1 Operatiecentrum CLSK week

Transcriptie

1 WOENSDAG 6 JUNI 2018 NR Operatiecentrum CLSK week PagIna 1 van 18

2 2. Kalender en media-items PagIna 2 van 18

3 PagIna 3 van 18

4 3 Samenvatting social media Topper van de week volg ons op zijn de snelste berichtenbron Like ons op facebook.com/luchtmacht PagIna 4 van 18

5 4 Samenvatting intranet Weekoverzicht Defensieoperaties 06 juni :00 In de strijd tegen terreurorganisatie ISIS ondersteunden Nederlandse F-16 s grondtroepen tijdens 9 missies. Bij 3 daarvan zijn wapens ingezet. Dat gebeurde in de omgeving van Abu Kamal en Hajin in de provincie Deir Al Zour in Oost-Syrië. Hierbij zijn onder andere ISIS-strijders en logistieke opslagplaatsen aangevallen. Ook is gevlogen boven de Irakese provincie Ninawa. Een overzicht van Defensieoperaties in de week van 30 mei tot en met 5 juni Militaire instructeurs in Irak leren Koerdische strijders gebieden te beveiligen. Daarbij staan onder meer wapenhandelingen, medische verzorging, oorlogsrecht en civiel-militaire samenwerking op het programma. De door de coalitie opgeleide instructeurs verzorgen een deel van de opleiding. Een Nederlands chirurgisch team opereert in een Amerikaans role 2-hospitaal in westelijk Irak. Het team werkt nauw samen met Noorse medici. Litouwen De Nederlanders van de enhanced Forward Presence hebben afgelopen week goed gepresteerd bij twee multinationale schietwedstrijden in Litouwen. Een team van 4 infanteristen nam deel aan een Kroatische wedstrijd en behaalde de eerste plaats. Een koppel deed mee aan de Litouwse assault course-competitie (hindernisbaan in het kwadraat). Het waterrijke parcours bestond uit zeer zware hindernissen. Er waren nog 45 teams, onder meer uit Duitsland, Frankrijk, Kroatië, Litouwen en de VS. Ook hier werd Nederland eerste. De competities vormen een vriendschappelijke krachtmeting van de militaire vaardigheden waaraan de afgelopen maanden volop is gewerkt. Het Nederlandse contingent is inmiddels ruim 4 maanden in Litouwen. Deze tijd gebruiken zij om te oefenen, zowel individueel, als met hun internationale partners. Oefening op de Oostzee Schepen van de Koninklijke Marine doen mee aan de grote internationale maritieme oefening US BALTOPS in de Baltische Zee. Die is door de Verenigde Staten georganiseerd. Meer dan 25 schepen uit meer dan 10 landen nemen deel. De eenheden, die deel uitmaken van het Partnership for Peace-programma, versterken zo de onderlinge samenwerking. Namens Nederland maken torpedowerkschip Zr. Ms. Mercuur, de mijnenjagers Zr. Ms. Urk, Zr. Ms. Makkum en Zr. Ms. Vlaardingen en het hydrografisch opnamevaartuig Zr. Ms. Snellius deel uit van BALTOPS. PagIna 5 van 18

6 Mali Een groot VN-kamp in Kidal werd dit weekend beschoten. Er waren geen Nederlandse gewonden. Een buitenlandse militair raakte lichtgewond. Een nieuwe lichting lange-afstandverkenners en logistiek personeel volgen een operationele verkenning in het missiegebied. Daarna gaan zij daadwerkelijk aan de slag. Lopende operaties buitenland: Nederland neemt in Afghanistan met ongeveer 100 militairen deel aan de NAVO-missie Resolute Support. Vanuit Mazar-e-Sharif en Kaboel verstevigen ze het Afghaanse veiligheidsapparaat. Een Nederlands chirurgisch team werkt in Mazar-e-Sharif. Patrouilleschip Zr. Ms. Holland, met een NH90-maritieme gevechtshelikopter aan boord, is stationsschip in het Caribisch gebied. Daar voert het counterdrugsoperaties en kustwachttaken uit. Ook levert de bemanning in voorkomend geval humanitaire hulp. Een AWACS-vliegtuig (airborne warning and control system) met aan boord een aantal Nederlandse bemanningsleden, helpt vanuit Turkije bij de strijd tegen ISIS. Het radarvliegtuig zorgt voor een actueel luchtbeeld. De operators helpen ook met de coördinatie van het militaire luchtverkeer. Het Forward Support Element Mirage in het Midden-Oosten levert onder meer (logistieke) ondersteuning aan beveiligingsteams van mariniers. Deze vessel protection detachments beschermen in de Golf van Aden Nederlandse schepen tegen piraterij. Nederlandse militairen helpen voor de United Nations Mission in South Sudan (UNMISS) mee de burgerbevolking in Zuid-Soedan te beschermen. Dat is de prioriteit van de missie volgens het huidige mandaat. Daarnaast richt de missie zich op het monitoren en onderzoeken van mensenrechtenschendingen, schept voorwaarden voor humanitaire hulpverlening en helpt de wapenstilstand te handhaven. Nederlandse militairen werken in het Midden-Oosten mee aan UNIFIL, UNDOF, UNTSO en USSC. Zij leveren ondersteuning aan deze VN-missies die het vredesproces in het Midden-Oosten bewaken. Voor het Africa Contingency Operations Training and Assistance (Acota)-programma verzorgen Nederlandse militairen opleidingen in Oeganda, Burkina Faso en Niger. Operaties/acties binnenland: De marine, land- en luchtmacht hielpen de marechaussee bij de grensbewaking in zeehavens. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie maakte 36 explosieven onschadelijk. Afgelopen week passeerden de Russische onderzoeksschepen RFN Yantar en de RFN Admiral Vladimirsky de Europese Economische Zone. Zr. Ms. van Amstel zorgde voor de begeleiding. Defensie heeft op verzoek van de burgemeester van de gemeente Rucphen een loods ter beschikking gesteld op Vliegbasis Woensdrecht. Deze loods wordt gebruikt om onderzoek te doen naar de oorzaak van de crash van het sportvliegtuig dat vorige week neerstortte in de buurt van Breda. Eerste F-35 apparatuur arriveert in Nederland 06 juni :43 Ter ondersteuning van de bedrijfsvoering voor de F-35 wordt het ICT-systeem Autonomic Logistics Information System, kortweg ALIS, geleverd. Momenteel is er al ALIS apparatuur in gebruik binnen het 323 OT&E squadron op Edwards. PagIna 6 van 18

7 Om de F-35 s eind 2019 in gebruik te kunnen nemen op vliegbasis Leeuwarden, wordt de zogeheten CPE (Central Point of Entry), een centrale Nederlandse ALIS server, verplaatst naar vliegbasis Volkel. Hiervoor is op Volkel een bestaand gebouw verbouwd om deze apparatuur in te huisvesten. Coördineren Deze verbouwing is gecoördineerd door Bureau Infra Beheer Volkel en uitgevoerd door het Rijksvastgoedbedrijf. De verhuizing van de CPE is gecoördineerd door de projectorganisatie Verwerving F-35 van de Defensie Materieel Organisatie. Het F-35 Transitieteam is nauw betrokken om de personele organisatie op te zetten om deze apparatuur in gebruik te nemen en te beheren. Ingebruikname De CPE apparatuur is eind mei op vliegbasis Volkel aangekomen en wordt daar momenteel opgebouwd door personeel van Lockheed Martin geassisteerd door ALIS en security personeel van de luchtmacht. De verwachting is, dat de installatie half juni gereed is en vanaf dan ook het 323 OT&E squadron in Edwards kan ondersteunen. In de aanloop naar First Aircraft Arrival (FAA) op vliegbasis Leeuwarden zal deze apparatuur in de toekomst ook de F-35 operaties vanaf Leeuwarden gaan ondersteunen evenals de andere Nederlandse locaties waar met de F-35 geopereerd gaat worden. Vooruit plannen De planning van deze verhuizing is begin 2016 begonnen. Het hele traject van plannen, contractering en uitvoering heeft ruim 2 jaar in beslag genomen waarin er door diverse mensen veel werk is verzet om dit mogelijk te maken. PagIna 7 van 18

8 Gratis Koninklijke Luchtmacht Schoolagenda app 04 juni :54 Het schooljaar is bijna afgelopen en dat betekent dat de nieuwe schoolspullen voor volgend schooljaar alweer worden ingeslagen. Toetsweken, (eind)examens, huiswerk, sport, onze kinderen zijn er maar druk mee! En dat moet allemaal bijgehouden worden in een agenda. Maar wat nou als dat bijhouden een stuk makkelijker kan (en goedkoper)? Wij hebben de oplossing! Een gratis Koninklijke Luchtmacht Schoolagenda app. En in deze digitale wereld zullen ze die niet zo vergeten. AgenDO! Koninklijke Luchtmacht is de ideale combinatie tussen een old school papieren schoolagenda en een handige, maar vaak saaie, digitale agenda. Niet alleen het huiswerk staat in de agenda door middel van een koppeling met ItsLearning, maar ook alles over de luchtmacht, leuke acties, én onze kids kunnen lekker over en weer met vrienden of vriendinnen in elkaars agenda krabbelen. Een heel belangrijke en handige feature van AgenDO! Koninklijke Luchtmacht is dat ze zelf kunnen plannen. Geen gedoe meer over wanneer iemand wat moet leren of maken, gewoon aangeven in hoeveel dagen men iets wilt leren en AgenDO! plant het voor de scholier in. Er is gekozen voor een digitale agenda, omdat de jongeren steeds meer online te vinden zijn in plaats van real live. Ze werken graag met apps en maken het hen zelf ook graag makkelijk. Deze nieuwe schoolagenda moet dat voor hen regelen. Daarnaast is de app gratis te verkrijgen en het scheelt weer wat rugzak-gewicht ;). Zie onderstaande links op internet. Linkje android: Linkje ios: PagIna 8 van 18

9 53e editie Open Militair Kampioenschap Zweefvliegen geopend 04 juni :01 Deze week is Defensie wederom te gast bij de Gelderse Zweefvliegclub op Terlet voor het Open Militair Kampioenschap Zweefvliegen. Dit unieke kampioenschap werd in 2016 nog op Zweefvliegclub Malden georganiseerd, maar wegens succes in 2017 opnieuw bij de Gelderse ondergebracht. De Sectie Militaire Sport blijft in samenspraak met wedstrijdleider, sergeantmajoor Theo Janssen, zich sterk maken voor het zweefvliegen als militaire sport. Zondagavond opende Directeur Operaties Commodore André Steur onder groot applaus het kampioenschap dat nu zelfs meer deelnemers telt dan het civiele NK Zweefvliegen. In totaal schreven zich maar liefst 86 deelnemers in waarvan er 60 konden worden geplaatst. Deze 60 deelnemers in 4 klassen waaronder een aparte tweezitterklasse met 16 vliegtuigen (32 vliegers dus) In deze klasse vliegt ook de DG 1000 van de Koninklijke Luchtmacht mee. PagIna 9 van 18

10 Commodore Steur, die zich in het recente verleden zichtbaar sterk heeft gemaakt voor behoud van het militaire zweefvliegen, benadrukte dat Een Team Een Taak niet alleen voor de Koninklijke Luchtmacht van kracht is, maar ook zeker voor de zweefvliegsport. De samenwerking op de militaire en civiele zweefvliegclubs in Nederland maakt de sport tot een ideale kweekvijver voor vliegers in het algemeen. Steur deed dan ook een beroep op alle deelnemers om als ambassadeurs voor de Koninklijke Luchtmacht op te treden en jongeren vroegtijdig voor ons unieke bedrijf te interesseren. Ook dit jaar is er weer internationale deelname vanuit België en Duitsland en stelt de Joint Meteorologische Groep (JMG) van de Vliegbasis Woensdrecht een meteoroloog beschikbaar. Tijdens de avondbriefing zag de voorspelling er hoopvol uit en is er vanaf dinsdag zeer waarschijnlijk goed zweefvliegweer. U bent van harte welkom op Nationaal Zweefvliegcentrum Terlet, Apeldoornseweg 203, 6816 SM te Arnhem waar dagelijks vanaf uur de binnenkomst van de zweefvliegtuigen altijd voor een mooi spektakel zal zorgen. Vrijdag kan het klassement worden opgemaakt en zal de prijsuitreiking tussen uur plaatsvinden. PagIna 10 van 18

11 Staatssecretaris informeert Kamer over Chroom-6-onderzoek 04 juni :35 Staatssecretaris Barbara Visser heeft vandaag de Tweede Kamer geïnformeerd over de resultaten van het Chroom-6 onderzoek van het Rijkinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het onderzoeksinstituut heeft op verzoek van Defensie een historisch onderzoek gedaan naar het gebruik van Chroom-6 op POMS-locaties (prepositioned organizational material storage). Het onderzoek betreft de periode waarin op de POMS-locaties is gewerkt tussen 1984 en Een zogenoemde paritaire commissie zorgde voor onafhankelijke begeleiding van het RIVM onderzoek. Die bestond onder andere uit vertegenwoordigers van de vakbonden, Defensie en een onafhankelijke wetenschappelijk expert onder voorzitterschap van de heer R.L. Vreeman. In de vandaag verstuurde Kamerbrief gaat de staatssecretaris in op de conclusies van het RIVM onderzoek en de aanbevelingen van de paritaire commissie. Conclusies RIVM-onderzoek Het onderzoek concludeert dat (oud-)defensiemedewerkers op de 5 POMS-locaties zijn blootgesteld aan chroom-6. De mate van blootstelling varieert per functie. De mogelijke gezondheidseffecten van blootstelling zijn divers. Het varieert van kankervormen tot allergieën en chronische longziektes. Doordat de meeste van de ziekten ook andere oorzaken kunnen hebben, kan in veel gevallen niet met zekerheid worden vastgesteld dat deze ziekten bij (oud-) medewerkers het gevolg zijn van blootstelling aan chroom-6 op de POMS-locaties. De kans op het optreden van een ziekte neemt in de regel echter toe als de blootstelling aan chroom-6 intenser was en/of langer duurde. Daarnaast concludeert het onderzoeksinstituut dat Defensie in het verleden verzuimde om (oud-) medewerkers voldoende te informeren over de risico s van het werken met Chroom-6. Het ontbrak tevens tot medio jaren 90 aan maatregelen om veilig te kunnen werken met chroom-6. Visser: "Het is nu duidelijk dat Defensie in het verleden verzuimde om deze (oud-)collega s voldoende te beschermen en ook niet als werkgever heeft voldaan aan haar zorgplicht. Dit betreur ik ten zeerste en bied ik mijn excuses voor aan. De tijd kan ik niet terugdraaien maar Defensie zal, zoals vanaf het begin van het RIVM-onderzoek is aangegeven, zijn verantwoordelijkheid nemen en onze (oud-)collega s nazorg blijven bieden waar nodig." Aanbevelingen De paritaire commissie heeft op basis van het RIVM onderzoek 4 aanbevelingen gedaan. Aan de 1e is inmiddels voldaan. Defensie heeft in overleg met de bonden een regeling opgesteld voor de (oud-) medewerkers van de POMS-locaties die ziek zijn geworden door het werken met chroom-6 of hun nabestaanden. Visser: Ik zie toe op een goede, toegankelijke en soepel verlopende uitvoering van de regeling. Daarbij ben ik mij volledig bewust van het feit dat geen enkele financiële uitkering het leed, de onzekerheid en het verdriet bij betrokkenen, familieleden of nabestaanden kan wegnemen. De 2e aanbeveling heeft betrekking op de nazorg voor de betrokkenen. Visser weet dat er bij hen veel leed en verdriet is. Ik acht het van groot belang om de nazorg goed in te vullen en te organiseren. De nazorg en ondersteuning die nu al wordt geboden wordt gehandhaafd en indien gewenst aangepast. PagIna 11 van 18

12 Preventie De 3e aanbeveling richt zich op preventie. De ontwikkelingen binnen Defensie op het gebied van veiligheid sluiten hier op aan. Recentelijk is het plan van aanpak Een veilige defensieorganisatie gepresenteerd. Met 40 concrete maatregelen wordt de veilige werkomgeving bij Defensie versterkt. Recentelijk is er onderzocht of er veilig wordt gewerkt met chroom-6. Uit deze onderzoeken blijk dat er afdoende maatregelen worden genomen om veilig te werken met chroom-6. Het aanpakken van de meer structurele maatregelen, zoals bijvoorbeeld het plaatsen van state-of-the-art spuitcabines, heeft de volle aandacht maar vergt helaas meer tijd. De verbeteracties hiervoor zijn al opgestart. De laatste aanbeveling gaat over de aanvullende onderzoeken naar het gebruik van chroom-6 op andere defensielocaties en het gebruik van CARC (Chemical Agent Resistant Coating) op POMS-locaties. Deze onderzoeken worden momenteel opgestart en zullen onder inhoudelijke aansturing door de paritaire commissie door het RIVM worden uitgevoerd. Aanleiding In de loop van 2014 bleek sprake van een toenemend aantal meldingen van gezondheidsklachten bij (oud-)medewerkers die op POMSlocaties hebben gewerkt. Hierop besloot toenmalig minister Jeanine Hennis-Plasschaert in maart 2015 tot een onderzoek. Dit is uitgevoerd door het RIVM (coördinatie), de Universiteit Utrecht, TNO en de Maastricht University. Security: can do it right! 04 juni :03 Stelt u zich voor dat hoofdwapensystemen door jan en alleman benaderd, beklommen en dus ook beschadigd of gesaboteerd zouden kunnen worden: niemand wil crew of passagier zijn in een vliegtuig of helikopter, waarvan de technische integriteit niet is gewaarborgd. Security en Safety gaan vaker hand in hand dan u zich wellicht bewust bent. Hoe houden we dit in de hand binnen CLSK en wat is uw rol hierin? Regelmatig wordt er gecheckt hoe het met de security staat door kleine teams die simpelweg gaan proberen hoe ver ze kunnen komen op de verschillende onderdelen. Gelukkig blijkt het in de praktijk lastig om zomaar bij een helikopter of vliegtuig te komen. Maar security gaat verder dan alleen de fysieke beveiliging: digitale, of cyber security is tegenwoordig minstens zo belangrijk: er zijn voorbeelden waarbij malware via allerlei systemen en USB-poorten uiteindelijk net niet in de software van hoofdwapensystemen terecht zijn gekomen. U kunt zich wellicht voorstellen wat de impact zou kunnen zijn als de besturingssoftware van een vliegtuig of helikopter geïnfecteerd raakt en mogelijk niet meer juist werk! PagIna 12 van 18

13 Niet vrijblijvend Security gaat dus, net als bij safety, niet alleen maar om het voldoen aan regeltjes: De doelstelling van het Defensie Beveiligingsbeleid is het waarborgen van de betrouwbaarheid van de bedrijfsprocessen, zodat het Ministerie van Defensie haar taken ongestoord kan uitoefenen (aanwijzing SG003; het Defensie Beveiligingsbeleid). Onder de SG003, is door de beveiligingsautoriteit een groot aantal aanwijzingen en instructies opgesteld. Volgt u gerust de link, maar waar ik u vooral van bewust van wil maken, is dat u ook verplicht bent om u aan dit beleid te houden: ze zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en daarmee niet vrijblijvend. Gezond verstand en advies Voor u als defensiemedewerker is het dus zaak u bewust te zijn van deze regels, net zoals u zich bewust bent van de Nederlandse wet- en regelgeving. Deze wet- en regelgeving kennen maar weinigen van ons uit hun hoofd: met gezond verstand komen we een heel eind en als we het niet meer snappen, laten we ons adviseren door juristen of advocaten. Eigenlijk werkt het met het beveiligingsbeleid hetzelfde: gebruik gezond verstand en als u twijfelt of vragen heeft, kunt u zich altijd wenden tot een van de inlichtingen- en veiligheidsmedewerkers op uw onderdeel: zij kunnen u adviseren of verder helpen. Doet u dat ook alstublieft: wist u dat de meeste veiligheidsincidenten voort komen uit onwetendheid in combinatie met can do, terwijl de meest pragmatische oplossingen vaak gevonden kunnen worden door uw beveiligingsfunctionarissen tijdig te betrekken? Laat de beveiligingsketen voor u werken en dan wordt can do it, right? vanzelf Nieuwe Stafadjudant CML 04 juni :43 Per 31 mei jl. heeft adjudant Eddy Blom de functie van Stafadjudant CML overgenomen van Stafadjudant Arend van Zessen. Adjudant Blom kreeg het functiekoord aangereikt uit handen van de Commandant CML, kolonel Johan de Jongh. Voor adjudant van Zessen was het tevens zijn laatste dag in actieve dienst en is per 1 juni met functioneel leeftijdsontslag. PagIna 13 van 18

14 Kolonel Elanor Boekholt-O Sullivan opgevolgd door kolonel Harold Boekholt 01 juni :14 Kolonel Elanor Boekholt-O Sullivan draagt op dinsdag 26 juni het commando over Vliegbasis Eindhoven over aan haar echtgenoot kolonel Harold Boekholt. Kolonel Boekholt-O Sullivan voerde 2 jaar het bevel over de basis. Kolonel Harold Boekholt is nu nog verantwoordelijk voor het leiden van de Afdeling Strategie en Advies (S&A) van het Commando Luchtstrijdkrachten en daarmee lid van de Luchtmachtraad (LUMARA). De Afdeling S&A werkt de strategische koers van de luchtmacht uit, op basis van de aanwijzingen van de LUMARA en van de eigen strategische verkenningen van zowel de civiele als de militaire (internationale) omgeving. Harold Boekholt begon zijn carrière bij Defensie als cadet bij de landmacht. Van de genie stapte hij over naar de luchtmobiele brigade en haalde zijn rode baret. Om de operationele integratie tussen land- en luchtmacht bij de brigade te bevorderen volgde hij de vliegopleiding voor de Apache. Hij vervulde diverse functies bij de Tactische Helikopter Groep en later het Defensie Helikopter Commando. Zijn operationele periode sloot hij af met een uitzending van 4 maanden als Detachementscommandant van het Apache-detachement van Taskforce Uruzgan. Na het doorlopen van de HDV vervulde hij functies bij het Logistiek Centrum Woensdrecht, de Defensiestaf en het DHC. Talloze militaire en humanitaire vluchten Onder het commando van kolonel Elanor Boekholt-O'Sullivan zijn vanaf Vliegbasis Eindhoven talloze wereldwijde militaire en humanitaire transportvluchten uitgevoerd. In 2017 werd met het KDC-10 tank- en transportvliegtuig en de C-130 Hercules ondersteuning geleverd aan de strijd tegen ISIS. Daarnaast verplaatsten beide toestellen mensen en materieel van en naar de Bovenwindse eilanden na orkaan Irma. Tegelijkertijd was zij verantwoordelijkheid voor de openstelling van het vliegveld, zodat ook Eindhoven Airport 17 uur per dag, 7 dagen per week van de vliegbasis gebruik kon maken. Elanor Boekholt-O'Sullivan besteedde tijdens haar commando voortdurend aandacht aan de thema s veiligheid, en cultuur en de transitie naar de 'vijfde generatie vliegbasis Eindhoven'. Daarom werden door het project 'Eindhoven in beweging' processen onder de loep genomen en verbeterd. Ook nadenken over de relevantie en toekomst van vliegbasis Eindhoven vanwege de groei van Eindhoven Airport stond hoog op haar agenda. Ze betekende veel in de voorbereiding op de komst van het A330 Multi Role Tanker Transport naar de vliegbasis. PagIna 14 van 18

15 CML gecertificeerd volgens nieuwe ISO 9001 norm 04 juni :24 Op 14 en 15 mei 2018 is het Centrum voor Mens en Luchtvaart door KIWA geaudit op de nieuwe ISO 9001 kwaliteitsnorm. De audit is met een positief resultaat afgerond. Het CML kreeg een compliment voor de enorme groei die zij heeft doorgemaakt sinds de eerste audit zes jaar geleden. Kwaliteit en klantgerichtheid zijn inmiddels een vanzelfsprekendheid geworden een mooi compliment aan alle CML medewerkers! Dit jaar betrof het een hercertificering conform de in 2015 geactualiseerde ISO 9001 norm. Belangrijkste nieuwe elementen zijn risicobenadering, contextanalyse en meer nadruk op leiderschap. De audit heeft 1 formele bevindingen opgeleverd waarvoor inmiddels een plan van aanpak is goedgekeurd door KIWA. Opbouw 3xx F-35 squadron van start 01 juni :00 Vandaag kenmerkt zich als Datum Ingang Nieuwe Organisatie (DINO) voor het 3xx squadron (Eerste 8 F-35's) waarmee de luchtmacht weer een concrete stap zet in de transitie van de F-16 naar de F-35. Dit betekent, dat we vanaf vandaag de eerste stappen zetten om het eerste 3xx F-35 squadron op te gaan bouwen en te vullen. Het betreft hier een zeer lang en bijzonder traject, want het vullen van het 3xx squadron zal gefaseerd plaats gaan vinden tot eind Het opstarten van deze nieuwe organisatie is nodig om in oktober 2019 gereed te zijn om de eerste F-35 te ontvangen op vliegbasis Leeuwarden. Lerend voorwaarts In de transitie van de F-16 naar de F-35 gaan we lerend voorwaarts. Dit houdt in dat we weten waar we naar toe moeten, maar dat de weg er naar toe kan afwijken van de standaard route. Dit komt doordat het invoeren van het wapensysteem F-35 andere mogelijkheden en wensen met zich mee brengt dan we nu gewend zijn. Het vergt een andere manier van denken, organiseren en werken. PagIna 15 van 18

16 CLSK Cyber Warfare Team 01 juni :08 'Doordringen tot in haarvaten van de organisatie' De 5e generatie luchtmacht. Toverwoorden? Toekomstmuziek? Nee, want er wordt al volop mee gewerkt en aan gebouwd. Met 13 bouwstenen wel te verstaan, die samen de route naar de 5e generatie luchtmacht vormen. Dit jaar besteedt de Vliegende Hollander veel aandacht hieraan, beginnend met het CLSK Cyber Warfare Team. Cyber. Ofwel alles wat te maken heeft met computers, wat voor soort en type dan ook. In de rap digitaliserende wereld groeit de invloed van cyber als kool. Hetzelfde geldt voor cyberdreiging met ICT als doelwit: vanuit schimmige zolderkamertjes zitten hackers organisaties dwars, waaronder Defensie. Het april opgerichte CLSK Cyber Warfare Team (CCWT) moet bedreigingen zoveel mogelijk buiten de poort houden. Ze bezitten het vermogen om voorbij conventies te denken Daarvoor ontwikkelt het een plan om digitale informatiesystemen cyberproof te maken. Naast een hoofd bestaat de nieuweling uit nog 3 militairen: een Apache-vlieger, een meteo-officier en een informatiemanager. Stuk voor stuk whizzkids, met (veel) affiniteit met het cyberdomein. Teamhoofd luitenant-kolonel Daan Storm van Leeuwen: Ze bezitten het vermogen om 'voorbij' conventies te denken en regels handig te omzeilen. Ze zijn in staat om computersystemen te ontleden, tot en met de laatste schroef uit elkaar te halen en weer in elkaar te zetten. Storm van Leeuwen legt een verband met de vroegere Amerikaanse telefooncel. Gooi geld in de automaat, een piep klinkt en open was de lijn. Ooit kwam iemand op het lumineuze idee om het signaal met een speciaal apparaatje na te bootsen. Hij speelde het af bij de hoorn, het systeem accepteerde dit en de persoon in kwestie telefoneerde gratis. Dit soort whizzkids zitten nu in ons team. Overigens moeten ze zich wel zoveel mogelijk aan de opdracht houden. PagIna 16 van 18

17 De oprichting van het CCWT is 1 van de stappen op weg naar de 5e generatie luchtmacht. Die moet het CLSK verder wapenen tegen de groeiende mondiale onrust en alle (digitale) veranderingen. De Airpower van de luchtmacht moet in de toekomst van doorslaggevende betekenis blijven; het krijgsmachtdeel wil op het gebied van informatievoorziening domineren. Klik nooit op een link die je niet bekend voorkomt Link leggen Het Cyber Warfare Team is geen concurrent van het Defensie Cyber Commando, de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) of het Defensie Computer Emergency Response Team (DEFCERT). Wij werken samen, waarbij wij de link leggen tussen cyber en Airpower, legt Storm van Leeuwen uit. Wij versterken de benodigde systemen, door na te gaan hoe je die veilig maakt. En: wat kunnen we voor het inlichtingenproces betekenen? Wat voor offensieve cybermiddelen hebben we nodig? Kijk, rijst er een probleem met een vijandelijk wapensysteem, dan kan dat tegenwoordig misschien worden uitgeschakeld met het cyberwapen, in plaats van een bom. Of je neemt het over of voorziet het van valse informatie. Een rol speelt ook dat de KLu in de toekomst geheid in aanraking komt met een tegenstander die niet eenvoudig bereikbaar is. Dat komt omdat veel landen hun militaire systemen vernuftig inrichten. Ze zijn alleen via een cyberaanpak en bijvoorbeeld jachtvliegtuigen bereikbaar. Door deze samen in te zetten, kun je effectief optreden. Verder zetten we in op awareness. Klik nooit op een link die je niet bekend voorkomt. Maar ook: met welke middelen kan het personeel zijn werk digitaal veilig doen? Het is een utopie te denken dat het CLSK 100% cybersafe wordt Haarvaten Als het aan Storm van Leeuwen ligt, verspreidt cyberbewustzijn zich als een inktvlek. Het moet een integraal onderdeel worden van het denken binnen het CLSK, hoe moeilijk dat ook is. We willen onder meer met opleidingen doordringen tot in de haarvaten van de organisatie. Dat gaat snel, simpel omdat de ontwikkelingen snel gaan. Steeds meer landen beschikken over het cyberwapen. Volgens de overste zal het tijd kosten voordat iedereen is doordrongen van het nut van cyber. Het blijft mensenwerk en we reageren in het algemeen terughoudend op veranderingen, beseft ook hij. Maar het cyberdomein kan nooit veilig genoeg zijn; 1 fout is er 1 teveel. Maar sinds de oprichting van het team hebben we stappen in de goede richting gezet. Het is echter een utopie te denken dat het CLSK cybersafe wordt. Mensen en systemen zullen altijd fouten maken. PagIna 17 van 18

18 Specialisten gezocht Het cyberdomein van het CLSK groeit in de komende jaren hard, verwacht Storm van Leeuwen. Daarom probeert het Warfare Team in kaart te brengen wie als cyberspecialist binnen het CLSK aan de slag zou kunnen gaan. Belangstellenden, vertelt de overste, vertonen de juiste houding, kunnen omgaan met ICT-apparatuur en denken out of the box. Ze zijn bereid een opleiding te volgen en weten regels op een nette manier te breken. Hoewel de groep naar zijn indruk klein is, herbergt de luchtmacht toch voldoende ICT-talent, denkt Storm van Leeuwen. Tot nu toe loopt het echter niet storm, volgens hem het gevolg van onbekendheid met cyber. Een probleem is ook dat Defensie moet concurreren met commerciële bedrijven die cyberspecialisten vette salarissen bieden. Geïnteresseerden melden zich via Dit artikel is verschenen in de Vliegende Hollander. Meer video s en foto s kunt u bekijken via magazines.defensie.nl. U kunt zich ook abonneren op de Vliegende Hollander. Iedere maand, zodra de nieuwste editie beschikbaar is, ontvangt u het magazine digitaal in uw mailbox. Abonneren kan via defensie.nl/abonneren. Voer bij voorkeur een privé adres in omdat directe verbinding met internet noodzakelijk is. Het aanmelden met is daarom niet wenselijk. PagIna 18 van 18