GIDS. Steenwijk en Omstreken. Prijs 25 cent. De Qroote Toren te Steenwijk. BEVATTENDE BENEVENS EENE KLEINE EENE OPGAVE BESCHRIJVING - - VAN - - VAN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "GIDS. Steenwijk en Omstreken. Prijs 25 cent. De Qroote Toren te Steenwijk. BEVATTENDE BENEVENS EENE KLEINE EENE OPGAVE BESCHRIJVING - - VAN - - VAN"

Transcriptie

1 1286 F 46

2

3

4

5 286 Prijs 25 cent. GIDS VOOR Steenwijk en Omstreken BEVATTENDE EENE KLEINE BESCHRIJVING - VAN BENEVENS EENE OPGAVE - - VAN - UITSTAPJES IN STEENWIJKS DE SCHOONE BEZIENSWAAR DIGHEDEN - EN GESCHIEDENIS OMGEVING, MET FOTOGRAFISCHE OPNAMEN EN PLATTEGROND 16 De Qroote Toren te Steenwijk. Stoomdrukkerij Q. Hovens Qréve Steenwijk.

6 STEENWIJK, 1 Juni Het Bestuur der Vereeniging tot Bevordering van het Vreemdelingenverkeer te Steenwijk en Omstreken, aangesloten bij den Nationalen Bond voor Vreemdelingenverkeer in Nederland (gevestigd te Utrecht), is samengesteld als volgt: Mr. H. V1ËTOR, Voorzitter. H. J. KAMP, Penningmeester. H. KROP. K. HOVENS QRÉVE. H. W1ERINGA Jr., Secretaris. Mej. J. NIJK. Mej. H. TROMP MEESTERS. Mej. H. VEENSTRA. G. J. ABERSON. P. D. BEERSMA (St.wold). H. J. BEUMER. Sj. DE JONG. G. VAN LEUSEN (Fred.oord). M. MONSIEUR. H. NIEWEG. H. PASMAN. B. ROUWKEMA. KI. RIJKMANS Tz. L. M. H. C. SCHRIJVER. A. J. T1EL GROENESTEGE. = BOEKHANDEL - I. 8. TERPSTRA i a l SPANJAARD. Bekroond Zilveren Medaille Binnen- en Buitenlandsche Reisgidsen, Plans, Fietskaarten, Ansichten. Vulpenhouders Caw" c» 5wan" Jongens- en Meisjesboeken, Romans, Reislectuur. = Leesbibliotheek. - /. Luxe doozen Postpapier en Carles de C, Zakporleieuilles.

7 GIDS VOOR Steenwijk en Omstreken BEVATTENDE EENE KLEINE BESCHRIJVING VAN STEENWIJKS BEZIENS WAARDIGHEDEN EN GESCHIEDENIS, EENE OPGAVE VAN UITSTAPJES IN DE SCHOONE OMGEVING, VERDUIDELIJKT DOOR EEN PLATTEGROND EN GEÏLLUSTREERD DOOR VERSCHILLENDE FOTOGRAFISCHE OPNAMEN. Samengesteld onder leiding van de Vereeniging tot Bevordering van het Vreemdelingenverkeer. Gedrukt en uitgegeven door de N. V. Boek-, Courant- en Handelsdrukkerij voorh. G. HOVENS GRÉVE - Steenwijk.

8 I N H O U D. Bladz. PLATTEGROND VAN STEENWIJK 4 VOORWOORD 5 ALGEMEENE BESCHRIJVING 8 UIT STEENWIJKS GESCHIEDENIS 22 BESCHRIJVING DER OMGEVING 26 KORTE WANDELINGEN: 1. Langs de Wallen Meppeler Straatweg Kallenkoter-allée en Dennen-allée Kallenkoter Allée Langs Ramswoerthe naar Verlaat Langs het Witte Huis" Weg naar Tuk Naar Kallenkote Naar Zuidveen en Onna 42 GROOTERE WANDELINGEN: 10. Naar den Woldberg Over de IJzerenbrug en Woldberg naar de Bult Naar de Ehze De Bult en omgeving 45 EEN UITSTAPJE NAAR HET LAGE LAND" 48 EEN DAGJE NAAR STEENWIJKERWOLD 52 BEZOEK AAN GIETHOORN ' 58 EEN UITSTAPJE NAAR FREDERIKSOORD 62 IN HET BOSCHRIJKE HAVELTE 68 EEN REISJE NAAR BLOKZIJL 71 BEZOEK AAN VOLLENHOVE 75 KLEINE BESCHRIJVING VAN KUINRE 79 ADVERTENTIËN 81

9 WALGEZICHT AAN DE NOORDZIJDE VAN STEENWIJK.

10 1. Stadhuis. 2. Post-en Tel. knt. 3. Spoorwegstation 4. Gr.Kerk m. toren. 5. Kleine Kerk. 6. R. K. Kerk. 9. Geref. Kerk A. 7. Qeref. Kerk B. 8. Chr. Geref. Kerk. 10. Doopsgez. Kerk. 11. Ned. Prot. Bond. 12. Leger des Heils. 13. Israël. Kerk. 14. R. H. B. School. 15. Ambachtsschool. 16. Voorb. School A. 17. Normaalschool. 18. School B. 19. School C. 20. Fröbelschool. 21. School voor Chr. Volksonderwijs. 22. Geref. School. 23. Politiewacht. Brandweerbellen. 24. Marech. Kazerne. 25. Huize Nijenstede 26. Ramswoerthe. 27. Geproj.T ramstat. 28. Gasfabr. en Waterl. Kantoor. 29. Ned. Hv. Armenh. 30. Geb. Wijkverpl. PLATTEGROND VAN STEENWIJK.

11 VOORWOORD. J l faar wij de uitnoodiging tot U richten om aan Steenwijk een bezoek te brengen, doen wij dit in de overtuiging dat onze plaats door hare schilderachtige ligging wel in staat is, U in de zomermaanden eenige dagen van veel natuurgenot aan te bieden. De boschrijke omgeving, de heerlijke vergezichten over golvende bouw- en weidelanden, hier en daar afgewisseld door schoone waterpartijen; de op korten afstand gelegen uitgestrekte heidevelden; de rijke afwisseling in plantengroei in eene streek waar het lage land" begrensd wordt door hooger gelegen gronden zij brengen telken jare talrijke vreemdelingen, die hier voor korten tijd verblijven, in verrukking. Zij doen hen vol bewondering spreken over onze omgeving en hebben ons meer dan eens aangespoord de aandacht hierop in breeden kring te doen vestigen. Moet de uitgave van dezen Gids worden beschouwd als een gevolg van de opwekking dezer belangstellende bezoekers de Vereeniging tot Bevordering van het Vreemdelingenverkeer te Steenwijk hoopt dat de verschijning ervan krachtig moge bijdragen tot de bereiking van haar doel.

12 6 Het zijn niet alleen de bekoorlijke plekjes, onmiddellijk bij Steenwijk, die tot een herhaald bezoek uitnoodigen ook de nabijheid van het in de groote schilderswereld zoo bekende en geliefde dorpje Giethoorn, met zijn pittoreske waterpartijen en andere natuurtafereelen, maakt Steenwijk aantrekkelijk voor ieder, die een open oog heeft voor indrukwekkend natuurschoon. IN HET SCHILDERACHTIGE GIETHOORN. Het alom in den lande bekende Frederiksoord, waar de tuinbouw en bloementeelt zoo'n hooge trap van ontwikkeling heeft bereikt en waar de interessante stichting de Maatschappij van Weldadigheid" is gevestigd ; het boschrijke Havelte met de bloeiende hei en de oeroude hunnebedden; Steenwijkerwold met zijne golvende door bosch omgeven landerijen; de landgoederen de Woldberg, de Bult, de Baars en de Ehze; de oude zeehavenplaats Blokzijl, 3 keer per

13 7 dag te bereiken met een keurig ingericht salonbootje; het op korten afstand gelegen Friesche dorp Noordwolde met zijne rijks-industrieschool voor rietvlechtwerk, de plaats waaruit jaarlijks honderdduizenden rietenstoelen en ander vlechtwerk naar Frankrijk en België worden gezonden; al deze oorden, zij roepen U toe: Komt naar Steenwijk, om voor korten tijd de stadslucht te ontvlieden en daarna met nieuwen lust, gesterkt door de frissche lucht van een gezonde landstreek, uw dagtaak weder op te nemen. De Vereeniging voor Vreemdelingenverkeer is ten volle bereid U alle gewenschte inlichtingen, die gij in dezen Gids te vergeefs mocht zoeken, te verschaffen. Uwe aanvrage gericht tot het Bestuur, zal omgaand worden beantwoord. TUINBOUWSCHOOL TE FREDERIKSOORD (LEIBOOMENLAAN).

14 Algemeene Beschrijving. au het Zuiden komende, bereikt men Steenwijk per Staatsspoor over Zwolle, waar men in den regel plaats kan nemen in het voor Friesland bestemde gedeelte van den trein; het andere deel bestaat uit rijtuigen voor Groningen. Te Meppel heeft de scheiding plaats; het is dus verstandig zich hier te overtuigen van de goede richting. Het eerste station na Meppel is de halte Nijeveen, waar geene sneltreinen stilhouden. Daarna volgt Steenwijk, waar alle treinen stoppen. Bij aankomst ziet men het plein vóór het station, versierd met een groot bloemperk en op eenige passen afstand ligt 't hötel de Kroon", ondernemer de heer JAC. BIJKERK (stalhouderij). Links een breede allée met zware kastanjeboomen (de oude Stationsweg), voerende in 3 minuten langs de Ambachtsschool, met eene rechtsche ombuiging naar het hötel Belle Vue" van den heer H. WIERINGA Jr. (stalhouderij) ter rechteren het hotel Varrenhorst" (met groote concertzaal) van den heer N. BIJKERK, ter linkerzijde. Verder rechts gaande, treedt men over een steenen overbrugging der stadsgrachten Steenwijks winkelstraat de Oosterstraat" in, of men buigt vóór genoemde brug links om, voorbij een paar aardig gelegen villa's, waartegenover het café Onder de Linden" met groote

15 9 bovenzaal, van den heer JAN DE WIT. Eenige treden verder wordt het oog geboeid door den keurig aangelegden tuin van de villa Nijenstede", eigen aan den heer JAN TROMP MEESTERS. WALGEZICHT BUITEN DE OOSTERPOORT. Tezelfder zijde van de allée (den Meppeler straatweg), beplant met mooie eiken, bevindt zich de theetuin met uitspanning voor kinderen, eigen aan den heer J. J. BIJKERK en aan den anderen kant van het koetshuis van Nijenstede" het pas gestichte Wijkgebouw, waartegenover de ingang van het aan de stad behoorende Slingerboschje", een hoewel kleine, zeer aangename wandelplaats, voorzien van zitbanken. Iets verder den straatweg volgende, voorbij de algemeene begraafplaats, de Driesprong", gevormd door den rijksweg naar Meppel (rechts), de Kallenkoter-allée (meer links) voerende naar Kallenkote (gemeente Steenwijkerwold) en Wapserveen (gemeente Havelte) en een zandweg, die

16 10 ons over het spoor brengt naar landerijen en kleinere wandelwegen. Keeren wij even naar het punt van uitgang terug. Van het spoorwegstation rechtuit gaande, komt men langs de Jan Hendrik Tromp Meestersstraat, JAN HENDRIK TROMP MEESTERSSTRAAT. bebouwd met fraaie woningen, voorbij de in den lande alom bekende meubelfabriek van de firma Gebr. MONSIEUR en ziet men aan zijn linkerzijde de schoone villa Zonnehoek" en vóór zich de nieuwe Rijks Hoogere Burgerschool met 3-jarigen cursus. Rechtsaf langs den wal naar de Paardenmarkt, aan den linkerkant waarvan zich bevindt het hötel van ouds het Posthuis" van den heer G. C. VAN HERPE, waarin tevens het expeditiekantoor van Van Gend & Loos gevestigd is en waar een brievenbus der Posterijen is geplaatst. Genoemd hotel links latende liggen, wandelt men over den Cornputsingel, met flinke heerenhuizen ter rechterzijde en aan den linkerkant de Openbare Lagere School B., het Nederl. Herv. Armenhuis en het kerkgebouw der Ned. Israël. Gemeente.

17 11 Aan het eind van dezen singel rechts ombuigende, de in Engelsch-landhuisstijl z.g. cottage-stijl" gebouwde villa Ramswoerthe" met groot park en waterpartijen, gebouwd naar plannen van den heer VAN GEND te Amsterdam; het park aangelegd door den tuinarchitect COPIJN, van de Groenekan bij Driebergen. Deze villa draagt een eigenaardigen naam. Tot 1899 stond hier een boerderij en graasden de koeien er in het malsche gras van het weiland de Woerthe," welke land een paar honderd jaar geleden behoorde aan den toenmaligen burgemeester van Steenwijk, RAM genaamd. De boerderij en het weiland zijn in korte jaren in een lustoord herschapen. Keur van heesters, zeldzame bloemen, volgroeide boomen, een volière, hertenkamp, bloemen- en vruchtenkweekerij naar de nieuwste methoden het is alles als bij tooverslag ontstaan. HUIZE RAMSWOERTHE".

18 ^JËgrengen wij nu eerst een bezoek aan het centrum Jfêggvan Steenwijk, het fraaie en ruime marktplein, vanwaar men den regelmatigen bouw van de stad het best kan waarnemen. Aan de Oostzijde vinden we het flinke Stadhuis, dat één geheel vormt met het daarachter staande Postkantoor, te zamen een gebouwencomplex van 18 X 40 meter. Dit stadhuis op zich zelf verdient het, dat wij er een oogenblikje bij stil staan. Het gebouw toch beschikt over vele ruime lokalen als, beneden: de Burgemeesterskamer, de Raadszaal, de Bodekamer, eene ruime vestibule, de Secretarie, de kamer van den Gemeente-Secretaris met brandvrije kluis, benevens een deel van de woning van den concierge. Twee verschillende trappen leiden naar boven. De le, in de vestibule, brengt ons in de oude kantonale gevangenis, welke uit drie ruime cellen bestaat, waarvan de eerste twee vermoedelijk dienst hebben gedaan voor gevangenen, wier misdaad niet groot was; het bezichtigen van de derde cel doet ons een andere conclusie trekken. Hier toch zijn de stevige wanden en de vloer, vervaardigd van zwaar eiken hout, doorschoten met dikke spijkers, die op kleine afstanden van elkaar zijn geslagen. In de wanden der eerste beide cellen hebben vele gevangenen hun namen vereeuwigd, door deze met een mes in het hout te snijden. Fouilleeren bleek toen nog niet in de mode te zijn, en misschien was het ook niet noodig: velen toch zaten er onschuldig, dat kan men duidelijk zien, want ze hebben naast den datum en duur van hun straftijd en den aard van het misdrijf het woord onschuldig" vermeld.

19 13 Enkele oude geweren, groote trommen enz., die hier nog bewaard worden, voeren ons in gedachten naar den ouden tijd terug. Doch er is hier meer dat aan vroeger herinnert. Wanneer U ons volgt langs de andere trap, komen wij weer op een soort vestibule. De eerste deur recht voor ons draagt tot opschrift Nutszaal". Dit lokaal diende vroeger voor raadszaal. Die deur daar, waarop Secretarie" staat, geeft toegang tot een kamer, waarin vroeger de gemeente Steenwijkerwold hare secretarie hield. De beide andere vertrekken, die men er, behalve de kamers, welke bij de woning van den concierge hooren, nog vindt, doen dienst voor de griffie van het Kantongerecht en voor het bureau van den gemeenteopzichter. Nog een andere ingang van het stadhuis bevindt zich in het Waagstraatje. Hier vindt men de oude boterwaag, thans de centrale bewaarplaats van de brandbluschmiddelen. Uit de simpele opsomming der verschillende vertrekken met hun dienst moge reeds gebleken zijn dat het stadhuis tot velerlei doeleinden wordt gebruikt, nog duidelijker springt dit in 't oog als we nagaan, welke vele vergaderingen enz. hier worden gehouden, behalve die van het Bestuur der gemeente. Zoo vergaderen hier alle commissies van bijstand in het gemeentelijk beheer, zooals die vermeld zijn in het Jaarboekje voor Steenwijk", verder de Kamer van Koophandel en Fabrieken, de Brandweer, het College van Zetters voor de Personeele Belasting, idem voor de Bedrijfsbelasting, de Plaatselijke commissie voor de Ongevallenwet, de Gezondheidscommissie, de Vereeniging tot verbetering van de Volkshuisvesting Algemeen Belang", die tot Bestrijding der Bedelarij

20 14 door Werkverschaffing, het Zieken- en Begrafenisfonds. In dit gebouw heeft plaats de loting voor de Nationale Militie, en houdt zitting de Militieraad, de ontvanger van het Waterschap Vollenhove, terwijl hier bovendien het Hoofdstembureau is voor het Kiesdistrict Steenwijk, waar ook de stemmingen plaats vinden. Het stadhuis staat in het centrum van de stad het is het centrum van alle officieele leven. Langs de Noord-, West- en Zuidzijde van het marktplein treffen we voor het meerendeel winkelhuizen en in het midden van het plein een goed onderhouden bloemperk aan, waarboven flinke verlichting is aangebracht, op welke plaats des zomers eenige keeren avondconcerten worden gegeven door het Steenwijker Fanfare-corps, een muziekgezelschap dat zich in aller sympathie mag verheugen en wier verdienste reeds meer dan eens door mooie onderscheidingen op verschillende concoursen is erkend. Op genoemd marktplein (de Groote Markt") wordt des Maandags veemarkt gehouden; het ruime plein schenkt dan tevens gelegenheid aan vele kooplieden om er hunne waren, uitgespreid op stalletjes of op den grond, aan den man te brengen. De Steenwijker veemarkt is alom bekend. Ver uit den omtrek trekken de veehouders met hun koeien en ander vee naar Steenwijk op, waar zij tegen betaling van een zeer klein marktgeld meestal koopers vinden. In den laatsten tijd krijgen wij op drukke marktdagen zelfs bezoek van buitenlandsche kooplieden, die het marktwezen tot grooten bloei brengen. Een treffend staaltje van levendigheid en drukken aanvoer vindt de lezer op nevensstaand kiekje, op den achtergrond waarvan de voorgevel van het stadhuis mooi uitkomt.

21 u N j i w r ei h n a v n i el s n pt o kra m, neker p s s it e h n e e e deog s t aal p n ev e n e ezji t w p o n n e ei e oo m n edu o, l eveg e k ijill d h eddi ci z mn o n i e t rd uu. tb dni ve b n a A UI DE LEVENDIGE VEEMARKT TE STEENWIJK.

22 16 de Noordzijde van het stadhuis in het Waagstraatje treft men het oude waaggebouw, welks trapgevel prijkt met een afbeelding van Themis, het Stadswapen, de heilige Clemens en het jaartal Aan den anderen kant in de Koningsstraat ziet men ook nog een ouderwetschen trapgevel met het jaartal 1614; hiervan is het eigenaardige evenwel verloren gegaan door herstellingen,evenals dit is geschied met vele andere oude gebouwen. Een antiek stukje bouwwerk,waarvan op bladzijde 19 eene afbeelding voorkomt,treft men in de Scholestraat, dicht inde nabijheid. OUDE GEVEL VAN DE STADSWAAG. Heeft men lust een aardige voorstelling te zien van een bekende episode uit Steenwijks verleden (op een andere plaats in dit boekje volgt hiervan een kleine beschrij ving)dan bezie men de muurschildering van het tegenoverde ingang van het stadhuis, in de Koningsstraat gelegen café VREDENDUIN, aangebracht door een stadgenoot.

23 17 In het genoemde Waagstraatje heeft men het gezicht op de Kleine Kerk, een bezienswaardig gebouw uit historische tijden, toebehoorende aan de Nederl. Herv. Gemeente. INTERIEUR VAN DE KLEINE KERK.

24 18 DE GROOTE TOREN. Aan hetzelfde Kerkgenootschap behoort ook de Groote Kerk, waarvan men den zwaren monumentalen toren zeker reeds heeft waargenomen bij het verlaten van den trein. Muren van 1.50 Meter dikte hebben dezen kolossus voor den tand des tijds beveiligd. Een bestijging ervan is zeer loonend; men heeft een interessant uitzicht over beemd en bosch. Sedert den aanleg van de waterleiding dient deze toren stadseigendom tevens als waterreservoir, daarin op eene hoogte van 20 Meter op sterk metselwerk aangebracht door den ingenieur SCHOTEL uit Rotterdam, door wien het geheele werk van de waterleiding alhier is geprojecteerd. De Groote Kerk, die met genoemden toren één bouwwerk vormt, is bevloerd met vele zeer fraaie grafzerken en bezit een prachtig orgel. Oudtijds heette zij St. Clemenskerk, naar een der Apostolische vaderen: ClemensRomanusPrimus, volgens de overlevering de derde bisschop te Rome na Petrus, die plm. 100 jaar na Christus geboorte leefde. De kerkelijke overlevering vermeldt, dat hij op last van keizer Trajanus aan een anker vastgemaakt in zee geworpen werd,

25 19 doch dat het lijk van den martelaar weldra aan wal spoelde. Het Stadswapen geeft dezen bisschop in beeld. Voor de ligging der andere kerken, openbare gebouwen, straten, pleinen, wallen enz. verwijzen wij naar den plattengrond op pag. 4. GEVELVERSIERING IN DE SCHOLESTRAAT.

26 20 Steenwijk heeft ruim 6000 inwoners, bezit gas- en waterleiding in eigen exploitatie, is intercommunaal aangesloten bij de telefoon, onderhoudt een druk verkeer met naburige gemeenten, zoowel te land als te water, staat over zee rechtstreeks in verbinding met Amsterdam en heeft sedert een paar jaren ook gemeenschap met het vaste kamp voor jaarlijksche militaire manoeuvres te Diever. Behalve de openbare en bijzondere lagere scholen, heeft men er een goed-ingerichte Fröbelschool, een Aansluitingsschool van lager tot middelbaar onderwijs, een Rijks Hoogere Burgerschool met 3-jarigen cursus, een Ambachtsschool, die door ongeveer 100 leerlingen wordt bezocht en een Rijks-Normaalschool met Voorbereidende Klasse. Voor eenige bijzonderheden van handel en industrie wordt verwezen naar nevensstaand staatje, overgenomen uit het jaarverslag 1908 der Kamer van Koophandel en Fabrieken alhier. Steenwijk is de zetel van het hoofdkiesdistrict van dien naam; er is een kantongerecht, kantoor der registratie en domeinen, en der rijksbelasting, benevens een correspondentschap der Ned. Bank. Alles drukt er den stempel op van eene stad van eenige beteekenis. Behalve de reeds genoemde hotels bij het station en aan de Oost- en Westzijde der stad, moeten nog vermeld: hotel Köss in de Oosterstraat, hotel BUSSCHER buiten de Woldpoort en twee gelegenheden voor logies in Volkskoffiehuizen: de eene in de Oosterstraat (onderneming van de Nat. Chr. Geh. Onth. Vereen.) de andere aan de Markt (particuliere onderneming.) Sedert de laatste jaren is voor drankbestrijding te Steenwijk veel gedaan en met groot succes, zoowel door bovengenoemde als door de Alg. Onth. Vereeniging.

27 21 AARD VAN DE FABRIEK STOOMKETELS I OF INRICHTING.! NA^N VAN DE EIGENAARS. OF GG GASMOTOREN. Stoomschorsmalerij Firma K. Rijkmans & Zoon. 1 stoomketel. 10 Korenmalerij Idem. windmolen. 5 Sigarenfabriek N.V. de Tabaksplant" voorh. Firma G. Rijkmans & Zoon.! 113 Tabakskerverij Idem. 1 gasmotor. 3 Sigarenfabriek Firma De Smidt & Co. 14 Idem. Firma B. Rijkmans & Zoon. 6 Tabakskerverij. Idem. 2 Idem. Firma T. Rijkmans & Zonen. 1 gasmotor. 4 Meubel- en Biljartfabriek Firma Gebr. Monsieur. 1 zuiggasmotor. 50 Meubelfabriek Firma Gebr. de Boer. 8 Houtbewerking Firma J. Wicherson & Zoon. 1 stoomketel met 2 mach. 41 Houtzagerij en Houtbew. Firma B. Volkers & Zoon. 1 zuiggasmotor. 5 Houtzagerij Firma H. & S. Tromp Meesters. 2 stoomketels. 14 Houtdraaierij S. J. Ketel. 1 gasmotor. 10 Borstelfabriek Gebr. Wijl. 3 Courant-en Boekdrukkerij N.V. v h G. Hovens Gréve. 1 gasmotor. 13 Boekdrukkerij A. Smit. _ 3 Idem- R. H. Bijkerk. 6 Graanmolen en Grutterij A. Lommers. 1 zuiggasmotor. 4 Graanmolen Coöperat. Landb.-Bank en z < W Handelsvereeniging. l zuiggasmotor. 4 Stoomleerlooierij en Huidenzouterij Firma K. Rijkmans & Zoon. 1 stoomketel. 4 Stoomwaschinrichting. G. A. W. J. Spitzen. 1 stoomketel. 6 Korenmalerij Wed. W. Kuiper. windmolen en petroleummotor. 4 Gasfabriek Gemeente Steenwijk. 2 stoomketels. 7 Steenwijker Siroopfabriek Naaml. Vennootsch. Directeuren K. de Vries en Sj. de Jong. 1 stoomketel. 10 Wagenmakerij D. de Boer Gzn. l gasmotor. 3 Houtbewerking Gebr. Aberson. 1 gasmotor. Drinkwaterleiding Gemeente Steenwijk. 2 stoomketels. 3

28 Hif < >feentüijks (Geschiedenis. Steenwijk heeft een bekende geschiedenis. Reeds in 1141 wordt van Steenwijk gesproken en hoewel dus van ouden datum, is door brand en overstroomingen bijna alles van het eigenlijke karakteristieke verloren gegaan. In 1522 werd de stad vruchteloos door de Zwollenaren aangevallen. In 1523 werd ze door de Gelderschen verwoest. Den 18 October van het jaar 1580 begon de belegering door den Spaanschen legeraanvoerder RENNENBERG. De benarde tijd, dien de inwoners toen hebben doorgemaakt, wordt bezongen in een populair lied, dat bij historische gedenkdagen menigmaal is aangeheven en waarvan het eerste couplet aldus luidt: 't Was bang en naar in Steenwijks grijze veste, Toen Rennenberg de stad belegerd had; De nood klom hoog, onhoudbaar werd ten leste De toestand van de burgerij der stad. Dat was een bange tijd, Dat gaf een harde strijd, Bekend door de historie wijd en zijd. De stad werd bij dit beleg met den grootsten heldenmoed verdedigd door JOHAN VAN DEN CORNPUT. De burgerij was voor een groot deel Spaanschgezind en de vestingwerken bevonden zich in een ongunstigen toestand, maar CORNPUT deed zijn volk zweren, dat niemand van overgave zou spreken zoolang hij zelf daarvan zweeg. Hij wist de muitzieke burgers in bedwang en den moed zijner onderhoorigen levendig te houden.

29 23 Met overste NORRITS, die tot ontzet aanrukte, hield hij gemeenschap door middel van kogels, waarin brieven waren geborgen. Bovendien wist men elkaar naar een volledig pian seinen te geven met behulp van gekleurde doeken in de ramen en des nachts door lantaarns. Twee burgers en drie soldaten waagden hun leven tot behoud van de stad en begaven zich door de vijandelijke schildwachten heen tot NORRITS, waardoor dezen tevens de weg werd aangewezen om de communicatie met Steenwijk te onderhouden en het proviand in de stad steeds te blijven aanvullen. RENNENBERG begreep, dat hij zijn oogmerk niet bereiken kon en brak het beleg 22 Februari 1581 op. Een jaar later (1582) viel Steenwijk echter in de macht der Spaanschgezinden door verraad van een landman, die TASSIS, den onderbevelhebber van VF.R- DUGO, door list en verraad in de stad bracht. Zij bleef nu tien jaren in het bezit van de Spanjaarden, die haar aan de landzijde aanzienlijk versterkten. In 1592 veroverde prins MAURITS Steenwijk weer en nu bleef de plaats in de macht der Staten tot 1672, toen ze door de Munsterschen bezet werd gehouden tot in October In 1750 braken er eenige onlusten uit, voornamelijk door een zekeren FLEDDERUS veroorzaakt, die met de koorde" werd gestraft. (Het z.g. Galgenveld", liggende een half uurtje buiten de stad, ter linkerzijde van den Meppeler straatweg, ontleent zijn naam aan dit doodvonnis). De vrienden van FLEDDERUS hadden hun behoud alleen te danken aan de voorspraak van den prins. Later is de nagedachtenis van den ter dood veroordeelde op een openbare en plechtige wijze geëerd geworden.

30 fl is er van het oude Steenwijk door bovenomschreven historische feiten weinig overgebleven, de oude vorm der stad is bijna onaangetast. De poorten zijn verdwenen, maar de wallen met omliggende grachten zijn nog aanwezig. Een aardig punt van deze wallen vindt men hier afgebeeld. De molen, die daar op eene groene verhevenheid prijkt, werd in 1908 door brand vernield, waarna het gemeentebestuur het terrein heeft aangekocht, om zooveel mogelijk te bevorderen dat dit fraaie gedeelte een schoon uiterlijk blijft behouden. WALGEZICHT MOLENBERG. De grachten zijn door flinke stroomduikers met elkaar in verbinding gebracht en worden ververscht door het water van de Steenwijker Aa, een riviertje dat in

31 25 Drenthe ontspringt en bij het gehucht Verlaat uitmondt in het Steenwijker Diep, het scheepvaartkanaal dat de stad met de Zuiderzee verbindt. Een gedeelte van de Aa doorstroomt het bovengenoemde park Ramswoerthe" en vormt hier heerlijke waterpartijen, bevolkt door velerlei bekende en zeldzame watervogels. Des winters vermaakt een groot deel der ingezetenen zich op de ijsvlakten in het park, die soms worden verlicht en meermalen aan de jeugd een heerlijken winter-feestdag hebben geschonken. WATERPARTIJ VAN RAMSWOERTHE". De mooi begroeide, goed onderhouden wallen geven aan Steenwijk een schoon aanzien en worden gaarne voor algemeene wandelplaats aangewend; men vindt er bloemperken en zitbanken.

32 26 Als een gordel om Steenwijk ligt de gemeente Steen wijkerwold, 9871 H.A. groot, bestaande uit tal van gehuchten, met veel golvend terrein, water en bosschen; een landstreek voor jagers en visschers om van te watertanden. Op den rijksweg naar Heerenveen, ligt ter rechterzijde, even vóór het gehucht Tuk, het gemeentehuis met burgemeesterswoning. Een kwartiertje verder voorbij den grintweg naar Oldemarkt het op een heuvelachtig terrein gelegen landhuis Bergstein. RIJKSSTRAATWEG NABIJ BERGSTEIN". Van dit punt strekt zich achterwaarts ter linkerzijde een heerlijk panorama uit in de richting van Steenwijk. Om dit goed te kunnen zien begeve men zich eenige schreden door het landhek nabij de bank. Een half uur in gelijke richting doorwandelende, bereikt men de spoorweghalte Willemsoord, eene

33 27 nederzetting der Maatschappij van Weldadigheid. In het gehucht Gelderingen (telefonisch met Steenwijk verbonden) bevindt zich het groote, in fraaien stijl gebouwde R.C. gesticht de Voorzienigheid" met pensionaat en inwoning voor oud en jong, tot een getal van bijna 400. Aan die stichting is verbonden eene R.C. lagere school en een opleidingsschool voor het lager onderwijs. In den Noordhoek van Steenwijkerwold (te bereiken over Willemsoord of over Eesveen) ligt het landgoed de Ehze" met uitgestrekte bosschen en ontginningen. Het was vroeger een bijzondere heerlijkheid. De oude Heeren van Eese", van wier slot in het begin dezer eeuw nog overblijfselen waren te zien, waren machtige edelen. De heerlijkheid, vroeger behoorende aan de familie RAESFELD en VAN RECHTEREN, behoort thans aan de familie BRANTS te Zutphen. Hoewel dit landgoed niet van speciale wandelwegen is voorzien, is een bezoek eraan toch zeer loonend. De verschillende landwegen bieden den wandelaar veel natuurschoon. Voor eene nadere bezichtiging wende men zich tot den aldaar wonenden werkbaas, die gaarne bereid is den bezoeker in te lichten en rond te leiden. Aan de Ehze aansluitend strekt zich het groote landgoed de Woldberg" uit, toebehoorende aan den heer Mr. SCHLINGEMANN, rechter te Leeuwarden. Dit boschrijke oord is van Steenwijk uit het gemakkelijkst te bereiken over het reeds genoemde gehucht Tuk of over de gemeene weide der gemeente Steenwijk de Woldmeenthe", ingang bijlangs de gasfabriek, verder onder den spoortunnel door. Door het heuvelachtig terrein (hoogste punt bij de z.g. twee boompjes") prachtige vergezichten. Een zeer

34 28 indrukwekkend panorama spreidt zich uit in de richting van Steenwijk met Noordelijke omgeving. Het zorgvuldige onderhoud aan wandelpaden en bosschen geeft dit buitengoed een prettig aanzien. De vrijgevigheid van den eigenaar, door altijd onbelemmerde wandeling toe te staan over zijn groote terreinen, doet hem den dank oogsten van iederen Steenwijker en tallooze bezoekers van buiten. Wij kunnen hier niet alle mooie plekjes noemen, die dit oord stempelen tot een der bekoorlijkste streken van de Noordelijke provinciën. Men zal er met groote voldoening een vollen dag rondzwerven in dennenlucht door bosch en veld en telkens getroffen worden door een verkwikkende atmospheer en mooie uitzichten. Eene uitspanning, behoorende aan den heer J. W. BRANDENBERG, biedt een aangename landelijke rustplaats aan. (Specialiteit van den ondernemer: pannekoeken voor gezelschappen a 35 ct. per persoon, hoeveelheid naar verkiezing!) Aan de Oostzijde van de Woldberg" ligt eveneens in de gemeente Steenwijkerwold het landgoed de Bult en de Baars", met mooien aanleg van bosch, vroeger behoorende aan de familie VAN DER HOOP te Groningen. De wegen en wandelpaden loopen, ter plaatse waar beide landgoederen aan elkaar grenzen, geheel in elkaar; beide bezittingen zijn als 't ware een natuurlijk geheel en vormen door hunne gunstige ligging wel een wandelterrein of zomerverblijf bij uitnemendheid. De Vereeniging voor Vreemdelingenverkeer heeft het zich dan ook ten taak gesteld in de eerste plaats deze terreinen onder de aandacht van het natuurminnend publiek te brengen en den bezoeker enkele onontbeerlijke gemakken te bezorgen door het aan-

35 29 brengen van wegwijzers en banken. Het is haar ernstig voornemen aan deze eerste werkzaamheden eene groote uitbreiding te geven, zoo te dezer plaatse als in de vele andere schoone oorden van Steenwijks omgeving. Zij rekent daarbij op den blijvenden steun van de ingezetenen, die haar in haar eerste optreden ruimschoots is geschonken. Het landgoed de Bult en de Baars" is in 1908 in perceelen verkocht en aan verschillende eigenaren toegewezen. Het gevolg hiervan is, dat het complex moeielijk als zoodanig zal kunnen blijven bestaan. Naar het zich laat aanzien, blijft een mooi gedeelte evenwel, in de eerste jaren althans, in wezen. Laat ook hier de hoop worden uitgesproken dat niet alle natuurschoon zooals op zoovele andere plaatsen in den lande geofferd worde aan den eisch eener uitsluitend practische exploitatie! UITSPANNING DE BULT' :

36 30 Een wandeling van Steenwijk naar de Bult neemt drie kwartier langs den Eesveenschen weg. Links en rechts ziet men veel groenland en water, gevolg van vervening. Door de Heide-Maatschappij wordt het groote werk voorbereid om de rechts van dien weg gelegen gronden, voor rekening van de gemeente Steenwijk, in te polderen, waardoor een stuk land van plm. 100 hectare zal worden drooggelegd, geschikt voor winstgevende cultures. Op den weg tot het ingangshek zijn op ongeveer gelijke afstanden 3 zitbanken aangebracht. De bestrate allée leidt van het hek naar het heerenhuis" met wandeltuin en mooi opgaand houtgewas, een en ander op genoemden publieken verkoop aangekocht door den heer J. DE WIT uit Steenwijk, die er eene uitspanning van heeft gemaakt. De wandelingen van hier uit naar den grooten vijver, naar de op een heuvel gelegen koepel van De Baars" (van ouds het jagershuisje), in de verschillende bosschen en door de prachtige uitgestrekte heidevelden, zullen aan iederen bezoeker de grootst mogelijke voldoening verschaffen. Binnenkort zal Steenwijk met de Bult door een tramweg verbonden zijn en daardoor de aantrekkelijkheid van dit buitenverblijf sterk worden vermeerderd. Langs de Zuidzijde van Steenwijk strekken zich uit de dorpen Zuidveen en Onna, waardoor ook een aangename wandelweg loopt. Oostwaarts het reeds genoemde Kallenkote en Westwaarts het lage land" met de buurtschappen Eind van 't Diep, Wetering en Muggenbeet, een landstreek met veel uitgeveende plassen en vaarten, voor een groot deel de bakermat van de ontzaggelijke partijen turf (z.g. baggelaar" en sponturf") die de gemeente Steenwijkerwold jaarlijks uitvoert naar Holland en Friesland. Op een andere

37 31 DE WETERING BIJ HET EIND VAN 'T STEENWIJKERDIEP. plaats in dezen Gids bij de beschrijving van Korte Wandelingen" of Daguitstapjes in de Omgeving" zal de lezer enkele bijzonderheden omtrent deze buurtschappen vermeld vinden. Evenzoo wordt daarvoor verwezen naar eene korte beschrijving van twee andere in de nabijheid gelegen gemeenten, nl. Giethoorn en Havelte en naar eene terreinbeschrijving van Frederiksoord, stichting der Maatschappij van Weldadigheid, behoorende tot de gemeente Vledder. In deze algemeene beschrijving" vinden wij eerst nog gelegenheid iets te zeggen van genoemde stichting te Frederiksoord. Wij worden hiertoe geleid door de volgende belangrijke mededeeling. Een tramweg waarvoor het Rijk een subsidie verleent van l'/ 2 millioen gulden, in wetsontwerpen vastgelegd, waarvoor de provinciën Overijsel, Friesland en Drenthe en verschillende belanghebbende gemeenten eveneens subsidies hebben toegezegd en waarvan het nog ontbrekende kapitaal door particuliere

38 32 fondsen wordt gevormd zal Steenwijk verbinden met tal van gemeenten, die tot heden geïsoleerd lagen. Deze tram zal geëxploiteerd worden door de Nederlandsche Tramweg-Maatschappij en zal loopen langs de Bult, door Eesveen, Nijensleek, Frederiksoord, Noordwolde, Makkinga, Oosterwolde en Smilde naar Assen. Mogen wij hopen dat de tram spoedig rijdt, opdat wij op gemakkelijke wijze een bezoek kunnen brengen aan Frederiksoord, den zetel der Maatschappij van Weldadigheid, genoemd naar prins Frederik. Kent gij het doel van deze stichting? Generaal Johannes van den Bosch verkondigde omstreeks het jaar 1815 de stelling De aarde is dankbaar, goed bewerkt geeft zij den arbeider brood". In zijne beschouwingen ging hij aldus verder: H.A. woeste grond, in de Noordelijke provinciën van Nederland gelegen, kunnen bewerkt worden door menschen uit alle deelen van het land, die werken willen, maar geen werk kunnen vinden. Leidt ze op tot landbouwers op die woeste gronden en hebben ze ARBEIDERSWONINGEN IN DE MAATSCHAPPIJ VAN WELDADIGHEID.

39 33 daar het landbouwbedrijf geleerd brengt ze dan in de gewone maatschappij terug, waar ze als kleine boeren en grondontginners hun verkregen kennis in toepassing kunnen brengen. Op deze wijze gekoloniseerd, zullen bovendien de uitgestrekte heidevelden en woeste vlakten de woonplaats worden van eene gelukkige bevolking, die door eigen arbeid in haar onderhoud voorziet. Zijn ideaal was het pauperisme te overwinnen." Het landgoed Westerbeeksloot", gelegen plm. 1 '/ 2 uur van Steenwijk, op Drentschen bodem (het daarop staande huis wordt thans bewoond door den geneesheer der Maatschappij van Weldadigheid), dat van den heer R. A. L. NOBEL was aangekocht, werd het uitgangspunt der onderneming, die in 1818 als rechtspersoon werd erkend, onder den naam van Vereeniging de Maatschappij van Weldadigheid". Over het geheele land werden Afdeelingen dezer Maatschappij opgericht en ook de Regeering en de Vorstelijke familie betoonden groote sympathie met het werk. Er werd een groot aantal kleine boerenwoningen gebouwd ( hoeven") waarbij 3 Hectare grond werd gevoegd. De berekening was, dat na verloop van 16 jaren iedere hoeve de capaciteit zou hebben om een gezin te voeden en te onderhouden. De praktijk leerde evenwel, dat woeste grond een schat aan mest verslindt en dat de armen der steden, door de Afdeelingen in de koloniën gebracht, niet spoedig op de drie Hectaren in eigen onderhoud konden voorzien. Het schoone denkbeeld van den stichter werd alzoo niet verwezenlijkt, maar de eenmaal in de Maatschappij van Weldadigheid ondergebrachte personen gingen een vaste bevolking vormen. Na verloop van jaren is er door de toepassing van den wetenschappelijken

40 34 landbouw, door de aanwending van hulpmeststoffen, een geheel andere toestand ontstaan, die de stichting der Maatschappij van Weldadigheid thans stempelt tot een model van landontginning en boerenbedrijf. Werd het oorspronkelijke doel dus niet bereikt, de Maatschappij van Weldadigheid blijft nochthans eene belangrijke instelling, die om meer dan één reden de aandacht trekt van landgenoot en buitenlander. Voor de opvoeding der kinderen van de thans 1800 zielen sterke bevolking, wordt uitstekend gezorgd. De leerplicht tot 14-jarigen leeftijd bestond reeds lang voor de leerplichtwet. HOTEL EN DIRECTEURSWONING TE FREDERIKSOORD. Frederiksoord zelf is een lustoord. In het hotel bestaat goede gelegenheid voor logies en kan men zich uitstekend restaureeren. Er zijn talrijke fraai aangelegde wandelpaden, lommerrijke bosschen, bezienswaardige ontginningen, modelboerderijen en eene bloemen-, planten- en groentenkweekerij, die alleen een bezoek aan Frederiksoord waard is. Deze laatste

41 35 behoort tot de Gerard Adriaan van Swieten Tuinbouwschool, eene inrichting van onderwijs met daaraan verbonden groote cultuurterreinen, gelegen tegenover genoemd hotel en onder geleide te bezichtigen. De Directeur der Maatschappij van Weldadigheid schrijft meermalen excursies uit ter bezichtiging van de uitgestrekte bezittingen, waar op het gebied van den landbouw veel merkwaardigs is te zien. Voor een bezoek aan Frederiksoord wordt verder verwezen naar de beschrijving achterin dezen gids.

42 Korte wandelingen bij Steenwijk. 1. Langs de wallen of singeis, door de buitenwijken en het Slingerboschje. Ongeveer 30 minuten. Op de wallen, overblijfselen van de vroegere vestingwerken, die aardig zijn aangelegd met gazons, heesters, bloemperken en enkele banken, vindt men nog een paar hooge gedeelten, die een mooi uitzicht geven. WAL BUITEN DE ONNAPOORT. Een gedeelte (tusschen de Gasthuis- en Onnapoort) is nog in den primitieven toestand bewaard. Hier is in den Spaanschen tijd het historisch beroemde schot van Steenwijk" gevallen. Een wandeling alleen langs de wallen neemt 20 minuten. Neemt men er de buitenwijk en het Slingerboschje (Meppeler straatweg) bij, dan is er een goed half uur mee gemoeid.

43 37 2. Langs Meppeler straatweg, terug langs den spoorweg. Ongeveer 30 minuten. Men loopt voorbij het Kerkhof en slaat voor den Driesprong (zie pag. 9) links om door de peppellaan, die over de spoorbaan leidt. Bij dezen overweg heeft men rondom zich zeer mooie uitzichten. Over het spoor linksom, langs den Parallelweg terug. 3. Langs Kallenkoter=allée en Dennen=allée. Ongeveer 1 uur. Voor deze wandeling nemen we aanvankelijk denzelfden weg als bij 2 aangegeven. Bij den Driesprong houden we den linker straatweg (Kallenkoter-allée). Voorbij de uitspanning aan het eind dezer laan, verlaten we rechtuitloopende den straatweg en buigen na 5 minuten rechts om. Even blijven we rusten om van het mooie uitzicht te genieten over heide en kreupelhout, met in de verte het blinkend witte zand van den Havelterberg (Bisschopsberg). De lust bekruipt ons om dwars door de heide den weg naar Havelte in te slaan, doch onze wandelgids zegt dat dit een tocht voor een geheelen dag is. We trekken dus ons oog van dit bekoorlijke plekje af en volgen den zandweg (Dennen-allée geheeten naar eene vroegere beplanting). Deze aardige weg, in den voorzomer één bouquet van bloeiende brem, geeft zoo nu en dan een doorkijkje over schilderachtig groen- en bouwland. Bij den Meppeler straatweg gekomen, slaat men rechtsaf naar de stad terug, die vriendelijk achter het groene loover verscholen voor ons oprijst.

44 38 4. Kallenkoter=allée, Hazenpad, Hollandsche dijk. Ongeveer 1 uur. Meppelerweg tot aan den Driesprong, dan de Kallenkoter-allée nemen tot het einde (zie 3); de spoorbaan overschrijden en links het zandpad tusschen kreupelhout (Hazenpad) inslaan. Dit pad teneinde, houdt men weer links den landweg (Hollandschen dijk) waar men een paar banken vindt. De wandelweg loopt daarna spoedig evenwijdig met de spoorbaan. Men gaat verder den onder 2 genoemden Parallelweg of de peppellaan. Deze wandeling kan met ongeveer 20 minuten worden verlengd op de volgende wijze: Over het spoor niet links afslaan maar doorloopen tot vóór het tolhek. Dan houdt men den zandweg links, die weer uitloopt op bovengenoemden Hollandschen dijk. 5. Langs Ramswoerthe naar Verlaat. Ongeveer l'/ 4 uur. Het begin van deze wandeling is buiten de Gasthuispoort. Bij de Maréchaussée-kazerne verlaten we den Zuidveenschen weg en houden den weg, die langs de buitenplaats Ramswoerthe loopt. Zoo nu en dan hebben we gelegenheid om een mooi kijkje in de tuinen van genoemd park te nemen. Een landweg voert ons over een brug naar de buurtschap Verlaat, alwaar we ons voor een paar centen laten overzetten, om aan den Noordkant van het Steenwijker Diep de terugreis te ondernemen. Op den heenweg ruime uitzichten over laaggelegen landerijen. Terug een schilderachtigen blik op Steenwijk, waarbij we onderwijl ons oog laten gaan over het bedrijvige leven dat Steenwijks industrie hier te aanschouwen geeft.

45 39 6. Langs het Witte huis" door het Veld. Ongeveer l'/.> uur. Meppelerweg tot den Driesprong. Nu den rijksstraatweg houden (rechts). Ter linkerzijde een groote driehoekige weide; ter rechterzijde het hooge gedeelte van den Steenwijker Kamp met het Katholieke Kerkhof. De weg begint te klimmen en biedt mooie vergezichten aan. Iets verder links het Witte huis. Nog even doorloo- pende slaan we juist 2 voorbij de blauwig gele grenspaal = Steenwijk-Steenwijz kerwold links een Lü h voetpad in, dat z voorbijeenigekleine q boerderijtjes è keuterplaatsjes" loopt.linkshouden- ~ de doorsnijdt men o een zandweg (Dennenallée) en bereikt men evenwijdig gaande met de spoorbaan, de Kallenkoter-allée, die men in tegenovergestelde richting als bij 3 beschreven doorwandelt.

46 40 7. Rijksstraatweg richting Tuk, langs den Hooidijk; terug langs het Steenwijker Diep. Ongeveer 1 uur. Men verlaat Steenwijk door de Woldpoort en houdt een kwartier lang den straatweg. Vijf minuten na de Kapelbrug loopt aan den linkerkant een zandweg. Dezen volgende, gaat men links door een hek een landweg over in de richting van den runmolen der firma RIJKMANS (kenbaar aan zijn eigenaardigen vorm). Nu bereikt men de Noordzijde van het Steenwijkerdiep, waarlangs men terugwandelende een aardig kijkje heeft op een groot deel van Steenwijks industrie. Men komt in de stad terug op het punt, dat hieronder is afgebeeld. HET STEENWIJKER DIEP.

47 41 8. Naar het eind van Kallenkote. Heen en terug ongeveer 2 uur. Men begint de wandeling van de Oosterpoort uit, voorbij eenige vriendelijke villa's en gaat ongeveer HUIZE NIJENSTEDE". 10 minuten langs den Meppeler straatweg. Onderweg ziet men links het Slingerboschje", dat men zonder gevaar voor tijdverlies in deze wandeling kan opnemen. Even verder dan dit boschje ligt aan de linkerhand de straatweg naar Kallenkote (de Kallenkoter-alleé.) Ongeveer een kwartier lang volgt men dezen vriendelijken weg, waar in het voorjaar de haagdoorn bloeit en ge des zomers door een aangename koelte wordt verkwikt. Aan het eind van deze laan ligt eene uitspanning met speeltuin voor kinderen. Den aan onze rechterhand gelegen hollen zandweg laten we liggen en volgen den straatweg over het spoor, waar de buurtschap Kallenkote zich aan weerszijden uitstrekt.

48 42 Langs boerderijen, door veel kreupelhout omgeven, loopt men nog een klein half uur, waar men rechts den weg naar Havelte zou kunnen inslaan. Dit wordt echter voor een morgenwandeling te ver. Liever neme men dus denzelfden weg terug totdat men even voor den spoorweg aan de rechterhand het zoogenaamde Hazenpaadje vindt. Dit smalle boschpad loopt men door, verder den zandweg volgende evenwijdig met de spoorbaan, totdat men bij den ouden Stationsweg aankomt en het punt van uitgang spoedig weer bereikt. 9. Naar Zuidveen en Onna. Ongeveer twee uur. Men begint de wandeling bij de Gasthuispoort, gaat voorbij de buitenplaats Ramswoerthe", slaat even verder den straatweg links in, die voorbij de Maréchaussee-kazerne voert. Dezen weg vervolgt men tot het gehucht Zuidveen, waar men bij de lange huizenrij naar het Oosten (links) ombuigt. Na een kwartier langs denzelfden weg bereikt men Onna, dat door dezen straatweg wordt doorsneden. Eindelijk komt men aan den rijksweg naar Meppel, waar de hooge Steenwijker toren U zegt, welken kant gij moet inslaan. Nu nog een half uur en men is bij de stad terug. Deze wandeling biedt prachtige vergezichten over den golvenden Steenwijker Kamp, die, met velerlei veldvruchten prijkend, het oog boeit. Men kan de wandeling bekorten door in Zuidveen of in Onna een der vele landwegen te nemen, die over den Steenwijker Kamp leiden. Ook zeer loonend.

49 Grootere Wandelingen. 10. Naar den Woldberg. De wandeling begint als bij 7. Bij den Hooidijk houdt men den straatweg en ziet weldra de buurtschap Tuk voor zich. Het eerste gebouw is het Gemeentehuis van Steenwijkerwold, tevens de woning van den Burgemeester. Aan de andere zijde van Tuk verlaat men rechts den rijksstraatweg en komt over de spoorbaan in den Oosterhoek. Na korten afstand loopt de kunstweg uit op een zandweg, dien men direct weer verlaat door den weg aan de linkerhand in te slaan. Vijf minuten na de eerstvolgende boerderij links, bereikt men een vrij sterk klimmend pad, dat naar het hoogste punt van den Woldberg loopt, de twee boompjes". In dezelfde richting doorgaande, daalt men tusschen kreupelhout naar de uitspanning Brandenberg. DE LANDELIJKE UITSPANNING VAN DEN HEER J. W. BRANDENBERG.

50 44 Deze uitspanning is ook om den berg heen te bereiken. Hiertoe houdt men den zandweg door den Oosterhoek rechtuit en slaat dan na plm. 15 minuten linksom. De heerlijke dennenlucht zal menig wandelaar van den gewonen weg afhalen, om, ronddolende door bosschen en langs mooi onderhouden wandelpaden, zelf zijn weg te gaan zoeken. Men zal telkens getroffen worden door prachtige panorama's. Hier en daar treft men banken. Men brengt hier gaarne een vollen dag zoek. 11. Over de IJzeren Brug naar den Woldberg of de Bult. Deze wandeling is wat uitgestrekter dan de vorige. Men loopt als bij 10 door de buurtschap Tuk en houdt nu rechtuit den straatweg. Men passeert den grintweg naar Thij en even later het buitengoed Bergstein" (beide links.) Bergstein voorbij, is men op het hoogste punt, waar een zitbank is geplaatst. (Mooi panorama). Na 10 minuten verder in dezelfde richting te hebben geloopen, ziet men rechts een herberg, op de schuurdeuren waarvan twee witte paarden zijn geschilderd. Tegenover de witte paarden" loopt links een straatweg naar Steenwijkerwold. Wij gaan nu evenwel aan den rechterkant den rijksstraatweg verlaten en bevinden ons op weg naar de ijzeren brug, die de beide bermen van de diep uitgegraven spoorbaan verbindt. Rechtdoor loopende, naderen we de school van de buurtschap de Baars", alwaar de straatweg in een zandweg uitloopt. Een eindje verder loopt onze weg rechts door het dennenboschje ; we passeeren eerst rechts dan links een boerderijtje en naderen rechtsom de uitspanning Brandenberg",

51 45 onder 10 genoemd. Slaan we op den laatsten zandweg linksom dan loopt onze wandeling naar de Bult", waaromtrent in een volgende beschrijving nadere bijzonderheden. 12. Uitgestrekte wandeling over Tuk en de Baars naar het landgoed de Ehze". De eerste helft wordt beschreven bij 11. De school op de Baars gepasseerd zijnde, houden we den zandweg rechtuit, den z.g. Oudeweg". Langs heidevelden en dennenbosschen bereiken we de Heerlijkheid de Ehze". Gelijk reeds in de algemeene beschrijving is opgemerkt zijn hier geen aangelegde wandelpaden. De groote aantrekkelijkheid schuilt hier in het rondzwerven door golvende heidevelden, die door vele wegen worden doorkruist. Van de Ehze komt men langs verschillende wegen weer op de Baars, de Bult of den Woldberg of kan men rechtstreeks langs een goeden kunstweg den weg bereiken, die Steenwijk met Frederiksoord verbindt. In dit laatste geval komt men door de buurtschap Eesveen, voorbij den ingang van 't landgoed de Bult. De verschillende wegen zijn hier moeilijk te beschrijven, maar zullen zooveel mogelijk door teekenen en wegwijzers worden verduidelijkt. 13. Naar de Bult" en omgeving. Wij nemen aan dat de tram al loopt en gaan voor 'n dubbeltje trammen tot het toegangshek van de Bult. Wat ons oog onderweg boeit, hebben we reeds meegedeeld op pag. 30. Bij het toegangshek vangt de wandeling aan. Na 5 minuten bereikt men ter lin-

52 46 kerzijde de uitspanning. Den hoofdweg houdende treft men links verschillende wandelpaden, die naar een paar vijvers leiden en rechts op het eind van de allée een beukenbosch. Dit bosch ter linkerzijde langs wandelende, ziet men weldra een klimmenden weg, de Baars-allée", aan het eind waarvan een DE BAARS-ALLÉE" ACHTER DE BULT. schilderachtig gelegen boerenwoning. Ter weerszijden van de Baars-allée strekken zich groote heidevelden uit, hier en daar begroeid met dennenhout. Een heerlijk oord voor den rustzoekenden natuurbewonderaar; men doolt hier eenzaam rond door bloeiende hei en wordt af en toe opgeschrikt door fazant, haas of korhoen, die zich deze plaats als hun paradijs hebben uitgekozen. Aan den voet van dezen heideheuvel, dus daar waar de hoofdweg over de Bult zich links ombuigt, staat op een mooi uitzichtpunt een zitbank. Loopen

53 47 wij deze bank voorbij, dan treffen we rechts een allée van Amerikaansche eiken, die in het najaar hun gouden gloed doen uitstralen tusschen het donkere dennengroen en loover van berk en eik. De eikenlaan volgende, passeert men na 5 minuten een boerderijtje, waarlangs een stijgende zandweg, die evenals de hiervoor genoemde Baars-allée naar een hooggelegen punt leidt, waar men wederom een bank vindt. Onmiddellijk aan het eind der eikenlaan buigt een zandweg door begroeid heideveld in linksche richting naar het zoogenaamde Goorveld, een door wegen en wandelpaden doorsneden stuk heideveld, waarvan een gedeelte in ontginning. Op een kruispunt van wegen staat eveneens een bank. Het laantje voor deze bank rechtuit voert naar de meermalen genoemde uitspanning Brandenberg". Het terrein dat wij hierboven in ruwe trekken omschreven, is sedert jaren het geliefde oord van velen, die Steenwijk des zomers met vacantie of voor ontspanning bezoeken. Voor hen, die minder houden van dwalen, maar zich liever bepalen tot een rustigen dag buiten, wordt de genoemde uitspanning op de Bult, in welker onmiddellijke nabijheid lommerrijke wandelwegen zijn, aanbevolen. Een mooie wandeling is ook de volgende. Bij de eerstgenoemde bank links ombuigen, den hoofdweg volgen tot den daarop rechthoekig loopenden zandweg, hier rechtsom gaan, waarna men aan het eind van dezen weg links naar Brandenberg gaat of rechts over het Goorveld terug naar de Bult. Onderweg treft men links de koele dennenbosschen, behoorende tot het landgoed de Woldberg.

54 Seti uitstapje naar het lage land." Wanneer ge des zomers een dagje naar buiten wilt in een werkelijk stofvrije omgeving, dan moet ge U per Steenwijk I *) of per Major **) begeven naar het Eind van Diep", gelegen op ongeveer een uur stoomens vanaf Steenwijks haven. Nadat men eerst voorbij eenige fabrieken gevaren is, verdwijnt langzamerhand het fraaie panorama van Steenwijk achter boomen en krijgt men daarvoor de niet minder mooie gezichten op Steenwijkerwold in de plaats. Achter het gehucht Verlaat" ziet men links in de verte de silhouetten van eenige eendenkooien verrijzen en rechts verschijnen achter het lage polderland, hier en daar gestoffeerd met een watermolentje, de spitse torentjes van Steenwijkerwold, te midden van geboomte op een hoogen zandrug. Maar van zand willen we ditmaal niets weten en we kijken daarom dichter bij onze boot rond. Aan alle kanten trekken de kleurrijke bloemen van het lage land onze aandacht en hier en daar staat een eigenwijze gruttto op een hoogen turfbult de voorbij varende boot aan te staren, wel wetende dat het ding met de zwarte pijp toch geen kwaad zal doen. Geeft de stuurman een stoot op de fluit, dan vliegt de vogel op, luid z'n familie bij de van" roepende: Grutto" Grutto" en weldra komen ze met hennegies, strandloopers en tuteringen in troepen aangevlogen om even *) Vertrek van Steenwijk I, 's morgens 6 uur; terugkeer 's avonds 8 uur. **) Vertrek van de Major, 's morgens 8 uur; terugkeer's middags 12 uur of half zes. Retour op beide booten geldig 55 cent.

55 49 te zien wat hun zoete zomerrust verstoort, 't Is Juni; de jacht is nog gesloten en dus scheren ze zonder vrees langs en over de boot en zwenken daarna in prachtige vluchten weer terug naar hun waterig terrein om wormpjes en slakken te zoeken en de achtergebleven niet-nieuwsgierigen te vertellen dat er vreemdelingen op de boot zaten om hun doen en laten eens gade te slaan. Een eindje verder is een baan, waar de verliefde kemphanen in bonte, schitterende pakjes hun liefdedansen uitvoeren en met hun uitstaande kragen en driftige passen een werkelijk krijgshaftig figuur maken. Komen we wat verder in den tijd dan zijn een groot deel der genoemde watervogels uit deze hunne broedplaatsen vertrokken en zien we de overgebleven meerkoeten duiken en al piepend heen en weer fladderen en koppels eenden lustig snaterend rondzwemmen. Weinig vermoeden ze van de jachtopening, die nabij is en waarop ze door amateur- en broodjagers geschoten mogen worden, behalve wanneer ze intijds HET POSTVERVOER AAN DE WETERING.

56 50 binnen den kring van de eendenkooien op den achtergrond een veilig plekje hebben opgezocht om vandaar het schieten in de verte aan te hooren. Doch ook nu reeds kunnen ze verstoord worden en dat zal geschieden door de reizigers van de boot. We moeten daarvoor den stoomer aan het Eind van Diep, het doel van ons uitstapje, verlaten, maar eerst even genieten van het heerlijke gezicht de Wetering langs. In deze waterrijke streek gaat zelfs het postverkeer per schuitje, gelijk de lezer hiervoren kan zien. Na van deze fraaie waterpartij genoten te hebben stappen we in een punter, waarin een aantal hengels en een oude bloempot met pieren ( pieren van het echte soort met gele kransjes om de koppen", zooals Hildebrand ze in de Camera Obscura bij den Leidschen Peueraar" aan een Engelschman laat zien.) De bootsman boomt ons nu verder en als er een gunstig windje staat, zeilen we. 't Doel is 't een of andere trekgat" (uitgeveende plas) om daar te beproeven eenige waterbewoners te verschalken. Maak, maak, maak". Nauwelijks zijn we in het trekgat gekomen of luidkwakende fladdert een oude moedereend met hare jongen weg, om een rustiger plekje op te zoeken en aan een collega moedereend te vertellen hoe schandalig de rust van het home" verstoord is geworden. Neen, kwakers, om jullie is 't ons niet te doen; wij moeten den slanken rietvoorn en den baars met zilveren buik en donkeren rug hebben. En wil het niet bijten, omdat de wind noordelijk is, of de lucht te helder, of omdat er pas water gevallen is, of wat dan ook, dan gaan we door een labyrinth van slooten, waarin we steeds nieuwe toornen eendenkuikens verschrikt maken, naar het mooie Giethoornsche Meer, waar we

57 51 nog even bij de Voornpolle" (naam die veel goeds belooft) ons geluk zullen beproeven. En gelukt het ons noch daar, noch aan den meerkant tusschen het donkere wier eenige spartelende vischjes op het droge te halen, dan niet getreurd, maar 't zeil opgestoken om wat te spelevaren. Als de zon schijnt deugt 't weer beter daar voor, dan voor de hengelsport! SPELEVAREN OP DE WETERING NABIJ EIND VAN 'T DIEP. Proviand hebben we zelf meegenomen of anders een en ander bij aankomst te Eind van Diep bij bakker en caféhouder gekocht en als alles door ons opgepeuzeld is, waarvoor bij een dagje op 't water veel kans bestaat, gaan we in de schaduw van de een of andere polle of in 't malsche gras onze siësta houden en liggen turen of van de overzijde van het meer het bootje van Blokzijl ook aankomt om ons onderweg op te pikken, weer naar Steenwijk terug te voeren en ons gelegenheid te geven onder de zonnetent het heerlijke stofvrije dagje te overdenken.

58 Een dagje naar Steenwijkerwold. De Rijksstraatweg, die van Steenwijk uit noordwaarts gaat, biedt ons op twee plaatsen gelegenheid de buurtschap Gelderingen, meer en meer het middelpunt der gemeente Steenwijkerwold wordend, te bezoeken. Nauwelijks zijn wij Tuk gepasseerd, of een grintweg, linksaf voerend, brengt ons over de buurten Thij en Kerkbuurt naar ons doel. Een wegwijzer van den A. N. W. B. deelt ons mede, dat dit tevens de weg is, die naar Oldemarkt leidt. Het eerste gedeelte van dezen grintweg klimt vrij sterk, maar hebben we eenmaal het hoogste punt bereikt, dan worden wij ruimschoots beloond voor onze moeite, wanneer wij een oogenblik vertoeven op de plaats, waar de door Vreemdelingenverkeer" geplaatste zitbank ons tot rusten noodigt. Vóór ons ligt dan Steenwijk met zijne omgeving van lage landen; op den voorgrond zien wij de fraaie boerderij Huize Bunzinge", terwijl liefhebbers van paarden doorgaans hun hart kunnen ophalen aan de fraaie dieren, die op een uitgestrekt weideveld onmiddellijk achter ons in grooten getale grazen tusschen ander vee. Onzen weg vervolgende, bereiken wij vrij spoedig Thij, eene buurt, waar allerlei bedrijf wordt uitgeoefend. Smid en timmerman, bakker en schoenmaker hebben hier hunne werkplaatsen, terwijl de stoomzuivelfabriek de Eendracht" de bedrijvigheid nog aanmerkelijk verhoogt. Thij is eene buurt, waar de huizen zijn gebouwd in een tijd, toen men van rooilijnen nog

59 53 geen verstand scheen te hebben. Intusschen schaadt deze wanorde niet, 't geheel maakt geen onaangenamen indruk, zooals ons kiekje bewijst. DE BUURTSCHAP THIJ". Stijgen en dalen is in dit gedeelte van Steenwijkerwold schering en inslag. Zijn wij klimmende tot ons rustpunt gekomen, dalende tot Thij, thans moeten we weer naar boven, tot daar, waar de Hervormde Kerk staat, tot Kerkbuurt dus. Even voorbij de kerk komen we aan een viersprong. Onze grintweg wordt gekruist door een straatweg, die komt van den Rijksstraatweg, dien wij zooeven bij Tuk verlieten. Hadden wij daar den straatweg gehouden tot de plaats, waar de herberg de Witte Paarden" gevonden wordt, duidelijk kenbaar aan een tweetal steigerende paarden op de schuurdeuren afgebeeld, dan zou de weg, vandaar linksaf gaande, ons ook naar dit kruispunt hebben gebracht. Den grintweg vervolgende, zouden wij Olde-

60 54 markt bereiken. Voorloopig gaan wij liever linksaf, na nog even te hebben verwijld op dit werkelijk fraaie punt, vooral fraai, wanneer in den zomertijd het hoog geboomte van kerkhof en naburige pastorie in vollen bladertooi prijkt. DE KERKBUURT" TE STEENWIJKERWOLD. Spoedig bereiken we nu Gelderingen. Deze buurtschap heeft in de laatste jaren eene aanmerkelijke uitbreiding ondergaan. Tal van nieuwe huizen, ze beginnen reeds in de Kerkbuurt, zijn in den laatsten tijd hier gebouwd. Het voornaamste gebouw echter, dat hier verrees, is het gesticht de Voorzienigheid", door herhaalde uitbreiding geworden tot een gebouw met nagenoeg 100 Meter gevellengte. 't Is nog geen vijftien jaar geleden, dat de Zeereerwaarde Heer C. G. MUITEMAN, Pastoor der parochie Steenwijkerwold, het grootsche plan opvatte, in zijne gemeente eene stichting in het leven te roepen, waarin ouden van dagen, waarin ook kinderen zouden kunnen

61 55 worden opgenomen, waarvan de verpleging in het gezin te kostbaar of onmogelijk was. Aan eerwaarde Zusters werd de verpleging opgedragen en nu reeds bevat het gebouw bijna vier honderd bewoners. Aan bijna veertig Zusters is de verzorging toevertrouwd van tal van oude mannen en vrouwen, aan tal van kinderen, die er in de gelegenheid zijn gesteld uitstekend onderwijs te genieten, zoodat eene bloeiende kostschool mede in de stichting is opgenomen. Sinds 1 Mei 1904 is er zelfs eene Kweekschool voor onderwijzeressen, die reeds meer dan 60 leerlingen telt, uit alle oorden des lands naar hier gekomen, om zich te bekwamen voor de onderwijzers-akte en die in de nuttige handwerken. Een elf-tal onderwijzers en onderwijzeressen zijn verbonden aan de scholen in de stichting de Voorzienigheid". Wie van dwalen houdt, in den zin van schijnbaar doelloos rondloopen, kan van dit middelpunt in alle richtingen aan zijn lust voldoen. En, indien hij liefhebber is der natuur, tegelijk genieten van het vele, dat plantenrijk en dierenrijk, het eerste vooral, zoo ruimschoots te genieten geven. Zelden zagen wij op zoo klein bestek zoo groote verscheidenheid van gewassen. In hetzelfde bouquet zal men kunnen verzamelen de heideen de moerasplant, daar ze op geen kwartieruurs afstand van elkaar overvloedig voorkomen. Het geheele jaar door schenkt de natuur hier het aanzijn aan de schoonste harer kinderen, de bloemen. Reeds in Februari luidt er het sneeuwklokje, Maart brengt zijn speenkruid en viooltje, April en Mei brengen anemonen, orchideeën, dotterbloemen en waterviolieren, maar Juni vooral geeft hier een bloemenschat te bewonderen zooals bijna nergens. Zijt gij plantenliefhebber, verlaat dan den straatweg,

62 56 die voorbij het gesticht de Voorzienigheid" voert naar de buurtschappen Molenhoek, Basse en Westenwold, verlaat den straatweg overal, waar een zandweg noord- of zuidwaarts gaat. Een gids, die u bijna nergens in den steek laat, is altijd te uwer beschikking, indien ge misschien bevreesd zijt, dat ge den rechten weg niet zult terugvinden. Immers, waar ge ook zijt, overal zal, indien het dichte geboomte het uitzicht niet te veel belemmert, het gesticht de Voorzienigheid" voor uw oogen oprijzen, daar dit kolossale gebouw op een der hoogste punten der gemeente is geplaatst. Maar ook al bekoren u de bloemen niet in die mate, dat ge alleen terwille daarvan den hoofdweg zoudt willen verlaten, ook in menig ander opzicht zult ge kunnen genieten. Hoe schoon ligt het lage polderland met zijne wateren en molens aan uw voet, wanneer ge zuidwaarts zijt afgeweken; hoe heerlijk komt u de dennenlucht tegemoet, wanneer ge noordwaarts gaande den grintweg naar Oldemarkt hebt bereikt; hoe dikwijls heeft u intusschen een heerlijk schaduwplekje tot rusten verlokt, tot rusten op het zachte mos, terwijl de vogels in de struiken u gratis hunne schoonste liederen voorzingen? Ook den Koning der zangers, den nachtegaal, zult gij in dit concert niet missen, wanneer een zachte Mei-avond u hier brengt. Menig plekje, voor een schilder om van te watertanden, zal hier uw oog boeien, al begrijpt de eenvoudige landman, die hier met harden arbeid zijn brood verdient, niet, wat de vreemdeling voor schoons ziet in zijn omgeving. Hij heeft alleen oog voor zijne te veld staande rogge en haver, voor zijne aardappelen, voor zijn vee, en terwijl hij de opbrengst bij den oogst berekent en den prijs voor zijn slachtvee bepaalt, staat gij het schoone te bewonderen, dat de licht- en donkergroen gekleurde akkers op dit golvend terrein aanbieden.

63 HET ROOMSCH KATHOLIEKE GESTICHT DE VOORZIENIGHEID", dat, ofschoon slechts 15 jaren bestaande, meer en meer het middelpunt der gemeente begint te worden en bijna dagelijks bezoekers lokt, die de stichting uit- en inwendig komen zien.

64 Giethoorn. Zeer merkwaardig is een uitstapje van Steenwijk naar Giethoorn. Met een rijtuig laat men zich in een halfuur langs den straatweg rijden tot café Prinsen of Kleene, huurt daar een vaartuig (bok of punter) en laat zich van hieruit door het dorp boomen". Jongeren zullen beter doen het dorp per fiets langs Kleene binnen te rijden, de kar te stallen bij Bakker of Sloothaak, een punter of roeiboot te huren en zelf zich te boomen of te roeien door wat niet onaardig genoemd wordt, steeds meer, 't Hollandsch Venetië-, straks varen zij 't dorp uit langs Volkensvaart en komen op het z.g. Bovenwijde, een heerlijke plas om er te zwemmen, te visschen, te zeilen; bij Jan Bals is mooie gelegen- GEZICHT IN GIETHOORN.

65 59 heid om 't dorp weer binnen te komen. (Handwijzers maken mogelijk, dat de vreemdeling op het water gemakkelijk zich oriënteert). Van 't dorp zelf het volgende: 't Is een veenkolonie de oer-veenkolonie, strekt zich uit in de richting Noord-Zuid, over een lengte van P/2 uur, telt 2000 inwoners. Vroeger stond er een Franciscaner convent en naar het heet, zouden monniken hier het eerst turf hebben gestoken. Een deel van het dorp heet nog het Klooster". Tot het begin der 14e eeuw lagen de venen van Giethoorn ongerept; doch omstreeks dien tijd zijn ze door den Utrechtschen bisschop weggeschonken aan een troep z.g. Flagellanten", een dweepzieke godsdienstige secte in die dagen; sedert werden ze St. Maartensmannen genoemd. Hun dienstbare verplichtingen hebben voortgeduurd tot 1624, in welk jaar ze tegen afkoop van geld zijn afgeschaft. In 1825 werd het dorp door een watervloed geteisterd : het reusachtig terrein, dat thans door de watermolens wordt drooggehouden, is toen door den vloed verzwolgen. Vroeger stond er een slot, de Daalhof", dat in de 17e eeuw is afgebroken. Het typische van het dorp is geboren uit het feit, dat de oude verveners het land hebben ontveend blijkbaar niet naar een te voren vastgesteld plan, maar naar ieders lust en behoefte. Vandaar de ontelbare slooten, grachten, vonders en bruggen, welke laatste, zoo rustiek mogelijk, aan het dorp een fantastisch voorkomen geven; het hout vooral maakt de waterpartijen telkens weer tot idylleachtig sprookjesland, waarvan onderstaande fotografie een aardig beeld geeft.

66 EEN KARAKTERISTIEK KIEKJE UIT GIETHOORN.

67 61 't Geheele verkeer geschiedt te water: bakker, slager, winkelier en manufacturier venten per punter bij hun klanten; het hooi wordt per bok of punter van het land gehaald en opgetast op het erf; koeien, varkens, schapen, geiten reizen alle per punter van 't eene stuk land naar het ander; 't is het noodzakelijk moeten: een straatweg is er niet; slechts een voetpad, onderbroken door tallooze vonders, langs de vaart; de vaart is de straatweg der bewoners. Deze laatsten hebben hun type zeer merkbaar bewaard; naar het uiterlijk: men ziet het dadelijk, ze zijn geen Friezen, Drenten of Overijselaars; naar hun kleeding: op schipperswijze nonchalant-schilderachtig; naar hun temperament: vol vuur en levendigheid, dat vreemd afsteekt bij de friesche stugheid, de overijselsche stroefheid en de drentsche flegmatiek van rondom. Hun middelen van bestaan zijn: hooibouw, veeteelt, vischvangst, turfmaken, riethandel, terwijl een negental eendenkooien, die het dorp van verre omkransen, Giethoorn een welbekenden naam verschaffen in de poelierswereld.

68 Een uitstapje naar frederiksoord. Wanneer wij vanuit Steenwijk een bezoek brengen aan Frederiksoord, komen wij door de gehuchten Eesveen en Nijensleek. Bij den ingang van Frederiksoord ziet de bezoeker aan den linkerkant een bord, waarop met groote letters Maatschappij van Weldadigheid". De grintweg is aan weerszijden beplant met beukeboomen. De eerste woning aan den rechterkant is de Boekhouderswoning. Daar recht tegenover vindt men een prachtige laan en aan het eind daarvan het huis Westerbeek, indertijd door Graaf JOHANNES VAN DEN BOSCH, thans door den Geneesheer in de Maatschappij van Weldadigheid bewoond. AANKOMST TE FREDERIKSOORD. Teruggaande naar den grintweg, om dien verder te volgen, krijgen wij spoedig de brug in 't gezicht en daarbij het logement met Directeurswoning, waartegenover de Gerard Adriaan van Swieten Tuinbouwschool. Willen wij een poosje uitrusten van de wandeling en den inwendigen mensch wat versterken, dan biedt de

69 63 schaduw ~ der linden voor het hotel daarvoor goede gelegenheid, met een prachtig uitzicht op de Tuinbouwschool. Aan den overkant der vaart ziet men een eeuwenoude linde, een sieraad voor Frederiksoord; haar kruin kan zeker wel aan 500 personen schaduw geven. Zijn wij voldoende uitgerust, dan gaan wij eerst een kijkje nemen in de Tuinbouwschool. Wat ziet het er hier keurig uit, wat een schat van bloemen, GERARD ADRIAAN VAN SWIETEN TUINBOUWSCHOOL. planten en vruchten. Alles is naar den eisch des tijds ingericht. Een wandeling door den tuin loont de moeite wel en de leeraren zijn steeds bereid U de noodige inlichtingen te verstrekken. Wij zouden hier wel een dag kunnen doorbrengen maar de tijd gaat voort en we willen meer zien van de Maatschappij van Weldadigheid.

70 64 Wilt U een Ansicht uit Frederiksoord aan een Uwer familieleden of kennissen verzenden ze zijn hier te krijgen en bij den uitgang van den tuin ziet ge het Rijks- INGANQ VAN DEN SCHOOLTUIN. postkantoor. Wij wandelen verder. Spoedig zien wij recht voor ons het dorp Vledder, maar neen daar moeten wij niet wezen, wij gaan den grintweg verlaten en volgen den straatweg. Het eerste gebouw aan den rechterkant is de vroegere Boschbouwschool, thans ingericht voor het Algemeen Bureau der Maatschappij van Weldadigheid en voor woning van den Secretaris. Even verder vindt men de woning van den Opzichter der Gebouwen met den Timmerwinkel, waarin reeds veel jongelieden het timmeren hebben geleerd. Daarna komen wij voorbij een der Rijksscholen met onderwijzerswoning. (In de Maatschappij van Weldadigheid zijn 5 dergelijke scholen). Vervolgens vinden wij aan den rechterkant een paar vrijboerenwoningen en daarna, aan weerszijden van den weg, de arbeiderswoningen. Hierachter bevinden zich

71 65 weidekampen, waarin prachtig vee graast. Dit vee behoort thuis op Hoeve Willem III", die ter linkerkant van den weg ligt. Heeft men lust daar ook een kijkje te nemen? Voor een liefhebber is dit bepaald aan te raden. Men krijgt dan een klein overzicht van hetgeen op 't gebied van landbouw en veehouding in de Maatschappij van Weldadigheid wordt gedaan. Wij gaan verder en komen voorbij de Ned. Herv., de Roomsch Katholieke Kerk en Rustoord I, een gebouw waarin oude menschen (man en vrouw) die niet meer kunnen werken, hun laatste levensdagen slijten. Welk statig gebouw verrijst daar voor ons oog? Dat is Rustoord II, waarin ook ouden van dagen worden verpleegd. Willen wij even een kijkje nemen? De vader en moeder zullen U gaarne alles laten zien. Wij zouden verder kunnen gaan, maar willen niet langer den hoofdweg volgen. We gaan rechtsaf over de brug en volgen nu verder een zandweg, 't Is waar, hier is niet zooveel merkwaardigs te zien, maar toch zal een wandeling langs dezen weg, al is die niet zoo effen, U niet berouwen. Hier kan men zien wat door noeste vlijt al is tot stand te brengen. Wij volgen nu den Hooiweg, die evenwijdig loopt aan den straatweg, zoo straks door ons bewandeld, en gaan dan terug langs een anderen weg. Rechts ziet men akkers met golvend graan, aardappelen, koolrapen, mangelwortelen of iets anders, aan den linkerkant welig groeiend hakhout. Onwillekeurig zult U vragen was dit vroeger heideveld en het antwoord daarop is: ja, zoover Uw oog ziet was alles heide, waarop de heideschapen alleen hun karig voedsel konden vinden.

72 66 DE OSSENPLOEG WAARMEE DE WOESTE HEIDE GEPLOEGD WORDT. Zoo komen wij op den grintweg terug en daar de zon al mooi naar het Westen gaat, zijn wij genoodzaakt onze wandeling te staken en naar het logement terug te keeren, ten einde op tijd in Steenwijk te kunnen zijn. Wil men morgen meer zien van de Maatschappij van Weldadigheid of wil men liever een kijkje nemen in het Vledderveen? In het logement kan men goed logeeren en wij hebben dan 's avonds nog tijd om het Sterrebosch, in de onmiddellijke nabijheid van het Hotel, te bewandelen. Wij stappen dan morgenvroeg om 9 uur op en zullen een wandeling maken door de beukenlaan naar de Mr. Naamen van Eemneslaan. De woningen welke wij nu voorbij komen, zijn alle vrijboerenwoningen. Bij iedere woning behoort ongeveer 3 H.A. land, dat door den vrijboer wordt bebouwd. Wij gaan nu weer rechtsaf en komen in de Kerkhoflaan, een fraaie allée met ter weerszijden een dubbele rij prachtig groeiende beuken. Wij komen nu voorbij de manden- en stoelenmakerij en zullen daar even een kijkje nemen. Mocht U Uwe familieleden een blijvend aandenken uit Frederiksoord willen zenden, dan kunt U hier terecht. Wenscht U een stoel waarin men in het lommer der boomen een middagslaapje wil doen, U hebt maar voor het uitzoeken;

73 67 wilt U een badstoel, een ziekenstoel, een korenwan, een werk- of bloemenmand, U kunt hier te kust en te keur. Wij zijn nu weer op de plaats waar wij gisteren den straatweg hebben verlaten en zullen dezen thans nog een eindje volgen, om een kijkje te nemen in de stoomzuivelfabriek Deli" en in de boerderij Prinses Marianne", en trekken daarna, door de P. W. Janssenlaan, op naar het Vledderveen. ZEUG MET BIGGEN UIT DE RASFÖKKERIJ. Zoover Uw oog reikt, niets dan heide, met hier en daar een woning of hut, waarbij een stuk grond met reeds welig tierende gewassen. Zooals U ziet, staan hier verschillende nette arbeiderswoningen, maar er zijn ook vele die den naam van woning niet verdienen. Het zijn hutten, voor een gedeelte van plaggen opgezet. Wilt U eens binnen treden? Maar pas op, stoot Uw hoofd niet, want de ingang is klein en de zolder, als die er is, is laag. Het ziet er hier sober uit, maar de

74 68 menschen hebben geleerd zich met weinig te kunnen redden en leven gelukkig. Velen zijn er die hun sobere woning niet voor een stadswoning zouden willen ruilen. Ziet U daar in de verte dien toren? Dat is dezelfde dien U gisteren bij het Algemeen Bureau hebt kunnen zien: de toren van de kerk te Vledder. Wij zullen onze wandeling recht door het Vledderveen daarheen maken en de heidebewoners in hun dagelijksch doen en laten gadeslaan. Zooals men ziet is de Vledderkerk al van zeer ouden datum; de toren biedt de kraaien een schoone gelegenheid om er te nestelen en prijkt boven mei een vlierstruik, die daar welig tiert. Wij volgen nu den grintweg en zijn over ongeveer 20 minuten in het logement te Frederiksoord. Over Frederiksoord kan men een rijtoer maken naar Havel te langs de in de uitgestrekte heidevelden liggende Hunnebedden. Hoewel deze toer zeer interessant is, worden sommigen misschien afgeschrikt door den grooten afstand en zullen zij er de voorkeur aan geven Havelte te bezoeken per rijtuig van Steenwijk, langs den Meppeler straatweg, 't zij geheel tot de kom van het dorp, 't zij tot aan de prise d'eau van de Steenwijker waterleiding en dan wandelen langs den Ruiterweg over Darp. Langs den Ruiterweg, die eerlang zal worden bestraat, heeft men mooie vergezichten over korenvelden, afgewisseld door bosch en heide. Daar waar deze weg en de weg naar Wapserveen elkaar kruisen, gaat men van den Steenwijker straatweg komende links over den Havelterberg langs de Hunnebedden naar Wapserveen, rechts naar Havelte.

75 69 Ook kan men een anderen weg volgen: bij de prise d'eau doorgaan tot even over de hoogte, waar een zandweg links afslaat (telefoonpalen); hier passeert men de buurtschap Eursinge. Een andere goede gelegenheid om Havelte te bereiken is van Steenwijk per spoor naar de halte Nijeveen IN HET BOSCHRIJKE HAVELTE. en vandaar wandelen langs den Veendijk of langs de Smildervaart (de eerste weg is de kortste). Havelte is een der mooiste dorpen van Drenthe, met heerlijke wandelingen in de bosschen. Aan de Brink is een goede uitspanning. Bezienswaardig is o.a. het landgoed Oversinghe" van den Commissaris der provincie Drenthe, Mr. LINTHORST HOMAN. In de onmiddellijke omgeving bevinden zich de reeds genoemde Hunnebedden. Een geliefkoosde wandeling voor de bezoekers van Havelte is die naar den z. g. Konijnenberg, gelegen achter het gemeentehuis en de pastorie. Op het hoogste punt geniet men van een mooi vergezicht over de weilanden langs de Smildervaart en op de dennenbosschen van Uffelte (goede wandelpaden en bank).

76 70 De Konijnenberg is te bereiken door het dorp en langs het gemeentehuis of van genoemde uitspanning op de Brink langs schilderachtige landwegen. Voor hen, die zich wat langer te Havelte kunnen ophouden, is een bezoek aan de ontginningen van de Nederlandsche Heidemaatschappij in het naburige Uffelte aan te bevelen. Links van den weg, langs de Smildervaart, ziet men tegen de bosschen een aardig huis, gedekt met roode pannen, de vriendelijke woning van den boschbaas. Deze is gaarne bereid de bezoekers rond te geleiden, wijzende op alles wat de ontginning en boschcultuur betreft en op welke wijze in slechts weinige jaren de heidevelden en zandverstuivingen in bosschen herschapen zijn. Door deze ontginningen zijn breede wegen aangelegd. In de naaste toekomst, als de stoomtram langs de Smildervaart loopt, zal dit oord zeker veel bezoekers trekken. De jeugdige Havelter vereeniging Het Rijwielpad" beoogt het doel het verkeer per rijwiel te bevorderen door het aanleggen en onderhouden van goede paden, gelijk men er reeds vele vindt langs mooi beschaduwde landwegen. Ook wordt gezorgd voor het plaatsen van talrijke wegwijzers.

77 BI o k z ij 1. Stadje aan de Zuiderzee met ruim 1500 inwoners. Het gebruikelijke stil", 't geen voor de meeste steden gelegen aan de Zuiderzee staat, behoeft er niet voor, daar er, dank zij de verschillende industrieën, gewoonlijk nog al heel wat drukte is. Het stadje dateert uit het midden van de 16e eeuw, toen een kanaal gegraven werd van Muggenbeet naar de Zuiderzee. Dit kanaal kwam tot stand op aansporing van JAN VAN LIGNY, graaf van Aremberg. Waar deze waterverbinding den zeedijk bereikte, werd een sluis gelegd, dien men den naam van Groot-Zijl gaf, doch die later Blokzijl werd genoemd, waarschijnlijk ten gevolge van de daaraan gebezigde grondstoffen (blokken hardsteen). Blokzijl behoorde toen onder de gemeente Ambt-Vollenhove, waardoor het thans ook nog geheel is ingesloten. Na de belegering van Steenwijk werd de sluis, waarbij een buurt met haven ontstaan was, door Sonoy versterkt. Den 18 den Januari 1609 ontving Blokzijl van Prins Maurits het recht om een waag op te richten; 10 dagen later ontving het een wapenschild. Het kreeg toen ook een afzonderlijke regeering en den 19 October 1672 van prins Willem Hendrik van Nassau, stadsrechten. Onder het Fransche bestuur vormde Blokzijl een eigen mairie; onder Koning Willem I werd het weder met de nabuurschap vereenigd onder den naam Vollenhove en Blokzijl. Deze vereeniging bleef echter maar weinige jaren in stand. De in 1609 gestichte waag is in of omstreeks 1826 afgebroken. Zij voerde een opschrift dat van Blokzijls snelle opkomst getuigenis geeft : Blokzijl heeft meer schepen in getal Dan Overijssel heel en al.

78 72 De oude vestingwerken zijn verdwenen, doch het stadje, waarvan de havenkom een groot deel beslaat, is door grachten van het omliggend platteland gescheiden. De oppervlakte, die bijna geheel bebouwd is, bedraagt 16 H.A. Op ongeveer een kwartier gaans van het stadje is het strand van de Zuiderzee, in de onmiddellijke nabijheid van het havenlicht, dat zich ruim 1000 M. in zee uitstrekt en zeer goed te bereiken is. Het strand onderscheidt zich van de zandige stranden door haar kleibodem, die bij de langdurigste droogte zelfs, geen stof in de ademhalingsorganen van de wandelaars doet binnendringen, maar enkel de zuivere frissche zeelucht. Vanaf den zeedijk heeft men prachtige vergezichten over de Zuiderzee en het z.g.n. binnenland". De hierbij afgedrukte foto's geven enkele punten

79 73 uit de gemeente weer. De eerste geeft U, staande voor het gemeentehuis waarvoor het kanon geplaatst is, een gezicht op den toren der Ned. Herv. Kerk. De toren is voor hen die niet tegen een beetje klauteren opzien, toegankelijk en biedt een prachtig panorama over den omtrek. In de N. H. Kerk, de eerste in Nederland gebouwde hervormde kruiskerk, bevindt zich een prachtig gestoelte, dat uitmunt door het buitengewoon mooie snijwerk. De tweede foto geeft U een beeld op de zoogenaamde Bierkade. Het laatste huis is een hotel, tevens café. Plaat 3 schenkt U een blik op de aanlegplaats van de booten op Steenwijk en Zwartsluis; komende van Steenwijk ziet gij voor U de schutsluis, waarachter de havenkolk gelegen is. Het stadje heeft vele schilderachtige plekjes en jaarlijks komen er dan ook schilders om deze op doek te brengen. Verder zijn er nog vele zeer mooie oude geveltjes, die over 't algemeen in zeer goeden staat verkeeren en een kijkje ruimschoots waard zijn.

80 74 Zij, die een wandeling willen maken, kunnen o. a. naar Muggenbeet en zullen daar prachtige waterpartijen vinden en schilderachtige huisjes voorbijkomen. Van Muggenbeet kan men per boot of naar Blokzijl of naar Steenwijk terugkeeren. Bovendien is er ruimschoots gelegenheid tot visschen, en liefhebbers van hengelen kunnen er nog menig vischje verschalken. Blokzijl is op verschillende manieren te bereiken: vanuit Amsterdam per zeeboot, vanuit Zwolle per Steenwijk I en vanuit Steenwijk met de stoomboot Major, die in elk opzicht naar de eischen des tijds is ingericht en driemaal daags van en naar Steenwijk vaart. Daar de vreemdelingen die Blokzijl bezochten er zich steeds over verbaasden dat er aan de Zuiderzee nog zulk een lief vriendelijk stadje lag, durven wij ook gerust een bezoek aan Blokzijl met warmte aanbevelen.

81 Vollenhove. Vanuit Blokzijl, waar men met het bootje van 8 uur uit Steenwijk tegen half 10 is aangekomen, kan men in een goed uur loopens over den zeedijk een andere stad aan de Zuiderzee bereiken en wel de stad Vollenhove. De veranderde toestanden en de zee hebben de plaats veel van hare vroegere belangrijkheid doen verliezen. Ook wat haar omvang betreft, is zij door den invloed der zee sterk achteruitgegaan, hetgeen wel blijkt uit het feit dat de Groote Kerk, die thans aan de binnenhaven staat, zich vroeger in het midden der stad bevond. De liefhebber van vergezichten over land en zee tegelijk kan hier op zijne wandeling langs den zeedijk z'n hart ophalen. Van de talrijke Havezathen die hier vroeger waren,

82 76 zijn er slechts enkele over. Oldruitenborgh met de ruïne van Toutenburg in Stad-Vollenhove en de Oldenhof, daarbuiten in Ambt-Vollenhove, zijn de eenige, die den bezoeker nog prachtige boschpartijen bieden. In de plaats Vollenhove zelf treft men hier en daar nog zeer fraaie gevels uit de 17de eeuw aan. HET OUDE RAADHUIS TE VOLLENHOVE. Een der mooiste gebouwen is wel het Raadhuis, verbonden met het café SEIDEL, waarin een vertrek, de zoogenaamde zeekamer, een heerlijk gezicht over haven en zee te genieten geeft. Wanneer men lust krijgt wat op het zilte nat te dobberen, er is hier goede gelegenheid! Zoo kan men, mits drie dagen van te voren kennis gevende aan het Bestuur der Ver. tot Bev. v. h. Vreemdelingverkeer te Steenwijk en Omstreken, een boot gereed vinden, die U b.v. naar Schokland zal voeren. Het is hiervoor

83 77 gewenscht in Vollenhove te overnachten, waartoe in Hotel VAN DF.R VEEN goede gelegenheid bestaat. Heeft men na afloop genoeg van het water en wil men dus niet langs denzelfden weg terug naar Steenwijk, het punt van uitgang, dan kan men met paard en wagen reizen en een heel aardige rijtoer maken, waarbij men door Sint Jans Klooster, een schilderachtig gehucht komt en een heel eind tusschen het Belter- en Beulakerwijde (groote waterplassen) doorrijdt. En terwijl men bij het aanschouwen van den schelpenweg en het kostbare heiwerk tusschen deze twee meren aan het mijmeren gaat over den strijd der menschen tegen het natte element, krijgt men weldra, via Giethoorn, Steenwijks toren in het gezicht en is men na twee uur rijden weer in de oude veste terug. Iets uit de geschiedenis van Vollenhove. In het jaar 943 schonk keizer Otto de eerste aan den Utrechtschen bisschop Bolderikus den 15en het bosch Vollenhove, dat van een woud in een bewoonbare landstreek veranderde. Bisschop Godefridus 28 stichtte in 1165 een kasteel op het land van Vollenhove. In 1354 schonk bisschop Jan van Arkel stadrechten aan de plaats. De langwerpig vierkant gevormde stad had eene oppervlakte van 21 Heet. Volgens oude kaarten waren er drie straten, in de richting van oost naar west: de Groenstraat (de zuidelijke), de Bisschopsstraat (de middenste) en de Kerkstraat (de noordelijke). Later kwam er nog bij de Visschersstraat, die ontstaan is door het dempen van 3 / 5 gedeelte van de noordelijke gracht. Het bovengenoemde kasteel, gelegen in het westeinde, was opgebouwd van zware muren, van buiten deels van tufsteen, deels van gebakken klei, van binnen gevuld met veldkeien en dichtgegoten met cement. De toren, van dezelfde constructie, was zóó hoog, dat hij bij heldere lucht op het eiland Urk goed zichtbaar was. In 1309 is het slot door de Stellingwervers belegerd. De

84 78 burgzaten staken bij een uitval het stormtuig in brand, waardoor meer dan 500 Friezen sneuvelden en de overigen de vlucht namen. Omtrent 1800 is de toren afgebroken en in 1854 is het oude slot het Oldhuis" door het Domein voor afbraak verkocht, nadat het ten tijde van Willem I en Willem II tot fabriek was gebruikt. Aan het opruimen is nog 4 jaar gewerkt. In 1830 zijn door het aanleggen van de buitenhaven de breede grachten met de zee in verbinding gebracht en in 1884 is het grootste deel van het terrein vergraven tot vergrooting van de binnenhaven. Van de drie poorten: de Landpoort aan de oostzijde, de Bentpoort aan den zuidkant en de Trompetterpoort ten westen van het kasteel, is ook niets meer te zien. In de nabijheid van het kasteel stond de St. Nicolaaskerk, ook wel Bovenkerk genoemd. Onder de zerksteenen van het hooge en lage koor bevinden zich de grafkelders, terwijl in de overige ruimten zich de met zerken gedekte graven bevinden. In den Franschen tijd zijn de wapens van deze steenen afgebikt. Een zerk bleef gespaard doordien men hem gedurende 12 jaar in een schuur wist te verbergen, nadat men hem eerst onderstboven op het graf had gelegd. Later is deze fraaie steen, prijkende met 16 wapens, door kerkvoogden in den muur op het lage koor gemetseld. Op het hooge koor vindt men nog een zeskanten steen van Rudolf van Diepholt, bisschop van Utrecht, waarvan de wapens zijn afgebikt. Op het randschrift leest men dat zijn ingewanden in Vollenhove rusten en zijn lijk in Utrecht begraven is. Het orgel dateert van Naast de kerk staat de toren, waarin 3 klokken geluid werden. De nog aanwezige klok is gegoten in 1511 door Gerharus de Wou. Hij draagt tot randschrift: Sanctus Nicolaus is mijn naem Mijn ghelut zij Gode beqaem. De Mariakerk of Kleine Kerk, staande in de Bisschopsstraat, is in 1200 gebouwd en in 1500 aan den toren vastgetimmerd. De aanwezige preekstoel is uit het verdronken dorp de Beulaker. Het stadhuis en de Fransche school op het kerkplein zijn met mooie Bentheimer gevelsteenen versierd. In de Kerkstraat staat de R. C. Kerk, op oude kaarten de Heilige Geest" genoemd, toebehoorende aan het kerkgenootschap van dien naam en in 1805 opnieuw als kerk in gebruik genomen. De voornaamste havezathen binnen Vollenhove waren:

85 79 Middachten, Oldhuis, Plattenburg, Westerold, Hagendorp, Marxveld, Lindenhout, Canvevelt, Neijerwal, Oldruitenborgh, Remenshuize, de Haere. Qeorge Schenk van Toutenburg, in 1540 overleden, bouwde aan den zuidkant tegen de stadsgracht een kasteel, metbreede grachten omgeven, dat hij Toutenburg noemde. Men vindt er nog een fraaien bouwval van. In 1787 is het gekocht door J. A. de Vos van Steenwijk van Neijerwal. In 1800 zijn de kasteelen Nijerwal en Toutenburg gekocht door A. Sloet van Oldruitenborgh, waardoor de drie havezathen met Benthuis en Cloosterhorst bij elkander de schoone wandeldreven van Oldruitenborgh zijn geworden. Aan den oostkant van de stadsgracht stond het klooster Clarenburg, waarnaast gelegen was de havezathe Iselmuiden. later de Rollecate genaamd; hieraan grenst het mooie landgoed Tweeneijenhuizen met zijn prachtige wandelingen en bosschen. Op een half uur afstands van Vollenhove, aan den grintweg naar Zwolle, strekt zich uit het groote landgoed den Oldenhof." Een kiekje uit Kuinre aan het slot. Het is dan ook de uiterste grens van de streek, waarover in dezen gids inlichtingen te vinden zijn.

86 80 Kuinre bereikt men van Steenwijk per boot naar Blokzijl en dan over den zeedijk in Noordelijke richting via Blankenham, of, geheel over land, van Steenwijk over Oldemarkt en Ossenzijl. De aangenaamste wijze om een bezoek aan Kuinre te brengen is per rijwiel over Oldemarkt, terug naar Blokzijl en dan per boot naar Steenwijk; of in omgekeerde richting: 's morgens uittrekken per boot, het rijwiel meenemende. Het dorp Kuinre ligt aan de Zuiderzee. Het is een lange regelmatig bebouwde straat, die van het zuiden naar het noorden loopt, met een dwarsstraat, naar den Blankenhammerdijk voerende. Parallel met deze straat loopt de rivier de Kromme Linde, ten oosten en ten westen het Nieuwe Kanaal. Het dorp ligt niet op dezelfde plaats van de stad van denzelfden naam, die vroeger de hoofdstad van het oude graafschap Kuinre was. De zee heeft deze stad met het oude slot verzwolgen. Ook het dorp heeft veel door de zee geleden. De kerststorm van 1717 bracht groote schade toe, de inwoners vluchtten naar elders; toch werd er toen nog begraven binnen de schans, die nu met de in de geschiedenis bekende daarop gebouwde kerk reeds lang door de golven is verzwolgen. Groote schade richtte aan de watervloed van Februari Onder het Fransche bestuur en nog eenige jaren later waren Blankenham en Kuinre één gemeente. Thans behoort tot de gemeente Kuinre slechts het dorp Kuinre en is Blankenham een afzonderlijke gemeente. De burgemeester van Kuinre is echter tevens burgemeester van Blankenham.

87 - /'//>/ ^éf/r/ar/^y/ieir/ fcteelt.' Q^ei^fee titzst // / /7r//irAc/t fffj/'/y, ua/i eetr/eió /y/yr.j r/ir/'e?* /// /te/ o/per/f /. r/veej // / //? /te f/f mef Ze^ene/e e/^,i /eien»>e//?/y.jfe?i. &foa/>r/j/ y/or>/ f ///'(' ia.i. -.*- 'Vi /e&r//e /een e/'ee)4eni i/as? /e/^e/j/tyy/etn /e //'Y/e /;? joexe/\e^ne/el cem/ta/e ween /e/ ^Ihen fa r/ tj/e/i o r> /je/* // tt. ^Sane/Zeif/se. ^n/el en //eten/el Q0^e.//'ttóei ey(ete//f eyye. }^~///e Se>e>}/en y,le^es/ // /l <^/^aur / u ' e>^> c //eie/es/ en een*/en. -:- -:- -:- Q^/eiJ //oen/ en en O/joJ c/\/' Zr/// /j oene/t. Q^ft/leJ : ^. t>e/ei C/e/sAe/i; Q(/ i fee/ef//.ieie'le/

88 pp Hotel BELLE VUE" ' STEENWIJK, OOSTERPOORT. J Café-Restaurant. - Table d' Höte 5'/ 2 uur. Hotel van den N. A. Club en A. N. W. B. Stalhouderij. H. WIERINQA JR. > TX? > Firma Wed. J. OOSTERBAAN, Woldstraat 106, Steenwijk. Opgericht Manufacturen, Bedden, Dekens, Japonstoffen, Dames-&Heeren-ondergoederen Gordijnen, Karpetten, Tapijten, Loopers enz. Speciaal adres voor Witte Goederen. logement jtollandsch Venetië." Vreemdelingen, die het schilderachtige dorp Giethoorn bezoeken, vinden dagelijks gelegenheid voor Gondel- of Puntertochten, met of zonder geleide, bij L. J. BAKKER, Zuideinde.

89 Hotel Varrenhorst STEENWIJK. Café Restaurant (sr~ ^ ~ > Concert- en Schouwburgzaal prachtig gelegen. jviooi uitzicht. jyiet Waranda's. Ruime iocaliteiten Voor Vergaderingen of partijen. Billijke tarieven voor excursies en groote gezelschappen, voor uitstapjes naar de prachtige omstreken als Giethoorn, Frederiksoord, Havelte, enz. enz. KEGELBAAN naar de nieuwste eischen des tijds ingericht. BERGPLAATS VOOR FIETSEN Beleefd aanbevelend. RUIME STALLING.

90 WED.P. VAN DER KOLK, OOSTERSTRAAT 61, STEENWIJK. INTERCOMM. TELEPHOON NO. 13. HANDEL IN: KOLONIALE WAREN, WIJNEN, GEDISTILLEERD, GRANEN, BAKKERSWAREN. IN 'T BIJZONDER VESTIG IK DE AANDACHT OP MIJN SIGARENMAGAZIJN DAT STEEDS RUIM VOORZIEN IS VAN DROGE EN LICHTE SIGAREN VANAF ƒ 9 TOT ƒ 150 PER MILLE. ARDATH--SIGARETTEN. I I I I I I I H I Tegenover de Gerard ftdriaan Van A 5 wieten Tuinbouwschool en Verder omringd door bosschen welhe aangename wandelingen aanbieden. * tik. Aanbevelend, p. Sijbrandy. <--- ^

91 Uitspanning De Bult" Lommerrijke Tuin. Fraaie Wandelingen. Gelegenheid voor partijen. CAFE RESTAURANT,ONDER DE LINDEN" <5 GNp 3 Ruime Bergplaats voor Rijwielen. Stalling voor Paarden. J. DE WIT, MEPPELERWEG, STEENWIJK.

92 Qerjiet van de Jjuiderzeepanoranjas. Overtocht Xemnjer - jfimsterdam en Ömstr. in 7 2 uur met de ^aloqbooten der Rolland - frieslandlijn.

93 Dejeuners Diners - Soupers worden met bijlevering van Servies, Zilver, enz., enz., buiten en binnen Steenwijk geleverd door S. Visscher, Confiseur-CBisiiier, Woldslraat 82. nu. i i iii i i i i r i i i i i i i i i i i iii i i i i i i iii i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i II Ispanning J. I. BRANDENBERG De Woldherg" liggende op een klein uur afstands van Steenwijk. Landelijk gelegen, voorzien van ruimen speeltuin. Te bereiken over De Bult of over Tuk, zoowel per rijtuig, als per voet of fiets. In het centrum van de schoonste wandelingen door veld en bosch. Gematigde consumtieprijzen!

94 (pen zeen uitgebreide hei12 e nieuwe artikelen, geschikt ÜOOI? Cadeatix ÜOOII eiken stand en leeftijd, vindt '&{ =:= In geïllustreerde Briefkaarten van Steenwijk, =:= zoowel genieuru ais ongekleurd, ongeveer IOO poorten, j steeds geëtaleerd. 0(0^0 ^eleem tot een bedoek uitnoodigend, Adolf Keizer, Woldstraat, STEENWIJK. INTERIEUR VAN DE QOEDKOOPE BAZAR.

95 VEREEN I GING Wij k ver pleg ing." Gelegenheid tot het nemen van warme en koude Baden in het Wijkhuis (Meppeler Straatweg, Steen wijk) Maandag, Woensdag, Donderdag en Zaterdag van 7 11 en van 2 4 uur. o II ll o -p. o I Een Bad 30 cents. ar,e \ Een familiekaart van 10 Baden f G= = =D Twee kinderen mogen gelijk in één bad gaan onder geleide van de Moeder. Voor zieken is op voorschrift van H.H. Doctoren dagelijks, behalve Zondags, een afzonderlijk bad beschikbaar van 1 tot 2 uur. Voor onvermogende zieken gratis. Handdoeken moeten meegebracht worden of zijn tegen betaling van 5 cents verkrijgbaar.

96 Dienstregeling der Stoombooten Minor" en Major." Tusschen BLOKZIJL, OSSENZIJL en STEENWIJK. Ter vervoer van Passagiers, Goederen en Posterijen. 's MAANDAGS: Van Blokzijl naar Steenwijk 's morgens 6 uur, 10 uur en namidd Van Steenwijk naar Blokzijl 's morgens 8 uur, namiddags 2 uur en 's avonds Van Ossenzijl naar Steenwijk 's morgens 5 en 8 uur. Van Steenwijk naar Ossenzijl namiddags 3 uur. Van Blokzijl naar Ossenzijl 's morgens 6 uur. Overige dagen behalve Zondags: Van Blokzijl naar Steenwijk 's morgens 6 en 10 uur, namiddags 4 uur. Van Steenwijk naar Blokzijl 's morgens 8 uur, namiddags en Van Ossenzijl naar Steenwijk en Blokzijl 's morgens 5 uur, 's middags 12 uur. Van Steenwijk naar Ossenzijl 's morgens 8 en namiddags Van Blokzijl naar Ossenzijl 's morgens 8.30 en namiddags 4 uur. De Boot 's morgens 5 uur van Ossenzijl in verbinding met Steenwijk I van en naar Zwartsluis, Zwolle en Amsterdam. Goederentarief zeer laag. Dagelijks 2 maal goederendienst op Kuinre, 1 maal per dag op Vollenhove zonder j. JOONTJES, Blokzijl. GOEDEREN voor bovengenoemde diensten kunnen den geheelen dag in 't Hotel BUSSCHER bezorgd worden of bij den besteller M. EBBELING. 1 1 '' iii<iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i Café van ouds de Beurs" te Blokzijl. Wachtkamer der Stoombooten. Geschikt Burger-Logement. w Bergplaats voor Fietsen en Stalling. Aanbevelend, T. DE LANGE.

97 jfigeni ie ^teeqwijk: Q. J(rist, Önnasiraai.

98 Bondscafé Zeezicht" G. W. SEIDEL-Vollenhove. JE. D. de Vries, CONFISEUR - CUISINIER, STEENWIJK. Firma H. KROP. SPECIALITEIT IN: Fransche-, Zwitsersche en J(oll. (bocolaad, Fondants, Bonbons en Comestibles. UT" Bakkerij der Bekroonde Qoudmoppen in blikverpakking. Vraagt KROP's GEMBERTAAI. CAFÉ LUBBERINK, HAVELTE.

99 HOTEL, CAFÉ-RESTAURANT HET POSTHUIS" houdt zich bij H. H. Toeristen en Vreemdelingen beleefd aanbevolen. (Zie Gids blz. 10). H 1 I > I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I I III I I I I I I I I lllll }{et jfini^er." Stamijk's oudste, uitgebreidste en best gesorteerde Sigarenmagazijn. Sigaren in alle prijzen van f 10 f 150 per mille. Qroote sorteering in Sigaren van 2, 2! / 2 en 3 cent. Cigaretten van de Turksche Tabaks=régie. Zending franco naar alle plaatsen waarop van Steenwijk directe gelegenheid bestaat. Monsters worden op aanvrage gaarne gezonden. AANBEVELEND, A. SCHURÊNK Rzn. Telefoon Interc. 20. jfotcl weide" BL0KZ1JL Billijk Pension. - j-j FLEUR Frissche Kamers. Prachtige gelegenheid voor H.H. Schilders en Yisschers. Bondshotel A. N. W. B. II I I I I I I I l III I I I I I l I I I I I I I I I I I I I l I l I l l lllll I I l l l I lil l l l l i i i i i i i i i i i li Firma Tiel Groenestege, Wijnhandel Tuk bij Steenwijk. Speciaal adres voor zuivere onversneden oude en belegen BORDEAUX-, BOURGOGNE-, MOZEL-, RIJN-, PORT- en MADERA WIJNEN. Steeds voorradig CHAMPAGNE WIJNEN van de beste merken. FIJNE COGNAC, waaronder zeer oude FINE CHAMPAGNE.

100 Gebrs. Monsieur, S T E E N W IJ K. Stoommeiibellabriek Hel Noorden". Telephoon No. 33. Opgericht Fabriek: J. H. Tromp Meestersstraat. Magazijnen: Groote Kerkstr. nos. 2 en 66. < n^)êp > Complete moderne Woninginrichtingen. Voor het aanschaffen van eene complete meubileering is een bezoek aan onze magazijnen zeer aan te bevelen, waar een groote voorraad meubelen, in verschillende stijlen en naar de nieuwste teekeningen, een keuze gemakkelijk maakt. De fabriek werkt met de nieuwste machines, waardoor eerste klasse werk tegen billijken prijs wordt geleverd. Op verschillende tentoonstellingen met goudenen zilveren medailles bekroond.

101 photopfisch Atelier J(. flicwcj, Jtationsstr. 260, Steenwij H. Atelier gelijkvloers, zeer geschikt voor groepen met fietsen, kinderwagens enz. enz. Aan huis te ontbieden. Buiten de stad tegen vergoeding der reiskosten. Opnamen van partijen, bruiloften enz. enz., bij avond, met kunstlicht. Inrichting voor vergrootingen naar ieder portret, op elke gewenschte grootte. Groote keuze in alle soorten LIJSTEN. Artikelen voor H.H. Amateur-Photografen. Donkere kamer disponibel. Photograaf vjd A. N. W. B. Aanbevelend, H. NIE WEG.

102 -T7. sjëe, Hotel De Kroon" CAFÉ-RESTAURANT. Tegenover Station Steenwijk. Geheel nieuw naar de eischen des tijds ingericht met prachtig uitzicht. Bondshotel A. N. W. B. Telef. Interc. No. 2. Restaurant den geheelen dag. Eerste en grootste Stalhouderij. Beleefd aanbevelend,. BILLIJKE PRIJZEN. JAC. BIJKERK. L. PRINSEN, I Bo " ds - ws w - J */ G"cD - aan den straatweg - MI Gelegenheid voor Vaartuigen Zuideinde, Giethoorn. * om Qiethoorn te bezichtigen. Drinkt op uwe reizen Champagne-Pilz. Overal verkrijgbaar!

103 Gerard Adriaan van kielen Tuinbouwschool FREDERIKSOORD Geeft eene praktische en theoretische opleiding in den tuinbouw aan jongelieden van jaar. Beschikt over een schooltuin van 572 H.A. = Driejarige Cursus. =

104

105

106

107

HERINNERINGS-FIETSROUTE Tweede Wereldoorlog Steenwijk en omgeving, lengte 30 km

HERINNERINGS-FIETSROUTE Tweede Wereldoorlog Steenwijk en omgeving, lengte 30 km HERINNERINGS-FIETSROUTE Tweede Wereldoorlog Steenwijk en omgeving, lengte 30 km 001 Start fietstocht op de Johan van den Kornputkazerne bij het Kelderbarretje met wandschilderingen Duitse Kriegsmarine

Nadere informatie

Wandeltocht rondje Oele (4,6 km)

Wandeltocht rondje Oele (4,6 km) Wandeltocht rondje Oele (4,6 km) Een afwisselende wandeling vanaf het rustpunt Erve het Geurts De wandeling voert u door een landelijke omgeving in Oele (verouderd ook: Eule, Nedersaksisch: Eul genoemd).

Nadere informatie

ROUTEBESCHRIJVING STADSWANDELING OIRSCHOT

ROUTEBESCHRIJVING STADSWANDELING OIRSCHOT ROUTEBESCHRIJVING STADSWANDELING OIRSCHOT Een van de mooiste marktpleinen van Brabant ligt in Oirschot. Dit marktplein is beschermd dorpsgezicht en de kastanje- en lindebomen, de gaaf bewaarde oude huizen,

Nadere informatie

Rijkdom. in Broek in Waterland. Versie 3 d.d

Rijkdom. in Broek in Waterland. Versie 3 d.d Rijkdom in Broek in Waterland Versie 3 d.d. 25-09-2014 Rijkdom in Broek in Waterland Beste puzzelaar, Je staat nu midden in Broek in Waterland. Broek betekent een moerassig gebied. In de omgeving zijn

Nadere informatie

Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade

Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade WETENSWAARDIGHEDEN Startpunt: Museumplein. Hier kunt u uw auto parkeren. Duur: 45 tot 70 minuten. Heuvelachtig Niet geschikt voor mensen die moeilijk

Nadere informatie

Vereeniging,,Oud-Leiden.

Vereeniging,,Oud-Leiden. Vereeniging,,Oud-Leiden. VERSLAG OVER HET JAAR -1905. Het is het Bestuur aangenaam hiernavolgens in herinnering en ter kennis te brengen, wat in het jaar door Oud-Leiden verricht is. Op 7 December 1904

Nadere informatie

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk Landgoederen Klarenbeek en De Haere. We wandelen met Lupus in het overgangsgebied tussen de voormalige Zuiderzee en de Veluwe. Doornspijk is een overwegend agrarische

Nadere informatie

6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer

6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer Utrecht 6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer Deze route is gebaseerd op de ANWB/VVV toeristenkaart, schaal 1:100.000 Route A: Deze

Nadere informatie

STAATSBLAD 'VAN HET KONINGRIJK DER NEDERLANDEN.

STAATSBLAD 'VAN HET KONINGRIJK DER NEDERLANDEN. STAATSBLAD 'VAN HET KONINGRIJK DER NEDERLANDEN. (ET. 44.) WET van den 2$sten Juli) i85o, ter uitvoering van art, j der Grondwet. WIJ WILLEJI III, BIJ DE GRATIE GODS, KONING DER NEDERLANDEN, PRINS VAN ORANJE

Nadere informatie

Wandeling Landgoed Wouwse Plantage Zurenhoek ca. 12,5 km.

Wandeling Landgoed Wouwse Plantage Zurenhoek ca. 12,5 km. Wandeling Landgoed Wouwse Plantage Zurenhoek ca. 12,5 km. De wandeling gaat door een afwisselend landschap, gedeeltelijk open gebied maar voornamelijk bos (naaldbos en loofbos). De paden kunnen op sommige

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

Door landgoed Nieuw Rande naar Diepenveen

Door landgoed Nieuw Rande naar Diepenveen Alternatieve NS-wandelroute dag 2 Er zijn twee redenen om een alternatief te bieden voor deze bekende NS-wandeling. De eerste is dat op dit moment in de uiterwaarden langs de IJssel gewerkt wordt aan het

Nadere informatie

routes Mooie natuur Nationale Parken Makkelijk fietsen via knooppunten NATIONALE PARKEN afstanden tussen 25 en 55 km FIETS LANGS EN DOOR 12

routes Mooie natuur Nationale Parken Makkelijk fietsen via knooppunten NATIONALE PARKEN afstanden tussen 25 en 55 km FIETS LANGS EN DOOR 12 NR. 03 / 2014 fiets routes afstanden tussen 25 en 55 km Makkelijk fietsen via knooppunten FIETS LANGS EN DOOR 12 Nationale Parken 12 NATIONALE PARKEN fietsroutes Mooie natuur Fietsen in Weerribben-Wieden,

Nadere informatie

Aan de Wijmeneir te Impe, deelgemeente van het Oost-Vlaamse Lede.

Aan de Wijmeneir te Impe, deelgemeente van het Oost-Vlaamse Lede. Vanuit de Wijmenier kan je tal van prachtige wandelingen maken. Eén ervan beschrijven we in onderstaande tekst Wandelpad : Beschermde landschappen langs de Molenbeken Praktische gegevens LENGTE: 15 km

Nadere informatie

Piscine Mai. In een poging het lelijke effect van de grafitti te minimaliseren, heb ik deze reeks in zwart/wit bewerkt

Piscine Mai. In een poging het lelijke effect van de grafitti te minimaliseren, heb ik deze reeks in zwart/wit bewerkt Piscine Mai In de jaren 1970 vatte de Franse overheid het plan op om de zwemsport toegankelijk te maken voor alle Fransen. Het project, dat liep tot het begin van de jaren 1980, kreeg de naam 1000 piscines

Nadere informatie

Luistertocht Burg-Reuland. Wegbeschrijving

Luistertocht Burg-Reuland. Wegbeschrijving Luistertocht Burg-Reuland Burchtlieden uit Reuland, Eifel-gotiek en snelle postkoetsen Wegbeschrijving Start: Tourist Info Reuland-Ouren, Kulturhaus, Dorf 135 in Burg- Reuland (vroeger Dorf 106 a). Parkeermogelijkheden

Nadere informatie

B1 Hoofddorp pagina 1

B1 Hoofddorp pagina 1 B1 Hoofddorp pagina 1 Inhoud 1. Inleiding 2. Geschiedenis 3. Ontwikkeling 4. Bezienswaardigheden 1. Inleiding Hoofddorp is een stad in de provincie Noord-Holland en de hoofdplaats van de gemeente Haarlemmermeer.

Nadere informatie

Wandeling De Kleine Kievit ruim 4 uren (in te korten tot 3 uren).

Wandeling De Kleine Kievit ruim 4 uren (in te korten tot 3 uren). Wandeling De Kleine Kievit ruim 4 uren (in te korten tot 3 uren). Start bij dorpshuis de Spil; U verlaat het dorpshuis en steekt over bij de oversteekplaats; Ga het fiets-/voetpad op (Zoomweg), langs de

Nadere informatie

LANDGOED VILSTEREN - GRANDTOUR

LANDGOED VILSTEREN - GRANDTOUR LANDGOED VILSTEREN - GRANDTOUR ROUTE 14 km Flinke wandeling op landgoed Vilsteren, met onderweg o.a. het graf van de kluizenaar, een fraai uitzichtpunt en een kijkje achter de schermen van het beleid en

Nadere informatie

Wandeling Landgoed Wouwse Plantage ca. 9km.

Wandeling Landgoed Wouwse Plantage ca. 9km. Wandeling Landgoed Wouwse Plantage ca. 9km. De wandeling gaat door een afwisselend landschap, gedeeltelijk open gebied maar voornamelijk loofbos. De paden kunnen op sommige plaatsen modderig zijn in natte

Nadere informatie

De Brabantse Wal. Verbelgd, niet verbolgen

De Brabantse Wal. Verbelgd, niet verbolgen De Brabantse Wal Verbelgd, niet verbolgen Mattemburgh 14 1. Mattemburgh 2. Lindonk 3. Groot Molenbeek 4. Lievensberg 5. Bieduinenhof 6. Zoomland 7. Boslust 8. Wouwsche Plantage 9. Groote Meer 10. Putsche

Nadere informatie

Korte geschiedenis van de parochie

Korte geschiedenis van de parochie Korte geschiedenis van de parochie Het dorp Schin op Geul is zeer oud. Onder de naam Schina komt het reeds voor in het oudste gedenkboek der abdij van de H.Remigius te Reims, dat omstreeks 847 werd opgesteld.

Nadere informatie

Gedichten langs de Geul- route GULPEN-WITTEM

Gedichten langs de Geul- route GULPEN-WITTEM Gedichten langs de Geul- route GULPEN-WITTEM STROOMAFWAARTS De afstand van zuil 1 (Cottessen) tot zuil 14 (Stokhem) is circa 14 km. De gedichtenroute in de Gemeente Gulpen-Wittem begint bij de Heimansgroeve:

Nadere informatie

KAMPER ALMANAK VOOR HET JAAR

KAMPER ALMANAK VOOR HET JAAR KAMPER ALMANAK VOOR HET JAAR 1929 Drukkerij Ph. Zalsman...Kampen. r DOORGANGBROEDERPOORT VANAF HET PLANTSOEN. DE BOOG MET SLUITSTEEN IN HET MIDDEN, DAG TEEKENT VAN 1714, TOEN MEN WELLICHT OOK DE GEVELTOP

Nadere informatie

HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. Sein 5. Sein 5. Veilig.

HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. Sein 5. Sein 5. Veilig. 22 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. Toepassingsvoorschriften. 23 HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. De beambte toont

Nadere informatie

Afdeling en nummer RIJSWIJK (ZH) O./M.A DE MINISTER VAN CULTUUR, RECREATIE EN MAATSCHAPPELIJK WERK

Afdeling en nummer RIJSWIJK (ZH) O./M.A DE MINISTER VAN CULTUUR, RECREATIE EN MAATSCHAPPELIJK WERK Afdeling en nummer RIJSWIJK (ZH) O./M.A.-159.351 2 I APR. 1371 C -4- DE MINISTER VAN CULTUUR, RECREATIE EN MAATSCHAPPELIJK WERK EN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING, Overwegende

Nadere informatie

Een merkwaardig poortje. Van Pieterskerk naar Hooglandsche kerk.

Een merkwaardig poortje. Van Pieterskerk naar Hooglandsche kerk. Een merkwaardig poortje. Van Pieterskerk naar Hooglandsche kerk. - - In de middeleeuwen was men er steeds op bedacht bij het bouwen van kerken traptorentjes aan te brengen, ten einde bij herstellingen

Nadere informatie

Een korte wandeling op de Vredehofstraat. Echter niet in 1990, maar in En die straat heette toen de Soestdijkerstraatweg.

Een korte wandeling op de Vredehofstraat. Echter niet in 1990, maar in En die straat heette toen de Soestdijkerstraatweg. en Achter den Engh. En even zóó zal het nog wel zijn, en zal het blijven, zoolang aldaar de boekweit en de heide bloeien, en honig en was, als handelsartikelen, begeerd worden. 6. Ganzen 20 In Art. 13

Nadere informatie

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen).

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). 42 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). Hoofdseinpalen. Een hoofdseinpaal bestaat uit een paal met een naar rechts uitstekenden draaibaren

Nadere informatie

De Kerk - Geschiedenis (Van deze kerk heb ik de DTB boeken ingezien)

De Kerk - Geschiedenis (Van deze kerk heb ik de DTB boeken ingezien) De Kerk - Geschiedenis (Van deze kerk heb ik de DTB boeken ingezien) Kerkgeschiedenis Hervormde Gemeente Oldemarkt - Paasloo c.a. De Hervormde Gemeente omvat vier kerkdorpen. Allen met een eigen kerk en

Nadere informatie

RE-CREATIEVE BOERDERIJ DE GANZENHOF

RE-CREATIEVE BOERDERIJ DE GANZENHOF FOTOPUZZELTOCHT RE-CREATIEVE BOERDERIJ DE GANZENHOF 1. Vertrek vanaf de inrit rechtsaf het fietspad op. 2. Na 350 mtr. Linksaf Beverdijcken in. Vrg. 1 Tel de huisnummers van de Beverdijcken bij elkaar

Nadere informatie

DE BEGRAAFPLAATS AAN DE OUDE TORENLAAN door P. Timmer

DE BEGRAAFPLAATS AAN DE OUDE TORENLAAN door P. Timmer DE BEGRAAFPLAATS AAN DE OUDE TORENLAAN door P. Timmer Bij verschillende gelegenheden in de afgelopen maanden heeft onze vereniging zich beijverd om te komen tot een verbetering van ommuring en terrein

Nadere informatie

STRUIN BULLETIN. Korte Struin 2. Uitgave: december De grens over: Een boswandeling tussen Eperheide en Teuven

STRUIN BULLETIN. Korte Struin 2. Uitgave: december De grens over: Een boswandeling tussen Eperheide en Teuven STRUIN BULLETIN Korte Struin 2 Uitgave: december 2009 De grens over: Een boswandeling tussen Eperheide en Teuven De grens over: Een boswandeling tussen Eperheide en Teuven Door: Frans Sijben - Nijmegen

Nadere informatie

Wandeling door Oud-Zuilen

Wandeling door Oud-Zuilen Speciaal voor bezoekers van Oud-Zuilen is er een wandelroute door het dorp uitgezet. Deze wandeling voert u langs de mooiste plekjes van Oud-Zuilen. In een tot anderhalf uur leert u de sfeer van dit prachtige

Nadere informatie

Beheerplan Plantsoen Deel 1 Achtergrond

Beheerplan Plantsoen Deel 1 Achtergrond Beheerplan Plantsoen 2005-2020 Deel 1 Achtergrond Colofon: Gemeente Leiden Dienst Milieu en Beheer Tekst, foto s en tekeningen: M. Gaemers, C.Snoep, K. Jansen In samenwerking met N. van Beest, K. Bosma,

Nadere informatie

Dorpsstraat 114 Helmond

Dorpsstraat 114 Helmond Dorpsstraat 114 Helmond Deze schitterende oude burgemeesterswoning is uit de 2 e helft van de jaren 30 en gebouwd door aannemer Adriaans uit Stiphout. De prachtige monumentale villa is geschikt voor zowel

Nadere informatie

Wandelroute café du Midi (9,5 km)

Wandelroute café du Midi (9,5 km) Wandelroute café du Midi (9,5 km) 7 Wandelroute Café du Midi (9,5 km) Stempelplaats Café du Midi, Noordeindseweg 70, Delfgauw. wwwdumididelfgauw.nl Openingstijden: maandag t/m vrijdag vanaf 10.00 uur zaterdag

Nadere informatie

Wijzigingen voor de Topo-Gids

Wijzigingen voor de Topo-Gids Wijzigingen voor de Topo-Gids Grote Routepad van de trappisten abdijen van Wallonië : De volgende bladzijden vervangen sommige bladzijden van de numerieke versie. De huidige numerieke versie is nu geüpdatet.

Nadere informatie

17 september 1944 1 juni 1975 Goederenvervoer: 1 februari 1905 2 maart 1970

17 september 1944 1 juni 1975 Goederenvervoer: 1 februari 1905 2 maart 1970 pagina 1 van 5 Halte Bergentheim Gewijzigd: e:10-07-2010 Inhoud: Gegevens halte Exploitatie Gebouwen Emplacement Spoorweghaven Personeel Gegevens plaats Links: Fabrieksaansluitingen: Turfstrooiselfabriek

Nadere informatie

Een rondje Oude Dorp Nieuwerkerk aan den IJssel

Een rondje Oude Dorp Nieuwerkerk aan den IJssel Een rondje Oude Dorp Nieuwerkerk aan den IJssel Inleiding We beginnen in de Zuidplaspolder op de kruising van de Ringvaartlaan en het fietspad dat omhooggaat naar de Gele Brug en het Oude Dorp. Bij het

Nadere informatie

Geschiedenis van het brievenvervoer per spoor en de Post in Staphorst. 3

Geschiedenis van het brievenvervoer per spoor en de Post in Staphorst. 3 Geschiedenis van het brievenvervoer per spoor en de Post in Staphorst. 3 door A. Wuite Door twee oorzaken kwamen er veranderingen in de bediening van het postkantoor Staphorst. De belangrijkste verandering

Nadere informatie

Andersche Diep. Het Andersche Diep bij Rolde Wandelroute 4 km circa 1,5 uur

Andersche Diep. Het Andersche Diep bij Rolde Wandelroute 4 km circa 1,5 uur Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa WANDELROUTE Andersche Diep Het Andersche Diep bij Rolde Wandelroute 4 km circa 1,5 uur Welkom in het Nationaal Park Drentsche Aa, neem de tijd het te ontdekken...

Nadere informatie

Jubileum Wandelroute. Lengte ± 25 km

Jubileum Wandelroute. Lengte ± 25 km Jubileum Wandelroute Lengte ± 25 km 02 Start Einde Legenda Jubileumwandeling 04 Gezinswandeling door Kale Duinen. 05 Verkorte route. Naar keuze via punt 15 over Groote Veen oost of naar punt 17 over Groote

Nadere informatie

Driehuizen. Beeldkwaliteitsplan Schermer 26 augustus 2005. concept en inhoud: la4sale - Amsterdam

Driehuizen. Beeldkwaliteitsplan Schermer 26 augustus 2005. concept en inhoud: la4sale - Amsterdam Driehuizen Beeldkwaliteitsplan Schermer 26 augustus 2005 concept en inhoud: la4sale - Amsterdam romantische hollandse parel Driehuizerweg prachtig kappenspel achter de Schermerringvaart bebouwing dicht

Nadere informatie

Dongen s Gravenmoer Klein-Dongen Vaart. Wandel mee in Dongen en s Gravenmoer! MET KALENDER 2015!

Dongen s Gravenmoer Klein-Dongen Vaart. Wandel mee in Dongen en s Gravenmoer! MET KALENDER 2015! Dongen s Gravenmoer Klein-Dongen Vaart Wandel mee in Dongen en s Gravenmoer! MET KALENDER 2015! 1 Laat je rondleiden in Dongen en s Gravenmoer! In de gemeente Dongen kun je heerlijk wandelen. Zelf of onder

Nadere informatie

Dag van het Kasteel 2012

Dag van het Kasteel 2012 Dag van het Kasteel 2012 wandelen rond Zeeuwse kastelen en buitenplaatsen Schouwen-Duiveland Slot Moermond, Renesse Zuid-Beveland De Hellenburg, Baarland Walcheren Westhove, Oostkapelle Zeeuws-Vlaanderen

Nadere informatie

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be 27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen Galgenberg en Paardenslenkte. We maken een prachtige wandeling in het buitengewoon stille en glooiende grensgebied van Nederland en Duitsland ten noorden van Ootmarsum.

Nadere informatie

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen Vuurstenen werktuigen steentijd [Stadsmuseum] L ang geleden zag de Achterhoek er heel anders uit dan tegenwoordig. Er waren uitgestrekte heidevelden, moerassen en veel bossen. Kortom, een ruig en onherbergzaam

Nadere informatie

VERBAZINGWEKKENND 6-SLAAPKAMER VILLA MET EIGEN ZWEMBAD EN PANORAMISCH ZICHT OP DE BERGEN IN KAINA

VERBAZINGWEKKENND 6-SLAAPKAMER VILLA MET EIGEN ZWEMBAD EN PANORAMISCH ZICHT OP DE BERGEN IN KAINA VERBAZINGWEKKENND 6-SLAAPKAMER VILLA MET EIGEN ZWEMBAD EN PANORAMISCH ZICHT OP DE BERGEN IN KAINA REF: KAINA CASSANDRA VRAAGPRIJS 530,000 WOONOPPERVLAKTE: 339m² KAVELGROOTE:1.825m² Een werkelijk verbazingwekkend

Nadere informatie

Koloniewandeling Veenhuizen

Koloniewandeling Veenhuizen Koloniewandeling Veenhuizen Veenhuizen en dal van de Slokkert We maken een mooie wandeling vanuit de voormalige dwangkolonie en het tegenwoordige gevangenisdorp Veenhuizen. In de voormalige dwangkolonie

Nadere informatie

Routebeschrijving Goudse Haringparty Gouwekerk Hoge Gouwe LB Gouda

Routebeschrijving Goudse Haringparty Gouwekerk Hoge Gouwe LB Gouda Routebeschrijving Goudse Haringparty 2019 Gouwekerk Hoge Gouwe 39 2801 LB Gouda Welkom in Gouda U bent uitgenodigd door een Goudse ondernemer om een bezoek te brengen aan de Goudse Haringparty in de Gouwekerk.

Nadere informatie

Buitenwacht Kampen. entree tot de stad. w w w. t e k a m p e n. n l. 4 D e c e m b e r

Buitenwacht Kampen. entree tot de stad. w w w. t e k a m p e n. n l. 4 D e c e m b e r Kampen entree tot de stad 4 D e c e m b e r 2 0 1 3 16 j u l i 2010 1 9 N o v e m b e r 2 0 1 3 V i s i e Achtergrond Het vroegere bruggenhoofd, de entrée tot de stad, werd sinds de late 16e eeuw beschermd

Nadere informatie

Het huizenblok aan de Zuidziide der voormaliqe Haqensteeq, thans Hagenkade. te Kampen.

Het huizenblok aan de Zuidziide der voormaliqe Haqensteeq, thans Hagenkade. te Kampen. Het huizenblok aan de Zuidziide der voormaliqe Haqensteeq, thans Hagenkade. te Kampen. Ondanks het verzet van den Minister van Binnenlandsche Zaken, in weerwil van den strijd hier gevoerd door Kunstgenootscha

Nadere informatie

Geschiedenis Ommerschans weer zichtbaar gemaakt Tekst en foto's: Harry Woertink

Geschiedenis Ommerschans weer zichtbaar gemaakt Tekst en foto's: Harry Woertink Geschiedenis Ommerschans weer zichtbaar gemaakt Tekst en foto's: Harry Woertink De rijke geschiedenis van de voormalige vesting de Ommerschans is weer zichtbaar. De afgelopen weken is er volop gewerkt

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kastelen De eerste kastelen De eerste kastelen werden tussen 800 en 1000 na Christus gebouwd. In die tijd maakten de Noormannen de kusten van Europa onveilig: ze plunderden dorpen en boerderijen. De mensen

Nadere informatie

PUBLICATIE VAN DE. NEDERLANDSCH-INDISCHE WECxENVEREENIGING CENTRAAL PROEFSTATION EN STUDIE BUREAU OP WEGENGEBIED VOLKENBONDS - A ANBE VELIN GEN

PUBLICATIE VAN DE. NEDERLANDSCH-INDISCHE WECxENVEREENIGING CENTRAAL PROEFSTATION EN STUDIE BUREAU OP WEGENGEBIED VOLKENBONDS - A ANBE VELIN GEN No. 146 28-3-'36 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH-INDISCHE WECxENVEREENIGING CENTRAAL PROEFSTATION EN STUDIE BUREAU OP WEGENGEBIED VOLKENBONDS - A ANBE VELIN GEN OMTRENT DE BEBAKENING VOOR SPOORBAAN OVERWEGEN

Nadere informatie

Ingezonden Berichten.

Ingezonden Berichten. ngezonden Berichten. 4e BERCHT OVER PRJZEN VAN NLANDSCH HOUT N HET VELLNGSSEZOEN 1936 37 (TOT 15 MAART 1937). VERZAMELD DOOR HET STAATSBOSCHBEHEER Verklaring der akortingen : e ~ eerste. le ~ geen eerste.

Nadere informatie

KERSTWANDELING KM

KERSTWANDELING KM KERSTWANDELING 2017 8 KM ROUTE 8 km 20 17 Welkom bij de kerstwandeling 2017 op een bijzondere locatie, dit jaar. We starten in de weidse nieuwe natuur bij vliegveld Twente en wandelen via Hof Espelo, waar

Nadere informatie

3.2.1 Dorpskarakteristiek

3.2.1 Dorpskarakteristiek 3.2 De Glind Wegbeplanting en bosjes in het kampenlandschap Recreatieve voorzieningen in de kern Oorspronkelijk bestond de Glind uit een verzameling boerderijen Beperkte nieuwbouw vindt plaats waarbij

Nadere informatie

DE CACHE MEER POLDER. De volgende attributen zul je zeker nodig hebben: - natuurlijk een GPS (al dan niet in de vorm van een smartphone),

DE CACHE MEER POLDER. De volgende attributen zul je zeker nodig hebben: - natuurlijk een GPS (al dan niet in de vorm van een smartphone), Met de cache Meer Polder beleef je het heden en verleden van de Meerpolder. Het is een prachtige tocht van ca. 9 km die je lopend of met de fiets kunt doen. Bij Zoetermeer ligt een polder die is heel bijzonder

Nadere informatie

CULTUURHISTORISCHE LANDSCHAPSINVENTARISATIE GEMEENTE BREDA IV RELICTEN VAN HET HISTORISCHE LANDSCHAP

CULTUURHISTORISCHE LANDSCHAPSINVENTARISATIE GEMEENTE BREDA IV RELICTEN VAN HET HISTORISCHE LANDSCHAP CULTUURHISTORISCHE LANDSCHAPSINVENTARISATIE GEMEENTE BREDA IV RELICTEN VAN HET HISTORISCHE LANDSCHAP dr K.A.H.W. Leenders 15 oktober 2004 1. INLEIDING 203 2. RELICTSTATUS BESCHOUWD PER THEMA 204 3. ALGEMEEN

Nadere informatie

Mokerheide en Mokerplas

Mokerheide en Mokerplas Korte Struin 10 Januari 2018 Mokerheide en Mokerplas Frans Sijben Nijmegen Zicht op de Mokerplas Startpunt N271 Plasmolen bij bushalte Rijksweg / Witteweg Plasmolen. Openbaar vervoer: Trein Nijmegen Centraal

Nadere informatie

Bewonersplatform Kerkrade-Oost. Wandelen in Kerkrade OMMETJE HAMBOS

Bewonersplatform Kerkrade-Oost. Wandelen in Kerkrade OMMETJE HAMBOS Bewonersplatform Kerkrade-Oost Wandelen in Kerkrade OMMETJE HAMBOS OMMETJE HAMBOS PRIJSWINNEND OMMETJE 2011 OMMETJESWEDSTRIJD UITGESCHREVEN DOOR Route naar idee van: Harrie Vinders. Lid bewonersplatform

Nadere informatie

specimen Dorpsommetje Izakje de Vries Zuidwest Drenthe www.drenthe.nl Wandelen en genieten van de omgeving! De lengte van deze route is 12 kilometer

specimen Dorpsommetje Izakje de Vries Zuidwest Drenthe www.drenthe.nl Wandelen en genieten van de omgeving! De lengte van deze route is 12 kilometer Dorpsommetje Izakje de Vries Zuidwest Drenthe De lengte van deze route is 12 kilometer Wandelen en genieten van de omgeving! www.drenthe.nl Dorpsommetje Izakje de Vries De Dorpsvereniging Nijeveen heeft

Nadere informatie

SPELREGELS START. Loop vanaf het Tongerloplein richting Molenstraat en sla rechtsaf de hoek om.

SPELREGELS START. Loop vanaf het Tongerloplein richting Molenstraat en sla rechtsaf de hoek om. SPELREGELS De speurtocht start en eindigt op het Tongerloplein te Roosendaal. Blijf bij je groepje en let op het verkeer! START Loop vanaf het Tongerloplein richting Molenstraat en sla rechtsaf de hoek

Nadere informatie

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1.

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1. De oudste nog bewaard gebleven statuten, toen nog wetten, van de vereniging dateren van 1869. Het Gezelschap was nog eigenaar van het Musæum Medioburgense, dat om die reden ook in deze wetten wordt vermeld.

Nadere informatie

AET. 287. De gebouwen mo9ten voorzien zijn van gasmeters, ten getale en ter plaatse door den Kommandant der Brandweer te bepalen*

AET. 287. De gebouwen mo9ten voorzien zijn van gasmeters, ten getale en ter plaatse door den Kommandant der Brandweer te bepalen* AANVULLING en WIJZIGING der ALGEMEENE POMTIE-YEEOEDEHTK'ö, De BTEGEMEESTEB en WETHOUDEES van Amsterdam doen te weten, dat door den Raad dier Gemeente, in zijne vergadering van den l sten Maart 1882, is

Nadere informatie

Dorpswandeling Barneveld

Dorpswandeling Barneveld Dorpswandeling Barneveld Deze wandeling door het dorp Barneveld is bedoeld voor kinderen in de leeftijd van 10 tot en met 12 jaar en hun begeleiders. U maakt kennis met de mooiste plekjes in en rond het

Nadere informatie

Beleef de natuur en cultuur van Elsloo

Beleef de natuur en cultuur van Elsloo Beleef de natuur en cultuur van Elsloo Start- en eindpunt: parkeerplaats bij kasteel Elsloo Duur van de wandeling: ca 2 uur Lengte: ca 6 km Vanaf de parkeerplaats gaan we in zuidelijke richting naar de

Nadere informatie

Ruinerwold van kerk tot kerk

Ruinerwold van kerk tot kerk Wandelroute Ruinerwold van kerk tot kerk Wandeling van ongeveer 1 uur en 45 minuten. Circa 8 km. Ontdek het authentieke Drenthe in Ruinerwold, met het hoeven- en slagenlandschap Ruinerwold van kerk tot

Nadere informatie

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten WSV Zelden Rust ( Aktivia nr 261) organiseert: Zaterdag mei 20?? Omloop Vestingstad Hulst Start: Reynaertcollege Gildenstraat 1 Hulst ( Zeeuws-Vlaanderen) Afstanden: 7,15,21 en 28 km. Starturen: 07.30

Nadere informatie

2 slaapkamers waarvan 1 met vaste kast, beide zijn bereikbaar vanuit de woonkamer;

2 slaapkamers waarvan 1 met vaste kast, beide zijn bereikbaar vanuit de woonkamer; Bergweg 9 Neede Zo kom je ze nog maar zelden tegen: een karakteristieke boerderij in authentieke staat op een statig erf met een geweldige ligging op de flank van de Needse Berg. Dichtbij de natuur, prachtige

Nadere informatie

6Plekjes met voelbare historie

6Plekjes met voelbare historie 6Plekjes met voelbare historie Waterwegen hebben in heel veel belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis een rol gespeeld. Voor aanval en verdediging tijdens oorlogen, voor het vervoer van goederen

Nadere informatie

Hij zegt hier namelijk in zijn boek allereerst het volgende over, wandelend via een breed pad naar de Koningstafel, komend van het Noorden:

Hij zegt hier namelijk in zijn boek allereerst het volgende over, wandelend via een breed pad naar de Koningstafel, komend van het Noorden: WAAR BEVINDT ZICH DE OUDE PUT BIJ DE KONINGSTAFEL? Naar aanleiding van ons artikel in het vorige nummer van Oud Rhenen, verscheen er in de Rijnpost van 21 augustus een artikel, waarin gewag werd gemaakt

Nadere informatie

DE OMNIBUSDIENST TUSSEN RHENEN EN VEENENDAAL-DE KLOMP

DE OMNIBUSDIENST TUSSEN RHENEN EN VEENENDAAL-DE KLOMP DE OMNIBUSDIENST TUSSEN RHENEN EN VEENENDAAL-DE KLOMP Onder OUD(heidkundig) NIEUWS elders in dit nummer van Oud Rhenen kwam reeds de omnibusdienst ter sprake, die er eind 19e eeuw bestond tussen Rhenen

Nadere informatie

2. Start wandeling Loop vanuit Cultuurhuis de Paulus naar rechts, naar de stoplichten Ga rechtsaf Stop bij foto A (Leidsestraatweg nummer 16)

2. Start wandeling Loop vanuit Cultuurhuis de Paulus naar rechts, naar de stoplichten Ga rechtsaf Stop bij foto A (Leidsestraatweg nummer 16) Fotowandeling langs de route van de tram 1. Start Cultureel Centrum de Paulus Expositie van de Blauwe Tram Filmbeelden Blauwe Tram Ophalen fotowandeling Uitleg fotowandeling. Met behulp van de uitgeschreven

Nadere informatie

De Karstenhoeve. Wandelroute Ruinerwold. Ontdek het authentieke Drenthe in Ruinerwold, het dorp met meer dan duizend perenbomen

De Karstenhoeve. Wandelroute Ruinerwold. Ontdek het authentieke Drenthe in Ruinerwold, het dorp met meer dan duizend perenbomen Wandelroute Ruinerwold De Karstenhoeve Wandeling van ongeveer 3,5 uur. Circa 13 km. Ontdek het authentieke Drenthe in Ruinerwold, het dorp met meer dan duizend perenbomen Ruinerwold, het dorp met meer

Nadere informatie

Ooit lagen in het heuvelachtige. Veluwe immense gletsjers.

Ooit lagen in het heuvelachtige. Veluwe immense gletsjers. H I K E &T r e k k i n g Ooit lagen in het heuvelachtige gebied van de Veluwe immense gletsjers. Natuur is er niet alleen om beschermd te worden, maar ook om beleefd te worden. Met deze quote onderstrepen

Nadere informatie

De Oranjerie op Landgoed De Schaffelaar

De Oranjerie op Landgoed De Schaffelaar De Oranjerie op Landgoed De Schaffelaar De Oranjerie op Landgoed De Schaffelaar 4 3 5 2 1 6 9 10 8 11 13 12 16 7 17 15 14 4 3 5 2 1 6 9 10 8 11 13 12 16 15 14 17 7 Dorpswandeling Barneveld Deze wandeling

Nadere informatie

BOLWERKEN LEEUWARDEN. Literatuur: 16; 24; 31; 41; 42; 43; 85; 105; 113; 124; 138; 184

BOLWERKEN LEEUWARDEN. Literatuur: 16; 24; 31; 41; 42; 43; 85; 105; 113; 124; 138; 184 BOLWERKEN LEEUWARDEN Naam: Tournooiveld Ontwerpar: 1841 Nog bestaand: /2012 Groeneweg Leeuwarden HCL/D84;HCL/9 Literatuur: 16; 24; 31; 41; 42; 43; 85; 105; 113; 124; 138; 184 Het terrein van het Tournooiveld

Nadere informatie

Bergen in het vlakke land

Bergen in het vlakke land Wandelnetwerk Noord-Holland Bergen in het vlakke land Openlucht skibaan Il Primo, waar het hele jaar kan worden geskied. Tekst en foto s: Joop Duijs E en van de mooiste stukjes natuur van Noord-Holland

Nadere informatie

Het natuurschoon behouden; van eikenhoutbosje tot Oranjepark

Het natuurschoon behouden; van eikenhoutbosje tot Oranjepark .. Het natuurschoon behouden; van eikenhoutbosje tot Oranjepark Sandra den DuIk Voorwoord Wie begin twintigste eeuw een bezoek bracht aan het Veluwse dorp Nunspeet, kwam terecht in een lommerrijke omgeving.

Nadere informatie

DE GROOTE (OUDE) MELM EN DE KLEINE MELM door Ds.J.J. Bos

DE GROOTE (OUDE) MELM EN DE KLEINE MELM door Ds.J.J. Bos overgehouden. Alles werd door de veilingmeester ter tafel gebracht en moest weg. Zo verdween roemloos een Soester recreatiegelegenheid om plaats te maken voor een druk verkeerskruispunt. DE GROOTE (OUDE)

Nadere informatie

Trage Tocht Ommerschans

Trage Tocht Ommerschans Trage Tocht Ommerschans Auteur: Rob Wolfs Ommerschans, Reestdal en Balkbrug We maken een bijzondere, afwisselende wandeling aan de zuid- en noordkant van Balkbrug, een plaats in Overijssel die ontstaan

Nadere informatie

AI13057 LANDSCHAPPELIJKE INPASSING AAN DE TIENELSWEG 31 TE ZUIDLAREN

AI13057 LANDSCHAPPELIJKE INPASSING AAN DE TIENELSWEG 31 TE ZUIDLAREN AI13057 LANDSCHAPPELIJKE INPASSING AAN DE TIENELSWEG 31 TE ZUIDLAREN B+O ARCHITECTUUR EN INTERIEUR B.V. OPDRACHTGEVER: DE HEER EN MEVROUW H. DE HAAN 28 OKTOBER 2013 INHOUDSOPGAVE Landschappelijke inpassing

Nadere informatie

HET ONTWERP VOOR HET HOFPLEIN DOOR DR. H. P. BERLAGE.

HET ONTWERP VOOR HET HOFPLEIN DOOR DR. H. P. BERLAGE. HET ONTWERP VOOR HET HOFPLEIN DOOR DR. H. P. BERLAGE. In dit jaarboekje mag, volgens den redacteur, niet ontbreken een herinnering aan de opdracht, gegeven door het Gemeentebestuur aan den heer A. C. Burgdorffer

Nadere informatie

Door de heuvels langs kapelletjes

Door de heuvels langs kapelletjes ROUTE 7 afstand: DUUR: type: ZWAARTE: LAAGSTe punt: 12,0 km 3,5 uur rondwandeling 2 (afstand, klimmen) 0m, Hoogste punt: 300m kokkari Door de heuvels langs kapelletjes Er naar toe Kokkari ligt aan de noordkust

Nadere informatie

Wandeling in de bossen bij Wolfheze (15 km)

Wandeling in de bossen bij Wolfheze (15 km) Wandeling in de bossen bij Wolfheze (15 km) Afstand 15 km Startpunt Bilderberg Hotel Wolfheze, Wolfhezerweg 17 Wolfheze Wolfheze ligt op de Veluwe en dat staat garant voor mooie oude bossen. Deze wandeling

Nadere informatie

onze gids en tolk kunnen we met ze praten. We overnachten weer in yurts.

onze gids en tolk kunnen we met ze praten. We overnachten weer in yurts. Dag 1: Bishkek De vlucht uit Amsterdam landt om 15:10 in Bishkek, waar jullie gids staat te wachten. We rijden naar Bishkek en checken in in een prettig 3* hotel, waar je je op kunt frissen. Daarna gaan

Nadere informatie

Trage Tocht Veluwerand

Trage Tocht Veluwerand Trage Tocht Veluwerand Auteur: Rob Wolfs Middachter bossen, Rhederoord en Kamerdalse berg We maken een wandeling van station Dieren naar station Velp, waarbij we zoveel mogelijk de rand van de Veluwezoom

Nadere informatie

Wandelingen Casa Careel

Wandelingen Casa Careel Wandelingen Casa Careel Ervaar één dag bij de herder Om de boerderij te bereiken sla je rechtsaf en je gaat linksaf voor de brug als je het pad inslaat aan de zuid oostzijde van Casa Careel. De herder

Nadere informatie

Welkom in de Hoeksteen. Voorganger: ds. Van Egmond

Welkom in de Hoeksteen. Voorganger: ds. Van Egmond Welkom in de Hoeksteen Voorganger: ds. Van Egmond Lezen : 2 Koningen 18:1-12 2 kronieken 29: 1-11 Tekst : 2 Koningen 18: 1-8 Psalm 65 : 1, 2 en 3 Youth for Christ 194 Gezang 164 Psalm 115 : 1, 2, 5 en

Nadere informatie