RADIOTHERAPIE BIJ HOOFDHALSKANKER

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "RADIOTHERAPIE BIJ HOOFDHALSKANKER"

Transcriptie

1 RADIOTHERAPIE BIJ HOOFDHALSKANKER Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker.

2 INHOUD 2 Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Hoofdhalskanker en radiotherapie 4 Waarom bestraling? 4 Uitwendige bestraling 4 Bestraling in combinatie met chemotherapie 5 Met wie heeft u te maken? 5 2 Voor de behandeling van start gaat 6 Uw eerste afspraak in het Antoni van Leeuwenhoek 6 Consult met uw radiotherapeut of PA 6 Tandarts 6 Receptiebalie Radiotherapie 7 Gesprek met de medewerker voorlichting 7 Masker 7 Scans 7 Eerste bestralingsafspraak 8 Bestralingstijden 8 Op tijd komen 8 Vragenlijst 8 3 Uw behandeling in de praktijk 9 Aanmelden 9 Afsprakensticker 9 De bestraling 9 Controles 10 Controleren van bloedwaarden bij chemoradiatie 10 Diëtist 11 Mondhygiënist 11 Na afloop van de bestraling 11 Uw huisarts 11 Contact opnemen 11 Hoe heeft u uw behandeling ervaren? 11 Klachtenprocedure 11 4 Bijwerkingen en adviezen 12 Droge mond, smaakverlies en slikklachten 12 Stijfheid kaakgewricht 13 Prikkelhoest en kortademigheid 13 Vermoeidheid 14 Huidklachten 14 Tandbederf 14 Haaruitval 14 Op de lange termijn 14 5 Begeleiding en revalidatie 15 Begeleiding en ondersteuning 15 Revalidatie 15 Niet-Meer-Roken poli 15 Intimiteit, seksualiteit en kanker 16 Activiteitenbegeleiding 16 Arbeidsrevalidatie 16 Thuiszorg 16 6 Waar kunt u meer informatie krijgen? 17 Stichting Klankbord 17 Voorlichtingscentrum 17 KWF Kankerbestrijding 17 Internet 17 7 Betrokken bij de kern van kanker 18 Vrijwilligers 18 Biobank 18 Antoni van Leeuwenhoek Foundation 18 8 Over het Antoni van Leeuwenhoek 19 Radiotherapie in Amsterdam en Hoofddorp 19 Openbaar vervoer 19 Taxivervoer en vervoerskostenregeling 20 Parkeren 20 Gast-Huis 20 Stiltecentrum 21 Winkel met restauratie 21 Internet 21 Rolstoelen 21 9 Telefoonnummers 22 De belangrijkste punten samengevat 23

3 PERSOONLIJKE GEGEVENS Uw naam Uw bestralingsschema ziet er als volgt uit Totaal aantal bestralingen Aantal dagen per week Aantal weken Uw radiotherapeut of PA Bereikbaar via telefoonnummer Uw bestralingstoestel Bereikbaar via telefoonnummer Radiotherapie Hoofddorp

4 HOOFDSTUK 1 HOOFDHALSKANKER EN RADIOTHERAPIE Waarom bestraling? Bij u is een kwaadaardige tumor in het hoofdhalsgebied geconstateerd. Een kwaadaardige tumor is een gezwel dat kan ingroeien in de omringende weefsels. Via bloed- en lymfebanen kan een tumor ook uitzaaien naar plaatsen elders in het lichaam. Het uitgangspunt van de radiotherapie is dat het erfelijk materiaal in de kankercel, het DNA, door de bestraling beschadigd wordt. Gezonde, normale cellen herstellen hierna weer snel, maar kankercellen kunnen van deze beschadiging van het DNA niet goed herstellen. Door vaak te bestralen zullen de kankercellen afgebroken worden. In bepaalde gevallen zal er tijdens de behandelperiode ook chemotherapie worden gegeven. We noemen dit chemoradiatie. Het is mogelijk dat u na een operatie bestraald moet worden. Hiermee wordt de kans kleiner dat er weer een tumor gaat groeien in het oorspronkelijke gebied. Radiotherapie kan ook dienen om de klachten van een tumor, zoals pijn, zwelling of bloeding te verlichten. Uitwendige bestraling Bij uitwendige bestraling wordt het te behandelen gebied van buitenaf, door de huid heen bestraald. De straling waarmee u behandeld gaat worden, is een hoog energetische röntgenstraling. De straling wordt opgewekt in het bestralingstoestel. Door de hoge energie en de huidige technieken is het mogelijk om met heel gerichte stralingsbundels te behandelen. Ter voorbereiding op de bestralingen wordt er een CT-scan gemaakt. Met behulp van deze CT-scan wordt het exacte bestralingsgebied bepaald. Hierna wordt berekend hoe de tumor zo een hoog mogelijke dosis kan krijgen, terwijl het gezonde weefsel zoveel mogelijk gespaard wordt. Dit heet het bestralingsplan. Het bestralingstoestel kan in een hele cirkel om u heen draaien, zodat u uit elke gewenste hoek bestraald kan worden. Zo kunt u zelfs van onderaf, door de tafel heen, bestraald worden. In de kop van het bestralingstoestel zitten afdekkingslamellen, waardoor de delen waar de straling niet mag komen, afgeschermd kunnen worden. Deze afdekkingslamellen hoort u schuiven als u op het toestel ligt. Van de bestraling voelt u niets. De bestraling duurt slechts enkele minuten. U bent ongeveer een kwartier in de bestralingsruimte. Afhankelijk van het bestralingsschema wordt u een tot zeven weken bestraald. Bestralingen vinden plaats op werkdagen. 4

5 Bestralingstoestel Bestraling in combinatie met chemotherapie Er kan door uw radiotherapeut of PA besloten worden om in dezelfde periode van de bestraling ook chemotherapie te geven. Dit wordt chemoradiatie genoemd. Bij de chemotherapie wordt het kankerdodend medicijn Cisplatin toegediend. Dit leidt tot een versterkt effect van de bestraling. Er kan gekozen worden voor een schema waarin in zes weken 35 bestralingen worden gegeven. De laatste vijf weken zal er op vrijdag steeds twee maal op een dag bestraald worden. De eerste vijf weken wordt elke keer voorafgaand aan de bestraling, een lage dosis chemotherapie gegeven. Bij een ander schema wordt er om de drie weken een hogere dosis Cisplatin wordt gegeven. Hiervoor is een korte opname nodig in ons ziekenhuis. Ook hier bestaat de behandeling uit 35 bestralingen. Met wie heeft u te maken? U wordt behandeld door een radiotherapeut-oncoloog of physician assistant (PA). Tevens is het mogelijk dat uw behandelaar nog in opleiding is tot radiotherapeutoncoloog of PA. In de opleidingsfase is er structureel overleg met en begeleiding door de opleidende radiotherapeut-oncoloog. Een radiotherapeut-oncoloog, wij gebruiken vaak de term radiotherapeut, is een medisch specialist die patiënten met kanker behandelt met straling. Een PA heeft een masteropleiding afgerond na een medische HBO-studie. Een PA kan zelfstandig patiënten zien, maar heeft nauw overleg met een radiotherapeut. De PA is specifiek opgeleid voor het behandelen van patiënten met kanker in het hoofdhalsgebied. In deze behandelwijzer wordt steeds gesproken over radiotherapeut of PA, ook als uw behandelaar nog in opleiding is. Bij het bestralingstoestel wordt de bestraling uitgevoerd door radiotherapeutisch laboranten of radiotherapeutisch laboranten in opleiding, onder supervisie van gediplomeerden. 5

6 HOOFDSTUK 2 VOOR DE BEHANDELING VAN START GAAT Uw eerste afspraak in het Antoni van Leeuwenhoek Bij uw eerste bezoek aan ons ziekenhuis wordt u ingeschreven. Heeft u een consult met een van onze radiotherapeuten in een ander ziekenhuis gehad, dan kunt u zich direct melden bij de afdeling Radiotherapie. Daar wordt uw inschrijving compleet gemaakt. U krijgt een sticker met uw persoonlijke gegevens mee. Hiervoor dient u bij zich te hebben: een geldig legitimatiebewijs met uw burgerservicenummer uw zorgverzekeringspas. Consult met uw radiotherapeut of PA Wij adviseren u om bij alle consulten en gesprekken iemand mee te nemen. Zo kunt u later met elkaar nog napraten over wat er is verteld. Mist u informatie of is iets niet helemaal duidelijk, aarzel dan niet uw vragen te stellen. Er is voor u een afspraak gemaakt met een radiotherapeut of PA. Deze heeft al uw medische gegevens zoals die door de verwijzende specialist zijn vastgesteld. Ondanks deze informatie zal uw radiotherapeut of PA u toch opnieuw vragen stellen over uw ziekte. Meestal wordt er ook een gericht lichamelijk onderzoek gedaan om een indruk te krijgen van uw lichamelijke gesteldheid. Indien nodig worden nog aanvullende onderzoeken aangevraagd. In het gesprek hoort u hoe uw behandeling er uit zal gaan zien en hoeveel keer u naar verwachting bestraald gaat worden. Ook zal het doel van de behandeling uitgelegd worden, en wat de eventuele bijwerkingen zullen zijn. Indien u samen met uw radiotherapeut of PA besloten heeft om over te gaan tot een behandeling krijgt u een brief thuis met de afspraken voor de voorbereiding op de bestraling. Het kan ook voorkomen dat u direct uw afspraken krijgt of daarover gebeld wordt. Voor eventuele onderzoeken of behandelingen in studieverband, zal schriftelijk uw toestemming worden gevraagd. Tandarts Wanneer de kaak of speekselklieren in het bestralingsgebied liggen, krijgt u een afspraak met een tandarts van het Antoni van Leeuwenhoek. Deze bekijkt of er vooraf aan de bestraling aan het gebit of de kaak iets moet gebeuren. Voorts beoordeelt hij het kaakgewricht. Heeft u nog eigen tanden en kiezen, dan zal de tandarts een afdruk maken van uw gebit. Hiermee worden beschermkapjes en fluoridekapjes gemaakt. Beschermkapjes draag u tijdens de bestraling. Fluoridekapjes zijn nodig om uw gebit met fluoride te behandelen. Door de verminderde speekselproductie ten gevolge van de bestraling, neemt ook de bescherming van uw gebit af. Dit verlies kan door fluoride gecompenseerd worden. Draagt u een volledige gebitsprothese, dan 6

7 een medewerker voorlichting. Tijdens dit gesprek komen vooral praktische zaken aan bod. Er is veel ruimte voor het stellen van vragen. Met behulp van een fotopresentatie wordt u uitgelegd hoe de voorbereiding op de bestraling en de bestraling zelf zal verlopen. Het maken van een masker zal er gekeken worden of er nog verstopte wortelresten zijn, en of de prothese de mond niet beschadigd. De tandarts kan indien wenselijk, in het voortraject al een afspraak maken met de mondhygiënist. Receptiebalie Radiotherapie Als u een afspraak heeft voor de voorbereiding op de bestraling, meldt u zich dan bij de afdeling Radiotherapie (let op: NIET de afdeling Radiologie). Uw inschrijving wordt hier compleet gemaakt als dat nog niet is gebeurd. U ontvangt een grote sticker met een streepjescode. Met deze grote sticker meldt u zich altijd aan voor uw afspraken op onze afdeling. Er wordt nogmaals een foto van u gemaakt om patiëntenverwisseling te voorkomen. Gesprek met medewerker voorlichting Om u zo goed mogelijk op de bestraling voor te bereiden, krijgt u voorafgaand aan de behandeling ook een gesprek met Masker Ter voorbereiding op de bestraling wordt er een thermoplastisch masker gemaakt. Hiervoor krijgt u een afspraak bij de moulagekamer. Het masker dient voor het goed fixeren van het hoofdhalsgebied. Uw hoofd mag namelijk niet bewegen. Mannen hebben hierbij een ontbloot bovenlijf, vrouwen kunnen een hemdje met dunne bandjes dragen. Als er van uw gebit beschermingskapjes zijn gemaakt, dan heeft u deze in bij het maken van het masker. Met een masker op is het mogelijk om u steeds in precies dezelfde houding te kunnen neerleggen op het bestralingstoestel. Tevens kunnen hier ook de lijnen op aangetekend worden bij het maken van de voorbereidende CT-scan. Het masker bestaat uit een stuk plastic met gaatjes, dat in warm water soepel wordt gemaakt. Als u op de tafel ligt, met uw hoofd in een zachte hoofdsteun, wordt het materiaal over uw gezicht heen gelegd. Vervolgens worden de contouren van uw gezicht er voorzichtig ingedrukt. Met bevestigingshoekjes wordt het masker vastgeklikt in de tafel waarop u ligt. Na vijf minuten is het masker voldoende afgekoeld en wordt het van het gezicht gehaald. U kunt door het masker ademen, kijken en luisteren. 7

8 Scans Een CT-scan ter voorbereiding op de bestraling wordt altijd bij onze afdeling Radiotherapie in Amsterdam gemaakt. Bij een CT-scan worden er met behulp van röntgenstraling meerdere dwarsdoorsnede foto s van het lichaam gemaakt. Zo ontstaat een driedimensionaal beeld op de computer. Voor het maken van de CT-scan komt u op een tafel te liggen. Uw masker wordt opgedaan. Uit de muur in de ruimte van de CTscanner komen laserlijnen die zich projecteren op uw masker. Deze lijnen worden met speciale inkt aangetekend op het masker en ook op uw lichaam. Door de lijnen kunt u op het bestralingstoestel weer precies zo worden neergelegd als tijdens het maken van de CT-scan. Dit is nodig voor de nauwkeurigheid van het bestralen. Het is mogelijk dat u bij de CT-scan ook contrastvloeistof krijgt ingespoten. Hiermee kan het verschil tussen een bloedvat en een lymfeklier worden verduidelijkt. Het maken van de CT-scan duurt ongeveer een half uur. In enkele gevallen is het nodig om ook een MRI- of PET-scan te maken bij de voorbereiding op de bestraling. U wordt hierover dan nog geïnformeerd. Eerste bestralingsafspraak Na de CT-scan krijgt u bericht thuis wanneer voor u de bestralingen gaan beginnen en op welk toestel. In bepaalde gevallen bent u al eerder op de hoogte van de dag dat u start. Ons streven is om u binnen tien kalenderdagen te laten beginnen. U kunt over uw afspraken ook bellen op of met de receptiebalie op nummer Maakt u zich vooral niet ongerust, u wordt altijd bestraald. Op tijd komen Vanzelfsprekend doet u uw best om op tijd op uw bestralingsafspraak te zijn. Wilt u met de gewone filedrukte rekening houden? Mocht er onderweg onverhoopt lang oponthoud zijn, dan kunt u onze afdeling Radiotherapie bellen Wordt u bestraald in Hoofddorp, dan belt u Er wordt dan aan de laboranten bij uw bestralingstoestel doorgegeven dat u verlaat bent. Maakt u zich vooral niet ongerust, u wordt altijd bestraald. Vragenlijst Voordat u aan de behandeling begint, wordt u gevraagd een vragenlijst in te vullen. Deze lijst krijgt u samen met uw afspraken opgestuurd. Wilt u deze lijst ingevuld meenemen en afgeven bij het voorlichtingsgesprek? Om de bijwerkingen van de bestralingen beter in kaart te brengen, wordt u vaker gevraagd een vragenlijst in te vullen. 8

9 HOOFDSTUK 3 UW BEHANDELING IN DE PRAKTIJK Aanmelden Bij uw eerste bezoek aan de afdeling Radiotherapie heeft u een grote sticker met streepjescode gekregen. Hiermee meldt u zich altijd aan. Dat doet u door de sticker onder de streepjescodescanner te houden. Deze hangt aan een paal bij de ingang van de afdeling Radiotherapie. Op het scherm verschijnen dan uw afspraken. Als het een bestralingsafspraak betreft, ziet u op het scherm het nummer verschijnen van het bestralingstoestel waar u verwacht wordt. Voor de bestralingen neemt u plaats in de wachtruimte van het desbetreffende bestralingstoestel. Aanmelden voor bestraling Afsprakensticker Bij de receptie krijgt u een sticker met uw afspraken voor de rest van de week. Elke donderdag haalt u hier uw nieuwe afsprakensticker op voor de week die komen gaat. Er staat ook een wekelijkse controleafspraak bij uw radiotherapeut of PA gepland. Ook als er afspraken nodig zijn voor diëtist, mondhygiënist of voor het prikken van bloed vindt u deze op uw afsprakensticker staan. U meldt zich hiervoor bij de balie van de doktersassistenten. De afspraken sluiten zoveel mogelijk aan bij uw bestralingsafspraak. De bestraling Een radiotherapeutisch laborant haalt u op uit de wachtruimte en brengt u naar de kleedkamer. Hier ontbloot u uw bovenlichaam. Neemt u t-shirt of een vestje mee dat u even aan kunt doen? De laborant controleert uw gegevens en loopt met u mee naar de bestralingsruimte. U komt met uw hoofd weer in uw hoofdsteun te liggen, doet uw eventuele beschermkapjes over uw gebit en u krijgt uw masker op. Ook in deze ruimte komen laserlijnen uit de muur, die op uw lichaam schijnen. Zo kunt u precies zo neergelegd worden als bij het maken van de CT-scan. Regelmatig wordt deze instelling gecontroleerd met behulp van een CT-scanner die met het toestel mee kan draaien. Als u helemaal goed ligt, gaan de laboranten naar de bedieningsruimte waar ze op de monitoren uw bestraling kunnen volgen. Via een intercom kunt u in contact blijven 9

10 medicatie voorgeschreven. Doen er zich tussen de controles door klachten voor die direct zorg behoeven, dan kunt u dit aangeven bij de doktersassistenten. Bestraling met de laboranten. Het is belangrijk dat u tijdens de bestraling stilligt. In overleg met de laboranten mag een begeleider met u mee in de bestralingsruimte bij de voorbereiding op de bestraling. Het bestralingstoestel draait rustig om u heen en geeft al draaiende de bestraling af. Ook via de onderkant kunt u bestraald worden; de bestraling gaat gewoon door de tafel. Tijdens het bestralen hoort u een zoemend geluid. De tijd dat u bestraald wordt is erg kort, slechts enkele minuten. Met al het pas- en meetwerk zult u alles bij elkaar ongeveer vijftien minuten in de bestralingsruimte zijn. Controles U wordt tijdens uw behandeling wekelijks gecontroleerd door uw radiotherapeut of PA. Voor deze afspraak meldt u zich aan de balie van de doktersassistenten op de afdeling Radiotherapie. Uw radiotherapeut of PA controleert hoe het met u gaat. U krijgt advies hoe u het beste met de bijwerkingen om kunt gaan en u kunt uw vragen stellen. Zonodig wordt er Controleren van bloedwaarden bij chemoradiatie Wordt u behandeld met chemoradiatie, dan wordt elke week op maandag en op donderdag u bloed geprikt. Bent u op de Dagbehandeling of op de Verpleegafdeling, dan gebeurt dat daar. In de andere gevallen gebeurt het op onze afdeling, bij de doktersassistenten. Op donderdag ziet u dan tevens de physician assistant die uw bloedwaarden controleert en met u bespreekt. De uitslag van het bloedprikken kan twee uur duren. Het is aan te raden uw bloed op donderdag te laten prikken vóór u bestraald wordt. Controle 10

11 Diëtist Omdat door de bestraling uw mond, keel of slokdarm pijn kan gaan doen, wordt er een afspraak gemaakt met de diëtist. Deze afspraak komt op uw afsprakensticker te staan. Tevens hebben de diëtisten een dagelijks telefonisch spreekuur van uur op telefoonnummer U kunt uw vragen ook mailen naar dietisten@nki.nl. Mondhygiënist Tijdens de behandelperiode worden afspraken gemaakt bij de mondhygiënist die u controleert en adviseert over een optimale mondverzorging. De mondhygiënist heeft tevens informatie over producten die u kunt gebruiken bij een droge mond. Hiervoor kunt u zich melden bij de balie van de doktersassistenten. Het telefoonnummer van de mondhygiënist is Na afloop van de bestraling Aan het eind van de bestralingsbehandeling blijft u onder controle bij uw radiotherapeut of PA en/of uw hoofdhalsspecialist. Hiervoor wordt een afspraak gemaakt op de polikliniek. Deze controles zijn van groot belang om het effect van de behandeling en de mogelijke bijwerkingen te volgen. Bijwerkingen kunnen aan het eind van de behandeling en kort daarna het hevigst zijn. De uitwerking van de bestraling zet zich nog geruime tijd voort, zodat het uiteindelijke resultaat van de behandeling pas na vele weken valt te beoordelen. Klachten van uw tumor (o.a. pijnklachten, zwelling, bloeding) kunnen al eerder verbeteren. Uw huisarts De huisarts wordt aan het begin van uw behandeling op de hoogte gebracht. U kunt uw huisarts altijd bellen om te overleggen. Contact opnemen Als u klachten krijgt die direct zorg behoeven kunt u tijdens de reguliere spreekuurtijden altijd contact opnemen met uw radiotherapeut of PA via de doktersassistenten. Buiten de reguliere spreekuurtijden belt u het Antoni van Leeuwenhoek op Hoe heeft u uw behandeling ervaren? De afdeling Radiotherapie vindt het van het grootste belang dat de behandeling en de zorg rondom onze patiënten zo goed mogelijk verloopt. Door middel van een enquête horen wij graag van u hoe u deze periode heeft ervaren. Met deze gegevens kunnen wij de zorg en behandeling verder verbeteren. Het enquêteformulier krijgt u in de laatste week van uw behandeling. Klachtenprocedure Bent u niet tevreden over het verloop van de behandeling, dan kunt u tijdens de behandeling contact opnemen met het paramedisch hoofd van de afdeling Radiotherapie. Hiervoor belt u met Meer informatie over een klachtenprocedure leest u in onze folder Als u niet tevreden bent. Deze folder is te verkrijgen in ons Voorlichtingscentrum en is ook onder deze noemer te vinden op onze website U kunt zich ook richten tot het klachtenbureau Clienten Antoni van Leeuwenhoek ( of naar klachtenbureauclienten@nki.nl). 11

12 HOOFDSTUK 4 BIJWERKINGEN EN ADVIEZEN Droge mond, smaakverlies en slikklachten Als de speekselklieren in het te bestralen gebied liggen, krijgt u last van een drogere mond en taai speeksel. De speekselvorming neemt in de eerste twee tot drie weken van de bestralingen af. Door de vermindering van speekselvloed is er ook sprake van smaakverlies. Ligt een deel van de slokdarm in het te bestralen gebied, dan worden de slijmvliezen van de slokdarm aangedaan. Hierdoor zal na ongeveer twee tot drie weken pijn bij het slikken ontstaan of krijgt u moeite met slikken, wat kan leiden tot verslikken. Om de pijn te verzachten kan uw radiotherapeut of PA pijnstillers voorschrijven. De mondhygiënist heeft informatie over producten die u kunt gebruiken om het slikken te vergemakkelijken. Wanneer door slikproblemen het moeilijk is voldoende voedingstoffen binnen te krijgen, krijgt u het advies te starten met aanvullende drinkvoeding. Deze voeding bevat relatief veel calorieën, eiwitten en extra vitamines en mineralen. Mocht er ondanks de drinkvoeding blijken dat u nog steeds onvoldoende voeding binnen krijgt zal er een neussonde of andere sonde worden ingebracht. U gaat dan over op kunstmatige voeding, de sondevoeding. Gesprek met arts 12

13 De diëtist zal bepalen hoeveel sondevoeding u nodig heeft en draagt zorg voor het aanvragen van de materialen voor thuis. Hoelang u afhankelijk bent van sondevoeding is per persoon verschillend. Wel is het belangrijk dat u ondanks de sondevoeding toch elke dag een aantal keren slikt, bijvoorbeeld water. Hierdoor hopen wij te bereiken dat u na afloop niet opnieuw hoeft leren te slikken. Wanneer het slikken weer beter gaat zal er vanaf zes weken na de laatste bestraling de sondevoeding worden afgebouwd. De diëtist begeleidt u bij de overgang van sondevoeding naar normale voeding. Tijdens de behandeling met chemoradiatie is het belangrijk dat u in ieder geval twee liter vocht per dag drinkt. Als u sondevoeding krijgt, dan bespreekt u dit samen met de diëtist. Na het beëindigen van de bestralingsbehandeling kunnen de slikklachten gedurende enkele maanden aanhouden. In de meeste gevallen zal de speekselvorming en de smaak in de loop van anderhalf jaar terugkomen. In enkele gevallen kunnen de klachten blijvend zijn. Adviezen bij slikklachten, droge mond en smaakverlies Vermijd hard en grof voedsel. Vervang vaste voedingsmiddelen (brood) door vloeibare voedingsmiddelen (vla of pap). Verdeel de maaltijden over de dag. Zes tot acht kleine maaltijden per dag is beter dan drie grotere. Gebruik geen scherpe specerijen of sterk gezouten voedsel. Gebruik smeuïg beleg op brood (smeerkaas, paté). Kies meer voor vloeibare producten (pap, drinkontbijt of maaltijdsoep) of gebruik extra jus of saus. Probeer veel verschillende producten uit, per moment of dag kan de voorkeur erg verschillen. Bij drogist en apotheek zijn speekselvervangende producten te krijgen die het kauwen van voedsel en het doorslikken makkelijker maken. De mondhygiënist kan u hierover adviseren. Verder verwijzen we u naar de brochure Voeding bij kanker van KWF Kankerbestrijding of bezoek hun website Stijfheid kaakgewricht Afhankelijk van het bestraalde gebied worden door het bestralen de kauw- en slikspieren stijver. Het kan helpen hiervoor oefeningen te doen. Als blijkt dat het nodig is, kan een logopedist hier u mee helpen. Voedingsadviezen bij stijfheid kaakgewricht Snijd voedsel klein of pureer het met een blender of staafmixer. Kies voor zachte voedingsmiddelen (pasta, vis, gekookte groente). Verder verwijzen we u naar de brochure Voeding bij kanker van KWF Kankerbestrijding. Prikkelhoest of kortademigheid Door het aangedane slijmvlies kunt u prikkelhoest krijgen of kortademigheid ervaren. Deze klachten verdwijnen doorgaans een paar weken na de behandeling. 13

14 In het behandelde gebied kan ook onderhuids vocht vastgehouden worden, waardoor er zwelling op treedt. De huid wordt strakker. Na de behandeling zal dit langzaam weer verdwijnen. Controle door radiotherapeut Vermoeidheid Het is mogelijk dat u zich vermoeider gaat voelen naarmate de bestralingsperiode vordert. Het regelmatig reizen naar het ziekenhuis kan een extra belasting zijn. De mate van vermoeidheid hangt ook af van uw behandeling, situatie en conditie. Probeer zo veel mogelijk uw dagelijks ritme op te pakken. Regelmatig rustige fysieke inspanning zoals wandelen of fietsen hebben een positieve invloed op uw vermoeidheid en het herstel. Neemt u wat extra rust bij vermoeidheid. Goede voeding is tevens heel belangrijk. Huidklachten De huid zal in de loop van de behandeling rood worden. Soms gaat de huid open. Uw radiotherapeut, PA of de doktersassistenten kunnen u speciale crèmes voorschrijven. De doktersassistenten kunnen u helpen met het verzorgen van de huid. Gedurende de behandeling kunt u gewoon douchen en een milde zeep gebruiken. Wij adviseren om al vooraf aan de behandeling niet meer nat te scheren, maar een scheerapparaat te gebruiken. Dit om de huid zo min mogelijk te irriteren. Gaat u niet in de zon met de behandelde huid. Als de behandeling klaar is en de huid niet meer rood, gebruikt u dan een zonnebrandcrème met hele hoge beschermingsfactor. Tandbederf Als speekselklieren in het bestralingsgebied liggen, bestaat door de verminderde speekselproductie een grotere kans op tandbederf. Het is daarom van groot belang regelmatig uw eigen tandarts te bezoeken. Om de kans op tandbederf zoveel mogelijk te verminderen, is het nodig om gedurende twee jaar uw gebit met fluoride te behandelen. Hiervoor zijn de fluoridekapjes gemaakt. De mondhygiënist zal u met al uw mond- en tandproblemen helpen en adviseren. Mocht het noodzakelijk zijn een tand of kies te trekken dan moet dit altijd in overleg met de tandarts van het Antoni van Leeuwenhoek gebeuren. Haaruitval Als in het bestralingsgebied haar groeit dan kan uw haar op deze plaats wat dunner worden of uitvallen. Afhankelijk van de dosis kan het haar na de bestraling opnieuw groeien, of is er blijvend haaruitval. Mocht dit een voor u te verwachten bijwerking zijn dan zal uw radiotherapeut of PA dit met u bespreken. Op de lange termijn Bestraling zou op zeer lange termijn een nieuwe tumor kunnen veroorzaken. De kans dat dit gebeurd is heel erg klein. Hier wordt veel onderzoek naar gedaan. Uw radiotherapeut of PA kan u hierover verder informeren. 14

15 HOOFDSTUK 5 BEGELEIDING EN REVALIDATIE Begeleiding en ondersteuning De diagnose kanker en de behandeling kunnen veel veranderingen met zich meebrengen in uw dagelijks leven. Naast lichamelijke klachten kunt u ook psychische en sociale problemen ervaren. U kunt een beroep doen op de medewerkers van de Dienst Begeleiding en Ondersteuning (DBO). Zij beschikken over veel ervaring en kennis op het gebied van omgaan met kanker en zijn gespecialiseerd in psychosociale problematiek gerelateerd aan kanker. Uw radiotherapeut of PA kan u doorverwijzen of u kunt zelf contact opnemen op Revalidatie Het Antoni van Leeuwenhoek beschouwt ondersteuning, revalidatie en nazorg als een vanzelfsprekend onderdeel van uw medische behandeling. De aanpak is multidisciplinair, dat betekent dat zowel een fysiotherapeut, een maatschappelijk werker, een diëtist of een andere zorgverlener hierbij betrokken kan zijn. Een speciale medewerker zal met u nagaan wat uw wensen zijn hieromtrent. Niet-Meer-Roken poli Roken kan het effect van de bestraling verminderen. Het is dan ook zeker aan te Glazen Zaal 15

16 een afspraak maken via het secretariaat van de Dienst Begeleiding en Ondersteuning (DBO). Meer informatie kunt u vinden in de folder Intimiteit, Seksualiteit en Kanker. De folder is te verkrijgen op de verpleegafdeling, de polikliniek en bij het Voorlichtingscentrum. raden hiermee te stoppen. Het Antoni van Leeuwenhoek heeft hiervoor een speciale poli, de Niet-Meer-Roken poli. Als u hier behoefte aan heeft, kan uw radiotherapeut of PA een afspraak voor u maken. U kunt ook zelf bellen. De Niet-Meer-Roken poli houdt op maandag spreekuur en is telefonisch bereikbaar via telefoonnummer Op dinsdag tot en met vrijdag kunt u contact opnemen voor een afspraak via telefoonnummer Intimiteit, seksualiteit en kanker De diagnose en behandeling van kanker kunnen veel veranderen in uw leven en dat van uw partner. Ook het lichaamsbeeld en de lichaamsbeleving kunnen door de behandeling veranderen. In het Antoni van Leeuwenhoek kunt u terecht bij medewerkers die ervaren zijn in het bespreken van problemen op het gebied van intimiteit, seksualiteit en kanker. Bij hen kunt u terecht met uw vragen en twijfels op dit gebied. Hiervoor kunt u Activiteitenbegeleiding De Glazen Zaal is een ruimte voor creativiteit en bevindt zich op de eerste etage. Het is een rustige, gastvrije ruimte ter ontspanning en inspiratie. Regelmatig vinden hier allerlei activiteiten plaats, waaronder concerten en workshops. Aankondigingen hiervan vindt u in de Glazen Zaal. Naast schilderen, boetseren of een andere activiteit kunt u hier luisteren naar muziek, een spelletje doen, kunst en fotoboeken bekijken of de krant lezen. Onze medewerkers kunnen u laten kennismaken met verschillende creatieve technieken en materialen. Creativiteit kan een belangrijke manier zijn om uw indrukken en ervaringen te verwerken. Ook individuele creatieve therapie is mogelijk, hierin staat het verwerken van uw ziekte centraal. Arbeidsrevalidatie Uw arts kan u doorverwijzen naar de arbeidsrevalidatiespecialist van het Antoni van Leeuwenhoek voor advies en begeleiding betreffende aanpassingen of hervatten van uw werk tijdens of na uw behandelperiode. Thuiszorg Voor vragen over thuiszorg kunt u bij het Voorlichtingscentrum, in de hal van het ziekenhuis. U kunt zich hiervoor uiteraard ook tot uw huisarts wenden. 16

17 HOOFDSTUK 6 WAAR KUNT U MEER INFORMATIE KRIJGEN Stiching Klankbord Voor patiënten met hoofdhalskanker is er een stichting opgericht die de belangen van de patiënten vertegenwoordigd. De stichting heet Klankbord en is te bereiken via telefoonnnummer of via de website Bij de patiëntenvereniging kunt u terecht met specifieke vragen, maar vooral ook voor patiëntencontact. Voorlichtingscentrum Het Voorlichtingscentrum van het Antoni van Leeuwenhoek vindt u in de centrale hal. Hier is aanvullende informatie te verkrijgen over verschillende vormen van kanker en de behandelmogelijkheden. Daarnaast zijn in het centrum folders, boeken, brochures en tijdschriften beschikbaar. De folders en brochures zijn gratis. De boeken en tijdschriften zijn niet uitleenbaar. Verder beantwoorden de medewerkers van het Voorlichtingscentrum uw vragen over het Antoni van Leeuwenhoek en geven ze informatie over patiëntenverenigingen, psychosociale zorg rond kanker, adressen voor hulpmiddelen (pruiken, protheses etc.) en andere instellingen en organisaties. Het Voorlichtingscentrum is open op werkdagen van uur en van uur. Het telefoonnummer is Is de telefoon bezet, dan kunt u ook een sturen met uw contact gegevens naar belmijterug@nki.nl. KWF Kankerbestrijding KWF Kankerbestrijding heeft een voorlichtingscentrum gevestigd aan de Delflandlaan 17 te Amsterdam. In dit voorlichtingscentrum kunt u tijdschriften en boeken inzien. Het is aan te raden een afspraak te maken als u ook een deskundige wilt spreken. Het KWF-voorlichtingscentrum is op werkdagen geopend van uur. U kunt uw vragen ook stellen via de gratis KWF Kanker Infolijn Internet De meeste patiënten doen hun uiterste best om zoveel mogelijk informatie over hun ziekte te vergaren. Op het internet is hierover erg veel te vinden. Omdat niet alle informatie op internet even betrouwbaar is, verwijzen wij u graag naar een aantal gerenommeerde sites:

18 HOOFDSTUK 7 BETROKKEN BIJ DE KERN VAN KANKER Veel mensen voelen zich om verschillende redenen betrokken betrokken bij het Antoni van Leeuwenhoek. Deel uit maken van een groep vrijwilligers of acties op touw zetten om geld in te zamelen voor het Antoni van Leeuwenhoek kan uiting geven aan deze betrokkenheid. Vrijwilligers Veel van onze vrijwilligers tonen hun betrokkenheid door actief te zijn in het ziekenhuis op verschillende gebieden. Zo is uw inbreng zeer gewenst bij bijvoorbeeld het patiëntenvervoer, de ontvangst van patiënten bij verschillende afdelingen, het verzorgen van bloemen, het ondersteunen van het Voorlichtingscentrum, de zondagochtend kerkdiensten of het schenken van koffie of thee aan patiënten in het ziekenhuis. Alle vrijwilligers binnen het Antoni van Leeuwenhoek zijn van onschatbare waarde voor zowel patiënten als medewerkers. Voor meer informatie kunt u terecht in het Voorlichtingscentrum. Biobank Het kan zijn dat we u vragen of u bloed wilt afstaan voor onze Bloedbiobank. Dit bloed kan in de toekomst gebruikt worden voor wetenschappelijk onderzoek naar onder andere het risico op het krijgen van kanker, naar diagnose of prognose bij behandeling en bij DNAonderzoek naar afwijkingen in genen. Voor akkoord tekent u een toestemmingsformulier bij de afdeling Bloedafname. Er worden dan twee buisjes bloed worden afgenomen. Antoni van Leeuwenhoek Foundation Sinds 1913 werkt het Antoni van Leeuwenhoek aan het bestrijden van kanker door middel van patiëntenzorg, onderzoek en onderwijs. Voor onderzoek naar nieuwe, op maat gemaakte behandelingen van kanker is geld nodig. De Antoni van Leeuwenhoek Foundation werft financiële middelen voor wetenschappelijk kankeronderzoek in het Antoni van Leeuwenhoek. De foundation vormt de schakel tussen gever en onderzoeker. Gevers zijn betrokken personen, bedrijven en andere organisaties die hieraan een bijdrage willen leveren. Betrokkenheid tonen kan op verschillende manieren: onder andere een donatie doen, een actie organiseren, periodiek schenken, vriend worden of via een nalatenschap. De Antoni van Leeuwenhoek Foundation is partner van KWF Kankerbestrijding. Voor meer informatie, kijk op of neem contact op met fondsenwerving@nki.nl of

19 HOOFDSTUK 8 OVER HET ANTONI VAN LEEUWENHOEK Radiotherapie in Amsterdam en Hoofddorp Het Antoni van Leeuwenhoek is gevestigd aan de Plesmanlaan 121, 1066 CX in Amsterdam. Het algemene telefoonnummer is Onze nevenvestiging Radiotherapie in Hoofddorp is gevestigd bij het Spaarne Ziekenhuis. Het adres is Spaarnepoort 1, 2134 TM in Hoofddorp. Onze locatie in Hoofddorp is te bereiken via telefoonnummer Informatie over de bereikbaarheid vindt u op Informatie over de parkeergelegenheid vindt u op onze website Informatie over de (ver)bouwactiviteiten vindt u op De voorbereidingen op de bestraling, zoals een CT-scan en een voorlichtingsgesprek, vinden plaats in Amsterdam. Na deze voorbereiding ontvangt u een brief met uw eerste bestralingsafspraak. Hierin wordt tevens vermeld of de bestraling plaats vindt in Amsterdam of in Hoofddorp. Openbaar vervoer Het Antoni van Leeuwenhoek is zeer goed bereikbaar per openbaar vervoer. Op de Johan Huizingalaan, gelegen naast het Antoni van Leeuwenhoek, stoppen tramlijn 2 en bussen 18, 62 en 195. Komt u met de trein, dan kunt u vanaf de stations Bijlmer-Arena, Zuid of RAI de Nevenvestiging Hoofddorp metrolijn 50 nemen, richting Isolatorweg. Vanuit de treinstations Lelylaan en Sloterdijk neemt u de metrolijn 50 richting Gein. U stapt uit bij de Heemstedestraat. Lopend is het dan nog 10 minuten. U kunt ook op tramlijn 2 stappen richting Nieuw Sloten, en een halte meerijden tot de Johan Huizingalaan. Vanaf station Lelylaan is het ook mogelijk om direct naar de Johan Huizingalaan te gaan met bus

20 Taxivervoer en vervoerskostenregeling Uw zorgverzekeraar kan u informeren over een kilometervergoeding als u zelf naar het Antoni van Leeuwenhoek komt, of over een vergoeding als u gebruik wilt maken van een taxi. Krijgt u van uw verzekering een vervoersverklaring, dan kunt u deze laten invullen bij de receptie van de afdeling Radiotherapie. Als u met eigen vervoer komt, bewaar dan uw afsprakenkaart. Aan het eind van de bestralingsbehandeling kunt u uw afsprakenkaart samen met een vervoersverklaring opsturen naar uw zorgverzekeraar. In de centrale hal kunt u zelf een taxi bellen of kunt u een taxi laten oproepen via de receptie. Parkeren Het parkeergebouw voor bezoekers vindt u vanaf de ingang aan de Plesmanlaan na 200 meter aan de rechterkant en vanaf de ingang van de Louwesweg na 500 meter aan de linkerkant. Het parkeergebouw staat aangegeven op de borden als P1. Er is een gratis shuttleservice die u van parkeerterrein P1 naar de hoofdingang van ons ziekenhuis brengt en weer terug. De shuttlebus rijdt elke werkdag van 7.30 tot uur. Op het parkeerterrein vindt u een speciale opstaphalte. Voor het parkeren betaalt u de eerste twintig minuten niet, elk uur parkeren kost 1,50 Euro en u betaalt maximaal 5,00 Euro. Patiënten met een invalidenkaart kunnen bij de balie een gratis uitrijkaart krijgen. Gast-Huis Als de afstand tussen uw woonplaats en het Antoni van Leeuwenhoek groot 20

21 is en u meerdere malen per week voor behandeling komt, kan het handig zijn om korte tijd in de buurt van het ziekenhuis te verblijven. U kunt dan gebruik maken van het Gast-Huis. Het Gast-Huis bevindt zich naast het ziekenhuis, maar is een opzichzelfstaande organisatie. Het Gast-Huis is een modern ingericht logeerhuis voor patiënten van het Antoni van Leeuwenhoek en hun naasten. Tegen een vergoeding kunt u gebruik maken van een tweepersoonskamer met badkamer en toilet. In de gemeenschappelijke keuken kunt u zelf uw maaltijden bereiden. Naar behoefte ervaren gasten ook steun aan elkaar of aan de vrijwilligers die er werken. De bestralingsafspraken kunnen in veel gevallen zo geregeld worden dat u op maandag pas later hoeft te komen en op vrijdagochtend weer terug kan naar huis. Voor het reserveren van een kamer kunt u bellen met het management van het Gast-Huis. Zij zijn telefonisch bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.00 en uur op telefoonnummer Het Gast-Huis bestaat mede dankzij de vele vrijwilligers. Zij zijn elke dag aanwezig van 9.30 tot uur. Zij helpen u op weg in en om het huis. Voor meer informatie gaat u naar plek zijn om tot u zelf te komen. Deze ruimte is toegankelijk voor iedereen die behoefte heeft aan een moment van bezinning. Er is ook een gebedsruimte voor moslims ingericht met een eigen ingang. Het Stiltecentrum is dag en nacht open. Winkel met restauratie In de centrale hal van het ziekenhuis vindt u een winkel van Vermaat met daarbij restauratie en binnenterras. De openingstijden zijn op werkdagen van 8.00 tot uur en in het weekend van tot uur. Internet Er is gratis draadloos internet voor alle bezoekers van het Antoni van Leeuwenhoek. Rolstoelen Bij de hoofdingang en de parkeergarage staan rolstoelen. Voor gebruik heeft u een één euro munt nodig. Stiltecentrum In de centrale hal van het Antoni van Leeuwenhoek bevindt zich het Stiltecentrum. In de hectiek van het ziekenhuis kan het voor u een welkome 21

22 HOOFDSTUK 9 TELEFOONNUMMERS Antoni van Leeuwenhoek Radiotherapie afdeling Radiotherapie, van 8.00 tot uur Receptiebalie Voorlichtingslaborant Doktersassistenten Vragen over uw afspraken Paramedisch Hoofd Radiotherapie Hoofddorp Mondhygiënist Diëtist dagelijks telefonisch spreekuur van tot uur Logopedist Polikliniek hoofdhals verpleegkundig telefonisch spreekuur dagelijks van tot uur en van tot uur Dienst Begeleiding en Ondersteuning Niet-Meer-Roken poli Voorlichtingscentrum op werkdagen van 9.00 tot uur en van tot uur Gast-Huis tussen 9.30 en uur voor het reserveren van een kamer tussen 8.00 en uur KWF Kankerbestrijding gratis Kanker Infolijn op werkdagen van 9.00 tot uur Openbaar vervoer Antoni van Leeuwenhoek Foundation

23 DE BELANGRIJKSTE PUNTEN SAMENGEVAT Wij raden u aan bij de geplande gesprekken iemand mee te nemen. Wilt u deze behandelwijzer meenemen naar het voorlichtingsgesprek? Wilt u óók de ingevulde vragenlijst afgeven bij uw voorlichtingsgesprek? Voor de CT-scan hoeft u niet nuchter te zijn. Sieraden die niet in het doelgebied vallen hoeft u niet af te doen. Als er bij u inktlijnen op uw lichaam zijn getekend, dan is het belangrijk dat deze nog goed zichtbaar zijn bij de eerste bestraling. De inktlijnen mogen bijgewerkt worden met een watervaste stift. Ongeveer tien kalenderdagen na het maken van de CT-scan start u met uw bestralingen. U krijgt een brief thuis en/of wordt gebeld. U meldt zich aan door de streepjescodesticker onder de streepjescodescanner te houden die aan de het begin van de afdeling staat. Op het scherm leest u op welk bestralingstoestel u wordt bestraald. U kunt plaatsnemen in de wachtruimte bij het bestralingstoestel. Voor de controleafspraak met uw radiotherapeut of PA, met de diëtist, mondhygiënist of voor het prikken van bloed, meldt u zich bij de balie van de doktersassistenten. Als u bloed moet laten prikken, is het aan te raden dit vóór de bestraling te laten doen. Op donderdag moet u wachten op de uitslag, wat twee uur kan duren. Vanaf donderdag liggen uw afspraken klaar voor de week erna bij de receptie. Bent u bekend met de eventuele bijwerkingen? U kunt dit lezen in hoofdstuk 4. Uw radiotherapeut of PA kan u hier meer over vertellen. Het is aan te raden om tijdens de behandelingen te scheren met een elektrisch scheerapparaat. Bij sondevoeding is het belangrijk dat u regelmatig slikt, bijvoorbeeld ieder uur wat water. Wilt u een vestje of t-shirt meenemen dat u na het ontkleden van uw bovenlichaam even aan kunt doen? Aan de radiotherapeutisch laboranten bij het toestel kunt u vragen of uw begeleider mee mag. Wilt u uw kaart met streepjescode en afspraken meenemen de bestralingsruimte in? De radiotherapeutisch laboranten kunnen deze dan controleren. Het is belangrijk dat u tijdens de bestralingen stilligt. U bent ongeveer 15 minuten in de bestralingsruimte. 23

24 Antoni van Leeuwenhoek, afdeling Radiotherapie Postbus BE Amsterdam Bezoekadres Amsterdam Plesmanlaan CX Amsterdam t Bezoekadres Hoofddorp Spaarnepoort TM Hoofddorp t oktober 2014

RADIOTHERAPIE BIJ HUIDKANKER EN OPPERVLAKKIG GELEGEN TUMOREN. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE BIJ HUIDKANKER EN OPPERVLAKKIG GELEGEN TUMOREN. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE BIJ HUIDKANKER EN OPPERVLAKKIG GELEGEN TUMOREN Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij huidkanker en oppervlakkig gelegen tumoren 4 Hoofdstuk 2 Uw behandeling

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BEHANDELWIJZER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker.

RADIOTHERAPIE BEHANDELWIJZER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. RADIOTHERAPIE BEHANDELWIJZER Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. INHOUD Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Kanker en radiotherapie 4 Waarom bestraling? 4 Uitwendige bestraling

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ HERSENTUMOREN. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker.

RADIOTHERAPIE BIJ HERSENTUMOREN. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. RADIOTHERAPIE BIJ HERSENTUMOREN Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. INHOUD Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Hersentumoren en radiotherapie 4 Waarom bestraling? 4 Bestraling

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ HERSENTUMOREN. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE BIJ HERSENTUMOREN. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE BIJ HERSENTUMOREN Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij hersentumoren 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 6 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in de

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ SLOKDARMKANKER

RADIOTHERAPIE BIJ SLOKDARMKANKER RADIOTHERAPIE BIJ SLOKDARMKANKER Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. INHOUD Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Slokdarmkanker en radiotherapie 3 Waarom bestraling? 3 Uitwendige

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ BOTUITZAAIINGEN

RADIOTHERAPIE BIJ BOTUITZAAIINGEN RADIOTHERAPIE BIJ BOTUITZAAIINGEN Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. RADIOTHERAPIE BIJ BOTUITZAAIINGEN Door een tumor, of uitzaaiingen hiervan, kunt u klachten als pijn of bloedingen ervaren.

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ PROSTAATKANKER

RADIOTHERAPIE BIJ PROSTAATKANKER RADIOTHERAPIE BIJ PROSTAATKANKER Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. INHOUD Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Prostaatkanker en radiotherapie 4 Waarom bestraling? 4 Uitwendige

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiotherapie. Uw behandelwijzer

Patiënteninformatie. Radiotherapie. Uw behandelwijzer Patiënteninformatie Radiotherapie Uw behandelwijzer Inhoud 1 1 2 3 4 5 Persoonlijke gegevens Bestralingsschema Kanker en radiotherapie Waarom bestraling? Uitwendige bestraling Met wie heeft u te maken?

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij hoofdhalskanker. Uw behandelwijzer

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij hoofdhalskanker. Uw behandelwijzer Patiënteninformatie Radiotherapie bij hoofdhalskanker Uw behandelwijzer Inhoud 1 2 3 4 Persoonlijke gegevens Bestralingsschema Hoofdhalskanker en radiotherapie Waarom bestraling? Uitwendige bestraling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij longkanker. Uw behandelwijzer

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij longkanker. Uw behandelwijzer Patiënteninformatie Radiotherapie bij longkanker Uw behandelwijzer Inhoud 1 1 2 3 4 Persoonlijke gegevens Bestralingsschema Longkanker en radiotherapie Waarom bestraling? Uitwendige bestraling Stereotactische

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ ANUSKANKER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker.

RADIOTHERAPIE BIJ ANUSKANKER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. RADIOTHERAPIE BIJ ANUSKANKER Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. INHOUD Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Anuskanker en radiotherapie Waarom bestraling? Uitwendige bestraling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij gynaecologische kanker. Uw behandelwijzer

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij gynaecologische kanker. Uw behandelwijzer Patiënteninformatie Radiotherapie bij gynaecologische kanker Uw behandelwijzer Inhoud 1 1 2 3 4 Persoonlijke gegevens Bestralingsschema Gynaecologische kanker en radiotherapie Uitwendige bestraling Waarom

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ HUIDKANKER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker.

RADIOTHERAPIE BIJ HUIDKANKER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. RADIOTHERAPIE BIJ HUIDKANKER Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. INHOUD Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Radiotherapie bij huidkanker 4 Waarom bestraling? 4 Uitwendige bestraling

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ LONGKANKER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker.

RADIOTHERAPIE BIJ LONGKANKER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. RADIOTHERAPIE BIJ LONGKANKER Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. INHOUD Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Longkanker en radiotherapie 4 Waarom bestraling? 4 Uitwendige bestraling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij hersentumoren. Uw behandelwijzer

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij hersentumoren. Uw behandelwijzer Patiënteninformatie Radiotherapie bij hersentumoren Uw behandelwijzer Inhoud 1 Het Antoni van Leeuwenhoek - Uw behandelwijzer 1 2 3 4 5 Persoonlijke gegevens Bestralingsschema Hersentumoren en radiotherapie

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ GYNAECOLOGISCHE KANKER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker.

RADIOTHERAPIE BIJ GYNAECOLOGISCHE KANKER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. RADIOTHERAPIE BIJ GYNAECOLOGISCHE KANKER Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. INHOUD Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Gynaecologische kanker en radiotherapie 4 Waarom bestraling?

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ SLOKDARMKANKER

RADIOTHERAPIE BIJ SLOKDARMKANKER RADIOTHERAPIE BIJ SLOKDARMKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij Slokdarmkanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 7 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie, voorafgaand aan een operatie van

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 6 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in de praktijk 9 Hoofdstuk 4 Bijwerkingen

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ RECTUMKANKER (ENDELDARMKANKER)

RADIOTHERAPIE BIJ RECTUMKANKER (ENDELDARMKANKER) RADIOTHERAPIE BIJ RECTUMKANKER (ENDELDARMKANKER) Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. INHOUD Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Rectumkanker en radiotherapie 4 Waarom bestraling?

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie

Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie Radiotherapie Medische Oncologie Inleiding Na verschillende onderzoeken

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij slokdarmkanker. Uw behandelwijzer

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij slokdarmkanker. Uw behandelwijzer Patiënteninformatie Radiotherapie bij slokdarmkanker Uw behandelwijzer Inhoud 1 1 2 3 4 Persoonlijke gegevens Bestralingsschema Slokdarmkanker en radiotherapie Waarom bestraling? Uitwendige bestraling

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker.

RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER. Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER Antoni van Leeuwenhoek. Zorg in de kern van kanker. INHOUD 2 Persoonlijke gegevens 3 Bestralingsschema 3 1 Borstkanker en radiotherapie 4 Waarom bestraling? 4 Uitwendige bestraling

Nadere informatie

Stereotactische Radiotherapie van de hersenen

Stereotactische Radiotherapie van de hersenen Stereotactische Radiotherapie van de hersenen Informatie voor patiënten F0752-4510 september 2008 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411,

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Keel- Neus- en Oorheelkunde Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 10-2015-6094 Geachte... U heeft een bezoek gebracht

Nadere informatie

Palliatieve bestralingsbehandeling

Palliatieve bestralingsbehandeling Kanker Instituut U bent door uw behandelend arts voor een korte palliatieve bestralingsbehandeling naar de Polikliniek Palliatieve Radiotherapie doorverwezen. Het doel van deze bestraling is het verminderen

Nadere informatie

De gang van zaken op de afdeling radiotherapie

De gang van zaken op de afdeling radiotherapie Radiotherapie Patiënteninformatie De gang van zaken op de afdeling radiotherapie U ontvangt deze informatie, omdat wij u graag meer vertellen over onze afdeling radiotherapie, de behandelingen die wij

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ BLAASKANKER. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE BIJ BLAASKANKER. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE BIJ BLAASKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij blaaskanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 6 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in de praktijk

Nadere informatie

Stereotactische Radiotherapie

Stereotactische Radiotherapie Stereotactische Radiotherapie Bestraling van hersenmetastasen RADIOTHERAPEUTISCH INSTITUUT FRIESLAND Inhoudsopgave Inleiding Inleiding 3 Stereotactische radiotherapie 4 Binnenkort ondergaat u een stereotactische

Nadere informatie

Stereotactische bestraling bij uitzaaiingen in de wervelkolom

Stereotactische bestraling bij uitzaaiingen in de wervelkolom Stereotactische bestraling bij uitzaaiingen in de wervelkolom In deze folder leest u meer over stereotactische bestraling (radiotherapie) bij de behandeling van uitzaaiingen in de wervelkolom (wervelmetastasen).

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ HOOFD-HALSKANKER

RADIOTHERAPIE BIJ HOOFD-HALSKANKER RADIOTHERAPIE BIJ HOOFD-HALSKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij hoofd-halskanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 7 Hoofdstuk 3 Uw behandeling

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Mond-, Kaak-, Aangezichtschirurgie Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 09-2015-6212 Geachte... U heeft een bezoek

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ LONGKANKER. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE BIJ LONGKANKER. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE BIJ LONGKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 8 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in de praktijk 11 Hoofdstuk

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ RECTUMKANKER. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE BIJ RECTUMKANKER. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE BIJ RECTUMKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij rectumkanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 6 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in de praktijk

Nadere informatie

Radiotherapie bij borstkanker

Radiotherapie bij borstkanker Radiotherapie bij borstkanker In deze folder leest u meer over bestraling bij de behandeling van borstkanker. Deze informatie ontvangt u als aanvulling op de algemene informatie over radiotherapie. Uw

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ GYNAECOLOGISCHE KANKER. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE BIJ GYNAECOLOGISCHE KANKER. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE BIJ GYNAECOLOGISCHE KANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij gynaecologische kanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 7 Hoofdstuk 3 Uw

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ HOOFD-HALSKANKER

RADIOTHERAPIE BIJ HOOFD-HALSKANKER RADIOTHERAPIE BIJ HOOFD-HALSKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij hoofd-halskanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 7 Hoofdstuk 3 Uw behandeling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij Rectumkanker (endeldarmkanker) Uw behandelwijzer

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij Rectumkanker (endeldarmkanker) Uw behandelwijzer Patiënteninformatie Radiotherapie bij Rectumkanker (endeldarmkanker) Uw behandelwijzer Inhoud 1 1 2 3 4 Persoonlijke gegevens Bestralingsschema Rectumkanker (endeldarmkanker) en radiotherapie Uitwendige

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij borstkanker. Uw behandelwijzer

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij borstkanker. Uw behandelwijzer Patiënteninformatie Radiotherapie bij borstkanker Uw behandelwijzer Inhoud 1 1 2 3 4 5 Persoonlijke gegevens Bestralingsschema Borstkanker en radiotherapie Waarom bestraling? Uitwendige bestraling Met

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER. Antoni van Leeuwenhoek.

RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER. Antoni van Leeuwenhoek. RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER Antoni van Leeuwenhoek. HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij borstkanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 7 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in de praktijk

Nadere informatie

Radiotherapie. Radiotherapie bij borstkanker

Radiotherapie. Radiotherapie bij borstkanker Radiotherapie Radiotherapie bij borstkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u borstkanker vastgesteld. U bent voor de bestralingsbehandeling verwezen naar de afdeling Radiotherapie

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ PROSTAATKANKER

RADIOTHERAPIE BIJ PROSTAATKANKER RADIOTHERAPIE BIJ PROSTAATKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij Prostaatkanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 6 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in

Nadere informatie

Radiotherapie. Inwendige bestraling bij slokdarmkanker

Radiotherapie. Inwendige bestraling bij slokdarmkanker Radiotherapie Inwendige bestraling bij slokdarmkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u slokdarmkanker vastgesteld. De arts die u behandelt, heeft met u besproken dat inwendige

Nadere informatie

Bestraling ter voorkoming van verkalkingen bij een heupprothese

Bestraling ter voorkoming van verkalkingen bij een heupprothese Bestraling ter voorkoming van verkalkingen bij een heupprothese Doel van de behandeling In overleg met de arts heeft u besloten voor een heupprothese. Na deze operatie kunnen kalkafzettingen ontstaan

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ PROSTAATKANKER

RADIOTHERAPIE BIJ PROSTAATKANKER RADIOTHERAPIE BIJ PROSTAATKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij Prostaatkanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 6 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in

Nadere informatie

Radiotherapie bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom

Radiotherapie bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom Radiotherapie bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom In deze folder leest u meer over radiotherapie (bestraling) bij de behandeling van non-hodgkin lymfoom (een vorm van lymfklierkanker). Deze informatie

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel RADIOTHERAPIE PROSTAATKANKER INHOUD Wat is radiotherapie eigenlijk?...3 Uitwendige bestraling...3 Inwendige bestraling...5 Gang van zaken...7 Eerste

Nadere informatie

2 Wat is radiotherapie 4. 3 Waarom radiotherapie 4. 4 Voorbereiding op de behandeling CT-scan Masker 6. 5 Bestraling 7

2 Wat is radiotherapie 4. 3 Waarom radiotherapie 4. 4 Voorbereiding op de behandeling CT-scan Masker 6. 5 Bestraling 7 Radiotherapie 2 Inhoud Pagina 1 Inleiding 4 2 Wat is radiotherapie 4 3 Waarom radiotherapie 4 4 Voorbereiding op de behandeling 5 4.1 CT-scan 5 4.2 Masker 6 5 Bestraling 7 6 Bijwerkingen 8 6.1 Huidproblemen

Nadere informatie

Radiotherapie. Uitwendige bestraling eventueel met inwendige bestraling bij slokdarmkanker

Radiotherapie. Uitwendige bestraling eventueel met inwendige bestraling bij slokdarmkanker Radiotherapie Uitwendige bestraling eventueel met inwendige bestraling bij slokdarmkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u slokdarmkanker vastgesteld. De arts die u behandelt,

Nadere informatie

Bestraling prostaatkanker

Bestraling prostaatkanker Bestraling prostaatkanker Informatie voor patiënten Zoals u van uw uroloog heeft vernomen, is bij u prostaatkanker ontdekt. Het vooronderzoek heeft gelukkig geen afwijkingen getoond die op uitzaaiingen

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. Huidtumoren. Esteya

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. Huidtumoren. Esteya Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede Bestralingsbehandeling Huidtumoren Esteya 2 Behandelwijzer locatie Arnhem/Ede Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 2 Uw eerste bezoek 7 3 De voorbereiding 8 4 De bestraling 9 5

Nadere informatie

Bijwerkingen radiotherapie hoofd/hals gebied

Bijwerkingen radiotherapie hoofd/hals gebied Bijwerkingen radiotherapie hoofd/hals gebied Inleiding In deze folder is de informatie uit de brochure Radiotherapie van de KWF Kankerbestrijding over de bijwerkingen en tips tijdens en na de radiotherapie

Nadere informatie

Stereotactische Radiochirurgie

Stereotactische Radiochirurgie Radiotherapie Stereotactische Radiochirurgie Eenmalige bestraling van een aandoening in het hoofd Universitair Medisch Centrum Groningen Hanzeplein 1 Postbus 30 001, 9700 rb Groningen www.umcg.nl Patiënteninformatie

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ RECTUMKANKER. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE BIJ RECTUMKANKER. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE BIJ RECTUMKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij rectumkanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 6 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in de praktijk

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij anuskanker. Uw behandelwijzer

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij anuskanker. Uw behandelwijzer Patiënteninformatie Radiotherapie bij anuskanker Uw behandelwijzer Inhoud 1 1 2 3 4 Persoonlijke gegevens Bestralingsschema Anuskanker en radiotherapie Uitwendige bestraling Waarom bestraling? Bestraling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij prostaatkanker. Uw behandelwijzer

Patiënteninformatie. Radiotherapie. bij prostaatkanker. Uw behandelwijzer Patiënteninformatie Radiotherapie bij prostaatkanker Uw behandelwijzer Inhoud 1 1 2 3 Persoonlijke gegevens Bestralingsschema Prostaatkanker en radiotherapie Waarom bestraling? Uitwendige bestraling Met

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Wat is kanker Wat is radiotherapie Waarom radiotherapie Radiotherapie een individuele behandeling. Meer informatie

Inhoudsopgave. Wat is kanker Wat is radiotherapie Waarom radiotherapie Radiotherapie een individuele behandeling. Meer informatie Radiotherapie Radiotherapie bij kanker Inhoudsopgave Wat is kanker Wat is radiotherapie Waarom radiotherapie Radiotherapie een individuele behandeling Voorbereiding op de bestraling Het controleren van

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Deventer. De inwendige bestralingsbehandeling (HDR) Slokdarmkanker

Behandelwijzer Locatie Deventer. De inwendige bestralingsbehandeling (HDR) Slokdarmkanker Behandelwijzer Locatie Deventer De inwendige bestralingsbehandeling (HDR) Slokdarmkanker 2 Behandelwijzer locatie Deventer Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 2 De voorbereidingen 8 3 De bestraling 9 4 Bijwerkingen

Nadere informatie

Behandeling op de afdeling Radiotherapie; informatie voor tieners

Behandeling op de afdeling Radiotherapie; informatie voor tieners Behandeling op de afdeling Radiotherapie; informatie voor tieners Inleiding In dit boekje lees je over wat je allemaal kunt verwachten als je voor behandeling naar de afdeling radiotherapie komt. Even

Nadere informatie

Centrum Bijzondere Tandheelkunde CBT

Centrum Bijzondere Tandheelkunde CBT Centrum Bijzondere Tandheelkunde CBT H15.013-00 Inleiding In overleg met uw behandelend (tand-)arts bent u, uw kind of een familielid, verwezen naar het Centrum Bijzondere Tandheelkunde (CBT) van het HagaZiekenhuis,

Nadere informatie

Polikliniek Heelkunde

Polikliniek Heelkunde Polikliniek Heelkunde U bent verwezen naar de polikliniek Heelkunde van het Radboudumc. Bijzonderheden over de gang van zaken worden in deze folder beschreven. Als u na het lezen nog vragen heeft kunt

Nadere informatie

Radiotherapie. Preoperatieve chemoradiotherapie. endeldarmkanker

Radiotherapie. Preoperatieve chemoradiotherapie. endeldarmkanker Radiotherapie Preoperatieve chemoradiotherapie bij endeldarmkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u endeldarmkanker vastgesteld. De arts die u behandelt, heeft met u besproken

Nadere informatie

Radiotherapie. Inwendige bestraling van de vagina

Radiotherapie. Inwendige bestraling van de vagina Radiotherapie Inwendige bestraling van de vagina Radiotherapie Inleiding Na overleg met u, is door uw radiotherapeut-oncoloog en gynaecoloog besloten u verder te behandelen met inwendige bestraling. Soms

Nadere informatie

Radiotherapie bij (voorstadium van) borstkanker

Radiotherapie bij (voorstadium van) borstkanker Radiotherapie Radiotherapie bij (voorstadium van) borstkanker Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u borstkanker of een voor stadium van borstkanker (DCIS) vastgesteld. U bent voor de bestralingsbehandeling

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE BIJ BORSTKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij borstkanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 7 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in de praktijk

Nadere informatie

BESTRALING PROSTAATKANKER

BESTRALING PROSTAATKANKER BESTRALING PROSTAATKANKER 1064 Inleiding Zoals u van uw uroloog heeft vernomen, is bij u prostaatkanker ontdekt. Het voornemen bestaat om uw prostaatkanker te behandelen met een inwendige of uitwendige

Nadere informatie

Radiotherapie. Preoperatieve radiotherapie bij endeldarmkanker

Radiotherapie. Preoperatieve radiotherapie bij endeldarmkanker Radiotherapie Preoperatieve radiotherapie bij endeldarmkanker Radiotherapie Inleiding Na verschillende onderzoeken is bij u endeldarmkanker vastgesteld. De arts die u behandelt, heeft met u besproken

Nadere informatie

Polikliniek en dagbehandeling oncologie B09

Polikliniek en dagbehandeling oncologie B09 Polikliniek en dagbehandeling oncologie B09 2 Algemeen U bent doorverwezen naar de polikliniek en dagbehandeling oncologie. We hebben geprobeerd door kleuren en comfortabel meubilair een sfeervolle warme

Nadere informatie

Stereotactische Radiotherapie van de long, organen in de buik of de rug

Stereotactische Radiotherapie van de long, organen in de buik of de rug Stereotactische Radiotherapie van de long, organen in de buik of de rug Informatie voor patiënten F0753-4510 september 2008 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE BIJ ANUSKANKER. Antoni van Leeuwenhoek

RADIOTHERAPIE BIJ ANUSKANKER. Antoni van Leeuwenhoek RADIOTHERAPIE BIJ ANUSKANKER Antoni van Leeuwenhoek HOOFDSTUK INHOUD 1 Hoofdstuk 1 Radiotherapie bij anuskanker 4 Hoofdstuk 2 Voor de behandeling van start gaat 6 Hoofdstuk 3 Uw behandeling in de praktijk

Nadere informatie

Verwijderen van een zaadbal via de lies. Inguinale orchidectomie

Verwijderen van een zaadbal via de lies. Inguinale orchidectomie Verwijderen van een zaadbal via de lies Inguinale orchidectomie Inhoudsopgave Inleiding... 1 De operatie... 1 Na de operatie... 2 Bloedverdunners... 2 Ontslag... 3 Tot slot... 4 Ruimte voor vragen... 5

Nadere informatie

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker. Specialist bij droge mond

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker. Specialist bij droge mond Droge mond Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker Soms is water alleen niet genoeg Specialist bij droge mond Droge mond: een frequente bijwerking bij de behandeling van kanker Wellicht

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Vragen? 1 Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken

Nadere informatie

UMCG Radiotherapie locatie Emmen Patiëntenservice locatie Emmen

UMCG Radiotherapie locatie Emmen Patiëntenservice locatie Emmen UMCG Radiotherapie locatie Emmen Patiëntenservice locatie Emmen Uw aanspreekpunt op de afdeling Radiotherapie UMCG Radiotherapie locatie Emmen Uw behandelend arts heeft u voor een bestralingsbehandeling

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. De inwendige bestraling van de blaas

Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede. Bestralingsbehandeling. De inwendige bestraling van de blaas Behandelwijzer Locatie Arnhem/Ede Bestralingsbehandeling De inwendige bestraling van de blaas Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 De voorbereidingen 6 3 De bestraling 8 4 Bijwerkingen 10 5 Nazorg 11 2 Behandelwijzer

Nadere informatie

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker 9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker Uw behandelend chirurg heeft in overleg met u en de internist-oncoloog (internist gespecialiseerd in de behandeling van kanker), besloten om na uw operatie

Nadere informatie

Behandelwijzer Locatie Deventer. Bestralingsbehandeling. Leverkanker Stereotactische behandeling

Behandelwijzer Locatie Deventer. Bestralingsbehandeling. Leverkanker Stereotactische behandeling Behandelwijzer Locatie Deventer Bestralingsbehandeling Leverkanker Stereotactische behandeling Inhoudsopgave 3.1 Inleiding 3 3.2 Uw eerste bezoek 4 3.3 De voorbereiding 5 3.4 De bestraling 8 3.5 Bijwerkingen

Nadere informatie

Behandelwijzer Oncologie immunotherapie

Behandelwijzer Oncologie immunotherapie Behandelwijzer Oncologie immunotherapie Patiënten Informatie Map Deze map is eigendom van: patiëntensticker Uw behandelend arts is: Bij bijzonderheden waarschuwen (contactpersoon): Naam:... Telefoonnummer:...

Nadere informatie

XEROSTOMIE. (droge mond)

XEROSTOMIE. (droge mond) XEROSTOMIE (droge mond) XEROSTOMIE (droge mond) Voorwoord Wat is speeksel? Wanneer u bestraald wordt in het hoofdhalsgebied zullen de speekselklieren minder speeksel aanmaken. Als gevolg daarvan kunt u

Nadere informatie

Dagbehandeling oncologie

Dagbehandeling oncologie Dagbehandeling oncologie Wat u moet weten mca.nl Inhoudsopgave 1. Dagbehandeling oncologie 2. Verpleegkundig spreekuur 3. Bloeduitslagen 4. Telefonisch consult 5. De verpleegkundige zorg 6. Uw verblijf

Nadere informatie

CT-scan. Hals, longen, buik, urinewegen, eierstokken en/of bloedvaten

CT-scan. Hals, longen, buik, urinewegen, eierstokken en/of bloedvaten CT-scan Hals, longen, buik, urinewegen, eierstokken en/of bloedvaten Inleiding In deze folder geven we u informatie over een computer tomografisch onderzoek. Dit onderzoek wordt ook wel CT-scan genoemd.

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken krijgen met

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij misselijkheid

Voedingsadviezen bij misselijkheid Voedingsadviezen bij misselijkheid Ziekenhuis Gelderse Vallei 2 Als gevolg van diverse behandelingen bij kanker kunnen klachten ontstaan die het eten en drinken bemoeilijken. Een veel voorkomende klacht

Nadere informatie

Uitwendige bestraling bij prostaatkanker

Uitwendige bestraling bij prostaatkanker Uitwendige bestraling bij prostaatkanker In deze folder leest u meer over radiotherapie (bestraling) bij de behandeling van prostaatkanker. Deze informatie ontvangt u als aanvulling op de algemene informatie

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie

Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie Patiënteninformatiedossier (PID) COLONCARE onderdeel RADIOTHERAPIE COLONCARE INHOUDSOPGAVE Algemene informatie... 3 Het ARTI... 3 Wat is radiotherapie?... 3 Het eerste contact met het ARTI... 4 Adresgegevens

Nadere informatie

Behandeling van Hepatitis C

Behandeling van Hepatitis C Behandeling van Hepatitis C MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inleiding Uw behandelend arts heeft bij u Hepatitis C geconstateerd. De MDL-verpleegkundige gaat u begeleiden bij het behandelen

Nadere informatie

Inwendige bestraling van de slokdarm

Inwendige bestraling van de slokdarm Inwendige bestraling van de slokdarm RADIOTHERAPEUTISCH INSTITUUT FRIESLAND Inhoudsopgave Inleiding Inleiding Geachte heer/mevrouw, Het eerste bezoek aan het RIF Deze folder geeft informatie over inwendige

Nadere informatie

Je bestraling. voor jongeren vanaf 12 jaar en hun ouders

Je bestraling. voor jongeren vanaf 12 jaar en hun ouders Je bestraling voor jongeren vanaf 12 jaar en hun ouders Algemeen nummer UMCG (050) 361 6161 Je kunt hier ook terecht met algemene vragen over het UMCG. Bijvoorbeeld over de bereikbaarheid van het UMCG,

Nadere informatie

Duur van de operatie De operatie duurt ongeveer een tot twee uur. Informatie over de operatie heeft u van de chirurg gekregen.

Duur van de operatie De operatie duurt ongeveer een tot twee uur. Informatie over de operatie heeft u van de chirurg gekregen. Opname borstoperatie Operatie aan de borst Binnenkort wordt u opgenomen op de chirurgische afdeling van VU medisch centrum (VUmc) om een operatie aan uw borst te ondergaan. In deze folder vindt u informatie

Nadere informatie

Borstamputatie. Ablatio

Borstamputatie. Ablatio Borstamputatie Ablatio In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om een borstamputatie te ondergaan ter behandeling van een tumor in uw borst. Het doel van de operatie is om het tumorweefsel

Nadere informatie

De verpleegkundig consulent (oncologische) gynaecologie

De verpleegkundig consulent (oncologische) gynaecologie De verpleegkundig consulent (oncologische) gynaecologie Informatie voor patiënten F1010-3102 maart 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Hersenoperatie (craniotomie) Hersenoperatie Hersenoperatie hj.indd 1

Patiënteninformatie. Hersenoperatie (craniotomie) Hersenoperatie Hersenoperatie hj.indd 1 Patiënteninformatie Hersenoperatie (craniotomie) Hersenoperatie 1465220 Hersenoperatie hj.indd 1 1 24-08-12 15:17 Hersenoperatie (craniotomie) Polikliniek Neurochirurgie, route 0.6 Telefoon (050)524 5950

Nadere informatie

H.327280.0116. Inbrengen van een PEGsonde

H.327280.0116. Inbrengen van een PEGsonde H.327280.0116 Inbrengen van een PEGsonde 2 Inleiding Uw arts heeft met u besproken dat er binnenkort bij u (of uw familielid) een voedingssonde via de buikwand wordt geplaatst. Dit noemen we een PEG-sonde.

Nadere informatie

Afdeling Radiotherapie, locatie AZU. Radiotherapie bij borstkanker

Afdeling Radiotherapie, locatie AZU. Radiotherapie bij borstkanker Afdeling Radiotherapie, locatie AZU Deze folder bevat specifieke informatie over de bijwerkingen van bestraling van patiënten met borstkanker. Deze informatie is een aanvulling op de algemene informatie

Nadere informatie

Meestal worden in dezelfde operatie ook klieren uit de oksel verwijderd. Er zijn hierbij twee verschillende operaties mogelijk.

Meestal worden in dezelfde operatie ook klieren uit de oksel verwijderd. Er zijn hierbij twee verschillende operaties mogelijk. 3.3 Borstsparende behandeling Bij een borstsparende operatie wordt een tumor ruim uit de borst verwijderd terwijl de borst zelf behouden kan worden. Een borstsparende operatie is alleen mogelijk als de

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE STEREOTACTISCHE RADIOTHERAPIE

PATIËNTENINFORMATIE STEREOTACTISCHE RADIOTHERAPIE PATIËNTENINFORMATIE STEREOTACTISCHE RADIOTHERAPIE STEREOTACTISCE RADIOTHERAPIE Stereotactie Het team stereotactie binnen MAASTRO CLINIC legt zich toe op het behandelen van afwijkingen van het centraal

Nadere informatie

Radiotherapie Patiëntenservice

Radiotherapie Patiëntenservice Radiotherapie Patiëntenservice Uw aanspreekpunt op de afdeling Radiotherapie Radiotherapie Uw behandelend arts heeft u voor een bestralingsbehandeling doorverwezen naar de afdeling Radiotherapie van het

Nadere informatie

Inwendige bestraling slokdarm (Brachytherapie)

Inwendige bestraling slokdarm (Brachytherapie) Inwendige bestraling slokdarm (Brachytherapie) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot het plaatsen van een sonde in uw slokdarm en aansluitend een behandeling met bestraling. Hiervoor

Nadere informatie

Wat te doen bij ziekte of verhindering. Waar vindt het onderzoek plaats. Wat is belangrijk te weten voor het onderzoek

Wat te doen bij ziekte of verhindering. Waar vindt het onderzoek plaats. Wat is belangrijk te weten voor het onderzoek CT-onderzoek Het is belangrijk dat u deze folder aandachtig leest. Hierdoor kunt u zich goed op het onderzoek voorbereiden. Goede voorbereiding draagt bij aan het uiteindelijke resultaat van het onderzoek.

Nadere informatie

CT onderzoek-enterografie dunne darm

CT onderzoek-enterografie dunne darm CT onderzoek-enterografie dunne darm Afdeling radiologie Locatie Veldhoven Het CT-onderzoek enterografie (dunne darm) vindt plaats op:.. dag.. Tijdstip:. uur Melden: afdeling radiologie, locatie Veldhoven,

Nadere informatie