 2 en kan dus niet samen met (een van de ) oude cursussen in een opleiding worden ingebracht wegens inhoudelijke overlap. Centraal in de cursus staan de diverse rechtshulpinstrumenten die in de strijd tegen de grensoverschrijdende criminaliteit ter beschikking staan. De cursus behandelt de structuur, inhoud en toepassing van de belangrijkste verdragen alsmede de nationaalrechtelijke regelgeving op het terrein van uitlevering, wederzijdse rechtshulp, overdracht en overname van vervolging en executie. Naast een werkboek bevat de cursus een reader met verdragsteksten. Ook maakt de cursus vertrouwd met de in het internationale verkeer gebruikelijke Engelstalige juridische begrippen. De cursus is gedeeltelijk in de Engelse taal geschreven. Na een algemene introductie in hoofdstuk 1 is het tweede hoofdstuk gewijd aan het onderwerp jurisdictie. Hoofdstuk 3 behandelt de uitlevering, hoofdstuk 4 de kleine rechtshulp terwijl de overdracht en overname van de vervolging respectievelijk van de executie in hoofdstuk 5 aan bod komen. Elk hoofdstuk bespreekt eerst de verdragsrechtelijke kant en vervolgens de nationaalrechtelijke. Uiteraard wordt ook, in het laatste hoofdstuk, aandacht besteed aan de samenwerking tussen lidstaten van de Europese Unie. Omdat de cursus gedeeltelijk in de Engelse taal is geschreven, is passieve beheersing van deze taal wenselijk. Er wordt van uitgegaan dat de student het Nederlandse straf- en strafprocesrecht in redelijke mate beheerst. Ingangseisen Studenten dienen in ieder geval de vakken Materieel strafrecht en Formeel strafrecht afgerond of vrijgesteld te hebben. Docent Mw. mr. M. de Bruijn. Cursuscode: R65321 Studielast: 1 module Doel van de cursus is het verkrijgen van inzicht in de materiële en formele aspecten van het jeugdstrafrecht. Hoe ziet de vervolgingsfase er uit indien de verdachte minderjarig is? Welke dwangmiddelen kunnen worden toegepast? In hoeverre wijkt het onderzoek ter terechtzitting in het jeugdstrafprocesrecht af van het onderzoek ter terechtzitting in het volwassenenstrafprocesrecht? Welke plaats hebben alternatieve reacties als HALT en STOP binnen de opsporing? Welke jeugdsancties kent de wet en op welke wijze worden deze ten uitvoer gelegd? Wat is de rechtspositie van de minderjarige indien hij/zij wordt geplaatst in een justitiële jeugdinrichting? Deze en andere vragen zullen in de cursus aan de orde worden gesteld. Aangezien dit deelgebied van het strafrecht veel raakvlakken heeft met het civiel recht zal hieraan tevens aandacht worden besteed. Voor een meer uitvoerige behandeling van de civielrechtelijke aspecten van het jeugdrecht wordt verwezen naar de cursus Personen- en familierecht. Afhankelijk van het aantal ingeschreven studenten zal individueel of in de vorm van samenwerkend leren literatuur bestudeerd moeten worden. Deze literatuur zal door de examinator na inschrijving bekend gemaakt worden. Als afsluiting van de cursus dient de student een paper te schrijven over een door de examinator opgegeven onderwerp. Tijdens een bijeenkomst met medestudenten zal (een samenvatting van) deze paper gepresenteerd en verdedigd moeten worden. Hierbij zal elke student eenmaal als opponent moeten optreden. Ingangseisen Inschrijving is alleen mogelijk na toestemming van de examinator. Studenten dienen in ieder geval de vakken Materieel strafrecht en Formeel strafrecht afgerond of vrijgesteld te hebben. Docenten Dhr. drs. D. van Ekelenburg en mw. mr. M. de Bruijn MASTEropleiding

45 Keuzevak Internationaal en europees recht 1 Keuzevak Internationaal en europees recht 2 Cursuscode: R69311 Studielast: 1 module Inschrijving is alleen mogelijk na toestemming van de examinator. Zoals u bij de beschrijving van de cursus Internationaal recht (R72312) kunt lezen bestaat het Domein Internationaal recht uit een algemene introductie en een groot aantal deelmodules van kleinere omvang die gedeeltelijk verplicht zijn (het initiële vak Internationaal recht R72312) en gedeeltelijk als keuzemodulen worden aangeboden. In de keuzemodulen bieden wij de deelnemers aan het Domein Internationaal recht de mogelijkheid zich zelfstandig, nadat de initiële cursus met succes is afgerond, verder te verdiepen in een aantal onderdelen van het volkenrecht, de regelingen betreffende het internationale verkeer (waaronder Europees recht) alsmede het internationaal privaatrecht. Uit dit aanbod dient de student dan voor een vast aantal studiepunten naar eigen voorkeur en belangstelling een keuze te maken. Ingangseisen Een met succes behaalde en afgeronde bacheloropleiding Nederlands recht en een met succes afgesloten deelname aan de cursus Internationaal recht (R72312). Docenten Dhr. dr. mr. P. Janssen en mw. dr. mr. M. Draaisma. Cursuscode: R70312 Studielast: 2 modulen Inschrijving is alleen mogelijk na toestemming van de examinator. Zoals u bij de beschrijving van de cursus Internationaal recht (R72312) kunt lezen bestaat het Domein Internationaal recht uit een algemene introductie en een groot aan - tal deelmodules van kleinere omvang die gedeeltelijk verplicht zijn (het initiële vak Internationaal recht (R72312) en gedeeltelijk als keuzemodulen worden aangeboden. In de keuzemodulen bieden wij de deelnemers aan het Domein Internationaal recht de mogelijkheid zich zelfstandig, nadat de initiële cursus met succes is afgerond, verder te verdiepen in een aantal onderdelen van het volkenrecht, de regelingen betreffende het internationale verkeer (waaronder Europees recht) alsmede het internationaal privaatrecht. Uit dit aanbod dient de student dan voor een vast aantal studiepunten naar eigen voorkeur en belangstelling een keuze te maken. Ingangseisen Een afgeronde en behaalde bacheloropleiding Nederlands recht en een met succes afgesloten deelname aan de cursus Internationaal recht (R72312). Docenten Dhr. dr. mr. P. Janssen en mw. dr. mr. M. Draaisma. 44

46 Problemen van decentrale regelgeving Procesrechten Cursuscode: R75311 Studielast: 1 module Inschrijving is mogelijk voor opleidingsstudenten na toestemming van de examinator. In deze cursus wordt een aantal leerstukken die in de bachelorfase reeds aan de orde zijn gekomen, behandeld vanuit het perspectief van de regelgever. Het betreft con - stitutionele en gemeenterechtelijke leerstukken (als het legaliteitsbeginsel, de verhouding tussen `hogere en `lagere regelgeving, grond- en mensenrechten, het onderscheid tussen algemeen verbindende voorschriften en beleidsregels), algemeen bestuursrechtelijke leerstukken en thema s (zoals de betekenis van de Algemene wet bestuursrecht voor andere hogere en `lagere wetgeving, beleids- en beoordelingsvrijheid, vergunning/ontheffing en vrijstelling, etc.) en strafrechtelijke leerstukken en thema s (als legaliteitseis, bestanddeel of rechtvaardigings - grond, functionele aansprakelijkheid) alsook privaatrechtelijke en Europeesrechtelijke aspecten. In de cursus worden eerder opgedane kennis en inzichten geïntegreerd en geactiveerd, en wel vanuit de invalshoek `het maken van goede regelgeving (het `regelgeversperspectief ). In eerdere cursussen werd uitgegaan van het `gebruikersperspectief. Decentrale regelgeving staat centraal, omdat aldus ook gemeenterechtelijke vraagstukken en de verhouding tussen `hogere en `lagere regelgeving aan de orde kunnen worden gesteld. Cursuscode: R46331 Studielast: 1 module Inschrijving is alleen mogelijk voor opleidingsstudenten die aan de ingangseisen voldoen. De cursus wordt slechts eenmaal per academisch jaar aangeboden in de periode van februari tot en met mei. Aanmelding voor een sessie kan vanaf 1 juni van het voorafgaande kalenderjaar via [email protected]. In deze cursus analyseert u in groepen een arrest van het EHRM over artikel 6 EVRM en schrijft u gezamenlijk een annotatie op een wijze zoals gebruikelijk in het hoogwaardige juridisch studentenblad Ars Aequi. Ingangseisen De bacheloropleiding dient afgerond te zijn. Daarnaast dient u de beschikking te hebben over een computer met cd-romdrive, internettoegang en . Docent Mw. mr. C. van Haaren - Dresens. Juridische kennis op het niveau van de bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid. Ingangseisen Bachelor Rechtsgeleerdheid. Docenten Afhankelijk van de desbetreffende activiteiten: Dhr. prof. mr. J. Teunissen en mw. mr.c. van Haaren- Dresens MASTEropleiding

47 Rechten van intellectuele eigendom Rechtsgeschiedenis 2: Romeins recht Cursuscode: R63321 Studielast: 1 module Deze cursus en de cursussen Intellectuele eigendom (R31311 en R31321) en Keuzevak privaatrecht 1 (R63311) sluiten elkaar wederzijds uit. Intellectuele eigendom is de verzamelnaam voor de industriële eigendom plus het auteursrecht en de naburige rechten. Tot de industriële eigendom worden gerekend het octrooirecht, kwekersrecht, tekeningen- en modellenrecht, merkenrecht, topografierecht en handelsnaamrecht. De cursus handelt over regels om creaties van de menselijke geest te beschermen tegen ongeoorloofd gebruik door derden. De cursus wordt ingeleid met internationale verdragen. Daarna worden de intellectuele eigendomsrechten besproken. Ook actuele ontwikkelingen in wetgeving en jurisprudentie krijgen de aandacht. Kennis van de inhoud van de cursussen Verbintenissenrecht/Aansprakelijkheidsrecht, Burgerlijk procesrecht, Rechtspersonenrecht, Europees recht en Juridische Vaardigheden 1 en 2 wordt aanbevolen. Docent Mw. mr. R. Quanjel. Cursuscode: R23211 Studielast: 1 module In de periode van 450 voor Chr. tot 500 na Chr. ontwikkelde het ius civile, het recht wat wij tegenwoordig het privaat- of burgerlijk recht noemen, zich tot een wetenschap. De Romeinen droegen op alle terreinen van het burgerlijk recht bij aan de ontwikkeling van rechtsfiguren en gaven inhoud aan de voor ons zo bekende rechtsbegrippen als de familie, de overeenkomst en eigendom. Het belang van de ontwikkeling van het Romeinse recht kan moeilijk worden onderschat: voor het eerst in de geschiedenis was er immers sprake van wetenschappelijke benadering van het recht en van een methodologische ordening. De aanpak die de Romeinen kozen was vooral praktisch; zij gebruikten de methode van casusvergelijking om tot de ontwikkeling van een dogmatiek te komen. Die casusposities kennen wij omdat deze in de vorm van Romeinsrechtelijke teksten aan ons zijn overgeleverd. Deze Romeinse teksten bieden ons niet alleen een mooi kijkje in de keuken van de Romeinse samenleving en haar rechtssysteem maar bieden ons ook een blik op het ontstaan en de ontwikkeling van allerhande hedendaagse rechtsfiguren. Aan de hand teksten die de Romeinen ons hebben nagelaten legt de cursus Rechtsgeschiedenis 2 een verband tussen het Romeinse recht en het hedendaagse vermogensrecht. Door de historisch-rechtsvergelijkende benadering van de belangrijkste rechtsfiguren op het gebied van het personen- en familierecht, het zakenrecht, het verbinte - nissenrecht alsmede het erfrecht, biedt de cursus Rechtsgeschiedenis 2 de student zowel inzicht in het Romeinse recht als in het huidige privaatrecht. Teneinde niet volstrekt vreemd te staan tegenover de vermogensrechtelijke begrippen en vraagstukken die behandeld worden, verdient het aanbeveling met deze cursus pas te beginnen na bestudering van de Basiscursus recht en de cursus Inleiding privaatrecht. Docent Dhr. mr. P. Slangen. 46

48 Regelgeving Ruimtelijke ordeningsrecht Cursuscode: R45352 Studielast: 2 modulen Inschrijving is alleen mogelijk voor opleidingsstudenten die aan de ingangseisen voldoen. De cursus wordt slechts eenmaal per academisch jaar aangeboden in de periode van eind januari (verplichte introductiebijeenkomst te Utrecht) tot en met begin juli. Aanmelding voor een sessie kan vanaf 1 juni van het voorafgaande kalenderjaar via [email protected]. In deze cursus verdiept u uw kennis en vaardigheid inzake wetgevingsvraagstukken en -processen, eerst aan de hand van literatuur en een aantal opdrachten en vervolgens in een simulatie waarbij groepen studenten als Tweede Kamerfractie dan wel als Regering een wetsvoorstel behandelen op de wijze waarop dat in de Tweede Kamer gebeurt. Ingangseisen De bacheloropleiding dient afgerond te zijn. Daarnaast dient u de beschikking te hebben over een moderne computer met cd-romdrive, internettoegang, headset en . Docenten Mw. mr. C. van Haaren - Dresens en mw. mr. C. Delnooz. Cursuscode: R28332 Studielast: 2 modulen Nagenoeg iedereen komt vroeg of laat in aanmerking met het ruimtelijke ordeningsrecht, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een bouwvergunning. Het gebruik van de ons omringende ruimte geschiedt op basis van belangenafweging en is nader gereguleerd in wettelijke procedures. Het zwaartepunt ligt op gemeentelijk niveau, waarbij het bestemmingsplan een centrale rol speelt. De cursus Ruimtelijke ordeningsrecht laat de student kennismaken met de juridische aspecten van de ruimtelijke ordeningspraktijk. Na een korte introductie volgt een beschrijving van (de instrumenten voor) het rijks en provinciaal ruim te - lijk beleid. Vervolgens wordt nader ingegaan op het gemeentelijk ruimtelijk beleid en de instrumenten die gehanteerd worden. Hierbij is onder meer uitgebreid aandacht voor het bestemmingsplan, de gebruiksvoorschriften, de verschillende bestemmingsmethodieken en de bouw-en aanlegvergunning. Daarnaast wordt afzonderlijk ingegaan op de globaliteit van en de flexibiliteit in bestemmingsplannen en de rechtsbeschermingsmogelijkheden binnen de ruimtelijke ordening. De cursus sluit af met een bespreking van het grondbeleid en de mogelijkheden van kostenverhaal en maatregelschade. Verondersteld wordt kennis op het niveau van de cursussen Bestuursrecht en Rechtsbescherming tegen de Overheid alsmede in ieder geval enige kennis van het privaatrecht MASTEropleiding

49 Scriptie Cursuscode: R80313 Studielast: 3 modulen In de scriptiehandleiding vindt u uitgebreide informatie over de fasen die u bij het maken van een scriptie doorloopt, maar ook over de procedures voor en na inschrijving. Bij de inschrijvings procedure dient u te letten op het volgende: u neemt de scrip tiehandleiding goed door. U kiest vervolgens zelf een onder werp, en legt dit voor aan de scriptiecoördinator van Rechts-wetenschappen. Indien u er niet in slaagt om een geschikt onderwerp te vinden neemt u contact op met de scriptiecoördinator. De eisen, die aan een onderzoeksvoorstel worden ge - steld, vindt u in de scriptiehandleiding. De scriptiecoördinator kijkt of het onderwerp geschikt is voor het maken van een juridische scriptie en of er een geschikte begeleider voor de scriptie kan worden gevonden. De coördinator informeert u vervolgens over wel/niet goedkeuring, over eventuele nadere voorkenniseisen en meldt u de naam van uw scriptiebegeleider en de examinator. U schrijft zich in volgens het reguliere inschrij vingstraject. Deze procedure vindt u uitgebreid beschreven in de scriptiehandleiding. Een scriptie is een door de student vervaardigde verhandeling over een onderwerp van juridische aard. In deze verhandeling is een vraagstelling vervat waarop op basis van literatuur- en jurisprudentieonderzoek getracht wordt een oorspronkelijk antwoord te geven, zodat het resultaat geacht mag worden een bijdrage te zijn aan de wetenschappelijk verantwoorde kennis van het recht. uit diverse bronnen voor de probleemstelling relevante informatie te putten; deze informatie te selecteren en te ordenen; een complex geheel van gegevens onder te brengen in een helder en systematisch betoog; eigen conclusies en meningen te formuleren; eventuele aanbevelingen te verbinden aan onderzoeksresultaten en deze resultaten in een breder kader te plaatsen; het onderzoek schriftelijk en mondeling te presenteren. Ingangseisen Studenten die willen beginnen met hun scriptie dienen ten minste 7 modulen, inclusief deel 1 van de cursus Voorberei ding onderzoek, van de masteropleiding te heb ben behaald c.q. vrijstelling te hebben verkregen. Inschrijving voor de scriptie is slechts mogelijk nadat daartoe toestem ming is ver leend door de faculteit. Voor de scriptie voor het rechtsgebied Internatio naal en Europees recht geldt bovendien als ingangseis dat naast het competentiegerichte gebonden keuzedeel (de mastermodule Internationaal recht R72312) tevens minstens één keuzemodule Internationaal en Europees recht behaald dient te zijn (dus R69311 en/of R70312). Docent Scriptiecoördinator: mw. M. Wigman. Door het maken van een scriptie doet u ervaring op met het zelfstandig opzetten en uitvoeren van een wetenschappelijk onderzoek en met het schriftelijk presenteren daarvan. Meer specifiek leert u: een scriptieonderwerp te kiezen en dat op creatieve wijze om te zetten in een hanteerbare probleemstelling; langere tijd aan een taak te werken; eerder verworven kennis en vaardigheden te gebruiken voor het uitwerken van een probleemstelling; 48

50 Simulatie bestuursrechtelijke praktijk Simulatie staatsrechtelijke praktijk Cursuscode: R77311 Studielast: 1 module Alleen mogelijk indien de faculteit een activiteit initieert en inschrijving daarvoor openstelt. Zie berichtgeving in Modulair of via Studienet. Inschrijving is mogelijk voor opleidingsstudenten na toestemming van de examinator. Het betreft door de Open Universiteit en/of door andere instellingen te organiseren activiteiten op bestuursrechtelijk terrein die beogen studenten te scholen in en/of ervaring op te laten doen met gesimuleerde praktijksituaties waarmee men als jurist in aanraking kan komen. De cursus is slechts beschikbaar als de vakgroep staats- en bestuursrecht van de OU (deelname aan) een activiteit initieert, hetgeen niet per definitie elk academisch jaar het geval zal zijn. De openstelling van de cursus en de voorwaarden voor aanmelding worden bekend gemaakt via Modulair en Studienet. Deelname is slechts mogelijk voor een door de sectie per activiteit te bepalen aantal studenten. Selectie van deelnemers geschiedt door de vakgroep. Juridische kennis op het niveau van de hoofdvakken van de bachelor opleiding Rechtsgeleerdheid. Ingangseisen Bij voorkeur Bachelor Rechtsgeleerdheid. Om in aanmerking te komen voor deelname aan de VAR-pleitwedstrijd dient u in ieder geval ten minste alle inleidende cursussen, de cursus Juridische vaardigheden 2 en voorts (nagenoeg) alle staats- en bestuursrechtelijke vakken van de bachelor Nederlands recht met succes te hebben afgerond. Docenten Afhankelijk van de desbetreffende activiteiten: dhr. prof. mr. J. Teunissen, mw. mr. K. Albers en dhr. mr. E. Schurink. Cursuscode: R76311 Studielast: 1 module Alleen mogelijk indien de faculteit een activiteit initieert en inschrijving daarvoor openstelt. Zie berichtgeving in Modulair of via Studienet. Inschrijving is mogelijk voor opleidingsstudenten na toestemming van de examinator. Het betreft door de Open Universiteit en/of door andere instellingen te organiseren activiteiten op staatsrechtelijk terrein die beogen studenten te scholen in en/of ervaring op te laten doen met gesimuleerde praktijksituaties waarmee men als jurist in aanraking kan komen. De cursus is slechts beschikbaar als de vakgroep staats- en bestuursrecht van de OU (deelname aan) een activiteit initieert, hetgeen niet per definitie elk academisch jaar het geval zal zijn. De openstelling van de cursus en de voorwaarden voor aanmelding worden bekend gemaakt via Modulair en Studienet. Deelname is slechts mogelijk voor een door de sectie per activiteit te bepalen aantal studenten. Selectie van deelnemers geschiedt door de vakgroep. Juridische kennis op het niveau van de hoofdvakken van de bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid. Ingangseisen Bij vookeur Bachelor Rechtsgeleerdheid. Om deel te ne - men aan het Studentenparlement dienen in ieder geval ten minste alle inleidende cursussen en de cursus Juridische vaardigheden 2 en voorts (nagenoeg) alle staats- en bestuursrechtelijke vakken met succes te zijn afgerond. Docenten Afhankelijk van de desbetreffende activiteiten: dhr. prof. mr. J. Teunissen, mw. mr. C. van Haaren-Dresens en mw. mr. C. Delnooz MASTEropleiding

51 Strafrechtelijk bewijs Voorbereiding onderzoek Cursuscode: R66322 Studielast: 2 modulen De strafrechter toetst de door de officier van justitie gestelde feiten aan het recht. Daarvoor moet hij deze feiten eerst vaststellen: ze moeten worden bewezen. De bewijsvraag is daarom een zeer belangrijk onderdeel van het onderzoek ter terechtzitting. De cursus richt zich op het verkrijgen van kennis van en inzicht in wettelijke bepalingen en jurisprudentie inzake strafrechtelijk bewijsrecht. Wanneer kan een bewijsmiddel worden toegelaten tot het bewijs? Mag AIVD-informatie bijvoorbeeld bijdragen aan het bewijs? Of informatie van anonieme getuigen, die de verdediging niet heeft kunnen ondervragen? Onder welke voorwaarden kan de rechter tot een bewezenverklaring komen? Wat zijn de bewijsminima? Welke eisen worden gesteld aan de motivering van de bewijsvraag in het vonnis? Wat is een bewijsverweer en moet de rechter daarop in de uitspraak ingaan? Wat kan de rechter doen als hij zich geconfronteerd ziet met tegenstrijdige deskundigenverklaringen? Wat zijn de gevolgen van onrechtmatig verkregen bewijs voor de bewijsvraag? Deze en andere vragen zullen in de cursus aan de orde komen. Kennis van het strafrecht op bachelorniveau. Ingangseisen Inschrijving is alleen mogelijk na toestemming van de examinator. Studenten dienen in ieder geval de vakken Materieel strafrecht en Formeel strafrecht afgerond of vrijgesteld te hebben. Docent Mw. mr. A. Jordaans. Cursuscode: R79312 Studielast: 2 modulen Inschrijving is gedurende het gehele jaar mogelijk nadat de bachelorfase is afgerond. Tevens dient u minimaal 5 modulen uit de masterfase te hebben afgerond. Is aan deze eisen voldaan, dan kunt u zich inschrijven voor Deel 1 van de onderhavige cursus. Inschrijving dient te geschieden door het invullen van een inzendformulier en het opsturen daarvan aan [email protected] (tel ). Pas nadat Deel 1 is afgerond kunt u zich inschrijven voor Deel 2 van de onderhavige cursus. Ook geldt dat u Deel 1 van deze cursus dient te hebben afgerond alvorens u zich kunt inschrijven voor de scriptie. Als academicus dient u uiteindelijk niet alleen de vakgerichte inhoud van de leerstof te beheersen, maar moet u ook in staat zijn tot een kritische wetenschappelijke reflectie en analyse. U dient immers het vermogen te hebben om zelfstandig vragen te stellen en afwegingen te maken over bestaande en nieuwe complexe problemen en om daarvoor creatieve oplossingen te vinden. Dit vermogen dient o.a. te blijken uit het aan het einde van de opleiding succesvol afronden van een zelfstandig onderzoek. Met deze cursus Voorbereiding Onderzoek wordt meer in het bijzonder beoogd u kennis te laten maken met het onderzoek dat wordt uitgevoerd aan de faculteit Rechtswetenschappen van de Open Universiteit. Bachelor en minimaal 5 modulen uit de masterfase. Ingangseisen Inschrijving is alleen mogelijk na toestemming van de examinator. Studenten dienen de bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid afgerond te hebben. Daarnaast dienen studenten minimaal 5 modulen binnen de masteropleiding Rechtsgeleerdheid behaald te hebben. Docenten Dhr. dr. mr. P. Janssen (examinator) en verschillende begeleiders. Coördinator: mw. M. Wigman. 50

52 Open bachelorprogramma s Het is bij de Open Universiteit mogelijk de zogenaamde Open bachelorprogramma te bestuderen. Een Open bachelorprogramma heeft als kenmerk dat het de leer stof van tenminste twee faculteiten combineert. Zo kunt u cursussen van bijvoorbeeld de faculteiten Rechtsweten schappen en Managementwetenschappen inbrengen in de Open Bachelor. Hetzelfde geldt uiteraard voor combinaties zoals Psychologie en Cultuurwetenschappen, Informatica en Natuurwetenschappen, etc. De Open Bachelors volgen een identieke structuur: Facultair programma 116,1 studiepunten Verbredingpakket Cursussen van een of meer faculteiten 43 studiepunten Vrije ruimte 21,5 studiepunten Totaal 180,6 studiepunten Naast nieuwe studenten die op deze wijze een eigen breed bachelorprogramma kunnen samenstellen is de Open Bachelor ook bedoeld voor studenten die al een (gedeeltelijke) academische opleiding hebben gevolgd. Deze studenten kunnen in het verbredingpakket en/of de vrije ruimte eerder behaalde studiepunten inbrengen. Voorwaarde hiervoor is dat de behaalde vakken een eenheid dienen te vormen en dat het om onderwijs van academisch niveau gaat. Meer informatie en het aanvraagformulier vindt u op 51

53 Voor studenten, door studenten Studiecentra De studiecentra, in totaal 21 vestigingen in Nederland en België, zijn er op ingericht u aanvullende ondersteuning te bieden tijdens uw studie. U legt er tentamen af en er vinden groepsbijeenkomsten en faculteitsdagen plaats. In het studiecentrum kunt u terecht tijdens de openingstijden, voor enkele studiecentra wordt u gevraagd eerst een afspraak te maken. Meer informatie hierover vindt u op onze website. Facultaire opleidingscommissie Rechtswetenschappen Binnen de faculteit Rechtswetenschappen is een Facultaire opleidingscommissie actief. Deze commissie is paritair samengesteld en bestaat uit drie studenten en drie medewerkers. De commissie heeft als taak advies uitbrengen over de Onderwijs- en examenregeling Rechtsgeleerdheid, jaarlijks de uitvoering van die regeling beoordelen, en verder gevraagd en ongevraagd advies geven over het rechtenonderwijs. De commissie is bij het ter perse gaan van deze gids als volgt samengesteld: E. Stamhuis voorzitter C. Delnooz, wp-lid Th. Wissing, wp-lid C. van Haaren-Dresens, plv. wp-lid H. van Asselt, student-lid J. Egtberts, student-lid H.H. Ooms, student-lid C.R.E. Bus, plv. student-lid J.J. Koolen, plv. student-lid P.J.A.P.M. Zwaga, plv. student-lid Ambtelijk secretaris: M. Wigman ( [email protected]) Indien u in contact wilt komen met de Facultaire opleidingscommissie Rechtswetenschappen kunt u zich richten tot de ambtelijk secretaris. Studentenverenigingen Binnen de Open Universiteit is een aantal studentenverenigingen en studiegroepen actief. Afhankelijk van de vereniging, worden activiteiten op regionaal en nationaal niveau georganiseerd. De verenigingen organiseren uiteenlopende activiteiten, zoals lezingen, excursies, congressen of buitenlandse studiereizen. Op Studienet staat meer informatie over het regionale óf landelijke karakter van de verenigingen, de geplande activiteiten en het aantal deelnemers. Amsterdamse Juridische Vereniging (AJV) Dhr. M.R. Kambel, voorzitter AJV of KCC-Advocaten Hoorn, Dhr. J.F. Antonio, bestuurslid 1e secretaris, algemeen AJV Mevr. M. Bentum, bestuurslid 2e secretaris, bestuur AJV Mevr. A. Blok, bestuurslid 3e secretaris AJV, ledenadministratie AJV Mevr. L. Stam, bestuurslid, penningmeester AJV Dhr. mr. J.A.M.F. Tilgenkamp, bestuurslid (alumni) AJV Mevr. C.J. Manhoef, kandidaat (vice voorzitter) bestuurslid AJV Mevr. Ing. J. van Rijn, commissielid AJV, coördinatrice dispuut UPGA Mevr. Z.P. Millenaar, commissielid AJV, uitvoering UPGA Post adres: Secretariaat AJV, Motorwal 42, 1021 PC Amsterdam adres Bestuur- en commissieleden AJV: [email protected] adres Leden- en inschrijving AJV: [email protected] Juridische studentenvereniging Ex Tunc p/a Vondellaan 202, 3521 GZ Utrecht [email protected] Juridische Studentenvereniging Recht-even-redig (RER) p/a Studiecentrum Zwolle Koggelaan 3F, JH Zwolle, [email protected] Multatuli Gusta Berghouwer, [email protected] Utile Dulci (algemene studentenvereniging OU Den Bosch en omstreken) Marcel van der Lans [email protected] Bijeenkomsten elke maandag van de maand Past. Hordijkstraat 5, Rosmalen

54 Studentenraad Studenten worden vertegenwoordigd door de Studentenraad. De raad heeft instemmingbevoegdheid op het algemene deel van de Onderwijs- en examenregeling (OER) en adviesbevoegdheid op de specifieke delen. Verder kan de raad advies uit brengen over zaken die direct in verband staan met de geboden studiemogelijkheden en faciliteiten daartoe, bijvoorbeeld: het ontwikkelen van opleidingen beleidszaken met betrekking tot voorzieningen voor studenten de studiebegeleiding van studenten. Daarnaast kan de Studentenraad uit eigen beweging advies uitbrengen aan de Raad van toezicht of aan het College van bestuur, over aangelegenheden van de Open Universiteit die in het bijzonder studenten aangaan. De bevoegdheden van de Studentenraad zijn geregeld in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW), en in het reglement van de Studentenraad. De Studentenraad kan voor overleg vertegenwoordigers van bestuurlijke organen uitnodigen en zich laten bijstaan door inhoudelijk deskundigen. De Studentenraad bestaat uit maximaal negen leden die bij geheime stemming worden gekozen door en uit studenten. De zittingstermijn is twee jaar. De Studentenraad vergadert doorgaans één keer per maand en overlegt eens per kwartaal met het College van bestuur; de vergaderingen zijn openbaar. Indien u een bijeenkomst wilt bijwonen dan kunt u zich voorafgaand aanmelden via [email protected]. Informatie over de agendapunten, notulen, reglement en andere berichten van de Studentenraad vindt op Studienet. Bibliotheekvoorzieningen Op de website onder bibliotheekfaciliteiten treft u een overzicht van de beschikbare digitale bestanden en internetbronnen. Daarnaast kunt u een account aanvragen voor Picarta, zodat u materialen kunt opzoeken in de Nederlandse Centrale Catalogus (NCC), Online Contents (OLC), Net First, WorldCat, Financiële Dagblad en het Openbaar Bibliotheek Netwerk. Fysieke toegang tot de bibliotheken van andere universiteiten is ook mogelijk. Hiervoor is wel legitimatie nodig en u wordt gevraagd uw studentenkaart van de Open Universiteit te tonen. Academia en SURFspot De Open Universiteit Nederland is aangesloten op de SURFfederatie en kunt u als student gebruik maken van de mediabibliotheek Academia maar ook producten bestellen via SURFspot. Het Academia-materiaal bevat een enorme collectie aan beeld- en geluidmateriaal over de Nederlandse geschiedenis, de medische wereld, mediageschiedenis, politiek en recht, natuur en milieu en zelfs over entertainment en curiosa. Er zijn Polygoonjournaals, amateurfilms programma s van de publieke omroep, radiofragmenten, foto s en artikelen te vinden. SURFspot is de ict-webwinkel voor het onderwijs waar officiële software en andere ict-producten tegen voordelige prijzen aangeschaft kunnen worden. (Bijna) alumnus? Als u de eindstreep van uw studie bijna of al eerder heeft bereikt, betekent dat niet dat het contact met de Open Universiteit komt te vervallen. Als Alumnus bent u graag gezien, u bent tenslotte ambassadeur van onze universiteit doordat u uit eigen ervaring goed zicht heeft op de ontwikkeling van de vraag naar opleidingen, scholing en trainingen. Daarom bent u van harte welkom op onze studiedagen, symposia en academische zittingen. Bent u lid van de Alumnivereniging, dan kunt u contact onderhouden met andere afgestudeerden. Ook is het mogelijk informatie te ontvangen over promoties en promotie-onderzoek en kunt u bovendien cursussen bestellen (zonder tentamenrechten) tegen een gereduceerd tarief. De vereniging organiseert geregeld lezingen, excursies en bedrijfsbezoeken. 53

55 Procedures en regelgeving OER en Uitvoeringsregelingen In de Onderwijs en examenregeling (OER) staat het onderwijsprogramma beschreven en de rechten en plichten van de student. Onderdeel van de OER zijn de Uitvoeringsregelingen waarin voor elke opleiding de specifieke bepalingen zijn opgenomen. Deze regelingen kunt u downloaden van de website of de faculteitstab op Studienet. Getuigschriften en diploma s De Open Universiteit verstrekt de volgende getuigschriften: een dossierverklaring, een propedeuse-, bachelor-, en mastergetuigschrift. Compensatorische regeling Studenten die een propedeuse-, of bachelorgetuigschrift aanvragen kunnen gebruik maken van een compensatorische regeling. De algemene regeling is vastgelegd in art 20a van de Nadere regels inrichting tentamen en examen De volledige tekst van dit artikel en van de Nadere regels kunt u downloaden op de website. Beroepsprocedure Bij het College van beroep voor de examens kan binnen vier weken (administratief) beroep worden ingesteld tegen o.a. beslissingen van de Commissie voor de examens of een examinator. Voorbeelden van een beslissing zijn: een individuele tentamenuitslag, een vrijstellingsbeslissing of een toelatingsbeslissing tot een wo-masteropleiding. Bezwaarprocedure Een bezwaar kan gemaakt worden tegen een besluit, genomen door of namens het College van bestuur, waartegen geen (administratief ) beroep mogelijk is. Deze besluiten kunnen betrekking hebben op bijvoorbeeld: de inschrijving, het cursusgeld. Klachtencommissie Voor klachten, waarvoor u geen beroep of bezwaar kunt aantekenen, bijvoorbeeld over de dienstverlening of de wijze waarop u bent behandeld, kunt u terecht bij de Klachtencommissie. Meld uw klacht eerst bij Service en informatie. Wordt uw klacht daar niet naar tevredenheid verholpen, dan kunt u schriftelijk een formele klacht indienen. Uitgebreide informatie rondom Beroep, Bezwaar en Klachten en de benodigde formulieren kunt u vinden op de website. Vertrouwenspersonen ongewenste omgangsvormen De Open Universiteit heeft een drietal vertrouwenspersonen aangesteld die kennis hebben van de organisatie en de problemen die zich daarin kunnen voordoen. Als u hulp nodig heeft bij het oplossen van een probleem van ongewenst gedrag tijdens de studie kunt u contact opnemen met een van de vertrouwenspersonen via [email protected], of kijk op onze website voor meer informatie. Alle bovenstaande informatie is ook verkrijgbaar in de studiecentra of telefonisch aan te vragen bij de afdeling Service en informatie,

56 Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling WO bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid De uitvoeringsregeling treedt in werking per 1 september 2009 en heeft een zelfde werkingsduur als de Onderwijsen examenregeling (OER) voor de bacheloropleidingen. A. Overgangsmaatregelen op cursus- respectievelijk opleidingsniveau Ten aanzien van de in de OER opgenomen cursussen, die een revisie van een oudere versie zijn, geldt dat deze oude versie in plaats van de gereviseerde cursussen ingebracht kan worden. Deze regeling is van toepassing als geen specifieke regeling is opgenomen. 1. Overeenkomstenrecht en Verbintenissenrecht. De cursus Overeenkomstenrecht (R01271, omvang 1 module) is vervangen door Overeenkomstenrecht (R04212, omvang 2 modulen). De cursus Verbintenissenrecht (R20262, omvang 2 modulen) is vervangen door de cursus Aansprakelijkheidsrecht (R35211, omvang 1 module). Studenten die de cursussen Overeenkomstenrecht (R01271) en Verbintenissenrecht (R20262) hebben afgerond kunnen deze cursussen inbrengen voor de cursussen Overeenkomstenrecht (R04212) en Aansprakelijkheidsrecht (R35211). 2. Economiecursussen Studenten die vóór 1 september 2005 stonden ingeschreven voor de cursus Economie voor niet economen (E34112), of hiervoor een vrijstelling hebben gekregen, kunnen deze cursus inbrengen in plaats van de cursussen Rechtsfilosofie, Europakunde, Personen- en familierecht of Juridische (gespreks)vaardigheden 3. Studenten die de cursus Balans en resultatenrekening voor niet-economen én de cursus Inleiding Nederlandse economie beiden hebben afgerond of hiervoor een vrijstelling hebben gekregen dan wel hiervoor compensatie hebben gekregen op grond van overgangsmaatregelen 1 t/m 6 van de uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling wo Rechtsgeleerdheid ongedeelde opleiding, kunnen beide cursussen inbrengen in plaats van de cursussen Rechtsfilosofie, Europakunde, Personen- en familierecht of Juridische (gespreks)vaardigheden 3. Studenten die de cursus Economie voor niet-economen, Balans en resultatenrekening voor niet-economen én/of de cursus Inleiding Nederlandse economie niet op een van deze manieren kunnen inbrengen, kunnen een schriftelijk verzoek indienen bij de Facultaire toetsingscommissie Rechtswetenschappen. Voor deze studenten wordt zo mogelijk een individuele regeling getroffen. 3. De volgende cursussen maken geen onderdeel meer uit van de masteropleiding Rechtsgeleerdheid en vallen daardoor niet meer onder artikel D van deze regeling. Deze cursussen kunnen thans wel in de vrije ruimte van de bacheloropleiding worden ingebracht. Huurrecht 4,3 studiepunten Verzekeringsrecht 4,3 studiepunten Rechtspersonenrecht 2 4,3 studiepunten Studenten die vóór 1 september 2005 voor een of meer van deze cursussen stonden ingeschreven, dan wel deze reeds hebben afgerond of hiervoor een vrijstelling hebben gekregen, kunnen kiezen voor inbreng daarvan in de vrije ruimte van de bacheloropleiding of inbreng als keuzevak in de masteropleiding Rechtsgeleerdheid. 4. Studenten die vóór 1 september 2007 de cursus Criminologie hebben afgerond of hiervoor een vrijstelling hebben gekregen kunnen kiezen voor inbreng van deze cursus in de vrije ruimte van de bacheloropleiding of inbreng als keuzevak in de masteropleiding Rechtsgeleerdheid als inschrijving voor 1 september 2005 heeft plaatsgevonden. De cursus Criminologie is wederzijds uitsluitend met de cursus Criminologie (elektronische versie). 5. Studenten die vóór 1 september 2008 de cursus Belastingrecht hebben afgerond of hiervoor een vrijstelling hebben gekregen kunnen kiezen voor inbreng van deze cursus in de vrije ruimte van de bacheloropleiding of inbreng als keuzevak in de masteropleiding Rechtsgeleerdheid als inschrijving voor 1 september 2005 heeft plaatsgevonden. 55

57 6. Studenten die vóór 1 september 2009 de cursus Consumentenrecht hebben afgerond of hiervoor een vrijstelling hebben gekregen kunnen kiezen voor inbreng van deze cursus in de vrije ruimte van de bacheloropleiding of inbreng als keuzevak in de masteropleiding Rechtsgeleerdheid als inschrijving voor 1 september 2009 heeft plaatsgevonden. B. Wederzijdse uitsluitingen op cursusniveau Overeenkomstenrecht (8,6 studiepunten) is wederzijds uitsluitend met Overeenkomstenrecht (4,3 studiepunten). Aansprakelijkheidsrecht (4,3 studiepunten) is wederzijds uitsluitend met Verbintenissenrecht (8,6 studiepunten). De cursus Inleiding bestuursrecht (R08171) is wederzijds uitsluitend met de cursus Inleiding bestuursrecht met elektronisch werkboek (R28111). De cursus Inleiding strafrecht (R10162) is wederzijds uitsluitend met de cursus Inleiding strafrecht met elektronisch werkboek (R27112). De cursus Inleiding privaatrecht (R02132) is wederzijds uitsluitend met de cursus Inleiding privaatrecht met elektronisch werkboek (R61112). De cursus Inleiding staatsrecht (R05141) is wederzijds uitsluitend met de cursus Inleiding Staatsrecht met elektronisch werkboek (R60111). De cursus Pleiten voor juristen (R47311, uit het aanbod per 1 juni 2004) is wederzijds uitsluitend met de cursus Integratiepracticum (R49312). Economie voor niet-economen (E34112) is wederzijds uitsluitend met Inleiding in de Nederlandse economie (E01131) en Balans- en resultatenrekening voor niet-economen (E21111). De cursus Staatsrecht centrale overheid (R16232) is wederzijds uitsluitend met de cursus Constitutioneel recht (R16242). Materieel strafrecht (8,6 studiepunten) wederzijds uitsluitend met Strafrechtspleging 2 (6,45 studiepunten v/h 1,5 module) en/of Penitentiair recht (2,15 studiepunten v/h 0,5 module). Formeel strafrecht (8,6 studiepunten) wederzijds uitsluitend met Strafrechtspleging 1 (6,45 studiepunten v/h 1,5 module) en/of Dwangmiddelen (2,15 studiepunten v/h 0,5 module). Gedragingen openbaar bestuur 1 en 2 (elk 4,3 studiepunten) en de cursus Bestuursrecht voor BBW-studenten (8,6 studiepunten). Gedragingen openbaar bestuur 1 en 2 (elk 4,3 studiepunten) en Rechtsbescherming tegen de overheid (4,3 studiepunten) wederzijds uitsluitend met Bestuursrecht (12,9 studiepunten). Bestuursrecht voor BBW-studenten wederzijds uitsluitend met Bestuursrecht. Inleiding privaatrecht 1 (8,6 studiepunten) wederzijds uitsluitend met Inleiding privaatrecht (verkorte versie) en inleiding privaatrecht (aanvulling verkorte versie). Rechtspersonenrecht 1 en/of 2 (beide 4,3 studiepunten) wederzijds uitsluitend met Ondernemingsrecht (4,3 studiepunten). Juridische vaardigheden wederzijds uitsluitend met Juridische vaardigheden 1 en/of 2. Personen en familierecht 1 (4,3 studiepunten) wederzijds uitsluitend met Personen en familierecht (4,3 studiepunten). Personen en familierecht 2 (4,3 studiepunten) wederzijds uitsluitend met Personen en familierecht (4,3 studiepunten). Inleiding internationaal recht (4,3 studiepunten) wederzijds uitsluitend met Internationale aspecten van Recht (4,3 studiepunten). Belastingrecht (R30312) wederzijds uitsluitend met de ook onderling wederzijds uitsluitende cursussen Belastingrecht (R18311) en Belastingrecht voor juristen (8,6 studiepunten) en Belastingrecht voor niet juristen (4,3 studiepunten). C. Bepalingen ten aanzien van cursusdeelname Ingangsvoorwaarden op cursusniveau In een aantal gevallen is het met goed gevolg afgelegd hebben van tentamens voorwaarde voor de toelating tot het afleggen van andere tentamens. Voor het Integratiepracticum kan niet ingeschreven worden voordat 163,4 studiepunten (v/h 38 modulen) van de bacheloropleiding zijn afgerond. Voorafgaand aan inschrijving is goedkeuring door de faculteit vereist. Voor de Open module 1 kan niet worden ingeschreven voordat de propedeuse is afgerond en daarnaast tenminste 68,8 studiepunten (v/h 16 modulen) in de postpropedeusefase zijn behaald dan wel via vrijstelling verkregen. De Open Module 1 kan alleen worden ingebracht in de vrije ruimte. Voor Juridische vaardigheden 2 kan niet worden ingeschreven voordat 12 van de 14 propedeusevakken zijn afgerond, waaronder de cursus Juridische vaardigheden 1 en de verplichte postpropedeusevakken van ofwel strafrecht, staats- en bestuursrecht, ofwel privaatrecht gevolgd worden of zijn afgerond. Gezien de ingangseisen is het niet de bedoeling Juridische vaardigheden 1 en 2 tegelijk te bestellen.

58 Voor Juridische vaardigheden 3 is inschrijving pas mogelijk nadat de propedeuse is afgerond. Voor de Zomerschool: Recht in Europa is inschrijving pas mogelijk nadat de propedeuse is afgerond. Voorafgaande toestemming Voor de volgende cursussen is inschrijving pas mogelijk na voorafgaande schriftelijke toestemming van de faculteit. de cursus Juridische (gespreks)vaardigheden 3 de cursus Open module 1 (1 module) de cursus Open module 2 (2 modulen) de cursus Open module 3 (1 module) de cursus Open module 4 (2 modulen) de cursus Zomerschool: Recht in Europa de cursus Integratiepracticum. D. Inbreng cursussen en individuele regelingen Het is niet toegestaan om mastercursussen uit de op de bachelor aansluitende master(s) op te nemen in de vrije ruimte van de bacheloropleiding. E. Bepalingen ten aanzien van aanschuifonderwijs 1. Voor aanschuifonderwijs zal pas toestemming worden verleend, nadat de propedeuse is afgerond. 2. De student moet voordat hij de cursus aan de andere universiteit gaat volgen schriftelijk toestemming vragen voor de inbreng van een bepaalde cursus in een bepaalde opleiding. Een verzoek om toestemming wordt door de student gericht aan de Facultaire toetsingscommissie (FTC) van de desbetreffende faculteit. 3. De FTC zorgt voor een schriftelijke reactie aan de student. In deze reactie wordt altijd vermeld voor hoeveel studiepunten die desbetreffende cursus kan worden ingebracht. Indien de toestemming wordt verleend, doet de FTC daarvan ook mededeling aan de Commissie voor de examens. 4. De toestemming bedoeld onder punt 1. geldt alleen voor de desbetreffende opleiding. Toestemming wordt alleen dan verleend wanneer er sprake is van duidelijke samenhang tussen enerzijds het in te brengen onderwijs en anderzijds (de doelstellingen van) de betreffende OUNL-opleiding. 5. De student moet, tenzij anders is bepaald, zelf zorgdragen voor inschrijving, betaling en dergelijke aan de andere universiteit; de OUNL heeft geen inspanningsverplichting en draagt geen enkele verantwoordelijkheid met betrekking tot de inschrijving of andere contacten met de andere instelling. 6. De student moet zijn tentamenbriefje van de andere universiteit tezamen met de toestemmingsbrief bedoeld onder punt 1 overleggen bij zijn aanvraag van het afsluitende examen van de opleiding. De faculteit Rechtswetenschappen biedt de volgende mogelijkheden van aanschuifonderwijs binnen de genoemde voorwaarden: Alleen juridische bachelorcursussen van andere juridische faculteiten die niet geheel of gedeeltelijk overlappend zijn met cursussen van de Open Universiteit, of die de inhoud van een OUNL-cursus vanuit een andere invalshoek presenteren, komen in principe voor aanschuifonderwijs in aanmerking, mits uiteraard met voorgaande toestemming van de FTC. P.A.O.-cursussen zijn niet toegestaan als aanschuifonderwijs. Aanschuifonderwijs kan uitsluitend worden ingebracht in de vrije ruimte voor maximaal 12,9 studiepunten gebaseerd op veelvouden van 4,3 met afronding naar beneden. Bijzondere vormen van aanschuifonderwijs: FernUniversität Hagen Studenten rechtswetenschappen kunnen voor aanschuifonderwijs ook gebruik maken van juridische cursussen van de FernUniversität Hagen. De algemene regels voor aanschuifonderwijs zijn van toepassing. De catalogus voor het wintersemester (inschrijvingsperiode: 15 mei tot 15 juni) en voor het zomersemester (inschrijvingsperiode: 1 december tot 15 januari) van deze Duitse universiteit voor afstandsonderwijs is aan te vragen bij: FernUniversität-Gesamthochschule, Studentensekretariat, Konkordiastrasse 5, Hagen T (0049) 2331/ F (0049) 2331/ of 399 E [email protected] 57

59 Voor algemene bepalingen omtrent aanschuifonderwijs zij verwezen naar de OER voor de bacheloropleidingen, paragraaf 8 artikel 29. De faculteit Rechtswetenschappen biedt in het kader van de OER binnen de genoemde voorwaarden de mogelijkheid tot het inbrengen van maximaal 12,9 studiepunten aanschuifonderwijs in de vrije ruimte. F. Compensatorische regeling Van de in art. 20a van de Nadere regels inrichting tentamens en examens vastgelegde compensatorische regeling zijn de volgende cursussen uit de propedeuse uitgezonderd: Basiscursus recht Juridische vaardigheden 1 In de postpropedeusefase zijn van deze regel uitgezonderd alle verplichte cursussen. Dat betekent dat de compensatieregeling in deze fase alleen van toepassing is op de cursussen in de vrije ruimte. G. Geldigheidsduur tentamens De geldigheidsduur van de tentamens van de wo-bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid bedoeld in artikel 18 lid 6 van de OER voor de wo-bacheloropleidingen is onbeperkt met uitzondering van de tentamens voor de cursussen: Overeenkomstenrecht Aansprakelijkheidsrecht Goederenrecht Burgerlijk procesrecht Formeel strafrecht Materieel strafrecht Bestuursrecht Rechtsbescherming tegen de overheid geldigheidsduur 12 jaar 12 jaar 12 jaar 12 jaar 12 jaar 12 jaar 12 jaar 12 jaar H. Hardheidsclausule Voor zover er zich onverhoopt gevallen mochten voordoen, waarin de uitvoeringsregeling niet voorziet, wordt verwezen naar het bepaalde in artikel 32 van de OER voor de bacheloropleidingen. I. Slotbepaling Aldus vastgesteld namens de Raad van Decanen door de decaan op 10 maart

60 Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling WO masteropleiding Rechtsgeleerdheid De uitvoeringsregeling treedt in werking per 1 september 2009 en heeft een zelfde werkingsduur als de Onderwijsen examenregeling (OER) voor de wo-masteropleidingen. A. Toelating tot de wo-masteropleiding Rechtsgeleerdheid Een afgeronde wo-bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid (voorheen Nederlands recht) biedt, zonder dat nadere eisen gelden, toelating tot deze wo-masteropleiding. De Facultaire toetsingscommissie van Rechtswetenschappen (FTC) heeft als vast beleid bij de advisering aan de Commissie voor de Examens (CvE) dat studenten, al dan niet met een schakelprogramma, kunnen worden toegelaten tot de wetenschappelijke masteropleiding Rechtsgeleerdheid op grond van: een propedeutisch examen behaald aan een Nederlandse wetenschappelijke opleiding op het gebied van het recht óf een door een instellingsbestuur van een Nederlandse wetenschappelijke opleiding afgegeven vrijstelling voor een propedeutisch examen op het gebied van het recht én de verklaring van dat instellingsbestuur dat na de propedeusefase tenminste 120 studiepunten aan juridische vakken op wetenschappelijk niveau zijn behaald. Deze studiepunten worden geacht te zijn behaald in (één van) de jaren 2002 tot en met Studenten die beschikken over een getuigschrift van een door het NVAO geaccrediteerde opleiding HBO rechten en het eindcertificaat Schakelzone Recht (zie kunnen overleggen, worden eveneens toegelaten tot de wo-masteropleiding Rechtsgeleerdheid. Toelating op grond van oude schakelprogramma s OU-studenten en studenten van de opleiding HBO rechten van de Hogeschool Arnhem-Nijmegen die vóór 1 september 2009 zijn gestart met het onderstaande schakelprogramma kunnen dit tot uiterlijk 1 september 2011 in ongewijzigde vorm afronden. Constitutioneel recht Overeenkomstenrecht Burgerlijk procesrecht Formeel strafrecht Bestuursrecht Aansprakelijkheidsrecht Materieel strafrecht Europakunde Rechtsgeschiedenis 1 of Rechtsfilosofie 8,6 studiepunten 8,6 studiepunten 4,3 studiepunten 8,6 studiepunten 8,6 studiepunten 4,3 studiepunten 8,6 studiepunten 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten In alle andere gevallen beslist de CvE op advies van de FTC of, en zo ja onder welke voorwaarden, een student tot de wo-masteropleiding kan worden toegelaten. B. Overgangsmaatregelen op cursus- respectievelijk opleidingsniveau Ten aanzien van de in de OER opgenomen cursussen, die een revisie van een oudere versie zijn, geldt dat deze oude versie in plaats van de gereviseerde cursussen ingebracht kan worden. Deze regeling is van toepassing als geen specifieke regeling is opgenomen. Studenten die vóór 1 september 2005 een van de volgende cursussen hebben besteld of reeds afgerond of hiervoor een vrijstelling hebben gekregen kunnen deze inbrengen als keuzevak. 59

61 Personen- en familierecht Intellectuele eigendom Rechtspersonenrecht 2 Criminologie Huurrecht Verzekeringsrecht Belastingrecht Internationale politieke betrekkingen Regeren in Nederland internationaal bekeken Decentralisatie Milieueffectrapportage Economie van de collectieve sector 1 Beleidsadvisering Veranderende grenzen in Europa Veranderende grenzen in Europa Ius Inter Potestates (Volkenrecht) Regulation of International Movement (w.o. Europees recht) Choice of Law (internationaal privaatrecht) 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten 8,6 studiepunten 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten 8,6 studiepunten 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten 4,3 studiepunten 8,6 studiepunten 8,6 studiepunten 4,3 studiepunten Studenten die vóór 1 september 2006 een van de volgende cursussen hebben besteld of reeds afgerond of hiervoor een vrijstelling hebben gekregen kunnen deze inbrengen als keuzevak. Keuzevak privaatrecht 1 Keuzevak privaatrecht 2 Keuzevak strafrecht 1 Keuzevak strafrecht 2 Keuzevak staats- en bestuursrecht 1 Keuzevak staats- en bestuursrecht 2 4,3 studiepunten 8,6 studiepunten 4,3 studiepunten 8,6 studiepunten 4,3 studiepunten 8,6 studiepunten Studenten die vóór 1 september 2007 meer dan 8,6 studiepunten aan keuzevakken hebben besteld of reeds hebben afgerond en/of hiervoor vrijstelling hebben, hoeven het vak Voorbereiding onderzoek niet te doen. Deze studenten mogen 2 extra keuzemodulen inbrengen. Studenten die vóór 1 september 2008 voor meer dan 2 rechtsgebieden cursussen in de gebonden keuzeruimte hebben besteld of afgerond of hiervoor vrijstelling hebben gekregen kunnen het teveel aan cursussen inbrengen als keuzevak. Studenten die vóór 1 september 2008 de cursus Procesrechten en/of Staatsrechtelijke rechtsvergelijking met goed gevolg hebben afgerond en/of hiervoor een vrijstelling hebben gekregen kunnen deze inbrengen als keuzevak. Studenten die vóór 1 september 2009 de cursus Consumentenrecht met goed gevolg hebben afgerond en/of hiervoor een vrijstelling hebben gekregen kunnen deze inbrengen als keuzevak in de masteropleiding, mits deze cursus niet is ingebracht in de bacheloropleiding. BAMA Indien bij een overstap van de ongedeelde wo-opleiding van de faculteit Rechtswetenschappen naar de bachelormasteropleiding, een wo-mastercursus is ingebracht in de wo-bacheloropleiding, tellen de studiepunten van die womastercursus niet nogmaals mee in de wo-masteropleiding. In plaats hiervan wijst de faculteit een vervangende cursus aan. C. Wederzijdse uitsluitingen op cursusniveau De cursussen Criminologie (R34311) en Criminologie: elektronische versie (R48311) zijn wederzijds uitsluitend. De cursussen Volkenrecht 1, 2 en 3 (resp. R09311, R11311, R04311) en de schriftelijke versie van Inleiding tot het Nederlands internationaal privaatrecht (R05311) zijn wederzijds uitsluitend met de keuzevakken Internationaal en Europees recht 1 en 2. De cursussen Capita selecta strafrecht (R51311) en Detentierecht (R51321) zijn wederzijds uitsluitend. De cursussen Internationaal recht: voortgezet (R50343) en Internationaal recht (R72312) zijn wederzijds uitsluitend.

62 Internationaal recht: voortgezet (12,9 studiepunten, 3 modulen) is wederzijds uitsluitend met de cursussen Europees recht, Procederen in Europa: Luxemburg en Volkenrecht 1. De cursus Rechten van intellectuele eigendom is wederzijds uitsluitend met de cursus Intellectuele eigendom en de cursus Keuzevak privaatrecht 1. De cursus Consumentenrecht is wederzijds uitsluitend met de cursus Keuzevak privaatrecht 2. De cursus Jeugdstraf(proces)recht is wederzijds uitsluitend met de cursus Keuzevak strafrecht 1. De cursus Strafrechtelijk bewijs is wederzijds uitsluitend met de cursus Keuzevak strafrecht 2. De cursus Capita selecta decentralisatie is wederzijds uitsluitend met de cursus Decentralisatie en de cursus Keuzevak staats-en bestuursrecht 1. De cursus Staatsrechtelijke rechtsvergelijking is wederzijds uitsluitend met het Keuzevak staats-en bestuursrecht 2. Internationaal strafrecht 1 (1,5 studiepunt) wederzijds uitsluitend met Internationaal strafrecht in Europa (4,3 studiepunten). Internationaal strafrecht 2 (1,5 studiepunt) wederzijds uitsluitend met Internationaal strafrecht in Europa (4,3 studiepunten). De cursus Milieurecht (8 studiepunten) is wederzijds uitsluitend met de cursussen Milieurecht 2 (4,3 studiepunten), Milieurecht 1 (N24211), Milieurecht voor juristen (8,6 studiepunten) en Milieurecht voor niet-juristen (8,6 studiepunten). D. Bepalingen ten aanzien van cursusdeelname Ingangsvoorwaarden op cursusniveau In een aantal gevallen is het met goed gevolg afgelegd hebben van tentamens voorwaarde voor de toelating tot het afleggen van andere tentamens: Voor de wo-mastercursus Regelgeving geldt als ingangseis dat de volgende cursussen zijn afgerond en/of hiervoor vrijstelling is verkregen: Constitutioneel recht, Grondrechten, Bestuursrecht, en Rechtsbescherming tegen de overheid; Voor de wo-mastercursussen Regelgeving, Internationaal recht (beide 2 modulen) en de keuzevakken Problemen van decentrale regelgeving, Simulatie staatsrechtelijke praktijk en Simulatie bestuursrechtelijke praktijk geldt als ingangseis een afgerond en behaald wo-bachelorgetuigschrift; Voor de wo-keuzevakken Internationaal en europees recht 1 en 2 geldt als ingangseis een afgerond en behaald wobachelorgetuigschrift, en dient eveneens de cursus Internationaal recht (2 modulen) te zijn behaald; Voor de wo-mastercursussen van het rechtsgebied strafrecht (dit zijn de vakken Detentierecht, Internationaal strafrecht in europa, Jeugdstraf(proces)recht en Strafrechtelijk bewijs) geldt als ingangseis dat de volgende cursussen zijn afgerond en/of hiervoor een vrijstelling is verkregen: Materiëel strafrecht en Formeel strafrecht; Voor de cursus Voorbereiding onderzoek geldt als ingangseis een afgerond en behaald wo-bachelorgetuigschrift en dienen eveneens vijf modulen uit de wo-masteropleiding te zijn behaald. Scriptie: 1. Deelname aan de Scriptie is pas mogelijk nadat 30,1 studiepunten (7 modulen) van de wo-masteropleiding zijn behaald; 2. Voor deelname aan de Scriptie met het accent op een bepaald rechtsgebied dient uit het competentiegerichte gebonden keuzedeel in ieder geval het blok van het betreffende rechtsgebied te zijn gekozen c.q. vrijgesteld en dient in ieder geval deel 1 van het vak Voorbereiding onderzoek met goed resultaat te zijn afgerond; 3. Voor studenten die een internationaalrechtelijke scriptie willen schrijven geldt tevens dat één van de twee keuzevakken Internationaal en europees recht dient te zijn behaald; 4. Studenten die vóór 1 september 2007 meer dan 8,6 studiepunten aan keuzevakken hebben besteld of reeds hebben afgerond en/of hiervoor vrijstelling hebben, hoeven het vak Voorbereiding Onderzoek niet te doen. Deze studenten mogen 2 extra keuzemodulen inbrengen. 5. Inschrijving voor de Scriptie is voorbehouden aan studenten die formeel zijn toegelaten tot de wo-masteropleiding Rechtsgeleerdheid. Voorafgaande toestemming Voor de volgende cursussen is inschrijving pas mogelijk na voorafgaande schriftelijke toestemming van de faculteit: De cursus Procesrechten De cursus Regelgeving De cursus Internationaal recht Het keuzevak Internationaal en Europees recht 1 Het keuzevak Internationaal en Europees recht 2 61

63 De cursus Voorbereiding onderzoek De cursus Jeugd(proces)strafrecht De cursus Strafrechtelijk bewijs De cursus Keuzevak internationaal en Europees recht 1 De cursus Keuzevak internationaal en Europees recht 2 Problemen van decentrale regelgeving Simulatie staatsrechtelijke praktijk Simulatie bestuursrechtelijke praktijk De scriptie Voor de volgende cursussen kan in het academisch jaar niet worden ingeschreven: De cursus Capita selecta decentralisatie De cursus Milieurecht E. Inbreng mastercursussen en individuele regelingen Vrijstellingen in de wo-masterfase worden toegekend tot een maximum van 12,9 studiepunten. F. Bepalingen ten aanzien van aanschuifonderwijs Voor aanschuifonderwijs zal pas toestemming worden verleend, nadat de betreffende student officieel is toegelaten tot de wo-masteropleiding. De student moet voordat hij de cursus aan de andere universiteit gaat volgen schriftelijk toestemming vragen voor de inbreng van een bepaalde cursus in de wo-masteropleiding. Een verzoek om toestemming wordt door de student gericht aan de FTC. De FTC zorgt voor een schriftelijke reactie aan de student. In deze reactie wordt altijd vermeld voor hoeveel studiepunten de desbetreffende cursus kan worden ingebracht. Indien de toestemming wordt verleend, doet de FTC daarvan ook mededeling aan de CvE. De toestemming bedoeld onder punt 1. geldt alleen voor de desbetreffende wo-masteropleiding. Toestemming wordt alleen dan verleend wanneer er sprake is van duidelijke samenhang tussen enerzijds het in te brengen onderwijs en anderzijds (de doelstellingen van) de betreffende OUNL-opleiding. De student moet, tenzij anders is bepaald, zelf zorg dragen voor inschrijving, betaling en dergelijke aan de andere universiteit; de OUNL heeft geen inspanningsverplichting en draagt geen enkele verantwoordelijkheid met betrekking tot de inschrijving of andere contacten met de andere instelling. De student moet zijn tentamenbriefje van de andere universiteit tezamen met de toestemmingsbrief bedoeld onder punt 1 overleggen bij zijn aanvraag van het afsluitende examen van de opleiding. De faculteit Rechtswetenschappen biedt de volgende mogelijkheden van aanschuifonderwijs binnen de genoemde voorwaarden: i. Alleen juridische wo-mastercursussen van andere juridische faculteiten die niet geheel of gedeeltelijk overlappend zijn met cursussen van de Open Universiteit, of die de inhoud van een OUNL-cursus vanuit een andere invalshoek presenteren, komen in principe voor aanschuifonderwijs in aanmerking, mits uiteraard met voorgaande toestemming van de FTC. P.A.O.-cursussen zijn niet toegestaan als aanschuifonderwijs; ii. Aanschuifonderwijs kan uitsluitend worden ingebracht als keuzevak in de wo-masteropleiding voor maximaal 12,9 studiepunten gebaseerd op veelvouden van 4,3 met afronding naar beneden. G. Compensatorische regeling Conform artikel 20a., lid 2 en 3, van de Nadere regels inrichting tentamens en examens is inbreng van een 5 niet toegestaan, noch in de wo-masteropleiding, noch in een schakelprogramma. 62

64 H. Geldigheidsduur tentamens De geldigheidsduur van de tentamens van de wo-masteropleiding Rechtsgeleerdheid bedoeld in artikel 19 lid 6 van de OER voor de wo-masteropleidingen is onbeperkt met uitzondering van de tentamens voor de cursussen uit het competentiegerichte deel van de masteropleiding en de cursus Belastingrecht, die een geldigheidsduur hebben van 12 jaar. I. Hardheidsclausule Voor zover er zich onverhoopt gevallen mochten voordoen, waarin de uitvoeringsregeling niet voorziet, wordt verwezen naar het bepaalde in artikel 32 van de OER voor de wo-masteropleidingen. J. Slotbepaling Aldus vastgesteld namens de Raad van Decanen door de decaan op 10 maart

65 Service en informatie Heeft u vragen over uw studie of wilt u informatie over het dichtstbijzijnde studiecentrum? Neem dan contact op met een van onze medewerkers of kijk op de website voor onze bereikbaarheid T Colofon Open Universiteit Nederland Afdeling Voorlichting, Service en informatie Valkenburgerweg 177, 6419 AT Heerlen Postbus 2960, 6401 DL Heerlen Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. Juni

66 O v e r i g e s t u d i e g i d s e n v a n d e O p e n U n i v e r s i t e i t N e d e r l a n d : Onderwijswetenschappen Informatica Managementwetenschappen Cultuurwetenschappen Milieu-natuurwetenschappen Psychologie Faculteit Rechtswetenschappen bezoekadres: Valkenburgerweg 177, 6419 AT Heerlen postadres: Postbus 2960, 6401 DL Heerlen, t