Natuur en Milieu Educatie. Schooljaar Jaarprogramma

Transcriptie

1 Natuur en Milieu Educatie Schooljaar Jaarprogramma

2

3 Inleiding Groep 1-2 Groep 3-9 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Groep - 11 Groep - 1 Voor meerdere groepen 20 Bezoekerscentrum De Grote Rivieren Langestraat 3 2AB Heerewaarden [email protected] Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 3 Jaarprogramma

4 Inleiding Inleiding WAAROM MATERIALEN VAN UW NME-CENTRUM? De materialen die u bij het Bezoekerscentrum bestelt zijn materialen waarmee uw leerlingen iets gaan doen. Daarmee is onderwijs met onze materialen een toepassing van de principes van Confucius (1- v.chr.): Ik hoor Ik zie Ik doe en ik vergeet. en ik onthoud. en ik begrijp! JAARPROGRAMMA Voor u ligt het jaarprogramma voor het volgende schooljaar 201/201. In dit programmaboekje vindt u per groep een beknopt overzicht van het aanbod voor natuur en milieueducatie van het bezoekerscentrum. Naast onze eigen producten staan er in het jaarprogramma ook andere aanbieders die lessen aanbieden die aansluiten bij natuur en milieu educatie. Op de internetsite knop scholen/bso komt u via de link jaarprogramma /aanbod en doorklikken op online aanbod nieuw window overzicht in het aanbodgedeelte. Met 1 muisklik op een item krijgt u meer informatie daarover te zien. Om de kosten te zien en te reserveren moet u inloggen met uw schoolcode. U ziet dan direct welke perioden nog beschikbaar zijn. De schoolcode is bekend bij uw NME-coördinator. Een handig onderdeel van de website is de zoekfunctie: linksboven op de pagina kunt u daarop overschakelen. Bij de verschillende zoekcriteria is ook de mogelijkheid te zoeken op hoofdstuk per methode. Zo kunt u hoofdstukken uit uw methode vervangen door producten uit ons aanbod. Tijdens het schooljaar kunnen er nieuwe materialen worden aangeboden, dit is dan gelijk te zien in het reserveringssysteem. Komt u er niet uit met de website, stuur een naar: [email protected] of bel ons op WELKE MATERIALEN? Het aanbod op de website is onderverdeeld in verschillende categorieën: Andere aanbieders Buitenactiviteiten Doe het zelf lessen Leskisten Lessen en excursies Projecten Uitleenmaterialen Dit zijn door het bezoekerscentrum geselecteerde aanbieders. Deze activiteiten worden alleen vermeld op onze site en in het boekje, u moet zelf contact opnemen met de aanbieder. Deze activiteit is door het bezoekerscentrum gemaakt. U voert hem zelf uit op locatie, met behulp van ouders. Deze lessen bestaan uit activiteiten die u zelf kunt ondernemen in de klas. U krijgt een kist met allerlei materialen, opdrachten en een lesbeschrijving. De uitvoering verzorgt uzelf. Lessen en excursies worden op locatie of in de klas gegeven door een gastdocent. Projecten bestaan uit lesomschrijvingen, zonder materialen. Bestaan uit uitleenmaterialen die u kunt toevoegen aan uw eigen les, denk hierbij aan een thema kist en losse materialen zoals losse schepnetten, loepjes, etc. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden Jaarprogramma

5 LENEN EN HUREN VAN MATERIAAL Inleiding Breng en haalservice! Al enige jaren brengen en halen wij de leskisten en materialen bij de school. U hoeft hier zelf niets meer voor te doen. Een medewerker van ons centrum brengt aan het begin van de bestelperiode de leskist op school en haalt hem aan het eind van de periode weer op. We verzoeken u om de kist op de ophaaldag voor onze medewerker klaar te zetten. Als de leskist niet klaar staat, gaan wij er van uit dat u de kist zelf naar het bezoekerscentrum terug brengt. Inleiding Aansprakelijkheid Controleert u de inhoud van de kist voordat u hem mee terug geeft! U bent aansprakelijk voor de schade aan en/of vermissingen van lesmaterialen tijdens de uitleenperiode. Bij teruggave gaarne schade en vermissingen melden. Betaling en niet gebruikte producten of diensten. Aan het einde van het schooljaar ontvangt uw school een nota voor alle gehuurde lesmaterialen. Wanneer tijdens het schooljaar gereserveerde materialen en/of lessen worden geannuleerd, brengen wij tot 12 dagen voor de gereserveerde datum geen kosten hiervoor in rekening. Daarna brengen wij de helft van het bedrag in rekening. Verkeer en vervoer naar excursiepunten Het vervoer van leerlingen en materialen naar excursiepunten en het Bezoekerscentrum moet door de scholen zelf georganiseerd worden. De verantwoording ligt derhalve bij de scholen en het schoolbestuur. Het is daarom raadzaam voor dergelijke activiteiten een collectieve verzekering af te sluiten. Bereikbaarheid Bezoekerscentrum Het Bezoekerscentrum heeft niet het hele jaar dezelfde openingstijden. Kijkt u voor onze bereikbaarheid op onze website. Voor specifieke vragen kunt u contact opnemen met Patricia de Vries of Lies Kamerbeek. Zij zijn bereikbaar op het algemene telefoonnummer van het Bezoekerscentrum

6 1 Alles voor een pannenkoek Leskist 2 Kerndoel 0 Hele jaar Klaslokaal Groep Aan de hand van het Het Pannenkoekenboek' van Eric Carle krijgen leerlingen te zien waar alle ingrediënten, die nodig zijn voor het bakken van een pannenkoek, vandaan komen. Daarna gaan ze, met de materialen uit de kist, zelf aan de slag om graan te malen en pannenkoeken te bakken. Groep Geboorte en verzorging Leskist 2 Kerndoel 3 3 Hele jaar Klaslokaal 3 Met deze leskist wordt een babyverzorgingshoek ingericht waar de leerlingen spelenderwijs woorden en begrippen leren rond zwangerschap, geboorte en verzorging. De leskist heeft een commode met kleertjes en verzorgingsmaterialen om de bijgeleverde babypoppen te badderen en aan te kleden. Een ontmoeting met een zwangere vrouw vormt een leuke start. 1 Kabouterpad Buitenactiviteit 2 Kerndoel 3 0 April - oktober Waaluiterwaard bij Heerewaarden 3 Het kabouterpad is een tocht van 2, kilometer met onderweg opdrachten. Door de opdrachten komen de leerlingen op allerlei manieren in contact met de omgeving. Aan het eind van de tocht komen ze met een frisse kijk terug, met schatten die gevonden zijn langs het water en in de bermen. Ouders begeleiden de groepjes leerlingen. 1 Kikkerpad Buitenactiviteit 2 Kerndoel 39 0 April - oktober Klaslokaal en sloot. 3 Bij het Kikkerpad gaat het om beleven en ontdekken van het leven in en om de sloot. De leerlingen maken kennis met een verscheidenheid aan organismen die in het water en op het land aan het water leven, maar leren ook waarnemen en onderzoeken. Een echt slootjesonderzoek. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden Jaarprogramma

7 Groep 1-2 Groep Lievebeest Leskist 2 Kerndoel April - oktober Klaslokaal, schoolplein 3 Lievebeest is een leskist over lieveheersbeestjes, hun leefgebied en hun ontwikkeling. Het enige wat u zelf nog hoeft te doen, is de lieveheersbeestjes zoeken samen met de kleuters, dat is een leuke spannende bezigheid waarbij kleuters veel ontdekken. 1 Op de boerderij Uitleenmaterialen 2 Kerndoel Hele jaar Klaslokaal 3 Deze kist bevat veel materialen om de kleuters op een speelse manier kennis te laten maken met het leven op de boerderij. De kist is gevuld met allerlei ontwikkelingsmaterialen, boeken, spelletjes en verkleedkleren. Genoeg materialen om de klas mee in te richten. 1 Pieter de Pier Leskist 2 Kerndoel Hele jaar Klaslokaal 3 De eerste stappen in duurzaamheid worden gemaakt met de leskist Pieter de Pier. Hierin wordt het verschil behandeld tussen afval van de natuur en afval van mensen. De leerlingen leren het verschil tussen composteerbaar en niet-composteerbaar afval. Dit alles vertelt Pieter, die als handpop in de kist zit. 1 Stenen Leskist 2 Kerndoel Hele jaar Klaslokaal 3 Veel kleuters hebben belangstelling voor stenen. Broekzakken worden er mee vol gestopt. De leskist bevordert het waarnemingsvermogen en de taalontwikkeling van de leerlingen en ondersteunt het aanleren van begrippen als licht/zwaar, veel/weinig, ruw/glad, groot/klein en aantal. De opdrachten staan op zichzelf en kunnen onafhankelijk van elkaar uitgevoerd worden, zodat met extra hulp meerdere groepjes tegelijkertijd kunnen werken. Past goed bij rekenactiviteit wegen en meten. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden Jaarprogramma

8 1 Zijzoentje Leskist 2 Kerndoel 3 Hele jaar Klaslokaal Groep In deze leskist staat de afwisseling van de vier seizoenen centraal. Rode draad in het programma is het verhaal van Zijzoentje. Het verhaal begint in het huidige seizoen en daarna tovert Zijzoentje per ongeluk elke volgende les (hoofdstuk) een volgend seizoen tevoorschijn. Dat heeft allemaal gevolgen voor haarzelf, maar ook voor de planten en dieren om haar heen. Met behulp van allerlei spelletjes en werkbladen verwerken de leerlingen de opgedane informatie. Groep Zintuigenpad Lessen en excursies 2 Kerndoel 1 April -oktober Bezoekerscentrum De Grote Rivieren 3 De leerlingen ontdekken hun zintuigen. Dat doen ze in de tuin van het Bezoekerscentrum aan de hand van leuke opdrachten. In kleine groepjes gaan ze op verschillende plekken voelen, ruiken, proeven, kijken en luisteren. Een ontdekkingstocht van hun zelf en de omgeving. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden Jaarprogramma

9 Groep 3- Groep 3-1 Hazenpad Buitenactiviteit 2 Kerndoel 0 April - oktober Buitenpolder Heerewaarden 3 Rammy de Haas laat de leerlingen op hazenwijze de Heerewaardense Buitenpolder verkennen. Een gebied waar veel te beleven valt. De tocht voert langs opdrachten, die van te voren uit zijn gezet door het centrum. Als afsluiting lossen de leerlingen een puzzel op en vinden daarmee een schat. U kunt deze tocht met maximaal 0 leerlingen maken. Met een picknick erbij en na afloop spelletjes doen wordt het een heel schoolreisje. 1 Ikzelf Leskist 2 Kerndoel Hele jaar Klaslokaal 3 Als volwassenen vergeten we vaak dat proeven, voelen en ruiken heel belangrijk zijn voor de waarneming van de buitenwereld. De leskist Ikzelf bevat 23 opdrachten om alle zintuigen aan te spreken. Deze maken de leerlingen bewust van het gebruik van hun verschillende zintuigen. Met de spullen uit de kist richt u meerdere werkplekken in de klas in. De leerlingen werken dan in een opdrachtencircuit. 1 Kabouterpad Buitenactiviteit 2 Kerndoel 3 0 April- oktober Waaluiterwaard bij Heerewaarden 3 Het kabouterpad is een tocht van 2, kilometer met onderweg opdrachten. Door de opdrachten komen de leerlingen op allerlei manieren in contact met de omgeving. Aan het eind van de tocht komen ze met een frisse kijk terug, met schatten die gevonden zijn langs het water en in de bermen. Ouders begeleiden de groepjes leerlingen. 1 Natuur rond de school Buitenactiviteit 2 Kerndoel April - oktober Schoolplein 3 Op speelse wijze ontdekken de leerlingen met deze leskist de directe omgeving van hun school. Per opdracht staat een van de volgende onderwerpen centraal: bomen, struiken, het weer, grond, stenen of kleine beestjes. De kist bevat alle materialen voor het uitvoeren van de opdrachten in groepjes. Deze kist is ook zeer geschikt om een spelletjesmiddag mee te organiseren. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 9 Jaarprogramma

10 1 Opa vertelt Les en Excursie 2 Kerndoel 12 Hele jaar Klaslokaal en Bezoekerscentrum Groep 3-3 De centrumles 'Opa vertelt' gaat in op 3 beroepen uit de regio: boer, visser en stenenbakker. Tijdens deze les voeren de leerlingen 3 x 2 opdrachten uit. Bij elk beroep bestaan de opdrachten uit handelingen van dat beroep: een net binnen slepen, stenen keren en zaadjes sorteren. Centraal staan de filmpjes met Opa Mart en kleindochter Tessa, zij bekijken deze beroepen in het echt. Op school heeft u de les voorbereid met een lesdoos. Groep 3-1 Tante Door s Buitenboek Leskist 2 Kerndoel 1 Hele jaar Klaslokaal 3 Deze leskist over de zintuigen is gemaakt volgens de concept-contextbenadering. Tante Door, de buurvrouw, gaat op vakantie. Zij stuurt de klas elke dag een kaartje met waarnemingen op haar vakantie en vraagt de leerlingen dit ook te doen rondom de school. De leerlingen leggen hun waarnemingen vast in hun eigen buitenboek. Echt een kist om niet alleen de zintuigen te behandelen, maar ook om creatief mee aan de gang te gaan. 1 Water, drijven en zinken Leskist 2 Kerndoel 2 Hele jaar Klaslokaal 3 Door zelfstandig experimentjes uit te voeren met de materialen uit deze leskist, leren de leerlingen allerlei eigenschappen van water kennen. Vooral de begrippen drijven en zinken komen uitgebreid aan bod. Leerlingen voeren in kleine groepjes de opdrachten uit. U kunt kiezen voor een ontdekhoek of een opdrachtencircuit in de klas. 1 Zijzoentje Leskist 2 Kerndoel 3 Hele jaar Klaslokaal 3 In deze leskist staat de afwisseling van de vier seizoenen centraal. Rode draad is het verhaal van Zijzoentje. Het verhaal begint in het huidige seizoen en daarna tovert Zijzoentje per ongeluk elke volgende les (hoofdstuk) een volgend seizoen tevoorschijn. Dat heeft allemaal gevolgen voor haarzelf, maar ook voor de planten en dieren om haar heen. Met behulp van allerlei spelletjes en werkbladen verwerken de leerlingen de opgedane informatie. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 10 Jaarprogramma

11 Groep - Groep - 1 Anno 199 Leskist 2 Kerndoel 3 Hele jaar Klaslokaal en gym- of speelzaal 3 De leskist Anno 199 is een mooie afsluiting van uw eigen geschiedenislessen over De Opstand. Met een ingesproken Powerpoint maken de leerlingen kennis met historisch kaartmateriaal, die de oorlogshandelingen in de Bommelerwaard tonen. Daarna kunnen de leerlingen korte verhalen naspelen met bijpassende kleding en attributen. Deze verhalen geven een beeld van het leven in die tijd. De leskist is een aanvulling op uw methode, geen vervanging. 1 Bezige bijen Leskist 2 Kerndoel 0 1 Hele jaar Klaslokaal 3 Bijen vormen een boeiend volkje. Het is de moeite waard om ze eens beter te bestuderen. Met de kist over de honingbij lukt dat zeker. Tijdens 3 lessen wordt dieper ingegaan op het leven van de bij (met leuke opdrachten). Hoe werkt de imker, wat doet de bij voor ons en kunnen wij voor de bij doen? De imker komt langs om te vertellen over de bijen en neemt vaak zijn bijenvolk mee. 1 Dagboek van een kooiker Andere Aanbieder 2 Kerndoel April - oktober Klaslokaal en eendenkooi Waardenburg 3 Aan de hand van dagboekfragmenten en doe-opdrachten ontdekken leerlingen zelf het leven in de eendenkooi. In kleine groepjes gaan de leerlingen, onder leiding van een begeleider van Staatsbosbeheer, door de eendenkooi en komen meer te weten over het werk van de kooiker. De leerlingen gaan onder andere aan de slag met wilgentakken, gluren tussen de schermen en gaan op zoek naar kriebeldiertjes. Reserveren bij: Staatsbosbeheer [email protected] Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 11 Jaarprogramma

12 1 Hart en longen Leskist 2 Kerndoel Hele jaar Klaslokaal en gym-of speelzaal Groep - 3 Deze kist bevat materialen voor vier lessen. In de eerste les staat de bloedsomloop centraal, onderzoeken de leerlingen de hartslag en leren over de functie van bloed als transportmiddel. In de tweede les over de longen komen de weg van lucht naar longen, de verschillende manieren van ademhalen en het meten van het longvolume aan bod. De relatie tussen inspanning en het versnellen van de hartslag en ademhaling is onderwerp van les drie. De feitelijke bouw van de luchtwegen, het hart en de grote bloedsomloop worden in de vierde les behandeld. Groep - 1 Hazenpad Buitenactiviteit 2 Kerndoel 0 April - oktober Buitenpolder Heerewaarden 3 Rammy de Haas laat de leerlingen op hazenwijze de Heerewaardense Buitenpolder verkennen. Een gebied waar veel te beleven valt. De tocht voert langs opdrachten, die van te voren uit zijn gezet door het centrum. Als afsluiting lossen de leerlingen een puzzel op en vinden daarmee een schat. U kunt deze tocht met maximaal 0 leerlingen maken. Met een picknick erbij en na afloop spelletjes doen wordt het een heel schoolreisje. 1 Magneten Uitleenmaterialen 2 Kerndoel 2 Hele jaar Klaslokaal 3 Magneten zijn voor leerlingen uitdagende voorwerpen. Met deze doos ontdekken de leerlingen eigenschappen van magneten. Met de materialen uit deze doos kunt u een ontdekhoek inrichten. In kleine groepjes kunnen de leerlingen dan zelfstandig aan de slag. De doos is uitgebreid met enkele demonstratiematerialen. 1 Opa vertelt Les en Excursie 2 Kerndoel 12 Hele jaar Klaslokaal en Bezoekerscentrum 3 De centrumles 'Opa vertelt' gaat in op 3 beroepen uit de regio: boer, visser en stenenbakker. Tijdens deze les voeren de leerlingen 3 x 2 opdrachten uit. Bij elk beroep bestaan de opdrachten uit handelingen van dat beroep: een net binnen slepen, stenen keren en zaadjes sorteren. Centraal staan de filmpjes met Opa Mart en kleindochter Tessa, zij bekijken deze beroepen in het echt. Op school heeft u de les voorbereid met een lesdoos. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 12 Jaarprogramma

13 Groep - Groep - 1 Papier maken Doe het zelf les 2 Kerndoel 39 Hele jaar Klaslokaal/handenarbeidlokaal 3 Aan de hand van een film (video of DVD) over de productie van papier, gaan de leerlingen met de materialen uit de leskist aan de slag en ervaren zo wat er allemaal bij papier komt kijken. Al doende krijgen ze een beter inzicht in hergebruik van papier. De leskist bevat papierschepsets, waarmee van oud papier weer nieuw (kringloop)papier gemaakt kan worden. De handleiding geeft voldoende achtergrondinformatie, werkbladen en lessuggesties. 1 RIVIERenLAND struintocht Lessen en excursie 2 Kerndoel 0 9 April - oktober Klaslokaal en Waaluiterwaard in Bommelerwaard 3 Dwalen met een groepje leerlingen door de uiterwaarden van de Waal onder leiding van een struingids. Kijken, horen, voelen, ruiken en jezelf verwonderen in de eigen omgeving. Kortom: groep gaat het landschap beleven. Op school wordt eerst een gastles door één van de struingidsen gegeven over het ontstaan van het rivierengebied en landschap. 1 Spiegels Leskist 2 Kerndoel 2 Hele jaar Klaslokaal 3 Spiegels en spiegelende oppervlakken zijn heel fascinerend. Want ze stellen je in staat om dingen te zien, die je anders niet ziet! Met deze doos komen leerlingen spelenderwijs in aanraking met allerlei eigenschappen van spiegels en met het verschijnsel symmetrie. De materialen uit deze kist lenen zich voor een opdrachtencircuit. 1 Uilenballen pluizen Leskist Andere aanbieder (kost extra) 2 Kerndoel 0 1 Hele jaar Klaslokaal 3 Met een kist met materialen en achtergrondinformatie gaat u zelf met de leerlingen uilenballen pluizen in de klas. De leerlingen vinden zo botjes van muizen en leren en passant over voedselketens, planten-, vlees- en alleseters. De uilenballen worden erbij geleverd. Deze kosten 0,0 per stuk. Ook kunt u een roofvogelhoudster uitnodigen om met levende uilen op school te komen en de pluisles te geven. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 13 Jaarprogramma

14 1 Veldwerkles Buitenactiviteit 2 Kerndoel 0 April - oktober Buitenpolder Heerewaarden Groep - 3 Er wordt een wandeling gemaakt in de Buitenpolder bij Heerewaarden. Onderweg voeren de leerlingen opdrachten uit die samenwerking en observeren bevorderen. Maar waarom zitten er toch satéprikkertjes bij? Er kunnen max. 0 leerlingen mee, ze lopen in groepjes van maximaal 10 leerlingen. U zorgt zelf voor de begeleiders van de groepjes. Groep - 1 Waterdier-Landdier Buitenactiviteit 2 Kerndoel April - oktober Klaslokaal en waterpartij (sloot, grote vijver, nevengeul) 3 U kiest in de buurt van uw school een sloot of plas waar de leerlingen de verschillen ontdekken tussen waterdieren en landdieren, niet alleen de verschillen in lichaamsbouw, maar ook in functie. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de planten in en langs het water en het belang van water voor de mens. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 1 Jaarprogramma

15 Groep - Groep - 1 Anno 199 Leskist 2 Kerndoel 3 Hele jaar Klaslokaal, gym- of speelzaal 3 De leskist Anno 199 is een mooie afsluiting van uw eigen geschiedenislessen over De Opstand. Met een ingesproken PPT maken de leerlingen kennis met historisch kaartmateriaal die de oorlogshandelingen in de Bommelerwaard tonen. Daarna kunnen de leerlingen korte verhalen naspelen met bijpassende kleding en attributen. Deze verhalen geven een beeld van het leven in die tijd. De leskist is een aanvulling op uw methode, geen vervanging. 1 Dagboek van een kooiker Andere Aanbieder 2 Kerndoel April - oktober Klaslokaal en eendenkooi Waardenburg 3 Aan de hand van dagboekfragmenten en doe-opdrachten ontdekken leerlingen het leven in de eendenkooi Waardenburg. In kleine groepjes gaan de leerlingen, onder leiding van een begeleider van Staatsbosbeheer, door de eendenkooi en komen meer te weten over het werk van de kooiker. De leerlingen gaan onder andere aan de slag met wilgentakken, gluren tussen de schermen en gaan op zoek naar kriebeldiertjes. Reserveren bij: Staatsbosbeheer [email protected] 1 Expeditie Loevestein Andere Aanbieder 2 Kerndoel 9 April- oktober Klaslokaal en Munnikenland bij Loevestein 3 Met je klas op avontuur? Geef je op voor de Natuurexpeditie bij Slot Loevestein! Kinderen ontdekken de wildernis en leren de natuur beter kennen. De natuur rondom het slot groeit de komende jaren flink om overvloedig water op te kunnen vangen. Hierdoor krijgt de natuur meer ruimte, met brede watergeulen, mysterieuze moerassen en bloemrijke vlaktes. Genoeg om oneindig te struinen, ontdekken en beleven! Reserveren bij: Staatsbosbeheer de Waarden [email protected] Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 1 Jaarprogramma

16 1 Hart en longen Leskist 2 Kerndoel Hele jaar Klaslokaal en gym- of speelzaal Groep - 3 Deze kist bevat materialen voor vier lessen. In de eerste les staat de bloedsomloop centraal; onderzoeken de leerlingen hartslag en leren over de functie van bloed als transportmiddel. In de tweede les over de longen komen de weg van lucht naar longen, de verschillende manieren van ademhalen en het meten van het longvolume aan bod. De relatie tussen inspanning en het versnellen van de hartslag en ademhaling is onderwerp van les drie. De feitelijke bouw van de luchtwegen, het hart en de grote bloedsomloop worden in de vierde les behandeld. Groep - 1 Het Weer Leskist 2 Kerndoel 2 3 Hele jaar Klaslokaal en schoolplein 3 Met de leskist Het Weer volgen de leerlingen gedurende een week het weer. Ze verrichten zelf metingen. De hoeveelheid neerslag, de windsnelheid, de lucht- vochtigheid en de luchtdruk meten ze dagelijks. Het benodigde materiaal en de bijbehorende werkbladen zitten in de leskist. De meetresultaten worden bijgehouden in een weekoverzicht. Daarnaast zijn er werkbladen en is er extra lesmateriaal (vliegers bijv.) 1 Levend Ganzenbord Uitleenmaterialen 2 Kerndoel 0 Hele jaar Gymzaal of Buiten 3 Een leuk natuurverkenningsspel. Uitermate geschikt voor kamp maar ook voor een leuke middag buiten. Een doe en ren spel met 3 opdrachten. Alle opdrachten hebben iets te maken met de natuur. Zelf zorgen voor een leuke prijsje voor de winnaar! 1 Meten en wegen Leskist 2 Kerndoel Hele jaar Rondom school 3 De leskist Meten en Wegen bevat 11 opdrachten die te maken hebben met meten en wegen. Bij elke opdracht wordt eerst een schatting gemaakt en vervolgens wordt er gemeten. De opdrachten zijn natuurlijk geschikt om buiten uit te voeren. Buiten kan er gemeten worden aan bomen, stenen en andere materialen. Schatting en meting worden daarna met elkaar vergeleken en in de klas besproken. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 1 Jaarprogramma

17 Groep - Groep - 1 Papier maken Doe het zelf les 2 Kerndoel 39 Hele jaar Klaslokaal/handenarbeidlokaal 3 Aan de hand van een film (video of DVD) over de productie van papier, gaan de leerlingen met de materialen uit de leskist aan de slag en ervaren zo wat er allemaal bij papier komt kijken. Al doende krijgen ze een beter inzicht in hergebruik van papier. De leskist bevat papierschepsets, waarmee van oud papier weer nieuw (kringloop)papier gemaakt kan worden. De handleiding geeft voldoende achtergrondinformatie, werkbladen en lessuggesties. 1 Roofvogels Lessen en excursie 2 Kerndoel November-maart Klaslokaal 3 Les over roofvogels en een les over uilen. Wat zijn dit voor vogels? Hoe jagen ze en wat van vangen ze dan? Welke soorten kun je in Nederland tegenkomen? En nog veel meer. De presentatie bevat veel foto s en filmpjes. Deze les gaat uit van Vogelbescherming en Werkgroep Roofvogels Nederland. Het is bedoeld als tegenwicht voor de roofvogelshows, die niet goed zijn voor deze dieren. 1 Sarah s wereld Leskist 2 Kerndoel 3 39 Hele jaar Klaslokaal 3 De leerlingen maken kennis met de 11-jarige Sarah. Via Sarah leren de leerlingen op een speelse manier de begrippen 'duurzaamheid', 'consumptief gedrag' en 'ecologische rugzak'. In de lessen gaan de leerlingen: - nadenken over allerlei dieren en de relatie met ons handelen (bedreigde dieren) - de weg volgen van een colablikje; van productie t/m afvalverwerking - boodschappen doen voor Sarah's verjaardag. - het energiegebruik op school en/of thuis bekijken 1 Uilenballen pluizen Leskist Andere aanbieder (kost extra) 2 Kerndoel 0 1 Hele jaar Klaslokaal 3 Met een kist met materialen en achtergrondinformatie gaat u zelf met de leerlingen uilenballen pluizen in de klas. De leerlingen vinden zo botjes van muizen en leren en passant over voedselketens, planten-, vlees- en alleseters. De uilenballen worden erbij geleverd. Deze kosten 0,0 per stuk. Ook kunt u een roofvogelhoudster uitnodigen om met levende uilen op school te komen en de pluisles te geven. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 1 Jaarprogramma

18 1 Veerpont Leskist 2 Kerndoel Hele jaar Klaslokaal Groep - 3 Een leskist gericht op kennis & kunde die aandacht besteedt aan sociale competenties en recht doet aan diverse intelligenties. Waarin leerlingen plezier beleven, waardoor het rendement stijgt. De leerkracht heeft hierbij de rol van regisseur en coach. Groep - 1 Veldwerkles Buitenactiviteit 2 Kerndoel 0 April - oktober Buitenpolder Heerewaarden 3 Er wordt een wandeling gemaakt in de Buitenpolder bij Heerewaarden. Onderweg voeren de leerlingen opdrachten uit die samenwerking en observeren bevorderen. Maar waarom zitten er toch satéprikkertjes bij? Er kunnen max. 0 leerlingen mee. De leerlingen lopen in groepjes van max. 10 leerlingen. U zorgt zelf voor de begeleiders van de groepjes. 1 Veldles Leeuwense Waard Andere Aanbieder 2 Kerndoel 0 9 April- oktober Klaslokaal en Leeuwense Waard 3 Deze activiteit wordt verzorgd door Ark Natuurontwikkeling. Ook het komende jaar zullen zij de groepen en van de basisscholen uit West Maas en Waal weer graag ontvangen in dit natuurontwikkelingsgebied. Tijdens de veldles doen de leerlingen diverse onderzoeksopdrachten die de beleving van allerlei aspecten van het rivierengebied verdiepen. De opdrachten hebben te maken met de grazende kuddes in het terrein, met plantengroei, waterdiertjes, vogels, en de rivier zelf. Opgeven via , [email protected] 1 Watch Buitenactiviteit 2 Kerndoel 39 2 April - oktober Klaslokaal en waterpartij (sloot, nevengeul, grote vijver) 3 Deze leskist is een veldwerkprogramma over water in sloot en plas, waarmee de leerlingen onderzoek doen naar de kwaliteit van water in de omgeving. In sloot of plas kunnen leerlingen met behulp van een duidelijk werkboekje onderzoek doen naar waterdieren, waterplanten, zichtbare vervuiling, zuurgraad. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 1 Jaarprogramma

19 Groep - Groep - 1 Weidevogels Lessen en excursie 2 Kerndoel 0 3 April - mei Klaslokaal en boerenbedrijf 3 Dit project is een initiatief van de weidevogelgroep van de vereniging voor agrarische natuur- en landschapsbeheer De Capreton uit de Bommelerwaard en bestaat uit 3 lessen. 1. Een introductie op de weidevogels in de vorm van een kringgesprek en div. materialen. 2. Een middag buiten te midden van de weidevogels met de weidevogelbeschermer en de boer. 3. De laatste les vult u zelf in met de tips uit de leskist, zoals een tentoonstelling te maken, knutselopdracht of een werkstuk. 1 Zuiver water Leskist 2 Kerndoel 39 2 Hele jaar Klaslokaal 3 Deze leskist bevat een opdrachtencircuit van 12 opdrachten. De onderwerpen zijn: - de eigenschappen van water; - de invloed van vervuild water op planten en dieren; - onderzoek van water uit de schoolomgeving (in de klas). Goed te combineren met de Waterkoffer. 1 Onderzoek Bato s Erf Buitenactiviteit 2 Kerndoel 0 9 Voorjaar Bato s Erf Heerewaarden 3 Op Bato s Erf, het terrein van een voormalige steenfabriek, krijgt de natuur de kans om te herstellen. De leerlingen worden onderzoekers die de natuur van Bato s Erf gaan bestuderen. De activiteiten bestaan uit opdrachten, die van te voren zijn uitgezet door het centrum. Het is de bedoeling dat de kinderen in groepjes van ongeveer a leerlingen de opdrachten maken. Deze les is voor ongeveer 30 kinderen. Spelenderwijs leren de kinderen veel over het ontstaan van de natuur en waarom het belangrijk is om deze te beschermen. U zorgt zelf voor vervoer naar de locatie en begeleiders voor de groepen. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 19 Jaarprogramma

20 1 Bodem nu Projecten Voor meerdere groepen 2 Kerndoel 0 2 Hele jaar Klaslokaal, 1 map voor alle groepen 3 Bodem.nu! is een project voor alle groepen van het primair onderwijs. Het is een map met lessen gegroepeerd per bouw. U kunt het project met de hele school tegelijk uitvoeren in een week of de lessen verspreiden over de weken. Het bestaat uit een map met kopieerbladen. De lessen zijn opgebouwd rond een verhaallijn, een afgeleide werkvorm van Verhalend Ontwerpen. 1 Dierenwelzijnslessen Doe het zelf les 2 Kerndoel Hele jaar In de klas, te combineren met boerderijbezoek 3 Startpunt voor deze lessen zijn de boerderijdieren koe, varken, kip, konijn, geit, honingbij en vis. Na de bouw van het dier wordt ingegaan op de houderij van deze dieren. De leerlingen kijken vervolgens naar de rol van de consument. De lessen zijn te vinden op internet. De kist biedt materialen om de lessen te verlevendigen. Meerdere groepen 1 Kaas en Boter maken Doe het zelf les 2 Kerndoel Hele jaar Klaslokaal 3 Met de materialen van deze kist kunt u in de klas kaas en boter maken, zodat leerlingen met eigen ogen het hele proces kunnen volgen. Het maken van kaas en boter is vooral een demonstratieactiviteit waarbij de leerlingen helpen. De melk hiervoor koopt u zelf. 1 Koolwitjes in de klas Andere Aanbieder 2 Kerndoel 0,1 Maart- september Klaslokaal 3 Vlinders in de klas? Bestel een pakket met eitjes en lesmateriaal bij de Vlinderstichting. Verder heeft u nog een onbespoten kool en een terrarium nodig. U vindt alle informatie op bij onderwijs/koolwitjes in de klas. Daar leest u ook meer over begeleidend lesmateriaal. Mail voor reservering en informatie naar [email protected]. Terrarium te reserveren bij Bezoekerscentrum De Grote Rivieren Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 20 Jaarprogramma

21 Meerdere groepen Voor meerdere groepen 1 Natuurkist Doe het zelf les 2 Kerndoel Hele jaar Buiten, geschikt voor alle groepen 3 Deze materiaalkist bevat materialen en opdrachten die het buiten met en in de natuur bezig zijn stimuleren en leerlingen actief laat zijn met het verkennen van hun directe omgeving. 1 Schapen in alle seizoenen Lessen en excursie 2 Kerndoel 0 1 Hele jaar Klaslokaal 3 Er is geen ander boerderijdier dat zich zo aan de seizoenen kan aanpassen dan het schaap. Het kan daardoor het hele jaar buiten lopen. Er valt dus veel over het schaap te vertellen; over zijn dikke vacht in de winter, over het krijgen van lammetjes in de lente, over het scheren in de zomer en over het gedekt worden door de ram in de herfst. Aan alle seizoenen zit wel een verhaal vast. Ook benieuwd naar die verhalen? Goed te combineren met de Doe het zelf les Wolspinnen 1 Smaaklessen Leskist 2 Kerndoel 3 Hele jaar Klaslokaal, geschikt als schoolbreed project 3 Een leskist met aandacht voor de onderdelen: smaak, gezond eten, voedselproductie, consumentenvaardigheden, koken. In deze kist vindt u de handleiding voor lessen voor alle leerjaren en kookspullen. De ingrediënten voor de opdrachten zitten er niet bij. Denk hierbij aan gangbare en soms iets minder gangbare levensmiddelen. 1 Struinen met het IVN Andere Aanbieder 2 Kerndoel afhankelijk van tocht Hele jaar Buiten, locatie in overleg met gids Alleen voor scholen in West Maas en Waal 3 De IVN-gidsen bieden struintochten aan met allerlei thema s zoals: bomen, vogels, kleine beestjes, uiterwaarden of paddenstoelen. De leerlingen gaan de natuur beleven door alle zintuigen te gebruiken. Dat geeft vaak een heel andere blik op natuur, landschap en omgeving. De gidsen hebben div. materialen bij zich, zoals loeppotjes en zoekkaarten. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 21 Jaarprogramma

22 1 Uitleen materialen Uitleen materialen 2 Hele jaar Voor meerdere groepen 3 U kunt diverse materialen lenen, die u kunt gebruiken bij uw eigen lessen. Denk hierbij aan: aquaria/terraria schepnetten loepjes binoculair informeer naar de mogelijkheden 1 Waterkoffer Projecten 2 Kerndoel Hele jaar Klaslokaal 3 De waterkoffer van het Waterschap is een handzame koffer met verschillende lespakketten, boeken, DVD's en CD's over water voor alle leerjaren. Allerlei aspecten van water komen aan bod. Deze koffer is een prima uitgangspunt wanneer u met het thema Water gaat werken. Wilt u tijdens het project met meer praktische opdrachten aan de gang, reserveer dan ook leskisten over water, zoals bijv. Watch en Water Leeft. Meerdere groepen 1 Water leeft Buitenactiviteit 2 Kerndoel 39 0 April - oktober Klaslokaal en sloot 3 Bij Water leeft gaat het om beleven en ontdekken van het leven in en om de sloot. De leerlingen maken kennis met een verscheidenheid aan organismen die in het water en op het land rondom het water leven maar leren ook waarnemen en onderzoeken. Een echt slootjesonderzoek. 1 Wol spinnen Doe het zelf les 2 Kerndoel Hele jaar Klaslokaal 3 In deze kist vindt u de materialen om met de leerlingen wol te kaarden (los borstelen) met handkaarden en te spinnen met spintollen. Er is een korte handleiding voor de diverse activiteiten. Bezoekerscentrum De Grote Rivieren, Heerewaarden 22 Jaarprogramma

23

24 Langestraat 3 2AB Heerewaarden [email protected]