Ontwerp norm NEN 6098

Transcriptie

1 Nederlandse Ontwerp norm NEN 6098 Rookbeheersingssystemen voor mechanisch geventileerde parkeergarages Publicatie uitsluitend voor commentaar Smoke control systems for powered smoke exhaust ventilators in car parks mei 2007 ICS ; Commentaar vóór 1 september 2007 Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This document may only be used on a stand-alone PC. Use in a network is only permitted when a supplementary license agreement for us in a network with NEN has been concluded. Normcommissie "Rookbeheersingssystemen" Apart from exceptions provided by the law, nothing from this publication may be duplicated and/or published by means of photocopy, microfilm, storage in computer files or otherwise, which also applies to full or partial processing, without the written consent of the Netherlands Standardization Institute. The Netherlands Standardization Institute shall, with the exclusion of any other beneficiary, collect payments owed by third parties for duplication and/or act in and out of law, where this authority is not transferred or falls by right to the Reproduction Rights Foundation. Auteursrecht voorbehouden. Behoudens uitzondering door de wet gesteld mag zonder schriftelijke toestemming van het Nederlands Normalisatie-instituut niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van fotokopie, microfilm, opslag in computerbestanden of anderszins, hetgeen ook van toepassing is op gehele of gedeeltelijke bewerking. Het Nederlands Normalisatie-instituut is met uitsluiting van ieder ander gerechtigd de door derden verschuldigde vergoedingen voor verveelvoudiging te innen en/of daartoe in en buiten rechte op te treden, voor zover deze bevoegdheid niet is overgedragen c.q. rechtens toekomt aan de Stichting Reprorecht. Although the utmost care has been taken with this publication, errors and omissions cannot be entirely excluded. The Netherlands Standardization Institute and/or the members of the committees therefore accept no liability, not even for direct or indirect damage, occurring due to or in relation with the application of publications issued by the Netherlands Standardization Institute. Hoewel bij deze uitgave de uiterste zorg is nagestreefd, kunnen fouten en onvolledigheden niet geheel worden uitgesloten. Het Nederlands Normalisatie-instituut en/of de leden van de commissies aanvaarden derhalve geen enkele aansprakelijkheid, ook niet voor directe of indirecte schade, ontstaan door of verband houdend met toepassing van door het Nederlands Normalisatie-instituut gepubliceerde uitgaven Nederlands Normalisatie-instituut Postbus 5059, 2600 GB Delft Telefoon (015) , Fax (015)

2 Inhoud Voorwoord Onderwerp en toepassingsgebied Normatieve verwijzingen Termen en definities Prestatie-eisen Algemeen Beperking rookverspreiding Doel Prestatie-eis Zicht op de brand Doel Prestatie-eis Nazorg Doel Prestatie-eis Bepalingsmethoden Ontwerpbrand Bepaling zichtlengte Bepaling ventilatievoud ten behoeve van nazorg Voorwaarden ventilatievoorzieningen Experimentele toetsingen Voorwaarden aan het ontwerp Doel Voorwaarden Eisen aan de componenten Rookschermen Stuwkrachtventilatoren Rookventilatoren Schakelkast Afvoerroosters Rookkleppen Geluiddempers en coulissen Afvoerluchtkanalen Flexibele verbindingen Bekabeling en kabelgoten/buizen Energievoorziening Installatievoorschiften Interactie met detectie en overige systemen...15 Bijlage A (normatief) Model Programma van Eisen...16 Bijlage B (informatief) Vereiste voorzieningen in mechanisch geventileerde parkeergarage...21 Bijlage C (informatief) Gesloten, open, besloten en niet-besloten...22 Bijlage D (normatief) Eisen aan CFD-berekeningen...24 Bibliografie

3 Voorwoord Rookbeheersingssystemen zorgen voor verwijdering en daardoor beheersing van rook en warmte die bij een brand ontstaan. Een dergelijk systeem beperkt de rookverspreiding waardoor de condities verbeteren voor een veilige ontsluiting en/of redding van mensen (en dieren), alsmede de bescherming van eigendommen en het bestrijden van de brand in een vroeg stadium. Een rookbeheersingssysteem vormt daarmee een onderdeel van het brandveiligheidsconcept dat tot doel heeft om een positieve rol te spelen bij een brand. De huidige normen voor rookbeheersingssystemen in gebouwen waaronder NEN 6093 zijn niet toereikend om een rookbeheersingssysteem in mechanisch geventileerde parkeergarages te beoordelen. Deze norm voorziet in toegenomen behoefte aan een document voor toepassing van rookbeheersing in parkeergarages. Conform de prestatie-eisen van het Bouwbesluit 2003 moeten grotere parkeergarages bouwkundig worden verdeeld in brandcompartimenten van m 2. Dit is vaak uitermate onpraktisch. Een oppervlakte van m 2 komt overeen met ongeveer 40 parkeerplaatsen. Het overgrote deel van de parkeergarages die worden gebouwd, zijn groter dan m 2. Daarom wordt vaak op grond van artikel van het Bouwbesluit 2003, over gelijkwaardigheid, de achterwege gelaten compartimentering en een rookbeheersingssysteem toegepast, om een even hoog veiligheidsniveau te creëren. De norm draagt bouwstenen aan waarmee verschillende veiligheidsniveaus kunnen worden vastgelegd. In de informatieve bijlage B is een reeks eisen opgenomen waarmee de norm direct kan worden toegepast. De verwachting is dat de rijksoverheid deze of een dergelijke reeks eisen zal opnemen in de toekomstige regelgeving. Verder heeft deze norm tot doel om op uniforme wijze invulling te geven aan het pakket normen over brandveiligheid van gebouwen, waarbij tevens aansluiting wordt gezocht met de Europese normen die binnen o.a. CEN/TC191/SC1 Smoke and heat control systems and components worden opgesteld. De toepassing van deze norm is beperkt tot gesloten parkeergarages. Voor een beschouwing van het verschil tussen open, gesloten, besloten en niet-besloten wordt verwezen naar bijlage C. Essentieel voor de werking van een rookbeheersingssysteem is een goede automatische branddetectie, in ieder geval binnen 5 min na aanvang van de brand. Dit is ook van belang voor de vluchtenden. In zeer grote garages (groter dan m 2 ) kan een snellere detectie gewenst zijn. De werkgroep pleit ervoor dat de verantwoordelijke marktpartijen en de normcommissie die verantwoordelijk is voor de desbetreffende norm (NEN 2535), aandacht besteden aan deze detectie. Dit normontwerp is opgesteld door de normcommissie "Rookbeheersingssystemen", na voorbereiding door de werkgroep "Rookbeheersingssystemen voor mechanisch geventileerde parkeergarages". Op het ogenblik van publicatie van het normontwerp was de werkgroep als volgt samengesteld: ing. R.A.G. van Beek P.J. Bosma ing. L.H.M. Cleef ir. E.W. Janse Novenco BV, Bergschenhoek Climate Control BV, Spijkenisse Brakel-Atmos BV, Uden Lichtveld Buis en Partners BV, Nieuwegein R. Leijzer Nagtglas Versteeg Inspecties BV, Nieuwegein ir. P. van de Leur ing. C.G.W.M. van Nuland DGMR Bouw BV, Den Haag Novenco BV, Bergschenhoek 3

4 ir. N.J. van Oerle Peutz BV, Mook W. de Wild Rucon BV, Harderwijk G. Wildeman NVBR ing. M.C.J. van der Niet (secretaris) NEN, Delft Tijdens de voorbereiding van dit normontwerp heeft de Europese normcommissie CEN/TC191/SC1 Smoke and heat control systems and components besloten om het onderwerp van rookbeheersing in parkeergarages op te pakken. Dit betekent dat Nederland, conform Europese afspraken, moet stoppen met het op nationaal niveau normaliseren van dit onderwerp indien er een Europees normalisatietraject wordt gestart om te komen tot een EN. Aangezien de status van het Europees normalisatietraject nog niet definitief is besloten en de behoefte aan normalisatie van dit onderwerp in Nederland groot is, heeft de normcommissie besloten om dit normontwerp toch uit te brengen. Commentaar op dit normontwerp wordt zeer opprijs gesteld. Commentaar kan elektronisch worden ingediend op een commentaarformulier. Een elektronisch commentaarformulier kunt u aanvragen bij de secretaris van de normcommissie: [email protected] onder vermelding van commentaarformulier Ontw. NEN Commentaar moet binnen zijn vóór 1 september

5 Rookbeheersingssystemen voor mechanisch geventileerde parkeergarages 1 Onderwerp en toepassingsgebied Deze norm geeft beoordelingscriteria voor het toetsen van rookbeheersingssystemen in mechanisch geventileerde parkeergarages. Figuur 1 geeft de componenten weer behorend tot het rookbeheersingssysteem en hun relatie tot overige installaties. De genoemde componenten zijn optioneel en zijn niet altijd geëist. De norm is beperkt tot gewone parkeergarages, waarin kan worden uitgegaan van circa één auto per circa 25 m 2 gebruiksoppervlakte. Het brandscenario voor dergelijke situaties is beperkter dan in de situatie waarin auto s dichter opeen worden geparkeerd. Automatische en semi-automatische parkeergarages behoren niet tot het toepassingsgebied van deze norm. brandmeldcentrale energievoorziening ventilatie- besturingskast rookbeheersingssysteem rookbeheersings- componenten Figuur 1 Schematische weergave van het rookbeheersingssysteem 2 Normatieve verwijzingen De volgende documenten waarnaar is verwezen zijn onmisbaar voor de toepassing van dit document. Bij gedateerde verwijzingen is alleen de aangehaalde versie van toepassing. Bij ongedateerde verwijzingen is de laatste versie van het document (met inbegrip van wijzigingsbladen) waarnaar is verwezen van toepassing. NEN 1010:2005 NEN 2535:1996 NEN 2535:1996/A1:2002 NEN 3140:1998 NEN 6093:1995 NEN 6093:1995/A1:2004 NEN-EN 54-1:1996 Veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties (complete versie) Brandveiligheid van gebouwen Brandmeldinstallaties Systeem- en kwaliteitseisen en projecteringsrichtlijnen Bedrijfsvoering van elektrische installaties Aanvullende Nederlandse bepalingen voor laagspanningsinstallaties Brandveiligheid van gebouwen Beoordelingsmethode van rooken warmteafvoerinstallaties Automatische brandmeldinstallaties Deel 1: Inleiding 5

6 NEN-EN :1999 NEN-EN :1999/C1:2001 Bepaling van de brandwerendheid van installaties Deel 2: Brandkleppen NEN-EN :2005 Bepaling van de brandwerendheid van installaties Deel 8: Rookafvoerkanalen NEN-EN :2005 NEN-EN :2003 Installaties voor rook- en warmtebeheersing Deel 1: Specificatie voor rookgordijnen Installaties voor rook- en warmtebeheersing Deel 2: Specificatie voor natuurlijke rook- en warmteafvoerinstallaties NEN-EN :2002 Installaties voor rook- en warmtebeheersing Deel 3: Specificaties voor mechanische rook-en warmteventilatoren NEN-EN :2004 Ontw. Installaties voor rook- en warmtebeheersing Deel 7: Rookkanalen NEN-EN :2004 Ontw. Installaties voor rook- en warmtebeheersing Deel 8: Specificatie voor rookregelkleppen NEN-EN :2004 Ontw. Installaties voor rook- en warmtebeheersing Deel 9: Bedieningspanelen NEN-EN :2005 Installaties voor rook- en warmtebeheersing Deel 10: Energievoorziening NEN-EN 45011:1998 Algemene eisen voor instellingen die productcertificatiesystemen uitvoeren NEN Beheer, controle en onderhoud van brandbeveiligingsinstallaties Deel 3: Rookbeheersingssystemen NEN 2575:2004 NEN 2575:2004/C1:2006 NPR 2576:2005 NPR :2005 NPR :2005 Brandveiligheid van gebouwen Ontruimingsinstallaties Systemen en kwaliteitseisen en projecteringsrichtlijnen Functiebehoud bij brand Richtlijn voor bekabeling, ophanging en montage van transmissiewegen Rookbeheersingssystemen Deel 1: Richtlijnen voor het ontwerpen en installeren van RWA-installaties Rookbeheersingssystemen Deel 2: Richtlijnen voor het ontwerpen en installeren van overdrukinstallaties 3 Termen en definities Voor de toepassing van deze norm gelden de definities van NEN 6093 en de volgende definities. 3.1 automatische parkeergarage parkeersysteem waarbij de auto volautomatisch of semi-automatisch naar en van zijn parkeerplaats wordt getransporteerd OPMERKING Bij een vol automatische parkeergarage laat de bestuurder zijn auto achter in een entreeruimte, bij een semi-automatische parkeergarage rijdt de bestuurder de garage in, en laat de auto achter op een plateau. 6

7 3.2 energievoorziening elektrische voeding voor het rookbeheersingssysteem die is aangesloten op het distributienet van elektriciteit en die ten minste voldoet aan de Model aansluitvoorwaarden voor elektrische energie van EnergieNed OPMERKING Bovendien kan met energievoorziening een noodstroomvoorziening worden bedoeld. 3.3 mechanische ventilatie luchtbeweging die wordt gerealiseerd met elektrisch aangedreven ventilatoren 3.4 ontwerpbrand autobrand waarbij drie auto s gelijktijdig betrokken zijn en die afhankelijk is van groeisnelheid, rookproductie, brandvermogen en brandduur volgens parkeergarage gebouw of onderdeel daarvan met het doel daarin auto's te parkeren en daartoe bestaande uit een samenstel van verkeersruimten voor voetgangers en personenauto's voor horizontaal en verticaal transport, parkeervakken en de noodzakelijke nevenruimten 3.6 rookbeheersingssysteem (RBS) installatie voor het beheersen en verwijderen van de rook en warmte die bij een brand ontstaan 3.7 rookklep afsluitbare opening in de rookafvoerweg van een rookbeheersingssysteem met als doel de kortste afstand van de rook, via de brandruimte naar buiten, te realiseren (kleppenregister) 3.8 rookventilator ventilator, voorzien van een elektrische aandrijving, die is bedoeld de rookgassen mechanisch af te voeren uit de rooklaag 3.9 rookvrij gebied waarvan de zichtlengte volgens naar verlichte voorwerpen groter is dan 50 m op 1,5 m hoogte boven de vloer 3.10 rookarm gebied waarvan de zichtlengte volgens naar verlichte voorwerpen groter is dan 30 m op 1,5 m hoogte boven de vloer. OPMERKING Het gebied is hierdoor doorzoekbaar door de brandweer stuwkrachtventilator ventilator geplaatst in de te ventileren ruimte met als doel de lucht in deze ruimte te bewegen OPMERKING Impulsventilator, inductieventilator, cycloonventilator zijn andere benamingen voor de in deze norm benoemde stuwkrachtventilator. 7

8 4 Prestatie-eisen 4.1 Algemeen De benodigde ventilatievoorzieningen zijn afhankelijk van de grootte en de structuur van de parkeergarage, de loopafstanden, de bestrijdingsmogelijkheden en van de gebruiksfunctie volgens Bouwbesluit OPMERKING 1 Het algemene idee is dat het veiligheidsniveau van grote parkeergarages (> m 2 ) moet aansluiten bij het veiligheidsniveau van garages tot m 2, die aan de eisen in het Bouwbesluit 2003 moeten voldoen. OPMERKING 2 Naarmate een garage groter is, zullen normaal gesproken zwaardere voorzieningen nodig zijn om het beoogde veiligheidsniveau te realiseren. Dit kan gelden voor het veiligheidsniveau ten aanzien van de risico s op branduitbreiding, maar evenzeer voor het veiligheidsniveau ten aanzien van de risico s op slachtoffers. Bij het kiezen van de voorzieningen om het beoogde veiligheidsniveau te realiseren kan rekening worden gehouden met de aanwezigheid van een brandmeldinstallatie en met een brandweeroptreden. Met voorzieningen in de garage (snelle detectie, ventilatie, zicht op de brand) kan de brand sneller worden ontdekt en geblust. Een rookbeheersingssysteem wordt toegepast voor een van de volgende doelstellingen: beperking rookverspreiding; zicht op de brand; nazorg. OPMERKING 3 Deze norm bevat verschillende doelstellingen die met rookbeheersing zijn te realiseren. Hieruit zal vooralsnog op basis van de gebouwkenmerken een keuze behoren te worden gemaakt, totdat dit nader is ingevuld door de rijksoverheid. Bijlage B bevat een tabel waarmee de beoordelingsmethoden van dit hoofdstuk direct kunnen worden toegepast. OPMERKING 4 De verwachting is dat de rijksoverheid deze, of een dergelijke reeks eisen zal opnemen in de toekomstige regelgeving. Alle hierna genoemde bepalingsmethoden moeten worden toegepast op een lege parkeergarage zonder geparkeerde auto s, uitgaande van de in de in 3.4 vastgelegde ontwerpbrand. 4.2 Beperking rookverspreiding Doel Het begrenzen van de rookverspreiding tot een bepaald gebied in de garage verhoogt de brandveiligheid. De mogelijkheden voor een binnenaanval of het zoeken naar slachtoffers worden er door bevorderd. Daarnaast wordt ook het aantal mensen beperkt dat aan rook is blootgesteld. Samenhangend hiermee worden buiten het rookverspreidingsgebied eisen gesteld aan de condities (temperatuur, rookdichtheid, toxiciteit) om als voldoende rookvrij te kunnen worden beschouwd Prestatie-eis Het rookverspreidingsgebied op enig moment in de garage wordt gedefinieerd als het gebied waarin op dat moment niet meer is voldaan aan de criteria voor rookvrij als gesteld in De mate van rookverspreiding in de garage kan worden bepaald met een Computer Fluid Dynamics (CFD) berekening. Hierbij wordt uitgegaan van de ontwerpbrand, met inachtneming van de werking van de mechanische rookbeheersingssysteem. Op basis van de berekende rookverspreiding in de garage wordt de rookdichtheid op elke plaats in de garage bepaald. Alle gebieden waarvoor geldt dat op een hoogte van 1,5 m boven de vloer de rookdichtheid overal voldoet aan de voorwaarden voor rookvrij vallen buiten het rookverspreidingsgebied. 8

9 Met een eenvoudiger methode (zonder CFD) kan worden volstaan indien het rookverspreidingsgebied kan worden bepaald door er van uit te gaan, dat over één of meer verticale doorsneden van de garage geen stroming van rook plaatsvindt tegen de ventilatierichting in. Daartoe moet worden aangetoond dat de gemiddelde luchtsnelheid over die doorsneden ten minste 1,5 m/s en ten hoogste 5 m/s bedraagt. Bovendien moet de snelheid in deze doorsneden overal ten minste 0,5 m/s zijn, met uitzondering van punten binnen 0,25 m afstand van constructie-onderdelen. OPMERKING Het criterium van 1,5 m/s wordt geacht voldoende te zijn, maar kan in de praktijk tot onrealistisch zware systemen leiden. 4.3 Zicht op de brand Doel Het verbeteren van de mogelijkheden voor een succesvolle binnenaanval door het snel kunnen vinden van de brand Prestatie-eis Vanaf ten minste één toegang van de garage (aanvalsroute brandweer) moet er zicht op de brand zijn, of op een andere plek die vanaf een toegang van de garage via rookvrij gebied kan worden bereikt. Het zicht op de brand moet worden gerealiseerd tot 25 min na het ontstaan van de brand, om de mogelijkheden voor repressie door de brandweer te verbeteren. Er is zicht op de brand onder de volgende voorwaarden: bereken, uitgaande van de berekende rookverspreiding, de lichtopbrengst van de brand bij het kijkpunt, waarbij rekening wordt gehouden met de lichtverzwakking door absorptie van de rook; indien de absorptie van het licht van de brand door de rook bij het kijkpunt zodanig is dat ten minste 0,016 % van het licht aankomt, dan mag de brand als zichtbaar worden verondersteld; trek, om na te gaan of er op een bepaald moment zicht op de brand is, vanuit het kijkpunt op 1,5 m boven de vloer een lijn naar de onderzijde van de brandhaard (vloerniveau); bereken de lichtopbrengst in het kijkpunt, uitgaande van de lichtsterkte van de brandhaard, via de lichtverzwakking door absorptie in de rook van ieder stukje lijn tot het kijkpunt; als de uiteindelijke lichtopbrengst in het kijkpunt ten minste 0,016 % bedraagt, is er vanaf het beschouwde kijkpunt zicht op de brand. 4.4 Nazorg Doel Het doel van nazorg is dat de garage zodanig wordt geventileerd dat binnen 45 min na aanvang van de brand de rookdichtheid zover is teruggelopen dat de brandweer de garage kan doorzoeken op slachtoffers Prestatie-eis De gehele garage moet binnen 45 min na aanvang van de brand rookarm zijn. 9

10 Bestelformulier Stuur naar: NEN Standards Products & Services t.a.v. afdeling Klantenservice Antwoordnummer WB Delft NEN Standards Products & Services Postbus GB Delft Vlinderweg AX Delft Ja, ik bestel ex. NEN 6098:2007 Ontw. nl Rookbeheersingssystemen voor mechanisch geventileerde parkeergarages T (015) F (015) Wilt u deze norm in PDF-formaat? Deze bestelt u eenvoudig via Gratis nieuwsbrieven Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen op het gebied van normen, normalisatie en regelgeving? Neem dan een gratis abonnement op een van onze nieuwsbrieven. Gegevens Bedrijf / Instelling T.a.v. O M O V Klantnummer NEN Uw ordernummer BTW nummer Postbus / Adres Postcode Plaats Telefoon Fax Factuuradres (indien dit afwijkt van bovenstaand adres) Postbus / Adres Postcode Plaats Datum Handtekening Retourneren Fax: [email protected] Post: NEN Standards Products & Services, t.a.v. afdeling Klantenservice Antwoordnummer 10214, 2600 WB Delft (geen postzegel nodig). Voorwaarden De prijzen zijn geldig tot 31 december 2018, tenzij anders aangegeven. Alle prijzen zijn excl. btw, verzend- en handelingskosten en onder voorbehoud bij o.m. ISO- en IEC-normen. Bestelt u via de normshop een pdf, dan betaalt u geen handeling en verzendkosten. Meer informatie: telefoon , dagelijks van 8.30 tot uur. Wijzigingen en typefouten in teksten en prijsinformatie voorbehouden. U kunt onze algemene voorwaarden terugvinden op: LEREN, WERKEN EN GROEIEN MET NEN preview