COMAP, van generator tot warmteafgiftesysteem

Transcriptie

1 Technische gids

2 COMAP, van generator tot warmteafgiftesysteem Als industrieel ontwerper en fabrikant van koppelings- en regelsystemen reikt de COMAP Groep globale oplossingen aan voor de energieprestatie van gebouwen. koppelings-, regel- en waterkwaliteitsspecialisten. Hoewel onze producten vaak onzichtbaar zijn, dragen ze toch stuk voor stuk bij hun energieprestatie. Van ontwerp over fabricage tot verkoop: wij controleren de hele waardeketen van ons aanbod. Daarom bieden we niet zozeer producten aan, maar wel de door onze klanten gezochte oplossing op de gewenste plek, van generator tot warmteafgiftesysteem. sites, nieuwbouw- of renovatieprojecten... Wij beheersen zowel de technische eisen van grote, professionele complexen als de verwachtingen van particulieren in termen van design en energiebesparing. Ongeacht het project staat ons aanbod altijd garant voor een resultaat dat is aangepast aan de specifieke karakteristieken van elke bouwplaats, in perfecte overeenstemming met de geldende normen en gekoppeld aan een voortreffelijk serviceniveau.

3 DEEL A - Meerlagenbuizen - SkinPress-systeem 1. Beschrijving van het systeem 1.1. Toepassingen 1.. SkinPress persfittingen 1.. Meerlagenbuizen. Uitvoering.1. Voorbereiding.. Installatie. Specifieke technische gegevens.1. Weerstand van de SkinPress persfittingen.. Warmte-uitzetting.. Drukverliezen.. Thermische verliezen voor voorgeïsoleerde buizen

4 DEEL B - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop 1. Druktest. Spoeling van het netwerk. Preventie van legionairsziekte. Preventie van corrosie. Certificeringen van de COMAP-systemen. Garanties van de COMAP-systemen

5 DEEL A SkinPress-systeem voor meerlagenbuizen. Uitvoering. Specifieke technische gegevens 1. Beschrijving van het systeem

6 DEEL A SkinPress-systeem voor meerlagenbuizen HOOFDSTUK 1 Beschrijving van het systeem

7 1. BESCHRIJVING VAN HET SYSTEEM 1.1. Toepassingen SkinPress en SkinPress PPSU toepassingen Visu-Control -systeem Een snelle en betrouwbare ingebruikneming met moduleerbare hulpmiddelen (integreerbaar in het Multiperssysteem -gamma). Een compleet assortiment fittingen. Meer dan 0 referenties die direct ingebouwd kunnen worden in vloeren. AMet het SkinPress PPSU kunststofgamma biedt COMAP u een plastic assortiment aan voor elke toepassing op het vlak van loodgieterij, verwarming, vloerverwarming... De fitting is gemaakt van polyfenylsulfon (PPSU). Een erg technisch plastic met een grote weerstand tegen hoge temperaturen en drukwaarden. Zo kan het een belasting van 1 kg per mm² dragen tot boven 00 zonder te vervormen. Nota: voor meer informatie over de chemische compatibiliteit van de SkinPress PPSU fittingen, zie hoofdstuk.1 (weerstand van de SkinPress-fittingen). 1. Beschrijving van het systeem Toepassing Beschrijving Werkingstemperatuur Werkingsdruk Leidingwater Voor leidingwater-, warmwater- en koelwaterinstallaties Van + C tot + C 10 bar Verwarming en koeling Voor verwarmingsinstallaties, binnen de grenzen van de voorgeschreven drukwaarden. Van -10 C tot + C 10 bar Regenwater Voor regenwaterinstallaties in gebouwen, binnen de grenzen van de voorgeschreven drukwaarden. Van -10 C tot + C 10 bar Perslucht Voor persluchtinrichtingen van olievrije installaties (met een vóór het systeem geplaatste oliefilter), minder dan mg/m³ olie. Van -10 C tot +0 C 10 bar Er kan tot % glycol gebruikt worden als aanvulling op % water SkinPress Gas toepassingen Toepassing Beschrijving Werkingstemperatuur Werkings-druk Gas Voor gasinstallaties in landen waar het systeem gecontroleerd en gecertificeerd werd. Van -10 C tot +0 C 00 mbar Gesmeerde perslucht Voor installaties met gesmeerde perslucht. Van -10 C tot + C 10 bar SkinPress Gas voldoet aan de Europese norm ISO/FDIS 1-1/00. SkinPress Gas moet geïnstalleerd worden conform de lokale voorschriften.

8 1.1. SkinPress-gamma SkinPress SkinPress SkinPress PPSU SkinPress Gaz* MultiSkin PEX / Alu (0,) / PEX Rollen - Profielen - In een buitenbuis - Geïsoleerds - MultiSkin PEX / Alu (0,) / PEX Rollen Profielen In een buitenbuis Geïsoleerds MultiSkin Gaz PEX / Alu (0,) / PEX Rollen Profielen In een buitenbuis BetaSkin PERT / Alu (0,) / PERT Rollen - Profielen - - In een buitenbuis *Selon les réglementations locales Geïsoleerds -

9 1.. SkinPress persfittingen SkinPress-gamma SkinPress-fittingen Visu-Control -systeem Een snelle en betrouwbare ingebruikneming met moduleerbare hulpmiddelen (integreerbaar in het Multiperssysteem -gamma). Een compleet assortiment fittingen. Meer dan 0 referenties die direct ingebouwd kunnen worden in vloeren. Productvoordelen 1 Direct zicht op de buis Traceerbaarheid van het product voor 100 % kwaliteit: maat, certificering en productnummer worden op de fitting gedrukt. Oppervlaktebehandeling Roestvrijstalen ring Betere bescherming van de O-ring Eenvoudige aansluiting van de buis Diëlektrische bescherming Grote binnendiameter 1 1. Beschrijving van het systeem Beschermstop voor de grote diameters 0, 0 en mm SkinPress Gas* fittingen Meerlagenbuizen worden in Europa steeds vaker gebruikt voor gastoepassingen. Deze vorm van gebruik werd intussen ook goedgekeurd door Europese certificeringen zoals Gastec QA 1 in Nederland en UNI TS 11 in Italië en berust eveneens op de Europese norm ISO/FDIS 1-1 : 00. COMAP heeft ervoor geopteerd om haar SkinPress-fittingen aan te passen voor gasinstallaties. Dankzij het Visu- Control -systeem en de COMAP-identificatie is de installatie erg betrouwbaar. Productvoordelen 1 Direct zicht op de buis Traceerbaarheid van het product voor 100 % kwaliteit: maat, certificering en productnummer worden op de fitting gedrukt Oppervlaktebehandeling Roestvrijstalen ring Betere bescherming van de O-ring Eenvoudige aansluiting van de buis Protection diélectrique 1 *Volgens de lokale voorschriften

10 SkinPress PPSU fittingen Met het SkinPress PPSU kunststofgamma biedt COMAP u een plastic assortiment aan voor elke toepassing op het vlak van loodgieterij, verwarming, vloerverwarming... De fitting is gemaakt van polyfenylsulfon (PPSU). Een erg technisch plastic met een grote weerstand tegen hoge temperaturen en drukwaarden. Zo kan het een belasting van 1 kg per mm² dragen tot boven 00 zonder te vervormen. Technische gegevens Technisch hars Corrosiebestendigheid Kleur wit Voordelen Hoge kwaliteit, maar licht gewicht Gemakkelijk in onderhoud Discreet en esthetisch Voordelen Visu-Control -technologie: zicht- en tastbare indicator die het perspunt aangeeft Bescherming van de O-ring Het kijkvenster zorgt voor een betere zichtbaarheid van de buisaansluiting Compatibel met alle meerlagenbuizen van COMAP (MultiSkin en BetaSkin) Licht en duurzaam Traceerbaarheid van het product voor een gewaarborgde kwaliteit Nota: voor meer informatie over de chemische compatibiliteit van de SkinPress PPSU fittingen, zie hoofdstuk.1 (weerstand van de SkinPress-fittingen). 10

11 1... Technische eigenschappen Visu-Control Zicht- en tastbare indicator Identificatie op kleur Zorgt voor een correcte positionering van de persbek Diëlektrische bescherming De Visu-Control -ring zorgt voor een diëlektrische bescherming tussen de aluminium strook van de buis en het messing van de fitting Vertinning van het messing Voorkomt het risico op corrosievorming bij ingebouwde installaties 1. Beschrijving van het systeem Voorgeassembleerde fitting Uit 1 geheel, geen losse componenten (minimaliseert het risico op verlies) Direct zicht op de buis: Voorkomt het risico op corrosievorming bij ingebouwde installaties Gepatenteerde O-ring Identificatie op kleur (zwart = EPDM) Specifiek profiel dat schade of een verplaatsing van de ring bij montage van de buis voorkomt Beschermstop voor de grote diameters 0, 0 en mm. 11

12 Oppervlaktebehandeling De oppervlaktebehandeling zorgt voor een aanzienlijke verbetering van de mechanische en visuele eigenschappen van de SkinPress-fittingen. De fittingen zijn bedekt met een tot micron (μ) dikke laag die voor, % uit tin bestaat (volgens DVGW W en ISO 0). Deze behandeling verbetert de vormgeving van de fitting en verkleint het risico op oxidatie. Voormelde fittingen hebben met succes de tests voor het detecteren van restspanningen doorstaan (die tot een breuk of verzwakking van de fitting door corrosie kunnen leiden): - Ammoniakproef volgens norm ISO : 1 - Kwiknitraatproef volgens norm EN ISO 1 : 1 Binnendiameter De geoptimaliseerde binnendiameter van de SkinPress-fittingen vermindert de drukverliezen. Nota: de binnendiameter in het midden van de fitting is nooit kleiner dan de diameter aan de uiteinden van de fitting. Buitendiameter (mm) Ø A Binnendiameter A (mm),0,0,0 11,00 1,0 1,0,0,00,00 Binnenstraal r (mm),,,,0,0, 1, 1, 1, Persprofiel De SkinPress-fittingen zijn ontworpen om geperst te worden met een persbek met TH-profiel. Opgelet: de diameter van mm moet geperst worden met het THL-profiel. Ø R Diameter (mm) Profiel TH TH TH TH TH THL TH TH TH 1

13 Traceerbaarheid SkinPress Water Materiaal Diameters (in mm) Markering Omhulsel Huis: Messing CW1N volgens EN11 of messing CW1N volgens EN11 Lood, % Ringen: roestvrij staal AISI0 Eveneens beschikbaar in DZR CW11L Logo COMAP - Dimensions - DVGW - CSTBat - Numéro de lot - logo* Joint breveté pour les Diameters 1 tot mm - Productillustratie - Hoeveelheden - Certificeringen - Gencod EAN - Installatie-schema s 1. Beschrijving van het systeem SkinPress Gas Huis: Messing CW1N volgens EN11 of messing CW1N volgens EN11 Lood,% Ringen: roestvrij staal AISI COMAP-logo - Afmetingen - DVGW - CSTBat - Lotnummer - Productillustratie - Hoeveelheden - Certificeringen - Gencod EAN - Installatie-schema s Huis: PPSU Ringen: roestvrij staal AISI COMAP-logo - Afmetingen - DVGW - CSTBat - Lotnummer - «Gepatenteerde O-ring»-logo* - Productillustratie - Hoeveelheden - Certificeringen - Gencod EAN - Installatie-schema s SkinPress PPSU *Markering van het Gepatenteerde O-ring -logo: Zie hoofdstuk 1.. Gepatenteerde O-ring pagina 1 voor meer uitleg over het werkingsprincipe van de Gepatenteerde O-ring. 1

14 11... Visu-Control -technologie Niet geperste SkinPress koppeling Geperste SkinPress koppeling Met een aan elk uiteinde van de fitting bevestigde plastic ring (polymeer in polyethyleentereftalaat) biedt de gepatenteerde Visu-Control -technologie een zowel zicht- als tastbare indicator. Door deze Visu-Control -ring bent u zeker van de correcte positionering van het pershulpmiddel. Tijdens het persen zorgt de druk van de persbek voor een vervorming van de plastic ring. Voor elke toepassing is er een andere kleur van Visu-Control -ring voorzien, kwestie van elke vergissing te vermijden: Gamma Toepassingen SkinPress Water SkinPress PPSU -Leidingwaterinstallatie - Warmwater- en koelwaterinstallaties - Verwarmingsinstallaties - Koelinstallaties - Glycolwater - Recuperatie van regenwater - Droge persluchtinstallaties SkinPress Gas - Lpg (butaan - propaan) - Aardgas - Stoom onder lage druk - Brandstof en andere koolwaterstoffen - Gesmeerde perslucht 1

15 0 DEEL-A - SkinPress-systeem voor meerlagenbuizen 1... De gepatenteerde O-ring Standaardfittingen voor water- en cv-toepassingen zijn voorzien van EPDM O-ringen. Het te gebruiken type O-ring hangt af van de toepassing en het systeem. Daarom worden de gaspersfittingen voorzien van een HNBR O-ring. De SkinPress en SkinPress PPSU fittingen voor de diameters 1,1,1, 0, en mm worden geleverd met een O-ring die speciaal werd ontworpen om niet-geperste fittingen te kunnen herkennen. Hierdoor zal er bij nietgeperste koppelingen tijdens een druktest water weglekken. Dit vereenvoudigt het detecteren van niet-geperste fittingen. Gamma Type Werkingstemperatuur voor de O-ring 1. Beschrijving van het systeem SkinPress Water SkinPress PPSU (Ø 1 tot ) Gepatenteerde O-ring in EPDM (zwart) Van -0 C tot + C SkinPress Water (Ø 0, 0 en ) HNBR (zwart) Van -0 C tot +0 C SkinPress Gas HNBR (geel) Van -0 C tot +0 C Werking van de gepatenteerde O-ring Het concept van de gepatenteerde O-ring berust op de creatie van een lekweg in de O-ring zelf. Concreet werd het ringoppervlak op drie strategische punten voorzien van kleine groeven, waardoor water zal blijven weglopen zolang de fitting niet is geperst. Bij het persen van de ring worden de groeven echter afgedicht, met de vereiste water- en luchtdichtheid tot gevolg. 0 A 0 A 1

16 1... Pershulpmiddelen De pershulpmiddelen bestaan uit een persmachine, persbekken, inzetstukken, een adapter en dienovereenkomstige hulzen. De persmachine zelf werkt op batterijen of kan op een stopcontact worden aangesloten. Voor elke buisdiameter moeten de juiste onderdelen worden gebruikt (zie onderstaande tabel) teneinde een perfecte persing te krijgen. Het COMAP-aanbod COMAP stelt zijn gamma pershulpmiddelen voor, dat ontwikkeld werd om het werk van de professional nog betrouwbaarder te maken en te vereenvoudigen. Zo zijn de Novopress-tools ACO10, ACO0, ECO 01 en KLAUKE MAPL en UAPLL specifiek bedoeld voor het persen van elke diameter in koper, PER, meerlagenmateriaal en (zowel roestvrij als thermisch verzinkt) staal. Met het systeem van inzetstukken en moederpersbek kunnen er open hulpmiddelen op het Multiperssysteem worden gebruikt door alleen de inzetstukken (en geen zware en lastige persbekken) te veranderen. ACO 10 ACO 0 ECO 01 Meerlagen PERSBEK + INZETSTUKKEN SkinPress TH/THL Ø ACO10 / ACO0 Ø MAPL / UAPL PERSBEK UIT EEN GEHEEL ADAPTER + HULZEN OF STEUN + INZETSTUKKEN MAPL Ø UAPL Ø Ø0-0- ACO0 / ECO 01 Ø0-0- UAPL Bij het persen van de COMAP-fittingen met de Novopress-machines met inzetstuk graveert het hulpmiddel een A -teken (de A van COMAP) ter bevestiging van de correcte persing van de koppeling met de door COMAP vervaardigde machines. Alle Novopress-inzetstukken hebben een kleurcode per diameter om elke vergissing te vermijden. Tabel van de kleurcode voor de inzetstukken Diameter Kleurcode bleu marron orange jaune blanc rose violet pourpre rouge noir vert *Vorige generaties: SP1, AFP101 1

17 Vergelijking van de pershulpmiddelen De SkinPress-fittingen werden ontworpen en gecertificeerd met de Novopress-hulpmiddelen. Niettemin werden er ook interne tests verricht met andere op de markt verkrijgbare pershulpmiddelen. Onderstaande tabel vermeldt de verschillende pershulpmiddelen die compatibel zijn met SkinPress-fittingen. Novopress TH TH TH TH TH THL TH TH TH ACO 10* ACO 0 ECO Beschrijving van het systeem MINI REMS - - REMS ECOPRESS POWERPRESS AKKUPRESS KLAUKE MINI KLAUKE (MAP, MAPL) UAPL UPEL UPEL VIRAX VIPER M VIPER P+ - ROTHENBERGER ROMAX compact - - ROMAX Pressliner ROMAX Pressliner ECO ROMAX Pressliner AC ECO *Vorige generaties: SP1, AFP101 Voor ander op de markt verkrijgbaar gereedschap neemt u best contact op met COMAP. 1

18 1.. Meerlagenbuizen Tabel van de toepassingsklassen De meerlagenbuizen van COMAP beantwoorden aan EN ISO Toepassingsklasse T D T max T mal Duur D Duur D Duur D C jaren C jaren C uren Typisch toepassingsgebied 1 a Warmwatertoevoer (0 C) a Warmwatertoevoer (0 C) 0 + cumulatief 0 + b cumulatief cumulatief 0 + b cumulatief 0, , Vloerverwarming en lage temperatuurradiatoren Hoge temperatuur-radiatoren Opgelet: deze internationale norm geldt niet voor de waarden Td, Tmax en Tmal die zich boven de in de tabel vermelde waarden situeren. a Een land naar keuze tussen de klassen 1 en conform de nationale reglementering. b Wanneer er voor een klasse meer dan één Nominaal temperatuur wordt vermeld, moeten de termijnen worden samengeteld. Plus cumulatief in de tabel verwijst naar een temperatuurprofiel van een welbepaalde temperatuur over een specifieke periode. (Bv. het Nominaal temperatuurprofiel voor 0 jaar voor klasse is 0 C voor 1 jaar, gevolgd door 0 C voor jaar, 0 C voor 10 jaar, 0 C voor 1 jaar en 100 C voor 100 uur) MultiSkin De MultiSkin meerlagenbuis van COMAP bestaat uit een in de lengte stuikgelaste aluminium buis, voorzien van een binnen- en buitenlaag in met elektronenstralen vernet polyethyleen. De verschillende lagen zijn onderling met elkaar verbonden door een hechtlaag van superieure kwaliteit. Het resultaat is de COMAP-meerlagenbuis die alle voordelen van buizen in kunststof en metaal combineert. De binnen- en buitenbuizen worden vervaardigd van polyethyleengranulaat met een hoge dichtheid (HDPE) en worden vervolgens vernet met behulp van elektronenstralen. Deze vernetting zorgt voor een aanzienlijke verbetering van de natuurlijke kwaliteiten van het polyethyleen en vergroot de drukweerstand van de buis, evenals de bestendigheid tegen temperatuurschommelingen. De buis voldoet hierdoor aan de strengste normen voor leidingwaterinstallaties en is zelfs bestand tegen agressieve stoffen. De aluminium buis garandeert intussen de zuurstofdichtheid en vormvastheid van de buis. En dankzij de overlangse lassing blijft de buis overal even dik. Bijgevolg zal de vernette buitenlaag, die via de hechtlaag op de aluminiumbuis wordt aangebracht, eveneens overal dezelfde dikte hebben. Dit heeft ook zo zijn voordelen voor het persen, omdat de perskrachten op die manier perfect evenredig verdeeld worden. Afhankelijk van de diameter van de buis wordt de dikte van de aluminiumlaag zodanig berekend dat de buis altijd een optimale drukweerstand biedt. Binnenlaag in bijzonder sterk, met behulp van elektronenbundels vernet hogedichtheidspolyethyleen (PE-Xc) Hechtlaag van superieure kwaliteit voor een homogene assemblage tussen de aluminiumlaag en de buitenlaag in PE-Xc Buis van in de lengte stuikgelast en mechanisch gecontroleerd aluminium (AL) Hechtlaag van superieure kwaliteit voor een homogene assemblage tussen de aluminiumlaag en de buitenlaag in PE-X Buitenlaag in met behulp van elektronenstralen vernet hogedichtheidspolyethyleen (PE-X), uitstekende bescherming van het geheel 1

19 COMAP maakt MultiSkin-buizen waarvan de binnen- en buitenwanden vervaardigd zijn uit PE-Xc of met elektronenbundels vernet polyethyleen. PE Polyethyleen X Vernetting c Vernetting door middel van elektronenbundels, waarmee gedoeld wordt op de manier waarop het polyethyleen vernet werd. De structuur van het hogedichtheidspolyethyleen Polyethyleen is een kunststof die uit meerdere moleculeketens is opgebouwd. Deze ketens zijn niet rechtstreeks met elkaar verbonden. De basisstructuur wordt gehandhaafd door wederzijdse zwakke krachten tussen de moleculen. Bij verhitting hebben deze ketens de neiging om zich steeds verder van elkaar te verwijderen, waardoor het materiaal malser, elastischer en minder drukbestendig wordt en dus minder geschikt is voor sanitaire en verwarmingstoepassingen. 1. Beschrijving van het systeem C H Door de meerlagenbuis aan intense elektronenbundels bloot te stellen, ontstaan er transversale verbindingen tussen de verschillende moleculeketens van de kunststof. De elektronen scheiden de waterstofatomen van de verschillende polyethyleenketens. Daardoor kunnen de koolstofatomen zich met elkaar verbinden en een sterk vernette structuur vormen. De vernetting met elektronenstralen Onstabiele of zwakke verbinding: H-C Stabiele en sterke verbinding: C=C De structuur van het PE-Xc Dankzij de transversale verbindingen worden de bewegingen van de ketens ten opzichte van elkaar tot een minimum herleid. Voortaan zal de aldus versterkte structuur hier dus geen hinder meer van ondervinden wanneer de buis in contact komt met vloeistoffen met een hoge temperatuur of andere vormen van energie. Vernet polyethyleen vertoont dan ook een ideaal gedrag bij een continue druk- of temperatuurbelasting. De vernetting heeft het materiaal immers duurzamer gemaakt en een thermisch geheugen bezorgd. 1

20 Toepassingen Verwarming en koeling, leidingwater, regenwater, gas (conform de lokale voorschriften), stookolie en andere toepassingen (voor meer informatie neemt u best contact op met COMAP). Productvoordelen Druk- en temperatuurbestendig: bestand tegen een bedrijfstemperatuur tot C en de toegestane maximale druk is 10 bar. Minimale lineaire uitzetting: dankzij de aanwezigheid van de aluminiumlaag is de uitzettingscoëfficiënt van de buis vergelijkbaar met die van koper en keer kleiner dan die van een buis in gewone kunststof. De uitzettingscoëfficiënt is 0,0 mm/mk. Geringe drukverliezen: de gladde oppervlakken van de binnen- en buitenlagen voorkomen dat onzuiverheden kunnen aankorsten. Hierdoor blijven drukverliezen beperkt. Vormgeheugen: nadat ze rondgebogen is, behoudt de buis de gewenste vorm. De buis heeft geen thermisch geheugen zoals de andere buizen in kunststof. Dat vereenvoudigt en versnelt het gebruik ervan. Slijtvast: de buiten- en binnenlagen bestaan uit met elektronenbundels vernet polyethyleen en zijn dus niet gevoelig voor slijtage, zelfs niet bij hoge temperaturen of debieten. Zuurstofdicht: de ingewerkte aluminiumlaag voorkomt dat zuurstof tot in de buis kan doordringen. Licht en gemakkelijk hanteerbaar: een snelle en eenvoudige installatie die tijd helpt besparen. De buis is flexibel en buitengewoon licht. Een rol van 00 m MultiSkin 1x weegt amper kg. Geen geluidshinder: In tegenstelling tot de buizen in metaal zorgt deze buis niet voor geluidshinder door stroomgeluiden, op voorwaarde dat de juiste buisdiameter werd gekozen. Contactgeluiden kunnen dan weer vermeden worden door voor een juiste montage te zorgen. Corrosiebestendigheid: PEX is van nature ongevoelig voor corrosie. 0

21 Eigenschappen MultiSkin-buis Buisdiameter (mm) Type buis (MultiSkin / MultiSkin) Binnendiameter (mm) MS MS MS MS MS MS MS MS MS MS MS MS MS Beschrijving van het systeem Dikte van de wand (mm),,0, Dikte van het aluminium (mm) 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, Toegestane maximale bedrijfs-temperatuur ( C) Maximale bedrijfsdruk (bar) Thermische geleidbaarheidscoëfficiënt (W/m/K) Lineaire uitzettings-coëfficiënt (mm/m/k) Ruwheid van het oppervlak van de binnenbuis (μ) , 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Zuurstofdiffusie (mg/l) Minimale manuele buigstraal / buitendiameter (mm) xdu xdu xdu xdu xdu xdu xdu xdu xdu Minimale manuele buigstraal / binnendiameter (mm) xdu xdu xdu xdu xdu xdu xdu xdu xdu Gewicht (g/m) Inhoud (l/m) 0,0 0,11 0,11 0,1 0,1 0,01 0,01 0,1 0,1 0,1 0, 1,,0 1

22 Markering De om de meter herhaalde print op de buis is als volgt gestructureerd: Markering Definitie COMAP Geregistreerd merk MultiSkin Naam van het product Chauffage & TAP Eau Toepassingen Logo PE-Xc/Al/PE-X 1x Samenstelling van de buis (hogedichtheidspolyethyleen / aluminium / hogedichtheidspolyethyleen) Maat buitendiameter x wanddikte Productiedatum Lxx/xx Lijncode en uur HN000 Markeringscode 10bar/ C Nominaal bedrijfsdruk - max.temperatuur Kiwa klasse/10bar Nederlandse certificering Komo klasse /bar Nederlandse certificering ISO100 Internationale norm DVGW DW-01BR00 Duitse certificering ATG; Atec 1/0/11 CSTBat-11 Classe (0 C bars)- Classe (0 C bars)-classe (0 C 10 bars) UNI10-1 Tipo A Classe 1 IIP UNI 1 Belgische certificering Franse certificering Italiaanse certificering AENOR 001/ UNE 1 EX Class1/;/;/:/ Spaanse certificering 001m <I> Meteraanduiding

23 1... Voorgeïsoleerde MultiSkin De MultiSkin-buizen moeten voorzien worden van een door de fabrikant geleverde ronde thermische isolatie in geëxpandeerd PE-schuim om condensvorming, warmteverlies, expansie en geluidstransmissie te voorkomen. Bovendien moeten de buizen ter hoogte van hun kruisingen geïsoleerd worden, aangezien het op deze punten tot hoge temperaturen komt (effect van vloerverwarming). Het PE-schuim wordt beschermd door een rode of blauwe film in geëxtrudeerd PE. De thermische isolatie bevat geen CFK s en heeft de volgende eigenschappen : Eigenschappen Isolatiewaarde (DIN 1 / ISO ) 0,00 W/mK bij +0 C 0,0 W/mK bij +10 C Brandklasse B1 (DIN 10) Temperatuurbestendigheid Van -0 C tot +100 C Bedrijfstemperatuur Van + C tot +100 C (EN 10) Geluidsisolatie Tot db(a) (DIN 1) Dikte (rond), 10 en 1 mm 1. Beschrijving van het systeem Buisdiameter (mm) Type buis (MultiSkin / MultiSkin) MS MS MS MS MS MS MS MS MS MS Binnendiameter (mm) Dikte van de wand (mm) Dikte van het aluminium (mm) 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, Toegestane maximale bedrijfstemperatuur ( C) Maximale bedrijfsdruk (bar) Lineaire uitzettingscoëfficiënt (mm/m/k) 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ruwheid van het oppervlak van de binnenbuis (μ) Zuurstofdiffusie (mg/l) Minimale manuele buigstraal / buitendiameter (mm) x D x D x D x D x D x D x D x D x D - Minimale manuele buigstraal / binnendiameter (mm), x D, x D, x D, x D, x D, x D, x D, x D, x D - Inhoud (l/m) 0,0 0,11 0,11 0,1 0,1 0,01 0,01 0,1 0,1 0,1

24 Voordelen Zonder CFK s en HCFK s Compact polyethyleen met gesloten cellen Bestand tegen oplosmiddelen en chemische producten Absorbeert schokken en trillingen Bestand tegen temperaturen tussen -0 C en +100 C Thermische geleidbaarheid: 0,00 W/m K (zie hoofdstuk.. Thermische verliezen voor voorgeïsoleerde buizen, p. ) Brandklasse E volgens norm EN % recycleerbaar en risicoloos vanuit fysiologisch opzicht 1... MultiSkin met koker Voor de doorgang door muren of plafonds moeten de MultiSkin-buizen voorzien zijn van een koker. Teneinde de buizen te beschermen tegen elke eventuele schade tijdens bouwwerkzaamheden, wordt eveneens aangeraden om buizen met een beschermkoker (in polyethyleen) te gebruiken. De kokers zijn verkrijgbaar in de kleuren rood, blauw, geel of zwart. Eigenschappen Buisdiameter (mm) Type buis (MultiSkin / MultiSkin) MS MS MS MS MS MS MS MS MS MS Binnendiameter (mm) Dikte van de wand (mm) Dikte van het aluminium (mm) 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0. Beschermkoker: binnendiameter (mm) / buitendiameter (mm) Toegestane maximale bedrijfstemperatuur ( C) 0/ 0/ 0/ 0/ 0/ / / / / / Maximale bedrijfsdruk (bar) Thermische geleidbaarheidscoëfficiënt (W/m/K) 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, Lineaire uitzettingscoëfficiënt (mm/m/k) 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ruwheid van het oppervlak van de binnenbuis (μ) Zuurstofdiffusie (mg/l) Minimale manuele buigstraal / buitendiameter (mm) x D x D x D x D x D x D x D x D x D - Minimale manuele buigstraal / binnendiameter (mm), x D 1, x D 1, x D, x D, x D, x D, x D, x D, x D - Inhoud (l/m) 0,0 0,11 0,11 0,1 0,1 0,01 0,01 0,1 0,1 0,1

25 MultiSkin Twin met mantelbuis De MultiSkin Twin met mantelbuis bestaat uit twee buizen in PEXc/Al/PEXc en twee mantelbuizen in polyethyleen die onderling met elkaar verbonden zijn door middel van geperforeerde tussenbevestigingen. Dit alles op één enkele rol. De tussenbevestigingen houden de mantelbuizen samen en garanderen een perfecte afwerking bij installatie. De geperforeerde bevestigingen maken het bovendien mogelijk om de mantelbuizen van elkaar te scheiden wanneer dat nodig blijkt voor de installatiewerken. Om de inhoud van beide mantelbuizen gemakkelijk te kunnen onderscheiden, is een van de twee zilvergrijze buizen voorzien van een rode lijn MultiSkin Gas Het COMAP-systeem voor gas mag alleen gebruikt worden in de landen waar het systeem gekeurd en gecertificeerd werd, zoals Nederland en Italië. Het systeem is door Kiwa erkend voor gastoepassingen en is bedoeld voor de realisatie van gasinstallaties in woningen en het vervoer van gas volgens norm NPR--10/NEN 10, deel 10. Het systeem bestaat uit MultiSkin PEXc/AL/PEXc meerlagenbuizen, SkinPress-persfittingen voor gas en beschermkokers. De buizen en kokers hebben een gele kleur en zijn bedrukt met het merk en de vermelding Gastec Kiwa. Om de buizen tijdens bouwwerkzaamheden te beschermen, wordt aanbevolen om de buizen met koker (in polyethyleen) te gebruiken. 1. Beschrijving van het systeem Buisdiameter (mm) 1 0 Type buis (MultiSkin / MultiSkin) MS MS MS MS Binnendiameter (mm) Dikte van de wand (mm) Dikte van het aluminium (mm) 0, 0, 0, 0, Beschermkoker: binnendiameter (mm) / buitendiameter (mm) 0/ / / / Toegestane maximale bedrijfstemperatuur ( C) Maximale bedrijfsdruk (bar) Thermische geleidbaarheidscoëfficiënt (W/m/K) 0, 0, 0, 0, Lineaire uitzettingscoëfficiënt (mm/m/k) 0,0 0,0 0,0 0,0 Ruwheid van het oppervlak van de binnenbuis (μ) Zuurstofdiffusie (mg/l) Minimale manuele buigstraal / buitendiameter (mm) xdu xdu xdu - Minimale manuele buigstraal / binnendiameter (mm) xdu xdu xdu - Gewicht (g/m) Inhoud (l/m) 0,11 0,01 0,1 0,1

26 1... BetaSkin BetaSkin is een compleet gamma meerlagenbuizen, van 1 tot mm diameter, in PE-RT met een aluminium kern voor een betere flexibiliteit van de buis. De buizen worden gemaakt conform norm EN ISO 100 en zijn verkrijgbaar op rollen, voorgeïsoleerd en beschermd in een gegolfde buitenbuis. De BetaSkin meerlagenbuizen combineren de voordelen van buizen in kunststof en metaal. Ze zijn flexibel en stevig en ook erg goed bestand tegen hoge drukwaarden en temperaturen. De BetaSkin-buizen zijn samengesteld uit een in de lengte stuikgelaste aluminium laag (0, mm), voorzien van een binnen- en buitenlaag in PE-RT polyethyleen. Al deze lagen worden door een sterk kleefmiddel samengehouden. Toepassingen Verwarming en koeling, leidingwater, regenwater, stookolie en andere toepassingen (voor meer informatie neemt u best contact op met COMAP). Productvoordelen Druk- en temperatuurbestendig: bestand tegen een bedrijfstemperatuur tot 0 C en de toegestane maximale druk is 10 bar. Minimale lineaire uitzetting: dankzij de aanwezigheid van de aluminiumlaag is de uitzettingscoëfficiënt van de buis vergelijkbaar met die van koper en keer kleiner dan die van een buis in gewone kunststof. De uitzettingscoëfficiënt is 0,0 mm/mk. Geringe drukverliezen: de gladde oppervlakken van de binnen- en buitenlagen voorkomen dat onzuiverheden kunnen aankorsten. Dit gladde oppervlak resulteert in minimale drukverliezen. Vormgeheugen: nadat ze gebogen is, behoudt de buis de gewenste vorm. De buis heeft geen thermisch geheugen zoals de andere buizen in kunststof. Dat vereenvoudigt en versnelt het gebruik ervan. Slijtvast: de buiten- en binnenlagen bestaan uit met elektronenbundels vernet polyethyleen en zijn dus niet gevoelig voor slijtage, zelfs niet bij hoge temperaturen of debieten. Volledig zuurstofdicht: de ingewerkte aluminiumlaag voorkomt dat zuurstof tot in de buis kan doordringen. Licht en gemakkelijk hanteerbaar: een snelle en eenvoudige installatie die geld en tijd helpt besparen. De buis is flexibel en buitengewoon licht. Een rol van 00 m BetaSkin 1x weegt amper 1 kg. Geen geluidshinder: In tegenstelling tot de buizen in metaal zorgt deze buis niet voor geluidshinder door stroomgeluiden, op voorwaarde dat de juiste buisdiameter werd gekozen. Contactgeluiden kunnen dan weer vermeden worden door voor een juiste montage te zorgen. Corrosiebestendigheid: PEX is van nature ongevoelig voor corrosie.

27 Bovenlaag in PE-RT: bescherming tegen de buitenelementen Aluminiumlaag met geoptimaliseerde dikte en stuiklassing Binnenlaag in PE-RT: bescherming tegen corrosie 1. Beschrijving van het systeem Grote hechtkracht: cohesie Grote hechtkracht: cohesie Eigenschappen BetaSkin-buizen Buisdiameter (mm) Binnendiameter (mm) 10,0 1,0 1,0 1,0 0,0,0 Dikte van de wand (mm),0,0,0,0,0,0 Dikte van het aluminium (mm) 0,0 0,0 0, 0, 0, 0, Toegestane maximale bedrijfstemperatuur ( C) Maximale bedrijfsdruk (bar) Thermische geleidbaarheidscoëfficiënt (W/m/K) 0, 0, 0, 0, 0, 0, Lineaire uitzettingscoëfficiënt (mm/m/k) 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ruwheid van het oppervlak van de binnenbuis (μ) Zuurstofdiffusie (mg/l) Minimale manuele buigstraal / buitendiameter (mm) x D x D x D x D 10 x D - Minimale manuele buigstraal / binnendiameter (mm) x D x D x D x D x D - Gewicht (g/m) Inhoud (l/m) 0,0 0,11 0,1 0,01 0,1 0,1

28 1... Isolatie BetaSkin-buizen De BetaSkin-buizen moeten voorzien worden van een door de fabrikant geleverde ronde thermische isolatie in geëxpandeerd PE-schuim om condensvorming, warmteverlies, expansie en geluidstransmissie te voorkomen. Bovendien moeten de buizen ter hoogte van hun koppelingspunten ook geïsoleerd worden, aangezien de temperatuur hier sterk kan oplopen (effect van vloerverwarming). Het PE-schuim wordt beschermd door een rode of blauwe film in geëxtrudeerd PE. De thermische isolatie bevat geen CFK s en heeft de volgende eigenschappen: Eigenschappen Isolatiewaarde (DIN 1 / ISO ) 0,00 W/mK tot +0 C 0,0 W/mK tot +10 C Brandklasse B1 (DIN 10) Temperatuurbestendigheid -0 C tot +100 C Bedrijfstemperatuur + C tot +100 C (EN 10) Geluidsisolatie Jusqu à db(a) (DIN 1) Dikte (rond), 10 et 1 mm 1... BetaSkin-buizen met koker Voor de doorgang door muren of plafonds moeten de BetaSkin-buizen voorzien zijn van een koker. Teneinde de buizen te beschermen tegen elke eventuele schade tijdens bouwwerkzaamheden, wordt eveneens aangeraden om buizen met een beschermkoker (in polyethyleen) te gebruiken. De buizen zijn verkrijgbaar in de kleuren rood, blauw, geel of zwart. Eigenschappen Buisdiameter (mm) Binnendiameter van de koker (mm) Buitendiameter van de koker (mm)

29 Markering De om de meter herhaalde markering op de BetaSkin-buis is als volgt gestructureerd: Marquage Définition >I< 0 m Meteraanduiding Logo BetaSkin STD Naam van het product 1. Beschrijving van het systeem Verwarming & sanitair Toepassingen PE-RT/AL/PE-HD Samenstelling van de buis 1x Maat buitendiameter x wanddikte Sauerstoffdicht max C of 1 bar Maat buitendiameter x wanddikte SKZ A Duitse certificering DVGW BR 0 classe [0 C bar] classe [0 C bar] classe [0 C bar] ATEC 1/0-11 [CSTbat logo] -11 AENOR [AENOR logo] 001/ Clases 1///- bar UNE-0 EX Duitse certificering Franse certificering Spaanse certificering :0 1 Datum, uur en productielijn A.-Nr: 1 1 Serienummer

30 DEEL A SkinPress-systeem voor meerlagenbuizen HOOFDSTUK Uitvoering 0

31 . UITVOERING.1. Planning.1.1. Minimale ruimte tussen buis en muur voor een pershulpmiddel Onderstaande tabellen vermelden de minimale werkruimte die nodig is voor een correcte persing van de fitting met het gepaste hulpmiddel. De afstanden in kwestie hebben betrekking op de configuraties bij een algemene installatie die systematisch weergegeven worden in de Figuurn 1 en. Buisdiameter (mm) X (mm) Y (mm) * 110 0* 10 * 0 10 * Met kettingen geperste fittingen Buisdiameter (mm) X (mm) Y1 Y * 110 0* 10 * * Met kettingen geperste fittingen X X. Uitvoering Y Y Y1 Figuur 1: Installatie tegen een muur Figuur : Installatie onderaan een muur.1.. Buiging van de buis Voor de buizen met een diameter groter dan mm moeten gebogen verbindingsstukken worden gebruikt. De buizen kunnen manueel of met behulp van een buigveer voor intern of extern gebruik gebogen worden. Voor de buizen met een diameter kleiner dan of gelijk aan mm moeten onderstaande buigstralen gerespecteerd worden: Type buis MultiSkin en BetaSkin MultiSkin BetaSkin Buisdiameter (DU - in mm) Minimale buigstraal met buitendiameter (mm) Minimale buigstraal met binnendiameter (mm) Minimale buigstraal met binnendiameter (mm) 1 0 ( x Du) ( x Du) ( x Du) ( x Du) 0 ( x Du) 0 ( x Du) 10 ( x Du) ( x Du) ( x Du) Het beginpunt van een buiging moet zich op minstens keer de buitendiameter van de buis bevinden. Gelieve de buizen niet te verwarmen om ze te buigen. 1

32 .1.. Compensatie van de uitzetting Nota: voor de berekening van de warmte-uitzetting, zie hoofdstuk. Warmte-uitzetting. Compensatie van de uitzetting in Z- en L-vorm Bij een aanzienlijke uitzetting moet de compensatie van de uitzetting berekend en op de installatie toegepast worden. Hierdoor kunnen al te sterke spanningen binnenin het netwerk vermeden worden, die de verschillende aansluitingen zouden kunnen vervormen en beschadigen. De formule waarmee de compensatie van de uitzetting wordt berekend, luidt als volgt : Bd = k1 x (de xδl) Bd Lengte van de compensatiearmen mm k1 Constante van de meerlagenbuis ΔL Lineaire uitzetting mm de Buitendiameter van de buis mm L Bd Voorbeeld: Vast punt of fitting Glijdend punt Berekening van de compensatie van een distributienet bestaande uit m meerlagenbuizen met een diameter van 0 mm dat is blootgesteld aan een temperatuurverschil van 0 C. Hier willen we de lengte van de arm Bd berekenen om de uitzetting ΔL te compenseren. ΔL = x L x Δ = 0,0 (MultiSkin-coëfficiënt) x m x 0 C = 0 mm De lineaire uitzetting van het netwerk bedraagt 0 mm (volgens hoofdstuk. lineaire uitzetting). Door gebruik te maken van grafiek 1 of tabel 1 krijgen we een compensatielengte van ca. 00 mm (in het rood aangeduid). De analytische berekening levert ons het volgende op: Bd = k1 x (de xδl) Bd= x (0 x0) Bd = 0 mm

33 Lengte van de Bd-compensatiearmen (mm) Ø mm Ø 0 mm Ø 0 mm Ø mm Ø mm 00 Ø 0 mm Ø 1 mm Ø 1 mm Ø 1 mm Grafiek 1: Lengte van de Bd-compensatiearmen (mm) Lengte van de Bdcompensatiearmen (mm) Buisdiameter (mm) Uitzetting ΔL (mm). Uitvoering Lineaire uitzetting ΔL (mm) Tabel 1: Lengte van de Bd-compensatiearmen (mm))

34 Compensatie van de uitzetting in U-vorm Nota: voor de berekening van de warmte-uitzetting, zie hoofdstuk. Warmte-uitzetting. Bij een aanzienlijke uitzetting kan een compensatie van de uitzetting in U-vorm berekend en op de installatie toegepast worden. Hierdoor kan elke spanning die de verschillende aansluitingen zou kunnen vervormen en beschadigen binnenin het netwerk vermeden worden. De formule waarmee de compensatie van de uitzetting (in millimeter) wordt berekend, luidt als volgt: Lb = k x (de xδl) et Lb = Bd/1. Lb Lengte van de compensatiearmen mm k Constante van de meerlagenbuis 1, ΔL Lineaire uitzetting mm de Buitendiameter van de buis mm Lb L1 L Vast punt Glijdend punt Voorbeeld : Berekening van de compensatie van een distributienet bestaande uit m meerlagenbuizen met een diameter van 0 mm dat is blootgesteld aan een temperatuurverschil van 0 C. Hier willen we de lengte van de arm Bd berekenen om de uitzetting ΔL te compenseren. ΔL = x L x Δ = 0,0 (MultiSkin-coëfficiënt) x m x 0 C = 0 mm De lineaire uitzetting van het netwerk bedraagt 0 mm (volgens hoofdstuk. Warmte-uitzetting). Door gebruik te maken van grafiek of tabel krijgen we een compensatielengte van ca. 0 mm (in het rood aangeduid). De analytische berekening levert ons het volgende op: Lb = k x (de xδl) Lb=1, x (0 x0) Lb = mm

35 Lengte van de Ld-compensatiearmen (mm) Ø mm 0 Ø 0 mm Ø 0 mm Ø mm Ø mm Ø 0 mm Ø 1 mm Ø 1 mm Ø 1 mm Grafiek : Lengte van de Ld-compensatiearmen (mm) Uitzetting ΔL (mm). Uitvoering Lengte van de Ldcompensatiearmen (mm) Buisdiameter (mm) Lineaire uitzetting ΔL (mm) Tabel : Lengte van de Ld-compensatiearmen (mm)

36 Overige aanbevelingen Wanneer de buizen van een rek in een opgaande buis in een koker overgaan, moet er ook op toegezien worden dat de buizen vrij kunnen bewegen. Ook hier kan de variatie in lengte opgevangen worden door een compensatiearm. De compensatiearm zal in dat geval de op- en neergaande bewegingen absorberen. Als de koker voldoende groot is en er nog voldoende plaats overblijft voor de installatie van de berekende compensatiearm, volstaat het om de buis te voorzien van een omhulsel op de plaats waar de buis door de muur heen gaat. Als de koker te klein is voor de installatie van de berekende compensatiearm, zal de doorgang vergroot moeten worden om de buis voldoende bewegingsruimte te geven. Op de plek waar de buis door de muur heen gaat, moet de buis voorzien worden van een isolatie in polyethyleen..1.. Bevestiging van de buizen Een correcte compensatie van de uitzetting hangt ook af van de methodes die gebruikt worden voor de bevestiging van de buizen, zoals beugels en glijdende dragers. De bevestigingspunten mogen daarbij alleen voorzien worden op de rechte stukken buis en dus niet op de fittingen. Plaats ook nooit glijdende dragers als bevestigingsmiddel in de buurt van een buisfitting. Zie er verder op toe dat de beugels zodanig zijn geplaatst dat ze niet als vaste dragers fungeren. Bij rechte buissegmenten zonder uitzettingscompensator doet u er daarnaast goed aan om maar één enkele glijdende drager te gebruiken, kwestie van eventuele vervormingsproblemen te vermijden. Plaats de desbetreffende drager daarbij zo veel mogelijk in het midden van het rechte stuk buis, zodat de minste uitzetting in beide richtingen verspreid wordt en de benodigde lengte voor het compenseren van de uitzetting met de helft vermindert. Benodigde ruimte tussen twee bevestigingen: Er wordt aanbevolen om met rubber beklede glijdende dragers te gebruiken teneinde eventuele geluiden en trillingen op te vangen en voor een betere verdeling van de belasting te zorgen. Buisdiameter (mm) B (m) max ,,, B B

37 .1.. Inbouw Om de uitzetting van de buis op te vangen in de bedekking van de dekvloer, moet minstens om de 10 m een voorgeïsoleerde uitzettingsbocht voorzien worden. Wanneer daarvoor gezorgd is, kan de naakte COMAP-buis in de bekleding (in zand of cement) of in de muur ingewerkt worden. Niettemin raden we u aan om de buizen altijd van een koker of, indien mogelijk, isolatie te voorzien. De koker vervult een beschermende functie, terwijl isolatie niet alleen beschermt en voor een thermische isolatie zorgt, maar ook de vorming van condensatie voorkomt. Om de dikte van de isolatie te bepalen, kan de volgende regel worden toegepast: 1, x ΔL (lengtevariatie). De elementen in metaal van de ingebouwde fittingen moeten tegen corrosie beschermd worden. Daarvoor kan gezorgd worden door middel van gemakkelijk toegankelijke en waterdichte inbouwdozen, een met tape afgedichte mantel of een met tape afgedichte koker uit kunststof cellenmateriaal. De hiervoor gebruikte materialen mogen noch de buis, noch de fitting aantasten. Net zoals bij de doorgang door muren moeten ook de buizen die door plafonds heen gaan, minstens voorzien worden van een koker. Verder mogen deze buizen nooit gebogen worden ter hoogte van een scherpe rand om doorknikken te vermijden. We raden u dan ook aan om randen af te ronden..1.. Aanbeveling voor gasinstallaties (NPR -10 NL) Het leidingtraject moet zo gekozen worden dat de kans op beschadiging door bijvoorbeeld boren of spijkeren zo gering mogelijk is. Bij bochten moet de voorgeschreven minimale buigstraal gerespecteerd worden. Geknikte leidingen moeten vermeden worden. In muren moet de sleuven zodanig diep zijn dat de kortste afstand tussen de leiding en het buitenvlak van de muur minstens 10 mm bedraagt. Voor leidingen in vloeren moet de kortste afstand tussen de leiding en het buitenkant van de vloer minstens 0 mm bedragen. Gedurende de bouwactiviteiten moeten de leidingen afgestopt worden, zodat er geen stof of vuil in de buizen kan komen. Eventueel stof of vuil dat toch in de buizen terechtgekomen zou zijn, moet met behulp van inert gas of perslucht verwijderd worden.. Uitvoering Buizen en fittingen die oppervlaktebeschadigingen vertonen, mogen niet gebruikt worden. Voor elke doorgang doorheen een (holle) muur moet een buis met koker gebruikt worden. Daarnaast moet ook voor de kortste afstand geopteerd worden.

38 .1.. Aanbeveling voor de installatie van de SkinPress PPSU fittingen SKINPr s PPSU Instructies: Flexibiliteit koppeling...overdrijf niet in de flexibiliteit van de fitting Instructies: Inbouw...een ingebouwde fitting mag niet vast zitten <0...gebruik fittings waar nodig... maar moet vrij kunnen bewegen Instructies: Vast punt...het bevestigingspunt niet plaatsen op de fitting* Instructies: Glijpunt...de positie van het glijpunt mag in geen geval de dilatatie van de buis belemmeren! Dilatatie Dilatatie...maar op de buis om de dilatatie aan beide zijden toe te staan Dilatatie * respecteer de minimale afstand tussen twee verankeringspunten...beste plaatsing is in het midden van de buis voor een evenredige sprijding van de drukken Instructies: Kracht resistentie De SkinPress koppelingen zijn resistent in het kader van een correct gebruik. De beperkingen zijn : Instructies: Chemische resistentie In heel specifieke gevallen kunnen de producten hieronder een invloed hebben op de resistentie van de PPSU Verf Voegmiddelen Detergenten Laat geen zware zaken vallen op de koppelingen hou geen permanente externe druk op de buis en de koppelingen wanneer de buizen niet vlak liggen of mekaar overlappen Ontspettingsmiddelen afdichtingsproducten lijmen / schuim Min = -0 C Max = C Max = 10 Bars Voor meer info, contacteer Comap

39 .. Installatie..1. Afsnijden van de buis op de juiste lengte Snijd de buis af met een buissnijder door deze in een hoek van 0 te plaatsen. Zo kunt u de buis mooi afsnijden, zonder bramen. Vergeet bij uw berekeningen niet om rekening te houden met de lengte van de buis binnenin de fitting (afmeting A ). Buisdiameter (mm) A (m),1,1,1,1,1,1,1 0,00 0,00... Ontbramen van de buis Gebruik een COMAP-kalibreertoestel om de buis zijn cilindervorm terug te geven en alle bramen te verwijderen. Ga visueel na of de randen van de buis proper en afgeschuind zijn, kwestie van de ring binnenin de fitting niet te beschadigen. A... Montage van de fitting en de buis Steek de buis in de persfitting tot aan de insteekdieptemarkering door deze lichtjes te draaien en in de lengte naar binnen te duwen. De insteekdieptemarkering moet zichtbaar blijven. Bij fittingen zonder aanslag moeten de fittingen minstens tot aan de gemarkeerde insteekdiepte ingebracht worden. Wanneer u bij het inbrengen van de buis te veel kracht uitoefent, kan de O-ring beschadigd raken. Daardoor mag u dit ook niet doen. Nota: de SkinPress-fittingen in messing en in PPSU kunnen bij temperaturen tot -10 C geplaatst worden.. Uitvoering... Persing Controleer de persbek en de hulzen op onzuiverheden vooraleer u begint te persen. Bij aanwezigheid van zulke onzuiverheden dient u deze eerst te verwijderen. Verder moet ook de persmachine in perfect werkende staat verkeren en dienen de gebruiks- en onderhoudsinstructies van de leverancier nageleefd te worden. Het gebruik van geschikte persbekken en hulzen die aangepast zijn aan de gebruikte fittingen is verplicht. Voor een betrouwbare persing moet het pershulpmiddel de Visu-Control -ring van de SkinPress-fitting volledig omsluiten. Eenmaal er met persen begonnen wordt, mag de bewerking ook nooit onderbroken worden. De Visu-Control -technologie zorgt daarbij voor een zicht- en tastbare persingscontrole (vervorming van de ring). Nota: het is ten stelligste verboden om de Visu-Control -ring te verwijderen of te breken. Dat zou afbreuk doen aan de goede werking en de levensduur van het systeem.

40 DEEL A SkinPress-systeem voor meerlagenbuizen HOOFDSTUK Specifieke technische gegevens 0

41 . SPECIFIEKE TECHNISCHE GEGEVENS.1. Weerstand van de SkinPress-fittingen.1.1. Mechanische weerstand Onderstaande tabel toont de verschillende mechanische weerstanden die getest werden op de SkinPress Water, SkinPress Gas en SkinPress PPSU fittingen en de referentienormen die voor de berekening van deze waarden gebruikt werden. Nota: De SkinPress en SkinPress Gas fittingen worden uit messing vervaardigd (CW1N). De SkinPress PPSU fittingen worden van polyfenylsulfon (PPSU) gemaakt. SkinPress SkinPress Gas Norm Dichtheid (g/cm), EN11 Treksterkte (MPa) 0 Rek bij breuk (%) 10 tot Elasticiteitsmodule (MPa) 000 EN11 (test EN ISO ) EN11 (test EN ISO 0) EN11 (test EN ISO 0) Smeltpunt ( C) tot 00 EN11 Thermische geleidbaarheidscoëfficiënt bij C (W/m*K) 11 EN11 SkinPress PPSU Norm Dichtheid (g/cm) 1,0 ASTM D Treksterkte (MPa), ASTM D Rek bij breuk (%) 0 ASTM D Elasticiteitsmodule (MPa) 0 ASTM D Buigsterkte (MPa) 1 ASTM D0 Buigmodule (MPa) 10 ASTM D0 Glasovergangstemperatuur ( C) 0 ASTM E1 Thermische geleidbaarheidscoëfficiënt bij C (W/m*K) 0, ASTM C1 Izod schokbestendigheid (J/m) bij C 0 ASTM D Brandklasse V-0 UL. Specifieke technische gegevens 1

42 .1.. Chemische weerstand van PPSU Onderstaande tabel lijst de verschillende stoffen op waarvoor polyfenylsulfon (PPSU) al dan niet gevoelig is. Het is belangrijk om de samenstelling van verven, lijmen, schoonmaakmiddelen, ontsmettingsmiddelen, isolatiematerialen, vernissen, enz. te controleren, die deze stoffen zouden kunnen bevatten, alvorens ze aan te brengen op de SkinPress PPSU fittingen. De SkinPress PPSU fittingen zijn niet compatibel met het gebruik van polyurethaanschuim. Voor elke andere stof neemt u best contact op met COMAP. Nota: het is verboden om polyurethaanschuim te gebruiken in situaties, waarbij er sprake is van een rechtstreeks contact tussen het schuim en de SkinPress PPSU fittingen. Organische stoffen Weerstand Trichloorethaan Aceton Benzeen Butanol Butylacetaat Carbitol Cyclohexaan Ethanol Ethylacetaat Ethyleenglycol Formaldehyde Glycerol Methanol Tolueen N-butaan Iso-octaan Methylethylketon Ethoxyethanol Tetrachloorkoolstof Azijnzuur (max. 0 %) Zwavelzuur (max. 0 %) Anorganische stoffen Azijnzuur Azijnzuuranhydride Citruszuur Mierezuur Zoutzuur Salpeterzuur Oliezuur Kaliumhydroxide Natriumhydroxide Zwavelzuur Ja Neen Neen Ja Ja Ja Ja Neen Neen Ja Ja Ja Neen Neen Neen Neen Neen Neen Ja Ja Ja Weerstand Neen Neen Ja Ja Neen Neen Ja Ja Neen Neen

43 .. Warmte-uitzetting Nota: voor het compenseren van de warmte-uitzetting, zie pagina (.1. Compensatie van de warmte-uitzetting) Alle metalen zetten uit bij warmte en krimpen bij koude. Er moet dan ook rekening gehouden worden met de door de temperatuurschommelingen veroorzaakte lengtevariatie van de buizen. Lengte en temperatuurvariatie zijn de twee variabelen die bepalend zijn voor de lineaire uitzetting. De formule voor de berekening van de lineaire uitzetting luidt als volgt: ΔL= x L x Δ ΔL Lineaire uitzetting mm Uitzettingscoëfficiënt voor MultiSkin-buis Uitzettingscoëfficiënt voor BetaSkin-buis 0,0 mm/m/ K 0,0 mm/m/ K L Lengte van de buis m Temperatuurverschil K De tabellen en grafieken en tonen u de uitzettingswaarden voor de MultiSkin- en BetaSkin-buizen in functie van lengte en temperatuurstijging. Voorbeeld: Een netwerk van m meerlagenbuizen met een diameter van 0 mm is blootgesteld aan een temperatuurschommeling van 0 C. Het gebruik van de formule voor de berekening van de uitzetting levert ons het volgende resultaat op: l = x L x l = 0,0 x x 0 = 0 mm Wanneer we gebruikmaken van grafiek of tabel (zie de kaders op de volgende pagina), komen we bij hetzelfde resultaat uit. Bij een buislengte van meer dan 10 m moeten ook de verschillende lineaire uitzettingswaarden in aanmerking genomen worden. 1, mm (10 m) + 1, mm (10 m) + mm ( m) = 0 mm ( m). Specifieke technische gegevens

44 ..1. Lineaire uitzetting van de MultiSkin-buis Uitzetting ΔL (mm) Buizen 10 m m 0 m 1 m 1 m 1 1, m 1 10 m m m 1 m Grafiek : Lineaire uitzetting ΔL (mm) Temperatuurverschil Δ ( K) Uitzetting ΔL (mm) Temperatuurverschil Δ ( K) Buislengte L (m , 0,0 0, 1,00 1, 1,0 1,,00,,0 0,0 1,00 1,0,00,0,00,0,00,0,00 0, 1,0,,00,,0,,00,,0 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00 10,00 1,,0,,00,,0, 10,00 11, 1,0 1,0,00,0,00,0,00 10,0 1,00 1,0 1,00 1,,0,,00, 10,0 1, 1,00 1, 1,0,00,00,00,00 10,00 1,00 1,00 1,00 1,00 0,00,,0,,00 11, 1,0 1, 1,00 0,,0 10,0,00,0 10,00 1,0 1,00 1,0 0,00,0,00 Tabel : lineaire uitzetting ΔL (mm)

45 ... Lineaire uitzetting van de BetaSkin-buis Uitzetting ΔL (mm) Buizen 10 m m m m m m m m m 1 m Grafiek : Lineaire uitzetting ΔL (mm) Temperatuurverschil Δ ( K) Uitzetting ΔL (mm) Temperatuurverschil Δ ( K) Buislengte L (m) , 0, 0, 0, 1,1 1, 1,1 1,,0,0 0, 0, 1, 1,,0,,,,1,0 0, 1,,0,,,1,,,1,0 0, 1,,,,0,,,,,0 1,1,0,,0,,0,0,0 10, 11,0 1,,,1,,0,, 11,0 1, 1,0 1,1,,,,0, 11, 1, 1, 1,10 1,,,,,0 11,0 1, 1, 1, 1,0,0,1,1, 10, 1, 1, 1, 1, 0,0 10,0,0,0,0 11,0 1,0 1,10 1,0 0,0,00 Tabel : lineaire uitzetting ΔL (mm). Specifieke technische gegevens

46 .. Drukverliezen..1. Lineaire drukverliezen Elke vloeistof die door een leiding stroomt, wordt onderweg geconfronteerd met doorstroomweerstanden, wat zich manifesteert in de vorm van drukvallen in het systeem. Daarbij dienen we een onderscheid te maken tussen continue en lokale drukverliezen. Een continu drukverlies wordt voornamelijk veroorzaakt door een doorstroomweerstand in rechte stukken buis, die zelf hoofdzakelijk voortvloeit uit de wrijving tussen de vloeistof en de wand van de buis. Een lokaal drukverlies is daarentegen het gevolg van doorstroomweerstanden die veroorzaakt worden door turbulenties die zich bv. kunnen voordoen ten gevolge van een verandering van binnendiameter, een vertakking, een elleboog, enz. Sanitaire toepassing (0 C) Drukverliezen (Pa/m) Grafiek : Drukverliestabel voor sanitaire toepassingen Debiet (l/min)

47 Sanitaire toepassing (0 C) Debiet 1x 1x 1x 0x x x 0x, 0x x, l/min m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m 0, 0,11 0,0 1 0,0 0,0 0,0 0,0 1 0,01 0 0,01 0 0,00 0 0, 0,1 0,0 0 0,0 11 0,0 0,0 0,0 1 0,01 0 0,01 0 0,00 0 0, 0,1 0,10 0,0 1 0,0 0,0 0,0 1 0,01 0 0,01 0 0,01 0 0, 0,1 1 0,1 0 0,0 1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0 0,01 0 0,01 0 0, 0,1 0,1 0,10 1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 1 0,01 0 0, ,1 10 0,1 0,11 1 0,0 11 0,0 0,0 1 0,0 1 0,01 0 0,01 0 1,1 0, 1 0,1 0,1 1 0,0 1 0,0 0,0 0,0 1 0,01 0 0,01 0 1, 0, 1 0,1 1 0,1 1 0,10 1 0,0 0,0 0,0 1 0,01 0 0,01 0 1, 0, 1 0,1 0 0,1 0,11 1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0 0,01 0 1, 0,0 1 0,1 0,1 0,1 0 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0 0,01 0 1, 0, 1 0, 0 0,1 0,1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0 0,01 0 1, 0, 0, 100 0,1 0,1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0 0,01 0 1, 0, 0, 11 0,1 0,1 0,0 10 0,0 0,0 1 0,0 0 0,01 0 1, 0, 0, 1 0,1 0,1 1 0, ,0 0,0 1 0,0 0 0,01 0 1, 0,0 0, 1 0,1 0,1 0,10 1 0,0 0,0 1 0,0 0 0,01 0 0, 0, 1 0, 1 0,1 0,11 1 0,0 0,0 1 0,0 0 0,01 0,1 0, 0,1 1 0, 0,1 1 0,11 1 0,0 0,0 1 0,0 0 0,0 0, 0, 1 0, 1 0, 0,1 0,1 1 0,0 0,0 1 0,0 0 0,0 0, 0, 0 0, 1 0, 1 0,1 0,1 1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0, 0,1 0, 0 0, 0,0 0,1 1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0, 0, 1 0, 1 0, 10 0,1 0,1 1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0, 0, 0, 0, 11 0, 0 0,1 1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0, 0, 0,0 1 0, 11 0, 0,1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0, 0, 0,1 0,0 1 0, 0,1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0, 0, 0, 0,1 1 0, 0,1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0 0, 1 0, 0 0, 1 0, 0,1 0,0 0,0 0,0 1 0,0 0, 0, 0 0, 0, 1 0, 0,1 0 0,10 0,0 0,0 1 0,0 0, 0, 0,0 0, 11 0, 0,1 0, ,0 0,0 1 0,0 0, 0, 0, 1 0, 00 0,0 10 0,1 0, ,0 0,0 1 0,0 0, 0,1 10 0, 0,1 1 0,1 11 0,0 0 0,1 1 0,0 0,0 1 0,0 0 0, 11 0, 0, 0 0, 1 0,1 0,1 1 0,0 0,0 1 0,0 0, 0, 1 0, 1 0, 0, 1 0, 0,1 1 0,0 0,0 0,0 0 1,0 1 0, 0, 0,1 1 0, 0,1 1 0,10 0,0 0,0 1, 1,1 0 0,1 1 0,0 1 0, 0, 0,1 0,11 0,0 0,0 1 1, 1 0, 101 0, 0,0 0, 0 0,1 0,1 0,0 0,0 1, 1, 0, 11 0,0 1 0, 0, 10 0,0 0 0,1 10 0,0 0,0 1 1, 1 1,0 1 0, 0, 0, 11 0, 0,1 11 0,0 0,0 1, 1, 1,11 1 0,1 1 0, 0,0 1 0, 0,1 1 0,0 0,0 1 1,0 1 1,1 1 0, 0 0, 0, 1 0, 0,1 1 0,10 0,0 1, 1,0 1, 1 0, 0,0 0, 1 0, 0,1 1 0,10 0,0 1 1,1 0 1, 0 0, 0, 0, 1 0, 0,1 1 0,11 0,0,,0 1 1,0 1, , 0,0 00 0,0 0,1 1 0,11 0,0 10 1, 1 1,0 11 0, 0, 1 0,1 0,1 0 0,1 0,0 10, 1, 0 1,1 1 0, 0, 0, 0,0 0,1 0,0 11 1, 1 1,1 10 0,1 0, 0, 0,1 0,1 0,0 11, 1, 1 1, 1 0, 0 0,1 0 0, 0 0, 0,1 0,0 1 1, 1 1,0 11 0, 0 0, 0 0, 0, 0,1 0,0 1, 1, 1, 1 1,0 0, 0, 0, 0 0,1 10 0,0 1 1, 1,1 1 1, , 0, , 0,1 10 0,0 1, 1, 1 1, 01 1,1 10 0, 1 0, 10 0, 0,1 11 0,10 1,0 0 1, 1 1, , 0, 11 0, 0,1 1 0,10 1, 1, 1,0 11 0, 0 0, 11 0, 0,1 1 0,11 1 1, 1, 1 0,0 0, 1 0, 1 0,1 1 0,11 1, 1, 1, 1 0, 0, 1 0,0 0,1 1 0,11 1 1, 1 1, 10 0, 0,0 1 0,1 0,1 1 0,1 1 1, 01 1, ,0 0, 10 0, 1 0,0 1 0,1 1 1, 1, 1 0, 1 0, 1 0, 0, 1 0,1 1,0 1, 1 1,01 0,0 1 0, 0, 0 0,1 0,1 01 1, 1 1,0 0, 1 0, 0, 0,1 1 1, 1 1,11 0 0, 1 0,1 0, 0,1 1, 1 1,1 1 0, 0 0, 1 0, 0,1 1,1 1 1, 1 0, 1 0, 0, 0,1 1, 1, 101 0, 0, 0, 0 0,1,0 1 1, 10 0, 1 0, 101 0,0 0,1 10 1, 11 0, 0,1 10 0,1 0,1 10 1, 1 0, 0, 11 0, 0,0 11 1, 1 0, 0, 1 0, 0,0 1 1, 11 0,1 0 0, 11 0, 0, , 1 0, 1 0, 1 0, 0, 1 1,0 1 1,00 0, 1 0, 0, 1 1,0 1 1,0 0, 1 0,1 0, 1 1,1 0 1,1 0,0 11 0, 1 0, 1,0 1,1 0, 10 0, 0, 0 0 1, 1 0, 0 0, 0, 1, 0, 0 0,1 0 0,1 1, 0, 1 0, 0, 1, 11 0,0 0, 0, 1,1 1 0, 1 0, 101 0, 0 0 1, 10 0, 0 0,0 10 0, 1, 11 1,01 0, 11 0, 1,0 10 1,0 0, 1 0, 1, 1 1,0 1 0, 1 0,1 0 1, 1 1,1 0 0,0 10 0, 0 1, 10 1,1 0, 1 0, 1, 1 1,1 0, 1 0,,01 1 1, 0, 1 0, 0 1, 0, 1 0, 1, 0, 1 0, 0 1, 1 0, 1 0,1 1, 0 0,0 0 0, 0 1, 0, 0, 1, 1,0 0, 0 1, 0 1,0 0 0, 1, 10 1,1 0, , 11 1,0 0, 110 Tabel : drukverliestabel voor sanitaire toepassingen. Specifieke technische gegevens

48 Verwarmingstoepassing (0 C) Drukverliezen (Pa/m) 1 Pa/m Grafiek : Drukverliestabel voor verwarmingstoepassingen Debiet (kg/h)

49 Verwarmingstoepassing (0 C) Massadebiet 1 x 1 x 1 x 0 x x x 0 x, 0 x x, kg/h m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m m/s Pa/m 0,0,00 0,0 1,00 0,0 1,00 1 0,0,00 0,0,00 0,0 1,00 1 0,0 10,00 0,0,00 0,0,00 0,0 0,00 0,0,00 0,0,00 0,1,00 0,0 1,00 0,0,00 0,1,00 0,11 1,00 0,0 10,00 0,1,00 0,1,00 0,10 1,00 0 0, 0,1 0,11 1 0,0 0, 111 0,1 0,1 0,1 1 0, 1 0,1 0,1 0,11 1 0,1 1 0, 0,1 0,1 1 0, 1 0, 0,1 0, , 0, 0,1 0,1 11 0, 0 0, 10 0,1 0,1 0, , 0, 1 0, 0 0,1 0, , 0, 10 0, 0,1 0, , 0, 1 0, 0,1 0, , 0, 0, 11 0, 0, , 0, 0, 1 0, 0,1 1 0, 1 0, 0, 1 0, 0,1 0 0, 0, 0 0, 1 0, 10 0,1 0,1 10 0, 11 0, 0, 0, 10 0, 0, , , 0, 1 0, 1 0, 0, , 1 0, 0, 1 0, 0,1 1 0,1 0, 0, 1 0, 0,1 1 0, 1 0, 0, 1 0,1 0,1 0 0, 0, 1 0, 1 0, 0, 0, 0,1 1 0, 0, 0,1 0 1,0 10 0, 0 0, 0, 0, 0 0, 0,1 0, 10 0, 0, 0 0, 0 0, , 0,1 10 0, 0, 0, 10 0, 0,1 11 0,1 0 0, 0, 10 0, 0,1 1 0, 0 0, 0, 11 0, 0,1 1 1,0 0, 0,1 11 0, 0, , 0 0, 1 0, 0, 1 0,1 0, 0 0, 0 0,1 1 0, 0 0, 0, 0, 1 1,0 0, 0, 0, 0, 0,1 0, 1 0, 1 0, 0 0, 1 0, 0, 0, 0,1 10 0, 0 0,1 11 0,1 0, , 0, 1 0, 0, ,01 0, 1 0, 0 0, , 1 0, 0, , 00 0, 0, 1 1 0, 0, 0, 1 0, 0 0, 0 0, 1 0, 0,1 0, 0, , 0 0, 0, 1 0, , 0, 10 0, 0, , 1 0, 11 0, 0, 1 1 1,01 0, 1 0, 0 0, 1 1 0, 1 0,1 0, 1 0 0, 1 0, 0, ,1 1 0, 0 0, 1 0, 1 0, 0, 0 0, 11 0, 0, , 1 0, 1 0, 0, 0 0,1 0, 0, 1 0, 0, 0, 0 0, 0, 0,1 0, 0, 0 0, 0, 0, 0 0, 1 0, 0, , 1 0, 0 0, 0,1 0 0, 10 0, 0,1 11 0, 1 1 0, 1 0, 0, 1 0,1 0,1 1 0, 11 0, 1 0, 0 0, 1 0, 1 0, 11 0, 0, 1 0, 0 1 0, 0 0, 1 1,0 1 0, 1 1,0 0, 0,1 0 0, 0 0, 100 0, , , 11 0, 1 0 0, 1 1 0, 1 0, 1 0 0, 1 0, , 1 1,01 1 1, , ,0 1 1,11 1 1, ,1 0. Specifieke technische gegevens

50 Aardgastoepassing (1 C) Net zoals water zal ook gas energie verliezen door de wrijving tegen de wand van de buis. Aan de hand van het drukverliesdiagram voor gas kan een correcte leidingberekening gemaakt worden. Volgens NEN 10 moet het leidingennet zodanig ontworpen zijn dat het drukverlies niet meer bedraagt dan het verschil tussen de werkdruk en de minimale benodigde verbruiksdruk volgens de toestelfabrikant. Voor een huishoudelijke gasinstallatie betekent dit dat het totale drukverlies vanaf de gasmeter tot aan het toestel 0 Pa (, mbar) mag bedragen. Drukverliezen (Pa/m), Pa Grafiek : Drukverliestabel voor gastoepassingen Debiet (m /h) 0

51 Aardgastoepassing (1 C) Vermogen Stroom Diameter 1x Diameter 0x Diameter x Diameter x (kw) m/u Snelheid (m/ sec.) Drukverlies (Pa/m) Snelheid (m/ sec.) Drukverlies (Pa/m) Snelheid (m/ sec.) Drukverlies (Pa/m) Snelheid (m/ sec.) Drukverlies (Pa/m) 1 0,10 0, 0, 0,1 0, 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 1, 0, 0, 0,1 0, 0,11 0,1 0,1 0,,0 0, 0, 0, 0, 0,1 0,1 0,1 1,01, 0, 0, 0, 0, 0,1 0,1 0,1 1,, 0,1 1,0 0, 0, 0, 0, 0,1 1,1,0 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 1,, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0,,01, 1,1 1, 0, 0, 0, 0, 0,,, 1, 1, 0,1 0, 0, 0, 10 1,0, 10, 1,1,1 0,1 0, 0, 0, 11 1,1, 1, 1,, 1,00 0, 0, 0, 1 1,,0 1, 1,0, 1,0 1,0 0, 0, 1 1,, 1,0 1,, 1,1 1,1 0,0 0, 1 1,, 1, 1,,0 1, 1, 0, 0, 1 1,, 1,,1, 1, 1, 0,0 0, 1 1,,0,,, 1, 1, 0, 0, 1 1,,,,1, 1,, 0,1 0, 1 1,,,,, 1,, 0, 0, 1 1,,,,, 1,, 1,0 0, 0,0,0,,,1 1,1, 1,0 0, 1,1,,,, 1,0, 1,1 1,0,,,0,11 10, 1,, 1,1 1,1,,,, 11,,0,0 1, 1,,,0,,0 1,,1, 1, 1,,,,, 1,,, 1, 1,,,,0, 1,,,0 1, 1,,,,, 1,,, 1, 1,,,0,, 1,,, 1,0 1,,,,,10 1,,,0 1, 1, 0,0, 1,, 1,,, 1,1 1, 1,1,0,1, 1,,1, 1,,0,,0 0,, 0,,0,1 1,1,1,,0,, 1,,, 1,,,,,,1,,0, 1,,,,0,0,,,1, 1,,,,0,,0,1,, 1,,,,1 10,,,,,1 1,,,, 10,,,,,,0,,,1 11,,,, 10,0,0, 0,0 10,0 11,, 0,1, 10,,1,0 1,0 10,1 1,1,0 1,,1 10,,0,,0 10, 1,,,,0 11,,,,0 10, 1,0,0,1, 11,,0,,0 11,0 10,,,, 1,,,,1 11, 1,,,,0 1,,1,,1 11, 1,0,1,,1 1,,,,1 11, 1,,,, 1,,,0,1 1,0 1,, 1,, 1,,,1,0 1, 1,,,, 1,,, 0,1 1, 1,1,0,, 1,,, 1, 1, 1,,,0, 1,,,, 1,0 1,,,,1 1,,,, 1, 1,,0,,0 1,0,,, 1, 01,, 0,, 1,,,1, 1, 0,,,, 1,1,,, 1,0 1,,,1,0 1,,00,, 1,,1,0,,1 1,,0,, 1,,0,1,, 1,,11,,0 1,,1,,, 0,,1, 0,1 1,0,, 1,1, 1,1,1,1 1, 1, 0,,,, 1,,,, 1,0,,,,1,,,, 1,,,1,,0,,,, 1,10,,0,,0,,,, 1, 0,,0 0,,,,,0, 1,0,,,,,,,1, 1,,0,,,0,,,, 1,10 0,,,1,1,,,,0 1, 1,0,,1,,,0, 0,1 1,1 0,1,0 0,1,,,, 1, 1,, 10,0,,,,0,1, 1,11, 10,1,,,0,,, 1,,0 10,,,1,,1,, 1,1, 10,,,0 0,,,, 1,,1 10,1 0,, 1,1,0,, 1,1 0, 10,,, 1,,0,1, 1,, 10,,,,,1,, 1,, 11,0,0,0,,1,,0 1,, 11,1,,1,1,, 0,1 0,1 0, 11, 101,,,, 10,0 1, 0, 1, 11, 10,,,, 10,, 0,, 11,0 10,0,,, 10,,0 0,,1 11, 10,,,, 10,,0 1,1, 11, 110,,1,,0 10,,0 1,,1 1,0 11,,0,, 11,1,0 1,, 1,1 11,,,,1 11,,1 1,, 1,1 11,, 0,, 11,,01,1, 1, 10,1, 1,, 11,,11,,1 1, 1,,0,0, 1,0 0,1, 0,1 1, 1,0,1,, 1, 1,1, 1, 1, 1,,,, 1,,,1, 1,0 10,0,,, 1,,,, 1,1 1,,,, 1,0,,,0 1,0 1,0,1,,0 1,,,0, 1, 1,,0,1,0 1,,,1,0 1, 10,,,0,1 1,,,0, 1, 1,,,,0 1,0 10,0,, 1, 1,,,, 1, 10,1,0,1 1,01 1,1, 0,,0 1, ,,1 0,0 1,1 10,,0 1,, 1, 1. Specifieke technische gegevens

52 ... Plaatselijke drukverliezen Plaatselijke drukverliezen worden veroorzaakt door doorstroomweerstanden die zelf met name het gevolg zijn van vertakkingen en veranderingen van de richting en doorsnede van buizen. Onderstaande grafiek en tabel vermelden de Kv- en [Zeta]-waarden voor elk type van fitting. S00V y P mm CE Wk P bar 1 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1x 1x 1x 0x x x P Pascal 10 DN Kv (m /h) Zeta 1 x 0,,1 1 x 1, 1,0 1 x, 1, 0 x, 1,0 x,1 1, x 1, 1, ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, ,00 0, , Q l/h x Voorbeeld: Diagram: Bij een bochtmet diameter 1x en een debiet gelijk aan x = 00 l/u bedraagt het respectieve drukverlies y = 0, bar (of 00 mbar) per meter. Kv-waarde: stemt overeen met de hoeveelheid water uitgedrukt in m die door de fitting stroomt met een drukverlies van 1 bar per meter ΔP= 1000(Q/Kv) ΔP Drukverliezen mbar Kv Kv-waarde (zie tabel onder elke figuur) m /h Q Debiet m /h De berekening levert ons het volgende op: ΔP= 1000(0./1.) ΔP= mbar Bij een bochtmet diameter 1x, een debiet gelijk aan 00 l/u of 0, m³/u (zie de equivalentietabel op pagina ) en een Kv-waarde van 1, bedraagt het drukverlies mbar per meter of 0, bar per meter.

53 Zeta-waarde: de Zeta-waarde verwijst naar de hydraulische weerstand van de fitting in functie van de eigen vorm. = ΔP v ou ΔP = 1 v Voorbeeld: 1 ΔP = 1, x x 1000 x (,) ΔP = 00 Pa Valeur Zeta - ΔP Drukverliezen pascal v Snelheid (zie rekenmethode hieronder ) m/s Dichtheid (ongeveer 1000 ) kg/m Bij een bocht met diameter 1x, een debiet gelijk aan 00 l/u en een Zeta-waarde ( drukverlies.00 Pa (of 0, bar) per meter. ) van 1, bedraagt het Snelheidsberekening : V = Q π r v Snelheid m/s Q Debiet m /s r Binnenstraal van de fitting (zie Binnendiameter pagina 1) m v = 0,000,1 x (0,00) v =, Met een bocht met een diameter van 1 x (d.w.z. een binnenstraal van 0,00 m) en een debiet van 00 l/u (of 0,000 m³/sec.) bedraagt de snelheid, m/sec.. Specifieke technische gegevens

54 Equivalentietabellen Debieteenheden m/u l/u l/min. l/sec. Britse gallon/u Britse gal-lon/ min. Amerikaanse gallon/u Amerikaanse gallon/min , 0, 0,,0 0, ,01 0,000 0,0 0,00 0, 0,000 0, ,01 1, 0,0 1, 0,, , 1 1, 0,00, 0,0 0, ,01 1, 0,0 0,, 0,0 0 1,1 1, 0,00, 0,01 0,0010 0, 0,01 1 0,01 0,, 0,01 0 0, 0 1 Drukeenheden bar mbar Pa kpa mce/mwk mmce/mmwk PSI atm 1, ,00 10, ,0 0, 0,00 1,00 100,00 0,10 0,01 10,0 0,01 0,00 0,00 0,01 1,00 0,00 0,00 0,10 0,00 0,00 0,01 10, ,00 0,10 10,00 0,1 0,01 0,10,10 10,1 1, , 0,10 0,00 0,10,1 0, ,00 0,00 0,00 0,0,0 0, 0,0 0,00 1,00 0,0 1, ,00 10, ,0 1,00

55 S00V / P00V P mm CE Wk P bar 1x 1x 1x 0x x x P Pascal , 0, 0, 0, 0, 0, 10 0, 0, ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 10 0,0 DN Kv (m /h) Zeta 1 x 0,,1 1 x 1, 1,0 1 x, 1, 0 x, 1,0 x,1 1, x 1, 1, ,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h S10V / P10V P mm CE Wk P bar 1x 1x 1x 0x x x P Pascal , 0, 0, 0, 0, 0, 10 0, 0, ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 10 0,0 DN Kv (m /h) Zeta 1 x 1,1 1,0 1 x,0 0, 1 x, 0,1 0 x,01 0, x 10, 0, x, 1, ,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h 10. Specifieke technische gegevens

56 S10V/ P10V P mm CE Wk P bar 1x 1x 1x 0x x x P Pascal , 0, 0, 0, 0, 0, 10 0, 0, ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 10 0,0 DN Kv (m /h) Zeta 1 x 0,,1 1 x 1, 1,0 1 x, 1, 0 x, 1, x,0 1,1 x 1,1 1, ,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h S10V/ P10V P mm CE Wk P bar 1x 1x 1x 0x x x P Pascal , 0, 0, 0, 0, 0, 10 0, 0, ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 10 0,0 DN Kv (m /h) Zeta 1 x 0,0, 1 x 1,,0 1 x,0,1 0 x, 1, x,0 1, x 11,1 1, 100 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h

57 S0V/ P0V P mm CE Wk P bar 1x 1x 1x 0x x x P Pascal , 0, 0, 0, 0, 0, 10 0, 0, ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 10 0,0 DN Kv (m /h) Zeta 1 x 1, 0, 1 x, 0, 1 x, 0, 0 x,0 0, x 1, 0, x 0,1 0, 100 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h S1GV P mm CE Wk P bar 1 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1x-1/ H 1x-1/ H 0x-1/ H x-/ H P Pascal 10 DN 1x- 1/ H 1x- 1/ H 0x- 1/ H x- / H Kv (m /h) Zeta,0 1,,1 1,0, 1,, 1, , 0, 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h Specifieke technische gegevens

58 S1DGV P mm CE Wk P bar 1x 1x 0x P Pascal , 0, 0, 0, 0, 0, 10 0, 0, DN Kv (m /h) Zeta 1 x 1,1,0 1 x 1,0,0 0,00,0, ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 10 0, ,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, ,00 0, , Q l/h S01V/P01V P mm CE Wk P bar x x P Pascal , 0, 0, 0, 0, 0, 10 0, 0, DN Kv (m /h) Zeta x, 0, x 1, 0, ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 10 0,0 0, ,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, ,00 0, , Q l/h

59 S0V/P0V P mm CE Wk P bar 1 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0x-1x 1x-1x 0x-1x x-1x x-1x P Pascal 10 0, 0, ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 10 0,0 DN 0x- 1x 1x- 1x 0x- 1x 1x- 1x x- 1x x- 1x Kv (m /h) Zeta 1, 0, 1, 0,, 0,, 0,,1 0,,1 0, 100 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h 10 DN x- 1x 0x- 1x x- 0x x- 0x x- x Kv (m /h) Zeta, 0,0, 0,,1 0,, 0,0 1,11 0, P mm CE Wk P bar 1 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 1x-1x x-1x 0x-1x x-0x x-0x x-x P Pascal ,0 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h 10. Specifieke technische gegevens

60 SV C P mm CE Wk P bar 1x-1x-1x 0x-1x-0x 0x-1x-1x 0x-0x-0x P Pascal A B , 0, 0, 0, 0, 0, 10 DN 1x- 1x- 1x* 0x- 1x- 0x* 0x- 1x- 1x* 0x- 0x- 0x* Kv (m /h) * Leesrichting: A-B-C Zeta 1,0, 1, 1, 1, 1,0,1, , 0, 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , , Q l/h P mm CE Wk P bar 1x-1x-1x 0x-1x-0x 0x-1x-1x 0x-0x-0x P Pascal SV C , 0, 0, 0, 0, 0, 10 0, 0, A DN 1x- 1x- 1x* 0x- 1x- 0x* 0x- 1x- 1x* 0x- 0x- 0x* Kv (m /h) B Zeta 1,0, 1, 1, 1, 1,0,1, ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, * Leesrichting: A-B-C 10 0, Q l/h 0

61 S10RV/P10RV C A B P mm CE Wk P bar 1 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0x-1x-1x 0x-0x-1x 1x-0x-1x 1x-1x-1x 0x-1x-0x x-1x-x x-0x-x x-0x-x P Pascal 10 0, 0, DN Kv (m /h) Zeta S10RV/P10RV C A B ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h P mm CE Wk P bar 1 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0x-1x-0x 0x-1x-1x 1x-0x-1x 1x-1x-1x x-1x-x 0x-0x-1x x-0x-x x-0x-x P Pascal 10 0, 0, DN Kv (m /h) Zeta 1x-0x- 1x*,1 1,0 0x-1x- 1x*, 0, 0x-0x- 1x*, 0, 1x-1x- 1x*,1 1, 0x-1x- 0x*, 0, x-1x- 10, 0, x* x-0x- x* 10, 0, x-0x- x*,0 0, * Leesrichting: A-B-C 1x-0x- 1x* 1, 1,1 0x-1x- 1x* 1, 1, 0x-0x- 1x* 1,1 1, 1x-1x- 1x* 1, 1, 0x-1x- 0x*,01 1, x-1x- x*, 1, x-0x- x*, 1, x-0x- x*, 0,0 * Leesrichting: A-B-C ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h Specifieke technische gegevens 1

62 S10RV/P10RV C A B P mm CE Wk P bar 1 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0x-1x-1x 0x-1x-0x 0x-0x-1x 1x-0x-1x 1x-1x-1x x-1x-x x-0x-x x-0x-x P Pascal 10 0, 0, DN Kv (m /h) Zeta Gelijke T-koppeling 1x-0x- 1x* 1,0 1,0 0x-1x- 1x* 1,0 1, 0x-0x- 1x* 1, 1, 1x-1x- 1x* 1, 1, 0x-1x- 0x* 1, 1, x-1x- x*, 0, x-0x- x*, 1,1 x-0x- x*, 0, * Leesrichting: A-B-C ,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,01 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0, , Q l/h Tabel van de equivalente lengtes Equivalentie van de drukverliezen tussen een fitting en de lengte van de buis. Bv. een bocht van Ø1 = m buis Ø1. Type fitting Buislengte Diameter Ø 1 Ø 1 Ø 1 Ø 0 Ø Bocht, m m,1 m, m, m, m, m 1, m, m 1, m, m, m, m, m, m, m, m, m, m, m

63 Figuurn Tabel van de Kv-waarden T C Ø 1 Ø 1 Ø 1 Ø 0 Ø Ø S00V 1 C 0, 1,,,1,1 1, C 0,1 1,0,1,0,1 1,0 1 C 1,10,,,00 10,, C 1,1,,1, 10,,1 S10V 1 C 0,1 1,1,,,0 1,1 C 0,0 1,1,,1,01 1, 1 C 0,00 1,0,00,1,0 11,1 C 0, 1,,,0,00 11,0 S0V 1 C 1,1,,0,0 11,00, C 1,1,0,,1 10,,1 S1GV S1DGV S01V 1 C,01,0,, C,001,,, 1 C 1,1 1,1,01 C 1,1 1,, 1 C, 1,0 C, 1,0 T C Ø 1-1 Ø 1-1 Ø 0-1 Ø 0-1 Ø 0-1 Ø C 1,1, 1,,,,0 C 1,0,1 1,1,0,0, S0V T C Ø - 1 Ø - 0 Ø - 1 Ø - 0 Ø - 1 C,1,,11,0 1,111 C,1,,, 1,0 T C Ø 1-1-1* Ø 0-1-1* Ø 0-1-0* Ø 0-0-0* 1 C 1, 1, 1,,1 SV A C B C 1, 1,1 1,,1 1 C 1,1 1,00 1,,1 C 1,1 1, 1,, T C Ø 1-0-1* Ø 1-1-1* Ø 0-1-1* Ø 0-1-0* Ø 0-0-1* Ø -1-* 1 C,1,1,,, 10, C,1,10,1,1,1 10, 1 C 1,0 1, 1, 1,1,1,011 C 1,1 1,0 1,1 1,, 1, 1 C 1,00 1,00 1, 1, 1,, C S10RV A B * Leesrichting: A-B-C C 1, 1, 1,1 1,1 1,1, T C Ø -0-* Ø -0-* 1 C 10,, C 10,,0 1 C,, C,1,1 1 C,, C,1,. Specifieke technische gegevens

64 Figuurn Tabel van de volgens NF EN 1 gemeten Zeta-waarden T C Ø 1 Ø 1 Ø 1 Ø 0 Ø Ø S00V 1 C,1 1,0 1, 1,0 1, 1,0 C,1 1, 1, 1, 1, 1, 1 C 1,0 0, 0,1 0, 0, 1,0 C 1,0 0,0 0, 0, 0, 1,0 S10V 1 C,1 1,0 1, 1, 1,1 1,0 C, 1, 1, 1, 1, 1, 1 C,,0,1 1, 1, 1, C,0,, 1,0 1, 1, S0V 1 C 0, 0, 0, 0, 0, 0, C 0,1 0, 0,0 0, 0, 0, S1GV S1DGV S01V 1 C 1, 1, 1, 1, C 1, 1, 1, 1, 1 C,,01, C,,11,1 1 C 0, 0, C 0,1 0, T C Ø 1-1 Ø 1-1 Ø 0-1 Ø 0-1 Ø 0-1 Ø C 0, 0, 0, 0, 0, 0, C 0,1 0, 0, 0, 0, 0, S0V T C Ø - 1 Ø - 0 Ø - 1 Ø - 0 Ø - 1 C 0,0 0, 0, 0,1 0, C 0,1 0, 0, 0, 0, T C Ø 1-1-1* Ø 0-1-1* Ø 0-1-0* Ø 0-0-0* 1 C, 1, 1,,0 SV A C B C, 1, 1,0,1 1 C, 1, 1,, C, 1, 1,, T C Ø 1-0-1* Ø 1-1-1* Ø 0-1-1* Ø 0-1-0* Ø 0-0-1* Ø -1-* 1 C 1,0 1, 0, 0, 0, 0, C 1,0 1,1 0,0 0,1 0,0 0, 1 C 1,1 1, 1, 1, 1, 1, C 1, 1, 1,1 1,0 1, 1, 1 C 1, 1, 1, 1, 1, 0, S10RV A C B C 1, 1, 1, 1, 1, 0, T C Ø -0-* Ø -0-1 C 0, 0,1 C 0, 0, 1 C 1, 0, C 1,1 0,1 1 C 1,1 0, C 1,1 0, * Leesrichting: A-B-C

65 .. Thermische verliezen voor voorgeïsoleerde buizen Onderstaande tabel en grafiek kunnen gebruikt worden als indicatoren van het warmteverlies (uitgedrukt in Watt per meter) bij voorgeïsoleerde buizen in functie van de temperatuurverschillen tussen het water binnenin de buis en de buitenlucht. De berekeningen zijn gebaseerd op: - een MultiSkin-buis bestaand uit PEX/Al/PEX-lagen; - een isolatie in polyethyleen met een thermische geleidbaarheid van 0,00 W/mK. Temperatuurverschil ( C): water langs binnen / lucht langs buiten Thermisch verlies (W/m 1x + mm Iso 1x + 10 mm Iso Buis (mm) + dikte van de isolatie (mm) 1x + mm Iso 1x + 10 mm Iso 0x + mm Iso 0x + 10 mm Iso 1 1, 1, 1, 1,0,0 1,,11,,,,0,,,,1,1,11,0,,10,,,1,,,,, 10,1,1,, 10,1, 1,1,0 10,0, 1,0, 1, 11, 1, 10,0 1, 11,1 1, 1,0 1,0 11, 1, 1, 1, 1,0 10 1, 1, 1,1 1, 0, 1, 0 1,1,0,,1 0,1, 0,, 1, 1, 1,0, 0,0 1,00,, 1,1, 0,,,0, 101, 1, 0,,0 10,0, 1,1, 0 10,0, 10,,0 1, 11,1 0 1,0 10,00 1, 111, 1, 10, 0 10,1 11, 1, 1,1 1,1 1, 100 1, 1, 11,0 1, 0, 1,0 Thermisch verlies (W/m) 0x+mm Iso Temperatuurverschil ( C) 1x+mm Iso 0x+10mm Iso 1x+mm Iso 1x+10mm Iso 1x+10mm Iso. Specifieke technische gegevens

66 NOTITIES

67 DEEL B Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop. Systeemcertificaties. Legionella-beschermin-. Corrosiebescherming. Spoeling netwerk 1. Druktest 1. Systeemgarantiess

68 DEEL B - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop 1. DRUKTEST Eenmaal geïnstalleerd worden de buizen gecontroleerd op eventuele lekken. Voor wat leidingwater en verwarmingsinstallaties betreft, kan de druktest met water, lucht of inert gas uitgevoerd worden. De gebruikte nietvaste stof en de resultaten van de druktest moeten gedocumenteerd worden in een druktestrapport. Belangrijk: een druktest van het leidingensysteem moet altijd worden uitgevoerd, voordat het systeem verzegeld, geïsoleerd, geschilderd of geïnstalleerd wordt. De druktest moet ook altijd uitgevoerd worden in naleving van de lokale voorschriften. Opmerking: gelet op het risico op corrosievorming dient u er zich na een test met water bij installaties in elektrolytisch verzinkt staal van te vergewissen dat er geen water in de leidingen is achtergebleven, tenzij het de bedoeling is om het systeem kort daarna in gebruik te nemen Druktest van installaties voor leidingwater en sanitair water Druktest met water Belangrijk: de druktest met water waaraan reeds geplaatste leidingwaterbuizen worden onderworpen, wordt uitgevoerd in overeenstemming met de technische fiches van ZVSHK/BHKS. De vloeistof die voor de druktest met water gebruikt wordt, moet van leidingwaterkwaliteit zijn (vrij van olie of andere onzuiverheden), kwestie van elke eventuele contaminatie van de leidingen te vermijden. Na met zuiver water gevuld te zijn, zal de buis naar behoren worden ontlucht. De installateur is verplicht de dichtheid van de verwarmingsbuizen te controleren vóór deze ingewerkt of afgedekt worden met cement, gips of andere materialen. Er moeten manometers worden gebruikt, die een drukverschil van 0,1 bar kunnen meten. De drukmeter moet op het laagste punt van de installatie geplaatst worden. Er worden drie tests gedaan: 1/ Dichtheidstest Deze test is alleen nodig als er in het netwerk fittingen met gepatenteerde O-ring van COMAP (zgn. lekfittingen ) werden gebruikt. In dat geval wordt aanbevolen om het net aan een test met een druk tussen 1 en bar te onderwerpen. Dankzij de gepatenteerde O-ring van COMAP zullen eventueel vergeten te persen fittingen daarbij meteen geïdentificeerd kunnen worden. / Inleidende druktest De druktest wordt gedaan met een druk van ongeveer 1, keer de maximaal toegestane bedrijfsdruk. Het leidingennet moet gedurende 0 minuten onderworpen worden aan een druk van 1, keer de maximaal toegestane bedrijfsdruk. Daarna moet er 10 minuten lang gewacht worden, alvorens het net opnieuw gedurende 0 minuten bloot te stellen aan een druk van 1, keer de maximaal toegestane bedrijfsdruk. Vervolgens moet er opnieuw een test van 0 minuten gebeuren, waarin de druk niet meer dan 0, bar (0,1 bar per minuten) mag dalen en de installatie waterdicht moet blijven. / Hoofddruktest De hoofdtest moet onmiddellijk na de inleidende test gebeuren. Deze test moet uur duren. De druk die bij de inleidende test gemeten werd, mag na uur niet meer dan 0, bar gedaald zijn. De installatie moet volledig waterdicht blijven. Druktest met lucht Belangrijk: een druktest met lucht of inerte gassen moet uitgevoerd worden conform de technische fiches van ZVSHK/BHKS getiteld druktest met lucht of inerte gassen. Om veiligheidsredenen wordt de maximale testdruk vastgelegd op bar, de limietwaarde die ook voor gasbuizen geldt. 1

69 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop Uitvoering 1.. Druktest voor verwarmingsinstallaties en koelsystemen* Belangrijk: doorgaans wordt de druktest met water uitgevoerd, conform de norm DIN-EN DIN-VOB Druktest De installateur is verplicht de dichtheid van de verwarmingsbuizen te controleren vóór deze ingewerkt of afgedekt worden met cement, gips of andere materialen. Er moeten manometers worden gebruikt, die een drukverschil van 0,1 bar kunnen meten. De drukmeter moet op het laagste punt van de installatie geplaatst worden. De verwarmingsinstallatie moet onder waterdruk gezet en ontlucht worden (alsook, indien nodig, beschermd worden tegen vorst). De verwarmingsbuis moet een druktest ondergaan die 1, keer zo groot is als de totale druk van de installatie (statische druk), met tenminste 1 bar overdruk op elk punt van de installatie. Meteen na de uitvoering van de druktest met koud water, moet het koude water opgewarmd worden tot de hoogste warmwatertemperatuur die als berekeningsbasis diende om te bepalen of het systeem ook waterdicht blijft bij hoge temperatuur. De druktest moet uur duren. De druk mag maximum 0, bar zakken. De installatie moet waterdicht blijven. Zodra de verwarming opnieuw is afgekoeld, moet gecontroleerd worden of de buizen en fittingen droog zijn gebleven. De druktest moet ten slotte ook voldoende gedocumenteerd worden. 1.. Druktest voor gasinstallaties De tests van de gasinstallaties moeten uitgevoerd worden volgens de norm EN 1 en in naleving van de lokale technische voorschriften. 1.. Druktest voor vloerverwarmingsinstallaties Belangrijk: de druktest wordt met water verricht, conform de norm DIN. Vooraleer het verwarmingscircuit bedekt wordt met een vloerbekleding, moet de dichtheid ervan gecontroleerd worden (druktest met water). Er moeten manometers worden gebruikt, die een drukverschil van 0,1 bar kunnen meten. De buizen moeten eerst allemaal onder waterdruk gezet en ontlucht worden. De waterdruk moet gemeten worden vlak vóór en vlak na de plaatsing van de vloerbekleding. De testdruk moet 1, keer groter zijn dan de bedrijfsdruk. COMAP raadt aan om de leidingen te testen bij een druk van bar en dat uur lang. Er moet op toegezien worden dat de afsluitkranen voor de collector van de vloerverwarming goed gesloten zijn, zodat de rest van de installatie niet aan de testdruk wordt onderworpen. De testdruk mag maximum 0, bar zakken en de installatie moet waterdicht blijven. Bij de plaatsing van de vloerbekleding moet de bedrijfsdruk gedaald zijn tot de toegestane maximale bedrijfsdruk.. Bij vorst moeten de nodige maatregelen getroffen worden: in dat geval mogen er antivriesproducten gebruikt worden of mag het gebouw verwarmd worden. Wanneer het gebouw niet langer is blootgesteld aan vorst, moeten de antivriesmiddelen volledig uit de buizen verwijderd worden. De installatie moet dan ook minstens drie keer met zuiver water gespoeld worden, kwestie van elke corrosievorming ter hoogte van de metalen elementen van het vloerverwarmingssysteem als gevolg van het gebruik van de antivriesmiddelen te vermijden. *De druktestprotocollen vindt u op de pagina s 1, 1 en 10. 1

70 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop COMAP DRUKTESTPROTOCOL VOOR SANITAIRE INSTALLATIES (volgens DIN 1) - Voor de test gebruikte niet-vaste stof: water Project Werf Bouwheer Installateur (onderneming) Naam van de persoon die de test verricht Start van de test Datum uur Getest stuk van de leiding Werden de buizen gevuld met gefilterd water en volledig ontlucht? Ja Neen Omgevingstemperatuur C Watertemperatuur C Maximale bedrijfsdruk bar Materiaal van de buis Diameter van de buis Ø1 Ø1 Ø1 Ø1 Ø1 Ø0 Ø Ø Ø Ø Ø Ø0 Ø Ø0 Ø Ø Ø.1 Ø. Ø10 Totale lengte van de buis m Type van pershulpmiddel Type van persbek Werden de pers- of schroefdraadfittingen visueel gecontroleerd? Ja Neen Werden de persfittingen geperst of de schroefdraadfittingen vastgedraaid? Ja Neen DICHTHEIDSTEST Wacht na het vullen van het netwerk 0 minuten, alvorens de temperatuur te kalibreren. Testdruk (tussen 1 en bar): Voer een visuele controle van het netwerk uit of gebruik de manometer. Bleek er tijdens de druktest sprake van een ontoereikende dichtheid? Ja Neen DRUKTEST (inleidende druktest) Zorg voor een druk van ongeveer 1, keer de maximaal toegestane bedrijfsdruk. Druk aan het begin van de test bar uur Stop na 0 minuten 10 minuten lang met de test en test het systeem daarna opnieuw gedurende 0 minuten. Testdruk (0 minuten na het begin van de test) bar uur Testdruk (0 minuten na het begin van de test) bar uur Drukverlies per minuten bar (max. 0,1 bar per minuten en max. 0. bar in totaal) Bleek er tijdens de druktest sprake van een ontoereikende dichtheid? Ja Neen Werd het maximale drukverlies tijdens de druktest overschreden? Ja Neen DRUKTEST (hoofdtest) Moet onmiddellijk na de inleidende test worden verricht (en dat uur lang) Testdruk (aan het begin van de hoofdtest) bar uur Testdruk (na uur) bar uur (Het drukverlies mag niet groter zijn dan 0, bar.) Bleek er tijdens de druktest sprake van een ontoereikende dichtheid? Ja Neen Bij vorst moeten de nodige maatregelen getroffen worden (in dat geval mogen er antivriesproducten gebruikt worden of mag het gebouw verwarmd worden).. Werd er een antivriesmiddel aan het water toegevoegd? Ja Neen Zo ja, moet de installatie minstens keer met zuiver water gespoeld worden. Werden de buizen minstens keer gespoeld? Ja Neen Plaats Datum Handtekening bouwheer Handtekening installateur 1

71 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop COMAP DRUKTESTPROTOCOL VOOR SANITAIRE INSTALLATIES (volgens DIN 1) - Voor de test gebruikte niet-vaste stof: perslucht of inert gas 1. Druktest Project Werf Bouwheer Installateur (onderneming) Naam van de persoon die de test verricht Start van de test Datum uur Getest stuk van de leiding Werden de buizen gevuld met gefilterd water en volledig ontlucht? Ja Neen Omgevingstemperatuur C Voor de test gebruikte niet-vaste stof Droge perslucht Stikstof Koolstofdioxide Materiaal van de buis Diameter van de buis Ø1 Ø1 Ø1 Ø1 Ø1 Ø0 Ø Ø Ø Ø Ø Ø0 Ø Ø0 Ø Ø Ø.1 Ø. Ø10 Totale lengte van de buis m Type van pershulpmiddel Type van persbek Werden de pers- of schroefdraadfittingen visueel gecontroleerd? Ja Neen Werden de persfittingen geperst of de schroefdraadfittingen vastgedraaid? Ja Neen DICHTHEIDSTEST Testdruk van 110 mbar: Minimumduur van de lektestperiode van 0 minuten bij een buiscapaciteit tot 100 liter. Per extra 100 liter moet de duur van de test verlengd worden met 10 minuten. Duur van de testperiode litres Durée de la période de test heure Gelieve te wachten op de kalibratie van de temperatuur en de inerte staat van de plastic materialen, alvorens verder te gaan met het testprotocol. Voer een visuele controle van het netwerk uit of gebruik de manometer. Bleek er tijdens de druktest sprake van een ontoereikende dichtheid? Ja Neen DRUKTEST Gelieve te wachten op de kalibratie van de temperatuur en de inerte staat van de plastic materialen, alvorens verder te gaan met het testprotocol. Druktest (duur 10 min.) DN 0 (Ø mm) : max. bar DN > 0 (Ø mm) : max. 1 bar Voer een visuele controle van het netwerk uit of gebruik de manometer. Bleek er tijdens de druktest sprake van een ontoereikende dichtheid? Ja Neen Plaats Datum Handtekening bouwheer Handtekening installateur 1

72 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop COMAP DRUKTESTPROTOCOL VOOR VERWARMINGSINSTALLATIES (volgens DIN 10) - Voor de test gebruikte niet-vaste stof: water Project Werf Bouwheer Installateur (onderneming) Naam van de persoon die de test verricht Start van de test Datum uur Getest stuk van de leiding Werden de buizen gevuld met gefilterd water en volledig ontlucht? Ja Neen Omgevingstemperatuur C Watertemperatuur C Maximale bedrijfsdruk bar Materiaal van de buis Diameter van de buis Ø1 Ø1 Ø1 Ø1 Ø1 Ø0 Ø Ø Ø Ø Ø Ø0 Ø Ø0 Ø Ø Ø.1 Ø. Ø10 Totale lengte van de buis m Type van pershulpmidde Type van persbek Werden de pers- of schroefdraadfittingen visueel gecontroleerd? Ja Neen Neen Werden de persfittingen geperst of de schroefdraadfittingen vastgedraaid? Ja Non DICHTHEIDSTEST Wacht na het vullen van het netwerk 0 minuten, alvorens de temperatuur te kalibreren. Testdruk (tussen 1 en bar): Voer een visuele controle van het netwerk uit of gebruik de manometer. Bleek er tijdens de druktest sprake van een ontoereikende dichtheid? Ja Neen DRUKTEST (hoofdtest) Zorg voor een druk van ongeveer 1, keer de maximaal toegestane bedrijfsdruk. Druk aan het begin van de test bar uur Temperatuur van het water C (Stop de test na uur). Druk aan het einde van de test bar uur Werd er tijdens de test een lek opgemerkt? Ja Neen Werd het maximale drukverlies (0, bar) tijdens de druktest overschreden? Ja Neen Bij vorst moeten de nodige maatregelen getroffen worden (in dat geval mogen er antivriesproducten gebruikt worden of mag het gebouw verwarmd worden). Werd er een antivriesmiddel aan het water toegevoegd? Ja Neen Zo ja, moet de installatie minstens keer met zuiver water gespoeld worden. Werden de buizen minstens keer gespoeld? Ja Neen Plaats Datum Handtekening bouwheer Handtekening installateur 10

73 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop. SPOELING VAN HET NETWERK Voordat ze in gebruik genomen worden, moeten alle buizen zorgvuldig gespoeld worden om alle substanties en vreemde stoffen van het binnenoppervlak van de buizen te verwijderen en hygiëneproblemen en door corrosie veroorzaakte schade zoveel mogelijk te voorkomen. Leidingwaterbuizen moeten zo snel mogelijk na hun installatie alsook na de druktest gespoeld worden. Koud- en warmwaterbuizen zullen apart, periodiek en onder druk gespoeld worden met een mengeling van lucht en water (norm DIN 1, Deel ). Voor het spoelen van de buizen zal er water van een met leidingwater vergelijkbare kwaliteit gebruikt worden, kwestie van elke contaminatie van de leidingen te voorkomen.. LEGIONAIRSZIEKTE De legionellabacterie komt voor in alle zoet water, dus ook in leidingwater. De bacterie kan echter alleen groeien en gevaarlijk worden onder een aantal specifieke omstandigheden, die vooral te maken hebben met het ontwerp en het onderhoud van de installatie en niet met het type buis dat in de installatie gebruikt wordt. De temperatuur van het water speelt hierin een doorslaggevende rol. De bacterie blijft namelijk ongevaarlijk beneden een temperatuur van C. Een temperatuur van 0 C leidt daarentegen tot risicosituaties. Verder heeft de bacterie een hekel aan stromend water. Het grootste gevaar situeert zich bij water tussen en 0 C dat verneveld wordt. Wanneer de omstandigheden gunstig zijn voor een ontwikkeling van de bacterie (oude buizen, aangetast door corrosie) buiten de zone waar we deze in slapende toestand kunnen aantreffen of waar de bacterie vernietigd wordt, mogen we vrezen voor een wildgroei. De COMAP-buis is bestand tegen corrosie dankzij de gladde binnenwand van de vernette buis. De enige te treffen maatregelen luiden dus als volgt: 1. Druktest. Spoeling netwerk. Legionella-beschermin- Stel de temperatuur van de heetwaterinstallatie zodanig in dat de buizen die van aan de installatie vertrekken, onder de 0 C blijven en dat de retourtemperatuur 0 C bedraagt, en zorg ervoor dat verlagingsvermenging zo dicht mogelijk bij het afnamepunt van het water gebeurt (zoals de douche). Spoel alle buizen regelmatig met voldoende warm water en zeker na een lange afwezigheid. Ledig de niet-gebruikte stukken buis. Vermijd stilstaand water.. 11

74 DEEL B - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop. CORROSIE Er bestaan verschillende soorten van corrosie: chemische corrosie, elektrochemische corrosie, lokale interne en externe corrosie, zwerfstroomcorrosie, enz. Over het algemeen hebben al deze types van corrosie een erg specifieke chemische of mechanische oorsprong. Het volgende hoofdstuk reikt enkele eenvoudige indicaties aan om u te helpen, problemen te vermijden. Elektrochemische corrosie LElektrochemische corrosie zal zich enkel voordoen onder de volgende omstandigheden: - een verschil in elektrochemisch potentieel tussen beide bestanddelen; - de aanwezigheid van een geleidende niet-vaste stof (elektroliet), zoals water; - de aanwezigheid van zuurstof, O. Verder moeten we hier een onderscheid maken tussen verwarmings- en watertoevoerinstallaties. Als ze correct geplaatst werden en op de juiste manier gebruikt worden, zullen verwarmingsinstallaties maar weinig zuurstof bevatten: ze zullen bijgevolg maar weinig corrosie vertonen. Dit in tegenstelling tot leidingwaterinstallaties, waarin de zuurstofconcentratie bijzonder hoog is en zelfs tegen het verzadigingspunt aanleunt. Daarom is het van essentieel belang om de minst edele bestanddelen - vanuit metallurgisch opzicht gesproken - stroomopwaarts te voorzien en de meest edele stroomafwaarts. Zo kunnen er bv. vertakkingen met buizen in roestvrij staal worden geïnstalleerd vanaf een leiding bestaande uit buizen in elektrolytisch verzinkt staal. Daarvoor zal een fitting in non-ferrometaal of kunststof gebruikt kunnen worden (zie de norm DIN 1). Een andere belangrijke factor is de verhouding tussen het oppervlak van het edele metaal en dat van het minder edele metaal. Hoe groter dit cijfer, hoe hoger het corrosiepercentage. Daarom wordt ook aanbevolen om het gebruik van verlengstukken en fittingen in elektrolytisch verzinkt staal zoveel mogelijk te vermijden en in plaats daarvan eerder te opteren voor accessoires in roestvrij staal, messing of brons. Zwerfstromen Zwerfstroomcorrosie komt maar zelden voor en is onmiddellijk herkenbaar, omdat dit type van corrosie aan de buitenkant van de buis ontstaat in de vorm van een naar binnen gerichte, kegelvormige krater. Zwerfstroomcorrosie heeft gelijkstroom nodig, die het metaal in een anode verandert. De stroom die ondanks de troffen isolatiemaatregelen tot in de grond kan doordringen en zich kan verspreiden over de omliggende metalen structuren, zoals een watertoevoerinstallatie, doorkruist een welbepaalde lengte van het systeem, alvorens naar de grond terug te keren. Om tot in het leidingenstelsel te kunnen doordringen, heeft de lekstroom een ingangspunt nodig, waar de beschermende bekleding van de buis of fitting beschadigd is of ontbreekt. Het is omwille van deze reden dat metalen buizen geaard dienen te worden (zie de voorschriften ter zake van de EU). Gelijkstroominstallaties zijn gewoonlijk niet bestemd voor een vorm van huishoudelijk gebruik waarvoor wisselstroom niet echt een probleem betekent. Uit de sinds jaren gevoerde studies blijkt dat de door zwerfstromen veroorzaakte problemen zich slechts sporadisch manifesteren en niet afhankelijk zijn van het gebruikte materiaal. Koper Interne corrosie De fysische en chemische eigenschappen van leidingwater kunnen bij interne corrosie door koper aangetast worden. En al naargelang van de eigen samenstelling kan ook het leidingwater zelf aan de basis van de corrosievorming liggen. Koper wordt evenwel niet gecorrodeerd door glycolhoudend, gedemineraliseerd of gedistilleerd water. Externe corrosie Koper is een erg corrosiebestendig metaal. Bij gebruik van koper hoeven er dus geen corrosiewerende beschermingselementen voorzien te worden. 1

75 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop. Corrosiebescherming 1

76 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop.1. Interne corrosie Verwarmingsinstallaties Bij gebruik van fittingen en materiaal van een hoge kwaliteit kan vermeden worden dat zuurstof binnendringt in verwarmingsinstallaties met een gesloten circuit. Tijdens het vullen van de installatie wordt een kleine hoeveelheid zuurstof in het water direct geabsorbeerd door het binnenoppervlak van de buis, waar zich een dunne laag ijzeroxide vormt: hierdoor is er geen corrosievorming meer mogelijk. Het hiermee gepaard gaande dikteverlies van de wand geldt daarbij als verwaarloosbaar. Het water van het verwarmingscircuit is na deze reactie zo goed als ontdaan van alle zuurstof. Koper De buizen en fittingen in koper zijn geschikt voor alle verwarmingsinstallaties met een gesloten of open circuit. Gemengde installaties: Koper kan bij gemengde installaties gebruikt worden in combinatie met andere materialen in eender welk stuk van het leidingennet. Andere mogelijke combinaties Elektrolytisch verzinkt staal - koper - roestvrij staal. Gemengde installaties: Deze combinaties van metalen zijn mogelijk zonder enige beperking in alle systemen die met een gesloten circuit werken. Additieven Als preventieve maatregel tegen de ongeoorloofde absorptie van zuurstof kunnen er zuurstofinhibitoren aan het water van verwarmingscircuits toegevoegd worden. Gelieve daarbij wel altijd de gebruiksaanwijzing van de leverancier te respecteren. (Leiding)waterinstallaties Koper De fysische en chemische eigenschappen van leidingwater kunnen bij interne corrosie door koper aangetast worden. En al naargelang van de eigen samenstelling kan ook het leidingwater zelf aan de basis van de corrosievorming liggen. Het gebruik van koper voor een installatie hangt af van het zoutgehalte van het leidingwater dat een door de bevoegde instanties en geldende regelgeving bepaalde drempelwaarde niet mag overschrijden. Als die drempelwaarde niet is bereikt en de eigenschappen van het leidingwater geen afbreuk doen aan het koper, kan er een sanitaire installatie met koper gerealiseerd worden. 1

77 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop Gemengde installaties Het gedrag van roestvrij staal ten opzichte van corrosie blijft ongewijzigd in gemengde installaties, ongeacht de stroomrichting van het water (geen vooraf bepaalde richting). Bij gemengde installaties mag er in eender welk stuk roestvrij staal gebruikt worden. Een verkleuring te wijten aan de afzetting van vreemde bijtende stoffen geldt daarbij niet als teken voor een corrosie van het roestvrije staal. Roestvrij staal kan bij een gemengde installatie ook in combinatie met eender welke koperlegering (brons, koper of messing) gebruikt worden. Roestvrij staal is niet beducht voor corrosie bij contact. Voor zogenaamde gemengde installaties (waarbij verschillende metalen in eenzelfde netwerk worden verwerkt) is het belangrijk dat het meest edele metaal stroomafwaarts van de installatie wordt gebruikt (in functie van de stroomrichting van de niet-vaste stof)... Externe corrosie Algemeen Externe corrosievorming binnenin gebouwen komt maar zelden voor, aangezien hier bepaalde voorwaarden voor vervuld dienen te zijn. Dat neemt echter niet weg dat installaties wel gedurende vrij lange periodes blootgesteld kunnen zijn aan een ongewenste infiltratie van regen of vocht die voor problemen kan zorgen. Het treffen van de nodige maatregelen in dergelijke situaties is een verantwoordelijkheid die op de schouders van de exploitanten en plaatsers van de installatie berust. Alleen een gepaste bescherming tegen corrosie kan immers voor een permanente preventie zorgen. Die kan bestaan uit het gebruik van isolatie met een gesloten celstructuur die dan onder omstandigheden geplaatst moet worden, die een perfecte dichtheid garanderen. Klassieke of metaalhoudende verven zullen eveneens een minimale corrosiewerende bescherming bieden. We raden dus aan om systematisch een anticorrosiebescherming aan te brengen op de buizen, wanneer de omstandigheden corrosievorming in de hand werken (vochtige ruimte, kruipruimte, enz.). Koper Koper is een erg corrosiebestendig metaal. Bij gebruik van koper hoeven er dus geen corrosiewerende beschermingselementen voorzien te worden. Niettemin is het in sommige situaties toch nodig om koper te beschermen tegen de corrosie die veroorzaakt zou kunnen worden door sulfaten, nitraten en ammoniak. Zo moeten de buizen voor gastoepassingen wel tegen corrosie beschermd worden.. Corrosiebescherming - 1

78 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop.. Belang van het gebruik en de behandelingen Algemeen Corrosie kan zich voordoen als gevolg van een slecht ontwerp van installaties of gebruiksfouten. De volgende punten dienen dan ook in aanmerking genomen te worden: Warmteoverdracht (bv. met behulp van een verwarmingslint) Warmteoverdrachten van buiten naar binnen toe moeten vermeden worden, omdat ze een film kunnen doen ontstaan in de binnenwand van de buis. Deze film kan de concentratie aan chloride-ionen vergroten, wat kan leiden tot corrosievorming in kritieke concentraties. 1

79 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop. CERTIFICERINGEN De assortimenten fittingen van COMAP zijn door tal van Europese instanties gecertificeerd..1. SkinPress Certificering ATG CSTB ATEC DVGW DVGW Gastec KIWA KOMO TSU TSU VTT SINTEF ETA SITAC EN Toepassing Leidingwater Gas Gas Sanitair ver-warming Leidingwater Leidingwater Ver-warming Gas Sanitair ver-warming Leidingwater Leidingwater Leidingwater Leidingwater Sanitair ver-warming Landen België Frankrijk Duitsland Duitsland Nederland Nederland Nederland Slowakije Slowakije Finland Noor-wegen Dene-marken Zweden Europa SkinPress SkinPress Gaz SkinPress PPSU GAMMA S SkinPress DZR MultiSkin MultiSkin Gaz MultiSkin BetaSkin. Corrosiebescherming MultiSkin SkinPress SYSTEMEN MultiSkin SkinPress DZR MultiSkin SkinPress PPSU MultiSkin Gaz SkinPress Gaz BetaSkin SkinPress BetaSkin SkinPress PPSU. Systeemcertificaties 1

80 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop.. PexPress Certificering CSTB ATEC SKZ Toepassing Sanitair verwarming Leidingwater Landen Frankrijk Duitsland GAMMES PexPress BetaSkin Systeem 1

81 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop. Systeemcertificaties 1

82 10 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop

83 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop. 10 JAAR GARANTIE OP DE COMAP-SYSTEMEN TOEPASSINGSVOORWAARDEN Op haar buizen (koper, PER, meerlagen en elektrolytisch verzinkt/roestvrij staal) en bijbehorende fittingen (SkinPress) biedt COMAP een fabrieksgarantie van 10 jaar tegen elk schadegeval waarvoor de onderneming aansprakelijk kan worden gesteld. Om een beroep te kunnen doen op deze garantie, moeten de volgende voorwaarden vervuld zijn: 1 Alle producten (collectoren, buizen, polystyreen platen, fittingen, pershulpmiddelen, koppelingsaccessoires en andere aanvullende onderdelen uit het assortiment) die men voor de door de huidige garantie gedekte installatie nodig heeft, zijn afkomstig uit het COMAP-gamma en worden gebruikt voor de toepassingen die gespecificeerd worden in de door CSTB geformuleerde technische adviezen of, bij gebrek hieraan, in de commerciële documentatie van COMAP. De installatie werd uitgevoerd volgens de geldende regels van goed vakmanschap (EN, NF, DTU of CPT) of, bij gebrek hieraan, volgens de operationele instructies die in de technische handleidingen en commerciële documentatie van COMAP beschreven worden. Vallen niet onder de garantie: eventuele gebreken die te wijten zijn aan externe oorzaken (doorboring, vorst, mechanische compressie, enz.). Bovendien dient de plaatsing absoluut door een vakman te zijn gebeurd (waarvan het inschrijvingsnummer en de factuur absoluut moeten kunnen worden voorgelegd). De garantietermijn begint te lopen vanaf de datum van voltooiing van de installatie van de betroffen producten die aangegeven wordt op het bijgevoegde garantiecertificaat en geldt voor een periode van 10 jaar. Het certificaat moet naar behoren worden ingevuld en aan COMAP worden terugbezorgd (op het hiertoe vermelde adres) binnen een termijn van maximum maanden na de bij vermelde datum. Het aldus ingediende verzoek wordt geregistreerd en gearchiveerd door COMAP en een door COMAP tegengetekend exemplaar wordt als bewijs aan de aanvrager terugbezorgd. De aanvrager zal dit exemplaar moeten kunnen voorleggen, wil hij gebruikmaken van de garantie. Als COMAP zich in haar commerciële documentatie akkoord verklaart met een bewerking die nog niet is voorzien in de teksten die de geldende regels van goed vakmanschap bepalen, dan leidt de naleving van de door COMAP voorgeschreven werkwijze er de facto toe dat de huidige garantie ook voor de aldus uitgevoerde bewerking zal gelden. Zo wordt meer bepaald de inbouw van persfittingen door COMAP alleen toegestaan voor aftakkingen of aanboringen (geen verlengingen of vingerlassen in vloeren of wanden voor niet-koperen buizen). Daarbij wordt dan wel gevraagd om de fitting te omwikkelen met een vet of klevend lint, kwestie van te vermijden dat de fitting in direct contact kan komen met het bekledingsmateriaal. De elementen die hierdoor betroffen zijn, zijn de T-koppelingen, de te persen buizen voor verwarmingssystemen in MultiSkin en PER alsook de rechte moffen voor de reparatie van vloerverwarmingsbuizen. Van schroefdraad voorziene fittingen mogen daarentegen niet ingewerkt worden in bekledingsmaterialen. In het specifieke geval van de persfittingen kan alleen het gebruik van originele COMAP-fittingen in combinatie met de door COMAP verkochte (niet-koperen) buizen en machines ervoor zorgen dat het systeem valt onder de geboden garantie van 10 jaar. Er zal in dat geval bovendien ook gevraagd worden om de nodige documenten voor te leggen, waaruit blijkt dat de gebruikte pershulpmiddelen het vereiste onderhoud hebben gekregen, zoals gepreciseerd in hun technische handleidingen. * Voor het specifieke geval van de koperen persfittingen geldt de geboden garantie alleen voor koperen buizen die voldoen aan de norm EN 10 of aan een eventuele bijzondere specificatie die in de COMAP-documentatie zou worden vermeld. Bij twijfel is alleen de technische ondersteuningsdienst van het Departement Sanitaire en Verwarmingssystemen van COMAP Frankrijk of het door deze laatste opgeleide personeel gemachtigd om inlichtingen te verstrekken over de te volgende werkwijze. Elk schadegeval moet binnen dagen na kennisname van het probleem worden gemeld. Dat kan uitsluitend per aangetekende brief met ontvangstbewijs of per fax verstuurd naar COMAP BeLux Alsembergsesteenweg 1 Dworp Zodra het schadegeval in kwestie wordt ontdekt, moeten er ook bewarende maatregelen getroffen worden om de gevolgen ervan zoveel mogelijk te beperken. 11. Systeemcertificaties. Systeemgarantiess

84 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop Bij vaststelling van een inbreuk op een van bovenstaande bepalingen zullen de verplichtingen van COMAP in het kader van deze garantie automatisch komen te vervallen. 10 De garantie dekt geen indirecte gevolgen van schadegevallen, zoals exploitatieverliezen, schadevergoedingen, het niet kunnen genieten van een goed of verliezen van roerende of onroerende waarde, zonder dat deze opsomming hier beperkend is bedoeld. 11 De garantie dekt de vervanging van het door een expert defect verklaarde materiaal dat tot het schadegeval leidde, alsook de redelijke kosten die verband houden met het herstel van de beschadigde ruimten in de staat waarin deze zich bevonden vóór het schadegeval en waarvan de waarde in aanwezigheid van de partijen door experts zal worden bepaald. 1 In voorkomend geval behoudt COMAP zich het recht voor om een beroep te doen op een onderneming van haar keuze voor de tussenkomst en het herstel in de oorspronkelijke staat van het systeem dat het voorwerp uitmaakt van de klacht. 1 Wat de in aanmerkingneming van de schade betreft, heeft COMAP haar eigen beroepsaansprakelijkheidsverzekering waarvan het attest op verzoek kan worden voorgelegd. 1 Alle niet-schriftelijke afspraken over clausules die niet in de huidige toepassingsvoorwaarden worden gestipuleerd, zullen als ongeldig worden beschouwd. 1 Deze garantie is gekoppeld aan het op het certificaat beschreven project. Bij een eventuele herverkoop van het gebouw zal de garantie bijgevolg komen te vervallen. Deze garantie geldt voor een geïdentificeerde bouwplaats, op een geïdentificeerde datum en blijft zelf gelden bij een eventuele latere staking van haar activiteiten door COMAP. 1 Voor elke andere clausule die niet is opgenomen in de voorgaande paragrafen, verwijzen we naar de algemene verkoopvoorwaarden bij het COMAP-tarief die van kracht zijn op de datum van de melding van het schadegeval. 1 Onder de hierboven beschreven voorwaarden kan COMAP aansprakelijk worden gesteld ten belope van per schadegeval en per jaar. 1 Elk verzoek tot in aanmerkingneming van de huidige garantie zal alleen kunnen gebeuren via tussenkomst van de verzekeringsmaatschappijen in naleving van hun eigen procedures. Zo zal met name de installateur bij een schadegeval hiervan eerst melding moeten maken bij zijn eigen verzekeringsmaatschappij en COMAP dienen te verwittigen zoals hierboven gespecificeerd. Reparaties zullen pas verricht kunnen worden nadat een door de verzekeringsmaatschappij van COMAP gemachtigde expert ter plaatse is geweest en er groen licht voor gegeven heeft. Zo niet zal er geen rekening mee gehouden worden en zal de huidige garantie komen te vervallen.. 1

85 DEEL D - Ingebruikneming en ondersteuning na verkoop 1. Systeemgarantiess

86 Contact COMAP BeLux Alsembergsesteenweg 1 DWORP - BELGIUM COMAP Nederland Asterweg HM Amsterdam + (0) 1 01 [email protected] Tel: Fax: