Realisatie & projectcoördinatie Letter & Geest Tjaskerlaan 85, 3052 HN Rotterdam,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Realisatie & projectcoördinatie Letter & Geest Tjaskerlaan 85, 3052 HN Rotterdam, www.letterengeest.nl, info@letterengeest.nl"

Transcriptie

1

2 COLOFON Colofon is een initiatief van de Stichting Bedrijfstakbureau voor het Boeken- en Tijdschriftuitgeverijbedrijf en het Nederlands Uitgeversverbond. De is ontwikkeld om je kennis te laten maken met uitgeverijen, met hun producten en met de mensen die er werken. De is mede tot stand gekomen door een subsidie van het Europees Sociaal Fonds. Auteurs David Huijzer, Peter van Peer, Huub van de Pol Realisatie & projectcoördinatie Letter & Geest Tjaskerlaan 85, 3052 HN Rotterdam, Vormgeving en opmaak BeeldinZicht, Peter Snaterse Duyststraat 11, 3023 EC Rotterdam, Website Icontact, Nijverheidslaan 3-b, 1382 LE Weesp, Projectleiding GEA adviesgroep, Angèle Goossens Stationsplein 28, 1382 AD Weesp, stichting bedrijfstakbureau voor het boeken- en tijdschriftuitgeverijbedrijf Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt worden in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of door fotokopieën, opname, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van stichting bedrijfstakbureau voor het boeken- en tijdschriftuitgeverijbedrijf. 4

3 5

4 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave 1 Welkom bij Hoe gebruik je dit boek? Is een baan bij een uitgeverij iets voor jou? De website Het boek is er voor jou! 10 2 Wat maakt een uitgeverij? Boeken, tijdschriften, kranten en nog veel meer Wat doet een uitgever? Toegevoegde waarde? Folders en catalogi Uitgeverijen en hun organisaties Verder lezen 17 3 Het uitgeefproces als model Het model Stap 1: Inventariseren, ideeën en signalen verzamelen Stap 2: Conceptontwikkeling, het maken van een uitgeefplan Stap 3: Creatie, het begin van de realisatie Stap 4: Realisatie, de uitgave wordt gemaakt Stap 5: Marketing en sales, het aanprijzen en verkopen Stap 6: Publiceren, het verspreiden naar de klant De eindgebruiker: de consument, de markt Verder lezen 29 4 Functies in de uitgeverij Inleiding Andere branches? Inventarisatie Conceptontwikkeling Creatie Realisatie Marketing/sales Verder lezen 40 6

5 INHOUDSOPGAVE 5 Soorten uitgeverijen Inleiding Algemene uitgeverijen Wetenschappelijke uitgeverijen Educatieve uitgeverijen Uitgevers van vakinformatie Uitgevers van dagbladen Uitgevers van publiekstijdschriften Verder lezen 61 6 Trends en ontwikkelingen in de uitgeverij Inleiding Ontwikkelingen van buitenaf Marktontwikkelingen: veranderingen in consumentengedrag Ontwikkelingen in de techniek: De homo digitalis Wat moet de uitgeverijbranche met de ontwikkelingen van buitenaf? Ontwikkelingen in de uitgeverij Verder lezen 73 7 Interviews 75 Uitgevers Henk Verbeek, manager private label media, Kluwer 76 Peter Frissen, senior uitgever, Sdu 78 Irma van Lamoen, business development manager, Kluwer 80 Michiel Bugter, uitgeefmanager, Malmberg 82 Michiel Hatenboer, uitgeefmanager, ANWB 84 Daphne Dotsch, senior uitgever, Bohn Stafleu van Loghum 86 Joanneke van Zadelhof, marketing manager, Tirion Uitgevers 88 Marketing & sales Andy Westzaan, hoofd exploitatie, Media Business Press 90 Rob Bijlsma, marketing manager, Koninklijke Van Gorcum 92 Annemiek Bergmans, senior bladmanager, Weekbladpers 94 Redactie Marja Holtrop, redacteur, Van Goor 96 Robert Heukels, adjunct hoofdredacteur, Sanoma 98 Marlies Hagers, webredacteur, NRC Handelsblad 100 Antje Velthuis, chef redacteur, Sanoma 102 Sandra Larsen, fondsredacteur, Kluwer 104 Productie Martijn Stoffers, coördinator opmaakredactie, de Volkskrant 106 Marleen Verhulst, vormgever, Lemniscaat 108 Riekje van Leeuwen, hoofd realisatie, Uitgeverij Nelissen 110 Gerrit van den Berg, procesbegeleider, Wolters Noordhoff 112 7

6 8

7 HOOFDSTUK 1 Welkom bij Hoofdstuk 1 Welkom bij Wegwijzer in de Uitgeverij Met krijg je inzicht in de wereld van de uitgeverij. De Wegwijzer bestaat uit dit boek en de bijbehorende website en leert je alles over werken bij de vele honderden uitgeverijen die Nederland rijk is. Dit boek biedt een eerste kennismaking met de wereld van de uitgeverij, vertelt je welke functies binnen een uitgeverij vervuld kunnen worden en welke kennis en vaardigheden je daarvoor moet hebben. 1.1 Hoe gebruik je dit boek? Iedereen komt in zijn of haar dagelijkse leven producten tegen die bij een uitgeverij gemaakt zijn. Of het nu de krant is, een tijdschrift of een cursusboek: er zit altijd een uitgever achter. Maar weet je ook echt wat voor publicaties een uitgever allemaal kan maken? Hoofdstuk 2 geeft inzicht in alle producten die een uitgever maakt. Geen enkele uitgeverij maakt precies hetzelfde, maar toch zijn de werkzaamheden van alle uitgeverijen in grote lijnen vergelijkbaar. Hoofdstuk 3 bevat daarom een uitleg van het uitgeefproces, waarbij je een kijkje neemt achter de schermen van een uitgeverij. Aan de hand van een eenvoudig model van het uitgeefproces behandelen we alle werkzaamheden bij een uitgeverij. Dit model zal in elk hoofdstuk terugkeren, en daarom raden we aan vooral het hoofdstuk 3 goed te lezen. In hoofdstuk 4 gaan we dieper in op de verschillende functies en werkzaamheden binnen een uitgeverij. Vervolgens behandelen we in hoofdstuk 5 de verschillende soorten uitgeverijen, waarna in hoofdstuk 6 aandacht wordt besteed aan trends en ontwikkelingen in de uitgeverijbranche. Het laatste hoofdstuk van het boek bevat een groot aantal interviews met mensen die in de uitgeverijbranche werkzaam zijn. Aan de hand van deze interviews krijg je veel praktijkkennis over de verschillende functies en werkzaamheden. Wil je nog meer weten over bepaalde functies of wil je een zelftest doen, check dan de website 9

8 HOOFDSTUK Is een baan bij een uitgeverij iets voor jou? Misschien weet je al iets over uitgevers, of misschien is het wel een hele nieuwe wereld voor je. In beide gevallen kan je dit boek gebruiken om meer te weten te komen, want je kan er op meerdere manieren doorheen zappen. Als je iets wilt weten over een bepaalde functie of taak bij een uitgeverij, lees dan vooral hoofdstuk 3. Aan de hand van een model wordt daarin uitgelegd hoe een uitgeverij werkt en welke functies er zijn. Op die manier kom je erachter in welk deel van een uitgeverij je het liefste werkt en kan je vervolgens het betreffende hoofdstuk erbij opzoeken. De inleiding van elk hoofdstuk bevat een kort overzicht van de onderwerpen die daar behandeld worden. Als je na lezing van een inleiding denkt dat dat hoofdstuk geen nieuwe informatie voor je bevat, sla het dan gerust over. Je kan de verschillende hoofdstukken in willekeurige volgorde gaan lezen, het maakt dus niet uit bij welk hoofdstuk je begint. 1.3 De website bestaat uit dit boek en de website met extra informatie bij de verschillende hoofdstukken. Op de website kan je een kennistest doen en vind je meer informatie over de mensen die we hebben geïnterviewd. Sommigen van hen kan je per vragen stellen over hun werk en over de uitgeverijen waar ze werken. Ook bevat de website alle weblinks uit dit boek. 1.4 Het boek is er voor jou! is in eerste instantie bedoeld voor de Equaldoelgroepen: allochtonen, herintredende vrouwen, schoolverlaters en ouderen. Daarnaast zijn boek en website ook bedoeld voor iedereen die interesse heeft in het werken binnen een uitgeverij maar nog weinig of geen kennis heeft van deze wereld. Tot slot nog even dit. We kiezen ervoor de lezer met je aan te spreken, omdat we u te formeel vinden klinken. Ook gebruiken we soms de mannelijke vorm, zoals in: Een eindredacteur redigeert de teksten, hij corrigeert op taalgebruik, lengte van de tekst, etc. Het zal duidelijk zijn dat daar net zo goed zij had kunnen staan. Voor geen enkele functie in de uitgeverij geldt namelijk dat ze typisch mannelijk of vrouwelijk zijn. Veel plezier met het doorlezen van dit boek: misschien word je wel een nieuwe collega! De auteurs 10

9 HOOFDSTUK 2 Wat maakt een uitgeverij Hoofdstuk 2 Wat maakt een uitgeverij? In dit hoofdstuk bespreken we welke producten een uitgeverij maakt, hoe je het werk van een uitgeverij tegen kan komen in het dagelijks leven en waar uitgeverijen hun bestaansrecht op baseren. Ook wordt een overzicht gegeven van alle brancheverenigingen, aanverwante organisaties en vakbladen in de uitgeverswereld. Aan het eind van dit hoofdstuk kan je: aangeven wat voor soort producten een uitgeverij maakt, omschrijven hoe een uitgeverij geld verdient, meer (vak)informatie vinden over de wereld van de uitgeverij. 2.1 Boeken, tijdschriften, kranten en nog veel meer Ieder jaar worden er bij uitgeverijen vele duizenden boeken, tijdschriften, kranten en nog veel meer soorten publicaties gemaakt. Als je er even over nadenkt kom je elk moment van de dag in aanraking met de producten van uitgeverijen. s Ochtends wordt je regionale of landelijke ochtendblad thuisbezorgd of krijg je de Spits of Metro op het station. Op werk of school gebruik je vaktijdschriften, naslagwerken of leerboeken. s Avonds maak je een recept uit de boeken van bijvoorbeeld Jamie Olivier en in de sportschool blader je wat door een gezondheidsmagazine. In je vrije tijd, in wachtkamer of bij de kapper lees je tijdschriften over van alles en nog wat, en voor het slapen lees je nog wat in een roman of detective (Harry Potter, Nicci French). Kortom, je ontkomt werkelijk niet aan de publicaties van uitgeverijen. En dan zijn dit nog alleen maar een paar voorbeelden op papier, maar ook cd-roms, dvd s, internetsites en zelfs sms-diensten of andere moderne informatievoorzieningen kunnen van uitgeverijen afkomstig zijn. Bekende voorbeelden daarvan zijn de Van Dale woordenboeken op cd-rom, de sites van Voetbal International of Libelle, een dvd over sportvissen in Nederland of een sms vertaaldienst voor tijdens de vakantie. Alles wat een uitgever maakt wordt een uitgave of publicatie genoemd, maar er wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen papieren (gedrukte) en elektronische (digitale) uitgaven. Papieren uitgaven noemen we folio, de elektronische 11

10 HOOFDSTUK 2 uitgaven noemen we non-folio of nieuwe media, alhoewel deze laatste term soms misleidend is, want echt nieuw is een cd-rom niet meer. 2.2 Wat doet een uitgever? Een uitgever handelt in informatie. Dat klinkt misschien abstract, maar zowel een gedicht of een krantenartikel als een lesprogramma of een detective is allemaal informatie. De uitgever verwerft deze informatie, bewerkt deze en verpakt deze op de juiste manier, en voor de juiste doelgroep. Met dat hele proces verdient een uitgever geld. Maar hoe zit het dan met internet? Als je op internet surft en een beetje handig bent met zoekmachines is heel veel informatie gratis te vinden. Dus waarom zou je dan nog kranten of boeken willen kopen (en lezen) en hoe kunnen uitgevers nog geld verdienen? De informatie op het web is echter lang niet altijd betrouwbaar en tegelijkertijd vaak ontzettend omvangrijk. Daarbij komt dat - ondanks de enorme hoeveelheden - nog steeds niet alles op internet te vinden is. Denk bijvoorbeeld eens aan de hoeveelheid zoekresultaten als je voetbal of harry potter in Google intikt. Hoe weet je nu welke je moet kiezen, oftewel: hoe weet je welke website precies die informatie geeft die je zoekt? Daarbij komt dat je lang niet altijd weet of het antwoord wel compleet is. Misschien moet je wel meerdere zoekresultaten combineren, en misschien zit dat complete verslag of boek er uiteindelijk toch niet tussen. Al met al is dat een behoorlijke klus. De kwaliteit van informatie op internet varieert van hoogwaardig en wetenschappelijk tot amateuristisch en ronduit foutief. Veel informatie is afkomstig van onbekende bronnen, is niet correct, incompleet, achterhaald of gewoon onvindbaar. En niemand heeft geprobeerd het taalgebruik van een tekst af te stemmen op een bepaalde doelgroep. Al met al betekent dit dat het vaak veel tijd kost informatie van internet te verwerken tot een bruikbaar resultaat. En zo keren we terug bij de rol van de uitgever, want een uitgever doet niets anders dan informatie verzamelen, ordenen en aanvullen of combineren met andere relevante informatie. Met andere woorden: een uitgever voegt waarde toe aan informatie en maakt deze tot een waardevolle uitgave voor zijn klanten. 12

11 Wat maakt een uitgeverij 2.3 Toegevoegde waarde? Een uitgever kan pas waarde toevoegen als hij weet wat waardevol is voor zijn lezers. Soms is die toegevoegde waarde niets anders dan uitgespaarde tijd, omdat de uitgever alle relevante onderwerpen bij elkaar heeft gezocht. Soms zorgt een uitgever voor een vertaling, zodat de informatie nu wel te lezen is. En soms neemt een uitgever het initiatief tot het creëren van nieuwe informatie, bijvoorbeeld door journalisten in te huren voor het schrijven van artikelen. Het volgende voorbeeld uit het dagelijkse leven biedt een vergelijkbare situatie. Je kan natuurlijk zelf meel, gist en andere ingrediënten kopen om vervolgens elke dag een brood voor jezelf te bakken, maar je vindt het waarschijnlijk handiger om een kant-en-klaar brood te kopen bij een bakker. Dan heb je meer keuze en het is het geld meer dan waard. Net zoals als de meeste mensen vertrouwen op een bakker voor hun brood, zo vertrouwen de meesten op een uitgever voor hun informatie. Maar wat is dan de waarde die een uitgever aan informatie toevoegt? Enkele voorbeelden die het duidelijker zullen maken: Een krant Waarom lees je een krant? Omdat je op de hoogte wil blijven van het nieuws, achtergronden over het nieuws wil lezen en soms ook meningen op een rij gezet wil krijgen. Je kan zelf de informatie opvragen bij de verschillende persbureaus, maar zodra het om meerdere onderwerpen gaat ben je flink wat tijd (en soms geld) kwijt aan het bij elkaar brengen van binnenlands nieuws, buitenlands nieuws, sportnieuws, economisch nieuws, etc. 13

12 HOOFDSTUK 2 De redacteuren en journalisten van een krant verzamelen al die informatie en vormen deze om tot artikelen. Daarvoor zoeken ze nog naar andere bronnen. Ze interviewen mensen om meer informatie en achtergronden te achterhalen en geven soms een mening over bepaalde onderwerpen. De hoofdredactie ordent daarna de informatie: wat komt er op de voorpagina, wat wordt het hoofdartikel, welke artikelen vallen af en welke niet? Kortom, de krant is meer dan alleen een verzameling nieuwsberichten. De krant is een geselecteerde en geordende informatiebron waarin je als lezer snel de weg vindt. Daarmee wordt de krant een waardevolle bron van informatie voor de lezer. Een reisgids Als je een reis gaat maken wil je van alles weten over je bestemming. Je wil weten welke hotels en bezienswaardigheden er zijn, welke gebruiken er gelden en of er nog speciale regels zijn waarvan je op de hoogte moet zijn. Natuurlijk kan je internet afzoeken naar al deze informatie, maar misschien heb je het liefst die informatie overzichtelijk in één (handzaam) boekje bij elkaar. Een uitgever van reisgidsen heeft al deze informatie voor je verzameld, vertaald en geordend. Aan jou de keus welke reisgids (oftewel: welke ordening en welke onderwerpen) het beste bij je past. 14

13 Wat maakt een uitgeverij De Gouden Gids en De Telefoongids Online Ben je op zoek naar een bedrijf zonder dat je de exacte bedrijfsnaam kent, dan is zoeken op internet met Google niet bepaald de snelste manier. Speciaal voor deze problematiek waren jarenlang de Gouden Gids en de KPN Telefoongids (met het bedrijvenregister) de ideale hulpmiddelen. Deze twee uitgaven bestaan nog steeds en zijn nu ook online beschikbaar op internet. De beide uitgevers van deze gidsen hebben enkele handige functies toegevoegd aan de internetversies, zoals een routebeschrijving en een verwijzing naar de website van het bedrijf. Ook kan je nu dwars door alle regionale gidsen tegelijk zoeken, iets dat bij de papieren gidsen niet mogelijk was. De uitgevers van De Gouden Gids en De Telefoongids hebben alle adresinformatie die ze verzameld hebben zodanig aangevuld en doorzoekbaar gemaakt dat het voor de gebruiker heel waardevol is. 2.4 Folders en catalogi Naast uitgeverijen is er een groot aantal bedrijven, organisaties en instellingen die ook uitgeven, maar zichzelf geen uitgever noemen. Denk maar aan de lokale doe-het-zelfwinkel met hun wekelijkse krantjes en folders, Albert Heijn met Allerhande, de gemeente met allerlei gidsen en bijvoorbeeld Wehkamp met hun catalogi. We noemen dit soort organisaties corporate publishers. Het grote verschil met de gewone uitgever is dat een corporate publisher geen geld verdient met het publiceren van informatie, maar met iets anders. Hoewel je soms voor hun uitgaven moet betalen hebben deze organisaties een ander doel met hun publicaties: ze willen zich presenteren als een organisatie met veel kennis, als een betrouwbare organisatie of ze willen hun producten aanprijzen. Kortom, de publicaties 15

14 HOOFDSTUK 2 zijn vaak vanuit een pr of marketingoogpunt tot stand gekomen. Overigens is de manier waarop dergelijke uitgaven tot stand komen dezelfde als bij gewone uitgevers. Er zijn dan ook uitgevers die hun ervaring en kennis van het uitgeefvak ter beschikking stellen aan het bedrijfsleven. 2.5 Uitgeverijen en hun organisaties Hieronder staan de belangrijkste organisaties die een rol spelen in de uitgeefwereld. Op de website staan alle links naar hun websites. Als eerste noemen we de organisaties die direct met de uitgeverijbranche te maken hebben. Vervolgens noemen we de belangrijkste organisaties die andere branches vertegenwoordigen maar waar de uitgeverijwereld regelmatig mee te maken heeft. Al deze organisaties hebben invloed op het werken in de uitgeverij. Sommige houden zich bezig met de CAO-onderhandelingen en andere behartigen de belangen van bepaalde soorten uitgevers. Bijna allemaal vormen ze een belangrijke bron van informatie over het vakgebied. Deze organisaties bepalen mede hoe het landschap van de uitgeverijen eruit ziet. Binnen de uitgeverijbranche NUV Het Nederlands Uitgeversverbond treedt op als spreekbuis van de hele bedrijfstak door op eigen initiatief en in samenwerking de economische, juridische (bijvoorbeeld auteursrecht), maatschappelijke en sociale (het afsluiten van CAOregelingen) belangen van de uitgevers, ook internationaal, te behartigen. KVB De Koninklijk Vereniging voor het Boekenvak is de overkoepelende organisatie van het boekenvak in Nederland. Zij regelt het handelsverkeer in boeken, verzorgt informatie, training en onderzoek rond het boekenvak en beheert een uitgebreide bibliotheek. De KVB behartigt de gezamenlijke belangen van de boekenbranche. Zij is het centrale aanspreekpunt voor alle partijen binnen en buiten het boekenvak. Vrijwel alle boekhandels, uitgeverijen, grossiers/importeurs en boekenclubs in Nederland zijn aangesloten bij de KVB. Het handelsverkeer in boeken is aan een aantal regels gebonden die voortkomen uit de vaste boekenprijs. De vaste boekenprijs betekent dat boeken overal door iedereen verkocht moeten worden tegen de verkoopprijs die door de uitgever is vastgesteld. Als je meer wilt weten over deze regeling kijk dan op 16

15 Wat maakt een uitgeverij NBb De Nederlandse Boekverkopersbond is de brancheorganisatie van de boekhandels in Nederland. Vereniging van Openbare Bibliotheken De Vereniging van Openbare Bibliotheken is de branchevereniging van openbare bibliotheken in Nederland. Buiten de uitgeverijbranche KVGO Het Koninklijk Verbond van Grafische Ondernemingen KVGO is de werkgeversorganisatie die ruim 2500 bedrijven vertegenwoordigt in alle sectoren van de grafimediabranche, zoals drukkers, binders e.d. NvJ Nederlandse Vereniging van Journalisten. 2.6 Verder lezen Iedereen die een beroep uitoefent moet zijn vak bijhouden en vakbladen zijn daarvoor een goede bron. Hieronder worden de belangrijkste vaktijdschriften voor de uitgeverijbranche kort beschreven, alsmede enkele vakbladen die zich niet direct richten op de branche maar die door veel mensen in de uitgeverij gelezen worden. Adformatie Weekblad over de laatste ontwikkelingen binnen de vakgebieden reclame, marketing en media. Boekblad Tweewekelijks nieuwsblad voor het boekenvak. Doelgroepen voornamelijk boekenuitgevers en de boekhandel. De Journalist Vakblad voor journalisten en professionele schrijvers. De Uitgever Ledenmagazine van het NUV 17

16 HOOFDSTUK 2 Emerce Maandelijks vakblad dat zich richt op de ontwikkelingen in business, marketing en technologie. InCT Kwartaalvakblad voor uitgeven, innovatie en ict: richt zich op alle soorten uitgevers, nadruk op innovatie en ict. MediaFacts Vakblad voor uitgeven. Richt zich op uitgevers in het algemeen. Nadruk ligt op management. Vakblad Tweewekelijks vaktijdschrift van de groep UVW van het NUV, vakblad voor uitgevers van vak- en wetenschappelijke informatie. 18

17 HOOFDSTUK 3 Het uitgeefproces als model Hoofdstuk 3 Het uitgeefproces als model In dit hoofdstuk wordt uitgelegd wat er allemaal achter de schermen van een uitgeverij gebeurt. Dit uitgeefproces behandelen we aan de hand van een model, waarin wordt omschreven wat er gedaan moet worden vanaf het idee tot aan het afleveren van het product bij de eindgebruiker. Dit model laten we in alle hoofdstukken terugkeren. Het is dus van belang dat je dit hoofdstuk in ieder geval gelezen hebt voordat je door het boek zapt. Aan het eind van dit hoofdstuk kan je: beschrijven hoe het uitgeefproces eruit ziet, benoemen welke werkzaamheden er bij een uitgeverij gedaan worden, vaststellen wie deze werkzaamheden uitvoeren. 3.1 Het model De werkzaamheden bij een uitgeverij (het uitgeefproces ) omvatten globaal de volgende zes stappen: Deze zes stappen tezamen noemen we het model van het uitgeefproces. Het model beschrijft hoe in een uitgeverij ideeën over mogelijke uitgaven uiteindelijk leiden tot het publiceren ervan, zodat de beoogde eindgebruiker deze kan lezen, bekijken of gebruiken. Dit model wordt vanaf nu in alle hoofdstukken van dit boek gebruikt. Het model biedt ook enigszins houvast bij de opdeling van een uitgeverij in verschillende afdelingen. Het komt echter ook vaak voor dat sommige stappen samen door één of meerder afdelingen (of personen) worden uitgevoerd. Ook wordt regelmatig bepaald werk uitbesteed aan derden, zoals freelancers of een drukkerij. Hierover lees je meer bij de uitwerking van de verschillende stappen in de rest van dit hoofdstuk. 19

18 HOOFDSTUK 3 Het model beschrijft een cyclisch proces. Na publicatie vindt namelijk een terugkoppeling plaats over het nut, de kwaliteit en het inhoudelijk en/of commercieel succes van de uitgave. Al deze signalen worden gebruikt bij inventarisatie, de eerste stap van het proces. Aan het einde van dit hoofdstuk komen we nog terug op het cyclische karakter van het uitgeefproces, maar eerst bespreken we achtereenvolgens de zes stappen van het uitgeefproces. Bij elke stap geven we aan wie welke werkzaamheden doet en lichten we elke stap nog verder toe aan de hand van een voorbeeld. In dit voorbeeld gaan we uit van het publicatieproces van een boek, maar met enige fantasie kan je daar een ander uitgeefproduct voor invullen, zoals een tijdschrift, cd-rom of website. 3.2 Stap 1: Inventariseren, ideeën en signalen verzamelen Elk uitgeefproces begint bij het formuleren van een idee voor een nieuwe of verbeterde uitgave. De centrale persoon in deze stap is de uitgever. Om zo n idee te kunnen formuleren moet de uitgever diverse signalen verzamelen en interpreteren. Deze signalen komen uit veel verschillende bronnen, zowel binnen als buiten de uitgeverij, en het is de taak van een uitgever precies die gegevens op een rij te krijgen die kunnen leiden tot nieuwe uitgaven. Zoiets vereist niet alleen kennis en ervaring, maar ook een bepaald soort gevoel voor de (on)mogelijkheden van een potentiële nieuwe uitgave. Het is meestal onmogelijk alle ideeën verder uit te werken, daarom zal de uitgever op basis van zijn gevoel en marktkennis alleen de meest kansrijke ideeën verder gaan ontwikkelen. Klanten en de markt De huidige klanten (lezers) zijn een belangrijke bron voor nieuwe ideeën, want het zijn de afnemers van de huidige en (hopelijk) toekomstige producten. De markt waarbinnen de uitgeverij actief is zou je kunnen omschrijven als een grote verzameling mogelijke afnemers van nieuwe producten. Markt en klanten zijn voor een uitgeverij dus van groot belang en het goed luisteren naar deze groepen biedt een uitgeverij grote kansen. 20

19 Het uitgeefproces als model Voorbeeld: een uitgever van een ondernemersgids las in de plaatselijke krant over een bijeenkomst van Turkse ondernemers. Hij besloot deze bijeenkomst bij te wonen en ontdekte een kans voor een nieuwe publicatie. Turkse ondernemers in Nederland hebben namelijk grote problemen met het verkrijgen van Turkstalige informatie over regels, wetgeving en andere ondernemerszaken. De uitgever bedacht dat zijn ondernemersgids precies de goede informatie bevatte, maar niet in het Turks. We zullen deze uitgever in de volgende stappen verder gaan volgen. De eigen organisatie Naast de persoon van de uitgever zijn er ook anderen binnen de uitgeverij die signalen kunnen opvangen die kunnen leiden tot ideeën voor nieuwe uitgaven. Medewerkers van de afdeling marketing en sales hebben vanuit hun eigen werkzaamheden vaak contact met (mogelijke) klanten en krijgen op deze manier heel wat informatie. Ook redacteuren krijgen - al werkend aan artikelen of een uitgave - veel informatie die kan leiden tot nieuwe ideeën. Het zal duidelijk zijn dat de hele organisatie van een uitgeverij goed in staat moet zijn relevante signalen te herkennen. Zowel de afdeling marketing en sales als de redactie worden later in dit hoofdstuk uitgebreider behandeld. 3.3 Stap 2: Conceptontwikkeling, het maken van een uitgeefplan We zagen al dat de uitgever keuzes moet maken. Van de vele ideeën kiest hij er één uit om verder uit te werken. Op het moment dat de uitgever een kansrijk idee wil uitwerken begint de volgende stap in het uitgeefproces, de conceptontwikkeling. Hier wordt in kaart gebracht of en vooral hoe het idee een succesvolle uitgave zal opleveren. De conceptontwikkeling heeft zowel creatieve als zakelijke aspecten, die samenkomen in het uitgeefplan. Een uitgeefplan is een (papieren) document met alle elementen die een rol spelen bij een uitgave. In het plan wordt stap voor stap het idee uitgewerkt tot een concrete uitgave. De uitgever moet voor het maken van het uitgeefplan bij veel collega s informatie inwinnen. De uitgever speelt hierbij weer de leidende rol, want aan de hand van het uit- 21

20 HOOFDSTUK 3 geefplan zal hij zelf moeten beslissen of de uitgave ook werkelijk gerealiseerd gaat worden. In organisaties waar de uitgever niet tot het management behoort zal een uitgeefplan soms door het management worden beoordeeld. Het uitgeefplan Het uitgeefplan bevat antwoorden op diverse belangrijke vragen, zoals: waarom en voor wie gaan we deze uitgave maken? Ook bevat het uitgeefplan informatie over de inhoud (wat is het concept, welke informatie bevat de uitgave), de vorm en op welke manier er geld mee verdiend kan worden. Het uitgeefplan is het document op basis waarvan de uitgever moet besluiten of de uitgave gemaakt zal worden. De eerste vraag waarom wordt vaak beantwoord door de medewerkers en/of afdelingen die direct met klanten te maken hebben. Een vraag uit de markt kan namelijk een goede reden zijn een nieuwe uitgave te gaan ontwikkelen. Daarnaast kan de afdeling marketing en sales een onderzoek doen, dan wordt het voor wie ook duidelijk. In het uitgeefplan moeten de doelgroepen zowel kwalitatief (de eigenschappen van de doelgroepen) als kwantitatief (hoe groot zijn de beoogde doelgroepen) beschreven worden. Het uitgeefplan moet heel duidelijk melden welke vraag of behoefte van klant en markt met de nieuwe uitgave wordt ingevuld. Voorbeeld: De uitgever van de ondernemersgids zal op de eerste vragen de volgende antwoorden kunnen geven: We gaan een Turkstalige ondernemersgids voor Turkse ondernemers in Nederland maken omdat er blijkbaar behoefte bestaat aan ondernemersinformatie in het Turks. De Turkse ondernemers in Nederland zijn de nieuwe klanten. Het is mogelijk onderzoek te doen naar het aantal Turkse ondernemingen op dit moment en het is ook zinvol te onderzoeken of er een groeipotentieel is of juist niet. Vervolgens bevat het uitgeefplan gedetailleerde antwoorden op vragen over de inhoud van de uitgave en over de verschijningsvorm (boek, tijdschrift, krant, cd-rom, website, mobiele toepassing, of een combinatie van deze, wat vaak crossmedia genoemd wordt). Bij het bepalen van de inhoud zullen redacteuren moeten nadenken over de keuze van de informatie en waar die informatie vandaan moet komen (de bronnen). Een vormgever moet voorstellen doen over de visuele vorm waarin het 22

21 Het uitgeefproces als model geheel (dus tekst en beeld) gepresenteerd zal worden in relatie tot de verschijningsvorm(en). De keuzen voor inhoud en verschijningsvorm worden deels bepaald door de vraag hoe de doelgroep de informatie uit de uitgave kan en wil gebruiken. De inhoud stelt eveneens eisen aan de verschijningsvorm. Zo is een reisgids op cdrom minder handig omdat niet iedereen een laptop met vakantie meeneemt en is een eenmalige publicatie met veel lange teksten minder geschikt voor een website. De inhoud kan dus beperkingen opleggen, de beoogde doelgroep kan dat ook. Misschien wil je een uitgave maken voor een groep die niet vanzelfsprekend kan omgaan met elektronische media, zoals bijvoorbeeld ouderen. De verschijningsvorm wordt dus bepaald door inhoud en beoogde doelgroep. Daarnaast bieden sommige verschijningsvormen meer mogelijkheden dan andere, zoals direct contact met de klant/lezer (bij internet) of een combinatie met audiovisuele informatie (cd-rom, internet). Ook heeft elke publicatievorm voor- en nadelen voor de uitgever en voor de klant. Een boek is bijvoorbeeld makkelijk te hanteren, maar relatief kostbaar om te drukken. Een krant kan goedkoper te produceren zijn, maar suggereert informatie die snel achterhaald is en wordt daarom meestal niet bewaard. Een website is handig als de informatie vaak geactualiseerd moet worden of als het om bijzonder veel informatie gaat die alleen via een doorzoekbare databank kan worden ontsloten. En een cd-rom is weer een uitstekend medium voor interactieve en educatieve toepassingen, maar vereist natuurlijk wel dat iemand een computer heeft. Voorbeeld: De oorspronkelijke ondernemersgids is een boek, dus ligt het voor de hand dat de Turkse versie ook een boek wordt. Maar is dat zo? Waarom zou je er geen website van maken met vraag- en antwoordmogelijkheden, met mogelijkheden om ervaringen uit te wisselen en natuurlijk de mogelijkheid allerlei interessante links op te nemen? Wat betreft de inhoud maakt het niet uit, maar de vraag is of de beoogde doelgroep een voorkeur heeft. Natuurlijk kan de uitgever ook besluiten tot een combinatie van beide. In dit geval wordt gekozen de huidige gids tweetalig te maken en internet nog niet te gebruiken, omdat de nieuwe doelgroep internet nog niet gebruikt. Het uitgeefplan is pas compleet als er een goede exploitatiebegroting en een compleet verkoopplan is opgenomen over de financiële haalbaarheid van de nieuwe publicatie. De uitgever maakt een exploitatiebegroting op basis van zijn ervaring en de 23

Wat maakt een uitgeverij?

Wat maakt een uitgeverij? HOOFDSTUK 2 Wat maakt een uitgeverij Hoofdstuk 2 Wat maakt een uitgeverij? In dit hoofdstuk bespreken we welke producten een uitgeverij maakt, hoe je het werk van een uitgeverij tegen kan komen in het

Nadere informatie

Het uitgeefproces als model

Het uitgeefproces als model Het uitgeefproces als model Hoofdstuk 3 Het uitgeefproces als model In dit hoofdstuk wordt uitgelegd wat er allemaal achter de schermen van een uitgeverij gebeurt. Dit uitgeefproces behandelen we aan de

Nadere informatie

Functies in de uitgeverij

Functies in de uitgeverij Functies in de uitgeverij Hoofdstuk 4 Functies in de uitgeverij In dit hoofdstuk beschrijven we de verschillende functies binnen een uitgeverij. We beperken ons tot de primaire werkzaamheden die horen

Nadere informatie

Het uitgeefproces van folio-uitgaven *

Het uitgeefproces van folio-uitgaven * Het uitgeefproces van folio-uitgaven * * Gedrukte uitgaven. 1 INTRO Uitgeven bij Koninklijke Van Gorcum kan op allerlei manieren. Binnen de uitgeverij bestaan vier verschillende uitgeeffondsen, te weten

Nadere informatie

Functieprofiel: Redacteur Functiecode: 0601

Functieprofiel: Redacteur Functiecode: 0601 Functieprofiel: Redacteur Functiecode: 0601 Doel Uitvoeren van redactionele werkzaamheden voor de totstandkoming van diverse in- en/of externe publicaties, alsmede het bewaken van de kwaliteit van de publicaties,

Nadere informatie

Redacteur. Context. Doel

Redacteur. Context. Doel Redacteur Doel (Doen) uitvoeren van redactionele werkzaamheden voor de totstandkoming van diverse in- en/of externe publicaties, alsmede het bewaken van de kwaliteit van de publicaties, conform de vastgelegde

Nadere informatie

hoe u kunt zoeken naar informatie; hoe u gevonden informatie kunt beoordelen op betrouwbaarheid.

hoe u kunt zoeken naar informatie; hoe u gevonden informatie kunt beoordelen op betrouwbaarheid. 1 Veilig zoeken Internet is een handig medium met een zee aan informatie op allerlei gebieden. U kunt vanuit huis op ieder moment snel informatie van over de hele wereld in huis halen. Het kan hierbij

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Uitgeverijen Uitgeverijen zijn onderverdeeld naar het soort product dat ze aanbieden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt naar dagbladen, boeken, tijdschriften, vakbladen en elektronische media. Ook wordt

Nadere informatie

Afstudeerprofiel MMP. Programma. Media Marketing Publishing Media: branche waarvoor we je opleiden 10-1-2011. MMP = Media Marketing Publishing

Afstudeerprofiel MMP. Programma. Media Marketing Publishing Media: branche waarvoor we je opleiden 10-1-2011. MMP = Media Marketing Publishing Afstudeerprofiel MMP Eric de Boer Werkervaring: Marketeer Docent marketing MMP MMP = Programma Rolf Stam Werkervaring: Marketeer Docent (internet)marketing Wat is MMP? Waarom MMP? Verschil MMP t.o.v. de

Nadere informatie

In dit hoofdstuk gaan we kijken welke verschillende soorten uitgeverijen er te onderscheiden zijn en wat hun specifieke kenmerken zijn.

In dit hoofdstuk gaan we kijken welke verschillende soorten uitgeverijen er te onderscheiden zijn en wat hun specifieke kenmerken zijn. Soorten uitgeverijen Hoofdstuk 5 Soorten uitgeverijen In dit hoofdstuk gaan we kijken welke verschillende soorten uitgeverijen er te onderscheiden zijn en wat hun specifieke kenmerken zijn. Aan het eind

Nadere informatie

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Inleiding In het kader van het Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) is afgesproken dat alle decentrale

Nadere informatie

Uitgeven. E-book over de mogelijkheden bij het uitgeven van je eigen boek. een boek om trots op te zijn!

Uitgeven. E-book over de mogelijkheden bij het uitgeven van je eigen boek. een boek om trots op te zijn! Uitgeven E-book over de mogelijkheden bij het uitgeven van je eigen boek. een boek om trots op te zijn! E-book Uitgeven Het kostte bloed, zweet en tranen maar het is ein-de-lijk af. Jouw manuscript is

Nadere informatie

Webdesign voor ondernemers

Webdesign voor ondernemers e-boek Webdesign voor ondernemers Veelgestelde vragen over het laten maken van een website Bart van den Bosch Inhoud 1. Zelf doen of uitbesteden? 4 2. Webdesigners 7 3. Wat is Wordpress 10 4. Maken van

Nadere informatie

Functies Uitgeefkern. Stichting Bedrijfstakbureau voor het Boeken- en Tijdschriftuitgeverijbedrijf

Functies Uitgeefkern. Stichting Bedrijfstakbureau voor het Boeken- en Tijdschriftuitgeverijbedrijf Functies Uitgeefkern Stichting Bedrijfstakbureau voor het Boeken- en Tijdschriftuitgeverijbedrijf INHOUD 1... 1 2 Acquirerend redacteur boeken... 4 3 Hoofdredacteur tijdschriften... 7 4 Redacteur boeken...

Nadere informatie

Trends en ontwikkelingen in de uitgeverij

Trends en ontwikkelingen in de uitgeverij Trends en ontwikkelingen in de uitgeverij Hoofdstuk 6 Trends en ontwikkelingen in de uitgeverij De ontwikkelingen in de uitgeverijbranche zijn complex en veelomvattend. Enerzijds is de voortdurend veranderende

Nadere informatie

Praktijk Werkboek. Retail Trainingen. werkboek met opdrachten en vragen

Praktijk Werkboek. Retail Trainingen. werkboek met opdrachten en vragen werkboek met opdrachten en vragen Onderdeel van de Opleidingen Verkopen in de Gemengde Branche en Verkopen in de Speelgoedbranche Retail Trainingen 2 Dit vakinformatieboek is een uitgave van: Vereniging

Nadere informatie

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517 Vaardigheden - Internet HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52517 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Organisatie van werkzaamheden

Organisatie van werkzaamheden Organisatie van werkzaamheden Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteurs: Rubus Opleidingspartners, Richard Prins Inhoudelijke redactie: Jessica Satink

Nadere informatie

Een website omzetten naar WordPress

Een website omzetten naar WordPress 1 Een website omzetten naar WordPress Er zijn talloze programma s beschikbaar om websites te maken. In de titels Basisgids Websites maken met WordPress en Websites maken met WordPress voor senioren wordt

Nadere informatie

Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012

Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012 Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012 Alle feiten en cijfers Gegevens Datum : 20 juni 2012 Auteur : Redactie Inhoud Inleiding... 4 Onderzoek... 4 Verantwoording... 4 Belangrijkste conclusies...

Nadere informatie

E-Book Thuiswerk Vacatures Met 10 Insider Tips!!! Gratis downloaden op: www.thuiswerk-vacatures.be

E-Book Thuiswerk Vacatures Met 10 Insider Tips!!! Gratis downloaden op: www.thuiswerk-vacatures.be E-Book Thuiswerk Vacatures Met 10 Insider Tips!!! Gratis downloaden op: www.thuiswerk-vacatures.be Disclaimer Bij het samenstellen van deze cursus is de grootste zorg besteed aan de juistheid van de hierin

Nadere informatie

Email Marketing CHECKLIST

Email Marketing CHECKLIST Email Marketing CHECKLIST Auteur: Copyright 2011, Alle rechten voorbehouden www.emailmarketingexpert.nl 1 Inhoudsopgave Voorwoord...3 Mogelijkheden van Email marketing...4 Dé Checklist...5 Klaar?!...7

Nadere informatie

Interviews uit de praktijk

Interviews uit de praktijk Interviews uit de praktijk Hoofdstuk 7 Interviews uit de praktijk In dit hoofdstuk kun je kennismaken met mensen die in de uitgeverij werken. In de interviews zullen ze vertellen wat hun werk inhoudt en

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Gratis e-book Checklist Webteksten Door René Greve, Webteksten en SEO, (www.renegreve.nl)

Gratis e-book Checklist Webteksten Door René Greve, Webteksten en SEO, (www.renegreve.nl) Dit is versie 2.1 (april 2009) Kijk voor de nieuwste versie op: www.renegreve.nl/e-books/ Copyright: Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van René Greve verveelvoudigd

Nadere informatie

BRONNENONDERZOEK 2010/2011

BRONNENONDERZOEK 2010/2011 Bronnenonderzoek Namen Begeleiders Informatie verzamelen : inleiding Om informatie te verzamelen zul je verschillende bronnen moeten raadplegen. Al zoekende zul je merken dat er bronnen zijn waarvan je

Nadere informatie

MIJN BOEKRECHTEN TERUG... EN NU?

MIJN BOEKRECHTEN TERUG... EN NU? Handleiding voor deelname aan door Rikky Schrever van Boekenwolk, november 2012 Dit document is bestemd voor kinderboekenauteurs en illustratoren die overwegen om deel te nemen aan Boekenwolk. INHOUD 1.0

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5 Mediavormgeving Inhoudsopgave Wat doet een mediavormgever? - Waar werkt een mediavormgever - Welke taken verricht een mediavormgever? - Welke eigenschappen heeft een mediavormgever Typering beroepengroep

Nadere informatie

Helder rapporteren. BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V)

Helder rapporteren. BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V) Helder rapporteren BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V) Helder rapporteren Een handleiding voor het opzetten en schrijven van rapporten, scripties, nota s en artikelen Peter Nederhoed Tiende, herziene

Nadere informatie

Werken aan je zelfbeeld

Werken aan je zelfbeeld Werken aan je zelfbeeld Kind en Adolescent Praktijkreeks Dit werkboek Werken aan je zelfbeeld, COMET voor kinderen en jongeren (groepstraining) hoort bij de handleiding Zelfbeeldtraining voor kinderen

Nadere informatie

Online copywriting in 60 minuten

Online copywriting in 60 minuten Online copywriting in 60 minuten Dimitri Lambermont in samenwerking met Eerste druk april 2016 Uitgeverij Haystack Postbus 308 5300 AH Zaltbommel 0418-680180 www.haystack.nl needle@haystack.nl In samenwerking

Nadere informatie

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven?

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven? Werving U wilt nieuwe vrijwilligers werven. Mensen die één keer aan een actie meedoen, mensen waar u af en toe een beroep op kunt doen, of mensen die voor langere tijd willen meewerken. U wilt hen in elk

Nadere informatie

Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant

Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant Samenvatting Vergelijkbaar met voorgaande jaren vindt ruim acht op de tien Leidenaren dat de gemeente hen voldoende op de hoogte houdt van

Nadere informatie

WAT DOEN MENSEN OP FACEBOOK?

WAT DOEN MENSEN OP FACEBOOK? IN DIT WEBINAR Slim inhaken op typisch Facebook-gedrag Kenmerken van goede content Hoe je binnen 30 min. per week blijft Interessante functies binnen Facebook Mijn aanbod voor jou Adverteren op Facebook

Nadere informatie

Producten aangeboden door de Openbare Bibliotheek Rijssen-Holten aan het Voortgezet Onderwijs 2012-2013

Producten aangeboden door de Openbare Bibliotheek Rijssen-Holten aan het Voortgezet Onderwijs 2012-2013 Producten aangeboden door de Openbare Bibliotheek Rijssen-Holten aan het Voortgezet Onderwijs 2012-2013 Voorwoord Uw school besteedt het komend schooljaar natuurlijk veel aandacht aan mediawijsheid en

Nadere informatie

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Welkom in de bibliotheek. Je gaat op ontdekking in de bibliotheek. Hierbij doe je een onderzoek naar verschillende soorten media; zoals

Nadere informatie

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Georges Dockx DE JUISTE MARKETING Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Uitgegeven door Georges Dockx in samenwerking met BOEK MAKERIJ.be D/2015/Georges Dockx, auteur-uitgever

Nadere informatie

Communicatie voor iedereen

Communicatie voor iedereen Communicatie voor iedereen 7 basiselementen: 1. Kies bewust de communicatiemix 2. Zorg dat iedereen de informatie vindt 3. Bouw de communicatie logisch op 4. Gebruik een toegankelijke lay-out 5. Zorg voor

Nadere informatie

Cursus Onderwijs en ICT. bloggen met Wordpress

Cursus Onderwijs en ICT. bloggen met Wordpress Cursus Onderwijs en ICT Deel 21 (versie 1.0 NL 27-04-2011) bloggen met Wordpress door Serge de Beer Inleiding Zelf ben ik niet zo n blogger. Niet dat ik het niet heb geprobeerd trouwens. Al regelmatig

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK!

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! In dit E-book leer je hoe je door het inzetten van je eigen netwerk je bedrijf kan laten groeien. WAAROM DIT E-BOOK? Veel ondernemers beginnen

Nadere informatie

4.8. Aanvullende communicatiediensten

4.8. Aanvullende communicatiediensten 4.8. Aanvullende communicatiediensten De afdeling Communicatie acteert als een full service communicatiebureau voor strategie en creatie zowel offline als online. Door de jarenlange ervaring van onze professionals

Nadere informatie

Voorwoord. Veel succes met de schrijftraining! Amsterdam, februari 2012. Freek Bakker Joke Olie. 6 Voorwoord

Voorwoord. Veel succes met de schrijftraining! Amsterdam, februari 2012. Freek Bakker Joke Olie. 6 Voorwoord Voorwoord Schrijven op B2 is een takenboek dat hulp biedt bij de training in het schrijven van korte en langere teksten in het Nederlands, die geschreven moeten worden op het Staatsexamen NT2 II. Schrijven

Nadere informatie

BEGRIJPEND LEZEN 1 NEDERLANDS TEKSTSOORTEN EN TEKSTDOELEN

BEGRIJPEND LEZEN 1 NEDERLANDS TEKSTSOORTEN EN TEKSTDOELEN BEGRIJPEND LEZEN 1 NEDERLANDS TEKSTSOORTEN EN TEKSTDOELEN 0 AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je het onderwerp uit een zin bepalen. - Kun je het onderwerp van een tekst bepalen. - Kun je een soort tekst

Nadere informatie

jaar in, jaar uit ReportCompany partner in corporate reporting

jaar in, jaar uit ReportCompany partner in corporate reporting jaar in, jaar uit ReportCompany partner in corporate reporting Wie wij zijn Report Company is specialist op het gebied van jaarverslagen en aanverwante corporate publicaties. Iedere onderneming of instelling

Nadere informatie

HALLO WERELD WERKSTUK

HALLO WERELD WERKSTUK HALLO WERELD WERKSTUK Opdracht Maak een werkstuk over China, het onderwerp van het boek De Parel en De Draak. Beschrijf verschillende aspecten van het land en maak je werkstuk zo afwisselend mogelijk.

Nadere informatie

Sociale en recreatieve activiteiten

Sociale en recreatieve activiteiten Sociale en recreatieve activiteiten Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur(s): Richard Prins Inhoudelijke redactie: Patricia Streng Eindredactie: Astrid

Nadere informatie

Beeld en opmaak vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Beeld en opmaak vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 19 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74544 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

1. Besluit dat je wilt sturen op cijfers

1. Besluit dat je wilt sturen op cijfers Een winstgevend plan voor je bedrijf hebben en gericht werken aan de uitvoering daarvan is pure noodzaak. En toch zijn er maar weinig ondernemers die hierin slagen. Het grote obstakel is dat ze niet weten

Nadere informatie

Handleiding voor de leerling

Handleiding voor de leerling Handleiding voor de leerling Inhoudopgave Inleiding blz. 3 Hoe pak je het aan? blz. 4 Taken blz. 5 t/m 9 Invulblad taak 1 blz. 10 Invulblad hoofd- en deelvragen blz. 11 Plan van aanpak blz. 12 Logboek

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Zoekgedrag Leerjaar 1-Profiel 1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Zoekgedrag Leerjaar 1-Profiel 1,2,3 Lesbrief Zoekgedrag Leerjaar 1-Profiel 1,2,3 Tijd: 45 50 minuten Kop Introductie Introduceer de opdracht kort: Informatie opzoeken op internet gaat snel en is gemakkelijk toegankelijk. Soms is het niet

Nadere informatie

Begeleiders Handleiding

Begeleiders Handleiding Begeleiders Handleiding handleiding voor de ondernemer, praktijkbegeleider of docent Onderdeel van de Opleidingen Verkopen in de Gemengde Branche en Verkopen in de Speelgoedbranche Retail Trainingen Begeleiders

Nadere informatie

Trendsvormers. Hoe de nieuwe mode- consument zich informeert en de trend bepaalt. Ranking van reclame- en redactionele bronnen / Mode

Trendsvormers. Hoe de nieuwe mode- consument zich informeert en de trend bepaalt. Ranking van reclame- en redactionele bronnen / Mode Trendsvormers Hoe de nieuwe mode- consument zich informeert en de trend bepaalt Ranking van reclame- en redactionele bronnen / Mode September Sanoma Afdeling Sales Uitgevers 2008 Bron: Rapportage Trendsvormers

Nadere informatie

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats WERVINGSCIRKEL De juiste persoon op de juiste plaats Werving gaat om het aantrekken van vrijwilligers die passen bij de organisatie en bij de taken die ze gaan uitvoeren. Kort samengevat: de juiste persoon

Nadere informatie

Vincie van Gils. Klantencommunicatie. Zo krijg je en houd je u tevreden klanten. Spectrum. Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen

Vincie van Gils. Klantencommunicatie. Zo krijg je en houd je u tevreden klanten. Spectrum. Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Vincie van Gils Klantencommunicatie Zo krijg je en houd je u tevreden klanten Spectrum Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Spectrum maakt deel uit van Uitgeverij Unieboek Het Spectrum

Nadere informatie

Assistent communicatiemedewerker

Assistent communicatiemedewerker Assistent communicatiemedewerker Leeswijzer voor bedrijven Kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven ECABO houdt ontwikkelingen in de economisch-administratieve, ICT- en veiligheidsberoepen bij. Deze

Nadere informatie

Grafische automatisering vak van de toekomst

Grafische automatisering vak van de toekomst Grafische automatisering vak van de toekomst Presentatie relatienetwerkdag 2015 Twin Media Hallo! CLAUDIA VAN DER POL Meer dan 15 jaar ervaring als vormgever van Vakbladen/Tijdschriften/Boeken Daarnaast

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Special: Is data een kritische succesfactor? 3

Inhoudsopgave. Special: Is data een kritische succesfactor? 3 Inhoudsopgave Special: Is data een kritische succesfactor? 3 1. DM Barometer 4 Onderzoeksopzet 4 Special: Is data een kritische succesfactor 4 Respondenten 4 2. Resultaten 6 Klantdata & dialoog 6 Datamanagement

Nadere informatie

*Thema s 2010. Vraagt u ons naar de specifieke promotionele mogelijkheden in onze nieuwsbrieven, specials of themanummers. www.hifi.

*Thema s 2010. Vraagt u ons naar de specifieke promotionele mogelijkheden in onze nieuwsbrieven, specials of themanummers. www.hifi. Internetconcepten HiFi.nl b2b.hifi.nl Muziek.nl High Fidelity Discs AV & Domotica SAVA-Award Nieuwsbrieven HiFi-zine HiFi.nl B2B AV & Domotica e-zine Muziek.nl e-zine High Fidelity Discs e-zine Partner-

Nadere informatie

Vertaler/Tolk. Context. Doel

Vertaler/Tolk. Context. Doel Vertaler/Tolk Doel Zorgdragen voor de acquisitie, organisatie, coördinatie en/of uitvoering van vertaal-, tolk-, redactiewerk en de productie van cursusmateriaal, alsmede evalueren en (mede)verbeteren

Nadere informatie

Ace! E-book. Ace! Management Partners Training Coaching Consulting Interim Management

Ace! E-book. Ace! Management Partners Training Coaching Consulting Interim Management Ace! Management Partners Training Coaching Consulting Interim Management Den Haag Amsterdam Den Bosch Rotterdam Zwolle Utrecht Arnhem Amersfoort Breda Eindhoven Maastricht Brussel Antwerpen Ace! E-book

Nadere informatie

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen?

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? Noteer ook 2 reservekeuzen: 1. 2. 1. Wat weet je al van dit beroep? Schrijf het

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

Abonnement. Betaalbaar, structureel in het nieuws

Abonnement. Betaalbaar, structureel in het nieuws Abonnement Betaalbaar, structureel in het nieuws PR-ABONNEMENT: HOE WIJ UW PRODUCT OF DIENSTVERLENING OP DE KAART GAAN ZETTEN U staat er niet dagelijks bij stil, maar u heeft eigenlijk altijd nieuws te

Nadere informatie

Vaktijdschrift voor professionals van verenigingen, branche- en beroepsorganisaties - Nummer #1 - maart 2013. Nieuwe markten ontwikkelen

Vaktijdschrift voor professionals van verenigingen, branche- en beroepsorganisaties - Nummer #1 - maart 2013. Nieuwe markten ontwikkelen Vaktijdschrift voor professionals van verenigingen, branche- en beroepsorganisaties - Nummer #1 - maart 2013 Nieuwe markten ontwikkelen think Holland Leden helpen met kredieten? Spagaat tussen beleid en

Nadere informatie

Plan van aanpak. Aanleiding en probleemomschrijving. Gevraagd eindproduct. Probleembeschrijving en analyse. Stappenplan: Subdoelen en fasering

Plan van aanpak. Aanleiding en probleemomschrijving. Gevraagd eindproduct. Probleembeschrijving en analyse. Stappenplan: Subdoelen en fasering Aanleiding en probleemomschrijving Dit project wordt uitgevoerd in opdracht van het Financieele Dagblad (FD). Het FD is dé dagelijkse kwaliteitskrant in Nederland met financieel-economische focus. Het

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

Research & development

Research & development Research & development Publishing on demand Workflow ondersteuning Typesetting Documentproductie Gespecialiseerd document ontwerp Web ontwerp en onderhoud Conversie Database publishing Advies Organisatie

Nadere informatie

Ik en de maatschappij. Rondkomen

Ik en de maatschappij. Rondkomen Ik en de maatschappij Rondkomen Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Jacobien Ubbink, Tessel Mulder Philein Educatieve Teksten Inhoudelijke redactie:

Nadere informatie

Frans de Hoyer GW Management. E-Mail Marketing (mysterye-mail) E-Mailnieuwsbrief Social media voor de Automotive. De wereld is veranderd

Frans de Hoyer GW Management. E-Mail Marketing (mysterye-mail) E-Mailnieuwsbrief Social media voor de Automotive. De wereld is veranderd Frans de Hoyer GW Management E-Mail Marketing (mysterye-mail) E-Mailnieuwsbrief Social media voor de Automotive De wereld is veranderd 1 We kopen online We plaatsen alles online 2 Dit onderdeel valt ineens

Nadere informatie

Cursus Onderwijs en ICT. Interactieve multimedia

Cursus Onderwijs en ICT. Interactieve multimedia Cursus Onderwijs en ICT Jaargang 2, deel 17 (versie 1.0 NL 18-12-2010) Interactieve multimedia door Serge de Beer Inleiding Foto s, video en geluid zijn allemaal prachtige media om mee te leren. Maar nog

Nadere informatie

In deze uitgave beschrijven we de inhoud van een mbo-beroep. Zo weet u wat u van iemand mag verwachten die gediplomeerd is in dit vakgebied.

In deze uitgave beschrijven we de inhoud van een mbo-beroep. Zo weet u wat u van iemand mag verwachten die gediplomeerd is in dit vakgebied. Mbo-beroep in beeld Assistent communicatiemedewerker mbo-beroep, niveau 4 In deze uitgave beschrijven we de inhoud van een mbo-beroep. Zo weet u wat u van iemand mag verwachten die gediplomeerd is in dit

Nadere informatie

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs Wat is marketing Marketing is het proces die je moet doorgaan om de behoeften van uw klanten te bevredigen. Eerst werd marketing gezien als het geheel van activiteiten die de ruil van producten of diensten

Nadere informatie

Wondverzorging. Let op: het is belangrijk om precies deze schrijfwijze aan te houden, dus met tussenstreepjes.

Wondverzorging. Let op: het is belangrijk om precies deze schrijfwijze aan te houden, dus met tussenstreepjes. M Wondverzorging Website In de oorspronkelijke uitgave van Wondverzorging was een cd-rom toegevoegd met aanvullend digitaal materiaal. Vanaf deze editie is echter al dit aanvullende materiaal vindbaar

Nadere informatie

Wél scoren met je webshop Waardevolle Website & Shop Weetjes: Tips en valkuilen

Wél scoren met je webshop Waardevolle Website & Shop Weetjes: Tips en valkuilen Wél scoren met je webshop Waardevolle Website & Shop Weetjes: Tips en valkuilen Ronald Otto ( ) en Peter Kolster ( ) hebben naar aanleiding van hun presentatie dit document geschreven waarin heel puntsgewijs

Nadere informatie

Communicatieplan OpSpraak

Communicatieplan OpSpraak Communicatieplan OpSpraak Marketing- en communicatieplan Opdrachtgever: OpSpraak Auteurs: Madelon Kooijmans & John Houtzager Plaats: Nieuwegein Datum: 13-10-2010 C o m m u n i c a t i e p l a n O p S p

Nadere informatie

Voor je begint met bloggen

Voor je begint met bloggen Voor je begint met bloggen Gemma Kregting, Adviseur online marketing Corporate Communications & Marketing Voor je begint met bloggen Stap 1: Bepaal waar je over wilt bloggen Stap 2: Wie gaat er bloggen

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Vak/onderwerp werktuigbouwkunde (en metaal- en elektrotechniek in het tweede en vierde leerjaar).

Vak/onderwerp werktuigbouwkunde (en metaal- en elektrotechniek in het tweede en vierde leerjaar). COO FPA Vak/onderwerp werktuigbouwkunde (en metaal- en elektrotechniek in het tweede en vierde leerjaar). Hardware-eisen MS-DOS 5.0 of hoger met Windows 3.x, muis, 80386 of hogere processor (486 wordt

Nadere informatie

Kiezen voor All In Content betekent dat u over kennis van een compleet team beschikt in plaats van afhankelijk te worden van één enkele consultant:

Kiezen voor All In Content betekent dat u over kennis van een compleet team beschikt in plaats van afhankelijk te worden van één enkele consultant: Over ons All In Content begeleidt IT & New Media projecten in het domein van Enterprise 2.0 portals en contentmanagement. Onze focus ligt in het bijzonder op het gebied van duurzaam werken met toepassingen

Nadere informatie

A picture paints a 1.000 words

A picture paints a 1.000 words Online Content Publiceren Kennismarketing naar de next level Omdat publiceren steeds belangrijker wordt, is de gedachte ontstaan om het zelf kunnen publiceren zeer laagdrempelig te maken en daarbij geheel

Nadere informatie

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten 2015 Annie Massop Hart en Ziel Marketing - Alle rechten voorbehouden - 1 Inleiding Dit stappenplan sluit aan op de workshop Hoe je intuïtief

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 4VMBO - T 2014-2015

SECTORWERKSTUK 4VMBO - T 2014-2015 SECTORWERKSTUK 4VMBO - T 2014-2015 handleiding leerlingen inhoud: inleiding stappenplan logboek beoordelingsformulier tijdpad 1 INLEIDING SECTORWERKSTUK VOOR 4 VMBO Alle leerlingen van het vmbo theoretische

Nadere informatie

Opdracht 1. a) Van welk tijdstip is het nieuwste bericht op AD.nl? ... b) Wat zou ongeveer de deadline zijn geweest van het papieren AD? ...

Opdracht 1. a) Van welk tijdstip is het nieuwste bericht op AD.nl? ... b) Wat zou ongeveer de deadline zijn geweest van het papieren AD? ... Zoek een papieren AD en ga naar www.ad.nl. Vergelijk nu de voorpagina met de homepage. a) Van welk tijdstip is het nieuwste bericht op AD.nl? b) Wat zou ongeveer de deadline zijn geweest van het papieren

Nadere informatie

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Voor bedrijven en organisaties www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Ieder communicatiemiddel heeft een eigen effect. Het is belangrijk te bepalen welke communicatiemiddelen

Nadere informatie

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen?

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? In groep 5-6 nemen kinderen steeds vaker werk mee naar huis. Vaak vinden kinderen het leuk om thuis aan schooldingen

Nadere informatie

Nummer 2 - Februari 2012. De marketing van internetshoppen. Wat de tablet voor een tijdschrift kan doen. Nieuwe vs. oude media. De perfecte vormgeving

Nummer 2 - Februari 2012. De marketing van internetshoppen. Wat de tablet voor een tijdschrift kan doen. Nieuwe vs. oude media. De perfecte vormgeving Nummer 2 - Februari 2012 Wat de tablet voor een tijdschrift kan doen De marketing van internetshoppen Nieuwe vs. oude media De perfecte vormgeving RUBRIEKEN 8 Column: Sak van den Boom 45 Agenda p. 46 18

Nadere informatie

Zo komt dat boek er wel! Checklist voor ondernemers die een boek schrijven

Zo komt dat boek er wel! Checklist voor ondernemers die een boek schrijven Zo komt dat boek er wel! Checklist voor ondernemers die een boek schrijven een gratis uitgave van an 1 Vaststellingen vooraf Welk doel heb je met dit boek? o Hoe past het in je personal branding? o Hoe

Nadere informatie

Cursus Onderwijs en ICT. Remediëren met ICT

Cursus Onderwijs en ICT. Remediëren met ICT Cursus Onderwijs en ICT Jaargang 2, deel 19 (versie 1.0 NL 25-02-2011) Remediëren met ICT door Serge de Beer Inleiding Niet voor elke leerling is het makkelijk leren even vanzelfsprekend. Een klein beetje

Nadere informatie

Willem & Anne van der Meiden. Gids voor zinvol spreken. aandacht. Uitgeverij Meinema, Zoetermeer

Willem & Anne van der Meiden. Gids voor zinvol spreken. aandacht. Uitgeverij Meinema, Zoetermeer Mag ik uw Willem & Anne van der Meiden Gids voor zinvol spreken aandacht Uitgeverij Meinema, Zoetermeer www.uitgeverijmeinema.nl Ontwerp omslag: Mulder van Meurs Foto s binnenwerk: Christiaan Krouwels

Nadere informatie

KNLTB Stappenplan. beleidsplan tennisvereniging X

KNLTB Stappenplan. beleidsplan tennisvereniging X KNLTB Stappenplan beleidsplan tennisvereniging X Inleiding Iedere verenigingsbestuurder weet in het achterhoofd dat het belangrijk is om beleidsmatig en doelgericht te werken. Toch komen de meeste verenigingsbestuurders

Nadere informatie

W onen en W erken op het W eb in het ZML

W onen en W erken op het W eb in het ZML W onen en W erken op het W eb in het ZML Product 9: PR plan Datum: 27 juni 2007 Auteur: Stichting Kennisnet I CT op school P rojectregeling contentontw ikkeling (voortgezet) speciaal onderw ijs P rojectpartners:

Nadere informatie

Content is koning, strategie de keizer

Content is koning, strategie de keizer Content is koning, strategie de keizer David Kok in gesprek met Xaviera Ringeling Xaviera is, samen met haar team vrijwilligers, een contentmachine. Elke dag publiceert ze op verschillende weblogs een

Nadere informatie

Mediabrochure 2015 WWW.BOEKBLAD.NL

Mediabrochure 2015 WWW.BOEKBLAD.NL Mediabrochure 2015 WWW.BOEKBLAD.NL Hét crossmediale medium om de boekenbranche te bereiken. 40-131216-01 mediabrochure BB NL.indd 1 11-02-2014 13:26:39 2 Mediabrochure 2015 www.boekblad.nl BOEKBLAD is

Nadere informatie

Vragenlijst voor nieuwe website

Vragenlijst voor nieuwe website Vragenlijst voor nieuwe website Om het jezelf makkelijk te maken, print je dit formulier uit en vul je het gewoon met pen in. Overleg eens met huisgenoten, collega's en vrienden zodat je een juist beeld

Nadere informatie

Functieprofiel: Medewerker Marketing en Communicatie Functiecode: 0602

Functieprofiel: Medewerker Marketing en Communicatie Functiecode: 0602 Functieprofiel: Communicatie Functiecode: 0602 Doel Verzorgen van activiteiten op het gebied van communicatie en/of voorlichting voor Hogeschool Utrecht of onderdelen daarvan, aan verschillende in- en

Nadere informatie

FULL SERVICE RECLAME- EN DESIGNBUREAU

FULL SERVICE RECLAME- EN DESIGNBUREAU FULL SERVICE RECLAME- EN DESIGNBUREAU EEN BUREAU MET EEN DUIDELIJK DOEL Adson is een full service reclame- en designbureau, met als doel merken te voorzien van een eigen identiteit en deze bekend te maken.

Nadere informatie

In dit nummer: Op zoek naar een baan? Persoonlijk. Maak een plan van aanpak! Wie is Tessel en wat zoekt zij?

In dit nummer: Op zoek naar een baan? Persoonlijk. Maak een plan van aanpak! Wie is Tessel en wat zoekt zij? TESSEL. In dit nummer: Op zoek naar een baan? Maak een plan van aanpak! Persoonlijk Wie is Tessel en wat zoekt zij? INHOUD. 3. Voorwoord. Niet nog zo n egotrippertijdschrift! 4. Over Tessel. Van theoloog

Nadere informatie

HOOFDSTUK 6: MARKETINGPROGRAMMA S OM MERKMEERWAARDE OP TE BOUWEN

HOOFDSTUK 6: MARKETINGPROGRAMMA S OM MERKMEERWAARDE OP TE BOUWEN HOOFDSTUK 6: MARKETINGPROGRAMMA S OM MERKMEERWAARDE OP TE BOUWEN 1 INTRODUCTIE H:6 Dit hoofdstuk bekijkt het meest flexibele element van marketingprogramma s. Marketingcommunicatie-instrumenten zijn die

Nadere informatie