vorming volwassenen voor V o l k s h o g e s c h o o l Waas-en-Dender

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "vorming volwassenen voor V o l k s h o g e s c h o o l Waas-en-Dender"

Transcriptie

1 vorming volwassenen voor V o l k s h o g e s c h o o l Waas-en-Dender HERFST 2008

2 Inhoud Thema in de kijker Leven en dood 2 de Kyotocode 5 Actua & Geschiedenis 10 Culturen - Diversiteit, Kunst 18 Filosofie, Zingeving & Spiritualiteit 25 Persoonlijke groei & Relaties 27 Gezondheid & Ecologie 30 Creatief & Vaardig 34 Positieve wetenschap, Nieuwe media & Informatica 39 Dicht bij de deur 44 Regio in beeld 46 Spots op: info-avonden duurzaam bouwen en wonen in Sint-Niklaas 47 Praktische informatie 48 Wie is wie? 51 Kalender 52

3 Bezoek onze nieuwe website op onze thema s dit seizoen: leven en dood en de kyotocode Vormingplus Waas-en-Dender Je wil graag bijblijven, bijleren, mensen ontmoeten, Een waaier van vormingsactiviteiten ligt voor je klaar. Zo zijn er cursusreeksen, workshops, educatieve uitstappen en lezingen over allerlei thema s zoals kunst en cultuur, actualiteit en geschiedenis, milieu, gezondheid, persoonlijke groei, informatica en veel meer. Vormingplus Waas-en-Dender, de regionale volkshogeschool, wil vorming in de streek stimuleren. Daarom bouwt ze aan een netwerk van organisaties die cursussen aanbieden: cultuurcentra, bibliotheken, verenigingen Inspelend op behoeftes ontwikkelt ze, veelal in samenwerking met een regionale partner, interessante vormingsinitiatieven. Zo wil Vormingplus een rijk en divers vormingslandschap toegankelijk en bekend maken voor alle inwoners van de regio. Vormingplus, Volkshogeschool Waas-en-Dender, is erkend door het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap - Afdeling Cultuur. Vormingplus, Volkshogeschool Waas-en-Dender, is erkend als opleidingsverstrekker door het Ministerie van Tewerkstelling en door het beheerscomité van de VDAB. 3

4 thema in de kijker THEMA - leven en dood Leven... en dood. De dood hoort bij het leven, want zonder het besef dat aan alles een einde komt kan je niets ten volle beleven. Vormingplus plaatst in de donkerste periode van het jaar passend dit thema in de kijker. Ben je praktisch ingesteld? Dan kan je je voordeel halen uit de lezing rond erfrecht en successierechten. Ook interessant om weten is hoe je na je overlijden andere levens kan redden, via orgaandonatie. Of hoe de wetgeving en de praktijk van euthanasie en wilsbeschikking in elkaar zitten (gericht aanbod, zie p. 44 en 45). Nieuwsgierig om een blik te werpen achter de schermen van de dood? Ga dan mee op bezoek in het nieuwe crematorium in Sint-Niklaas of het prachtige park van begraafplaats Schoonselhof. De meer kunstzinnigen onder ons genieten van het Requiem van Mozart of feesten mee op het Mexicaanse feest van de doden. Je ziet het, Vormingplus brengt dit najaar heel wat levendige onderwerpen zodat je je niet hoeft dood te vervelen! Mexicanen sterven niet het feest van de dood Rond Allerheiligen ziet men in Mexico allerhande rare figuren verschijnen in het straatbeeld. De aardse activiteiten worden een halt toegeroepen en het zijn de overledenen die in het middelpunt van de belangstelling komen te staan. Mexicanen vieren feest samen met hun geliefde overledenen. De katholieke kerk heeft zich volledig aangepast aan deze oeroude traditie uit het Aztekentijdperk. Maak uitgebreid kennis met deze kleurrijke gebeurtenis. Kom met ons vieren. Barbara Moreels neemt ons in één avond mee op stap met een Mexicaanse familie gedurende 24 uur. Zij vertelt en illustreert het waarom en het hoe van dit feest. De roots van onze voordrachtgever liggen in Zuid-Amerika, ze bezoekt jaarlijks haar familie en blijft in nauw contact met de culturele tradities van Mexico. Zij is dan ook de ideale gids om ons in te wijden in het feest van de dood. melsele donderdag 6/11 7 euro (met korting: 3,5 euro, voorwa arden p.48) tot 27/10 (meer info p.48) B Vormingplus - Grote Baan Beveren (Melsele) CC Ter Vesten Barbara Moreels - Mexico kenner 4

5 Wonderkind schrijft Requiem Mozart in de schaduw van de dood Tsjaikowski noemde hem een zorgeloos kind en Wagner sprak van het zachte licht- en liefdesgenie van de muziek. Berlioz stelde zich Mozart voor als een engel die maar hoeft op te schrijven wat God hem dicteert. Mooi gezegd, maar zijn leven was vaak een hel. Het woog zwaar door om wonderkind te zijn en als jongeman zocht hij - weg van het beklemmende Salzburg - vruchteloos werk in andere steden. Uiteindelijk vestigde hij zich als zelfstandige in Wenen. Zijn muziek klinkt vaak vrolijk maar Mozart schreef ook veel diepzinnige bladzijden zoals het onvoltooid gebleven Requiem. Maar hoe ver is hij precies geraakt en wat heeft zijn leerling Süssmayr er aan toegevoegd? Of heeft Mozart het hele Requiem geschreven? We beantwoorden deze en andere vragen in combinatie met veel luisterfragmenten, beeldopnames en vergelijkingen van verschillende uitvoerders. Alles wordt begrijpelijk voorgesteld zodat iedereen kan meepraten over deze unieke kunstschat, letterlijk geschreven in de schaduw van de dood. Bezoek aan het Schoonselhof Een gids neemt ons mee op een twee uur durende dodentocht in het Schoonselhof. De Antwerpse parkbegraafplaats wordt vaak vergeleken met het Parijse Père-Lachaise, omwille van zijn prachtige grafmonumenten en beroemde bewoners. Een indrukwekkende verzameling van prominenten en bekende kunstenaars vonden hier hun laatste rustplaats: schrijvers, beeldhouwers, architecten, schilders, componisten, De vele verhalen, anekdotes en symbolische verwijzingen brengen hen vandaag terug tot leven. Verder vind je er een Joods gedeelte, een deel voor de islamitische gemeenschap, militaire begraafplaatsen, een strooiweide. Een wandeling op Schoonselhof is ook genieten van een mooi park met indrukwekkende bomen en aangelegde dreven waar het fijn kuieren is. Het geheel vormt een verscheidenheid aan ingerichte parken; badend in de herfstkleuren heeft ieder park zijn eigen sfeer. Afspraak aan de ingang. Bij vertraging of onverwachte problemen: tel Bezoek aan het nieuwe crematorium in Sint-Niklaas Begraven of cremeren? Vroeger werd over deze vraag niet of nauwelijks nagedacht. Hoewel de eerste crematie in België al plaatsvond in 1933, duurde het tot diep in de jaren zeventig voor deze vorm van afscheid nemen echt doorbrak. Jarenlang was crematie of verassing een zaak van een kleine minderheid. Daar is pas verandering in gekomen toen de katholieke kerk haar bezwaren opzij zette. Ook de wet van 20 juli 1971 was een belangrijke stap. Van dan af werden crematie en begraving als evenwaardig beschouwd. Elke begraafplaats kreeg een strooiweide en columbarium. Sindsdien is het aantal crematies fors gestegen. Het is dan ook niet te verwonderen dat er ook in Sint- Niklaas een crematorium werd gebouwd. Directeur Kris Coenegrachts leidt ons rond in de nieuwe gebouwen en geeft uitleg. Over rituelen, over de procedure, over de wettelijke aspecten, kortom over alles wat u altijd al wilde weten over crematie. beveren maandag 24/11 7 euro (met korting: 3,5 euro, voorwa arden p.48) tot 14/11 (meer info p.48) e CC Ter Vesten (mediazaal) - Gravenplein 2 - Beveren CC Ter Vesten André De Groeve - musicoloog wilrijk zondag 16/11 van 10u20 tot 12u30 4 euro tot 6/11 (meer info p.48) A Schoonselhof - Krijgsbaan - Wilrijk CC Ter Vesten en CC Lokeren Richard Willems - stadsgids Antwerpen sint-niklaas donderdag 25/9 van 9u50 tot 11u30 2,5 euro tot 15/9 (meer info p.48) B Crematorium Sint-Niklaas - Waasmunstersesteenweg 4 - Sint-Niklaas DC De Wilg Kris Coenegrachts - directeur crematorium Sint-Niklaas thema in de kijker actua & geschiedenis culturen - diversiteit, kunst filosofie, zingeving & spiritualiteit persoonlijke groei & relaties gezondheid & ecologie creatief & vaardig informatica, nieuwe media & positieve wetenschap 5

6 Orgaandonatie Orgaandonatie betekent dat je ermee instemt dat na je overlijden organen of weefsel uit je lichaam verwijderd worden. Die organen en weefsels worden dan overgeplant op mensen met zware aandoeningen en zullen hun leven redden of hun levenskwaliteit aanzienlijk verbeteren. De wet stelt dat iedereen vanaf 18 jaar automatisch orgaandonor is. Toch sterven er in ons land wekelijks twee mensen die op een wachtlijst stonden voor een orgaantransplantatie. Hoe kan dit? Over orgaandonatie blijken veel misverstanden te bestaan. Luc Colenbie van het Gentse transplantatiecentrum biedt correcte en concrete informatie. Hoe verloopt de procedure? Wat zegt de wet precies? Kan de familie verzet aantekenen? Blijft het lichaam intact na de verwijdering? Kunnen nabestaanden nog afscheid nemen? Welke organen kunnen verwijderd worden? Wat met de geruchten over perfide orgaanhandelaars? Vragen én antwoorden die een aanzet bieden tot luidop nadenken over orgaanschenking, over solidariteit over de dood heen. DENDERMONDE woensdag 19/11 2,5 euro tot 10/11 (meer info p.48) A CC Belgica (zaal Bert Heuvinck) - Kerkstraat 24 - Dendermonde Bibliotheek Dendermonde en De Maakbare Mens vzw Luc Colenbie - coördinator transplantatiecentrum UZ Gent Erfrecht en successierechten Vraag je je wel eens af wat er zal gebeuren met je geld en goed als je overleden bent? Of heb je als erfgenaam vragen bij torenhoge successierechten? Of denk je eraan een testament te schrijven of een schenking te doen? Met een financieel deskundige als Alain Deneef blijft geen enkele vraag onbeantwoord. Allereerst komt het erfrecht uitgebreid aan bod: de langstlevende echtgenoot, onterving, voorbehouden erfgenamen, een erfenis aanvaarden of weigeren Daarna hoor je alles wat je moet weten over successierechten: de tarieven, de vrijstellingen, successieplanning, Tak 21, 23 en 26,... En natuurlijk een heleboel tips om je zaken voordelig te regelen en de keuzes te maken die je zelf wil. melsele 2 donderdagen 16/10 en 23/10 van 13u30 tot 16u00 18 euro (met korting: 9 euro, voorwa arden p.48) tot 6/10 (meer info p.48) A Vormingplus - Grote Baan Beveren (Melsele) alain deneef - financieel analist De dood is niet het einde Alsmaar meer mensen kijken met nieuwe ogen naar de dood: via wetenschappelijk onderzoek, bijna-dood-ervaringen,... Ook oude culturen en wereldgodsdiensten reiken ons manieren aan om met de dood om te gaan. De dood is niet het einde, het is een nieuwe geboorte in een andere dimensie. Misschien is de muur tussen leven en dood wel minder hoog dan we dachten. Vanuit eigen ervaringen en tien jaar onderzoekswerk binnen Timotheus belicht Philippe Vandevorst zijn visie op het leven na de dood. Hij vertelt hoe we deze andere dimensie kunnen verkennen en op een andere manier naar de dood leren kijken. Zo zien we hoe we stervenden en overledenen kunnen helpen over de dood heen. We vinden troost in de gedachte dat onze relatie met de gestorvenen ook na de dood blijft groeien. Ten slotte leren we hoe we onszelf op deze overgang kunnen voorbereiden. dinsdag 14/10 sint-niklaas 9 euro (met korting: 4,5 euro, voorwa arden p.48) tot 3/10 (meer info p.48) A Den Hof - Hendrik Heymanplein 7 - Sint-Niklaas CAW Waasland en Timotheusproject vzw Philippe Vandevorst - stafmedewerker Timotheus vzw 6

7 De Kyoto Code is een campagne die jou en je gezin op weg zet om een steentje bij te dragen. Gesteund door honderden andere deelnemers ga je aan de slag met een aantal energiebesparingstips. Je neemt deel door gedurende 3 maanden enkele tips in de praktijk te brengen. Ik doe mee! De campagne loopt van 1 november 2008 tot 31 januari Inschrijven kan vanaf nu, tot begin november. Surf daarvoor naar de site In de loop van oktober krijg je een mail die je eraan herinnert een startmeting over je algemene energieverbruik in te vullen. Vervolgens krijg je een actieboek opgestuurd boordevol handige en gemakkelijk toepasbare besparingstips rond elektriciteit, mobiliteit en verwarming. Kies er zelf enkele uit, geef maandelijks je keuzes door via de site en tel uit je winst! Iets te winnen? Als je meedoet, behoor je tot een groeiende groep van mensen die zelf het verschil willen maken, wat prachtig is. Bovendien worden een aantal prijzen verloot onder de deelnemende gezinnen. Verder houden we je voortdurend op de hoogte van de stand van zaken via een elektronische nieuwsbrief. Daarin krijg je extra tips en weetjes doorgespeeld en wordt de globale besparing van alle deelnemers weergegeven. Breed gedragen 7 Vormingpluscentra in Vlaanderen slaan de handen in elkaar met Ecolife vzw en roepen zoveel mogelijk mensen op om deel te nemen. Vormingplus Waas-en-Dender werkt hiervoor bovendien samen met de milieudiensten van Dendermonde, Hamme, Lebbeke, Lokeren, Sint-Gillis-Waas, Stekene en Temse, en een aantal andere partners. thema in de kijker actua & geschiedenis culturen - diversiteit, kunst Lieven Scheire (Neveneffecten, Willy s en Marjetten, De laatste show) is het gezicht van de campagne. informatica, nieuwe media & positieve wetenschap De opwarming van de aarde is tegenwoordig werkelijk een hot issue. De vraag is of we er nog iets tegen kunnen doen... Het antwoord is ja, en je kan er nog geld mee uitsparen ook! creatief & vaardig De Kyotocode gezondheid & ecologie Vormingplus Waas-en-Dender doet méér dan lezingen, uitstappen en workshops organiseren in de regio. Zo stappen we geregeld in projecten die we waardevol vinden. De campagne de KyotoCode hoort daar zeker bij! Waarom? persoonlijke groei & relaties Een campagne van Vormingplus Ecolife filosofie, zingeving & spiritualiteit Kraak je energiekosten 7

8 Startsessies de KyotoCode Zoals uitgelegd is de KyotoCode een campagne die via internet en de post verloopt. Ook al zijn bijeenkomsten in groep dus niet noodzakelijk, toch willen we je deze mogelijkheid bieden. Wil je graag bijkomende tips horen, begeleid worden bij je besparingen of gewoon andere deelnemers ontmoeten? Dat kan! Tijdens deze (niet verplichte) gratis startsessie leer je welke tips van de Kyotocode je kan toepassen en krijg je praktische richtlijnen voor de beste aanpak. Bovendien kan je met de andere deelnemers van gedachten wisselen en zie je hoe zij het in de praktijk doen. Op deze avond wordt ook op een heldere manier duidelijk gemaakt waarom C0 2 -uitstoot zo n belangrijk probleem is voor ons klimaat. In samenwerking met CVN (Centrum voor natuur- en milieueducatie) donderdag 16/10 gratis tot 6/10 (meer info p.48) hamme E Durmedroom - Kaaiplein 28 - Hamme Milieudienst Hamme en Centrum voor Natuur- en milieueducatie erkend lesgever CVN maandag 20/10 gratis lebbeke tot 10/10 (meer info p.48) B GC De Biekorf - Stationsstraat 23 - Lebbeke Milieudienst Lebbeke en Centrum voor Natuur- en milieueducatie erkend lesgever CVN maandag 20/10 gratis temse tot 10/10 (meer info p.48) C AC de zaat - Frans Boelplein 1 - Temse Milieudienst Temse en Centrum voor Natuur- en milieueducatie erkend lesgever CVN donderdag 23/10 gratis sint-gillis-waas tot 13/10 (meer info p.48) A Gemeentehuis (raadzaal) - Lage Kerkwegel - Sint-Gillis-Waas Milieudienst Sint-Gillis-Waas en Centrum voor Natuur- en milieueducatie erkend lesgever CVN 8

9 Tussentijdse bijeenkomsten de Kyotocode Tijdens de campagne kunnen de mensen die in groep willen samenkomen, dat nogmaals doen. We starten telkens met een expert die toelichting komt geven over een thema, bijvoorbeeld groene stroom, energie besparen met bepaalde investeringen, zonne-energie,... Vervolgens doen we verder met de deelnemers aan de Kyotocode. Ondertussen ben je al enkele weken CO 2 en geld aan het besparen via de tips die je meekreeg. Hoe is dat tot nu toe gelukt? Op deze bijeenkomst kan je je positieve verhalen, onverwachte uitdagingen en extra tips voor de andere deelnemers op tafel leggen. De begeleider en de groep helpen je om de laatste weken met frisse moed aan te vangen. Hieronder vind je waar en wanneer deze opvolgsessies doorgaan, en welke inhoud er per locatie extra in de verf gezet wordt. Opgelet, mensen die niet deelnemen aan de KyotoCode zijn ook welkom om naar de expert te komen luisteren tijdens deze tussentijdse bijeenkomsten. Je betaalt dan wel 5 i.p.v. 2,50 euro. Wil je minder betalen? Schrijf je dan in via (tot 15 november)! Sommige mensen nemen sowieso deel aan verminderde prijs, zie voorwaarden op pagina 48. Goed isoleren In België zijn de huizen gemiddeld niet erg goed geïsoleerd, waardoor jaarlijks heel wat warmte en geld verloren gaat. Goed isoleren is dan ook een belangrijke stap in de richting van een efficiënter energiegebruik. Isoleren is echter meer dan isolatiemateriaal tussenproppen. Hoe dikker je isoleert, hoe belangrijker het is om een aantal zaken niet uit het oog te verliezen. Tijdens deze korte sessie met een lesgever van VIBE vzw leer je hoe je wind- en luchtdicht maar damp-open kan isoleren, zodat je erna zelf aan de slag kunt. Na deze lezing kaarten we tot 22u na met de deelnemers van de KyotoCode. We bekijken elkaars verhaal, bespreken onverwachtse uitdagingen en onderzoeken hoe we verder kunnen besparen. Zo kan je er volop voor gaan in de laatste weken van de campagne! Energie besparen met 0 tot euro Denk je bij energie besparen spontaan aan een verbouwing van je huis? Bezuinigende maatregelen vind je te duur? Weet dan dat er voor elk budget een aantal mogelijkheden zijn. Tijdens deze korte sessie gaan we in op een aantal concrete ingrepen die iedereen thuis kan uitvoeren, ook zonder zware investeringen. We leggen praktijkgericht uit hoeveel je kan besparen met een (zeer) klein, middelgroot of groot budget. Tot slot gaan we kort in op de vele belastingvoordelen en subsidiemogelijkheden voor energiebesparende maatregelen. Na deze lezing kaarten we tot 22u na met de deelnemers van de KyotoCode. We bekijken elkaars verhaal, bespreken onverwachtse uitdagingen en onderzoeken hoe we verder kunnen besparen. Zo kan je er volop voor gaan in de laatste weken van de campagne! Alternatief verwarmen In ons klimaat zullen we ondanks de opwarming van de aarde niet alleen sterker moeten isoleren en gecontroleerd ventileren, maar ook blijven verwarmen. De hamvraag is in deze context natuurlijk: hoe stoken zonder al te veel extra CO 2 -uitstoot te veroorzaken? Best centraal verwarmen of eerder per ruimte? Via radiatoren of vloerverwarming? Met de zon? Op deze avond bekijken we de mogelijkheden die op de markt zijn, de efficiëntie en toepassingsmogelijkheden van de verschillende opties. Zo blijf je niet in de kou staan! Na deze lezing kaarten we tot 22u na met de deelnemers van de KyotoCode. We bekijken elkaars verhaal, bespreken onverwachtse uitdagingen en onderzoeken hoe we verder kunnen besparen. Zo kan je er volop voor gaan in de laatste weken van de campagne! hamme maandag 15/12 van 19u30 tot 20u45 5 euro (of 2,5 euro deelnemers kyotocode of aan voorwaarden p. 48) tot 5/12 (meer info p.48) B De Bierhoeve - Kaaldries Hamme Milieudienst Hamme, VIBE vzw en cvn paul eykens - VIBE vzw lebbeke maandag 15/12 van 19u30 tot 20u45 5 euro (of 2,5 euro deelnemers kyotocode of aan voorwaarden p. 48) tot 5/12 (meer info p.48) A GC De Biekorf - Stationsstraat 23 - Lebbeke Milieudienst Lebbeke, VIBE vzw en cvn christophe debrabander - VIBE vzw sint-gillis-waas donderdag 22/1 van 19u30 tot 20u45 5 euro (of 2,5 euro deelnemers kyotocode of aan voorwaarden p. 48) tot 12/1 (meer info p.48) A Gemeentehuis - Lage Kerkwegel - Sint-Gillis-Waas Milieudienst Sint-Gillis-Waas, Dialoog vzw en CVN expert Dialoog vzw thema in de kijker actua & geschiedenis culturen - diversiteit, kunst filosofie, zingeving & spiritualiteit persoonlijke groei & relaties gezondheid & ecologie creatief & vaardig informatica, nieuwe media & positieve wetenschap 9

10 Zonne-energie: wat zijn de mogelijkheden? België is een kikkerlandje waar de zon weinig schijnt en het vaak regent, zo wil het cliché. Je zou dan ook denken dat zonne-energie hier weinig toekomst heeft. Maar klopt dat wel? Waarom zie je dan de laatste tijd steeds meer zonnepanelen opduiken, zowel bij particulieren als bedrijven? Tijdens deze korte sessie leer je wat de voordelen zijn van zonne-energie, en welke mogelijkheden je in België hebt. Ook bespreken we de kost en hoe je je investering kan terugverdienen. Na deze lezing kaarten we tot 22u na met de deelnemers van de KyotoCode. We bekijken elkaars verhaal, bespreken onverwachtse uitdagingen en onderzoeken hoe we verder kunnen besparen. Zo kan je er volop voor gaan in de laatste weken van de campagne! temse woensdag 17/12 van 19u30 tot 20u45 5 euro (of 2,5 euro deelnemers kyotocode of aan voorwaarden p. 48) tot 7/12 (meer info p.48) B CC Temse - Frans BoeLplein 1 - Temse Milieudienst Temse, VIBE vzw en cvn patrik oorts - VIBE vzw Extra vorming de Kyotocode Naast de vorming tijdens de tussentijdse bijeenkomsten van de Kyotocode, organiseert Vormingplus samen met partners een aantal aparte lezingen over ecologische thema s. Ook hierbij betalen deelnemers van de Kyotocode 2,5 euro, anderen 5 euro. (uitzondering: De opwarming van de aarde en de polaire ijskappen in Sint-Niklaas, daar is de prijs voor iedereen 2,5 euro). (Alternatief) Verwarmen welke verwarming voor welke situatie? De opwarming van de aarde is bezig en dat merken we ook in België met gemiddeld hogere temperaturen dan vroeger. Toch zullen we in ons klimaat niet alleen sterker moeten isoleren en gecontroleerd ventileren, maar ook blijven verwarmen. Dé hamvraag is in deze context natuurlijk: hoe stoken zonder al te veel extra CO 2 -uitstoot te veroorzaken? Kan je bijvoorbeeld best centraal verwarmen of eerder per ruimte? Via radiatoren of vloerverwarming? Met de zon? Een expert van Dialoog vzw, kenniscentrum voor duurzaam bouwen en wonen, overloopt met ons de mogelijkheden. Hij beantwoordt al je vragen en bespreekt wat er op de markt is, de efficiëntie en toepassingsmogelijkheden van de verschillende opties. Zo blijf je niet in de kou staan! dendermonde woensdag 24/9 5 euro (of 2,5 euro deelnemers kyotocode of aan voorwaarden p. 48) tot 15/9 (meer info p.48) E Stadhuis (reynaertzaal) - Markt - Dendermonde Milieudienst Dendermonde en Dialoog vzw expert Dialoog vzw Energie besparen met 0, 10, 100, of euro Denk je bij energie besparen spontaan aan een verbouwing van je huis? Vrees je met een budget van minder dan euro niet rond te komen? Ben je van mening dat bezuinigende maatregelen voor jou te duur zijn? Weet dan dat er voor elk budget een aantal mogelijkheden zijn waarbij je op termijn altijd bespaart! Tijdens deze avond gaan we in op een aantal zeer concrete ingrepen die iedereen thuis kan uitvoeren, ook zonder zware investeringen of verbouwingen. We leggen praktijkgericht uit hoeveel je kan besparen met een klein (100 euro), middelgroot (1.000 euro) of groot ( euro) budget, of zelfs zonder geld. Wat kan je met elke som doen en hoeveel bespaar je er op termijn mee? Spaarlampen, radiatorfolie, thermosstatische radiatorkranen, verbeterd dubbel glas, zonneboilers, isolatie, hoogrendementsketels..., het komt allemaal aan bod. Tot slot gaan we ook in op de vele belastingvoordelen en subsidiemogelijkheden voor energiebesparende maatregelen. dendermonde donderdag 4/12 5 euro (of 2,5 euro deelnemers kyotocode of aan voorwaarden p. 48) tot 24/11 (meer info p.48) D Stadhuis (reynaertzaal) - Markt - Dendermonde Milieudienst Dendermonde en VIBE vzw yves dupont - VIBE vzw 10

11 Duurzaam (ver)bouwen: duurder of goedkoper? Ben je van plan om te bouwen of te verbouwen? Of heb je slechts vage ideeën maar wil je nu al meer achtergrondinformatie? Er is voor elk wat wils op deze avond waar we kennis maken met de principes van duurzaam bouwen en verbouwen. Duurzaam (ver)bouwen is uiteraard goed voor het milieu en helpt mee de opwarming van de aarde tegen te gaan. Maar wist je dat je op langere termijn ook heel wat geld kan besparen door enkele investeringen te doen? Hoe degelijk isoleren en ventileren, welke soorten isolerende beglazing zijn er beschikbaar? Hoe kunnen we de zon als renderende energiebron aanwenden en het regenwater in goede banen leiden? Wat is de beste materiaalkeuze? Al je vragen worden beantwoord, zodat de baksteen in je maag iets lichter verteerbaar wordt. Een echte aanrader voor de kandidaat-(ver)bouwer! Deze avond wordt gegeven door een lesgever van Dialoog vzw, een kenniscentrum voor duurzaam bouwen en wonen. Groene stroom gemakkelijk gemaakt Groene stroom zit de laatste jaren in de lift, en het is niet moeilijk om er op over te schakelen. Het produceren van deze stroom is een ideale manier om de opwarming van de aarde tegen te gaan én minder afhankelijk te zijn van beperkte grondstoffen als olie en uranium. Ook in België begint er meer en meer te bewegen. De funderingen voor de eerste windmolens op de Thorntonbank in de Noordzee werden deze zomer gelegd. Ook krijgen de drie windmolens langs de E17 in Kruibeke binnenkort gezelschap. Wat is groene stroom eigenlijk, wat is hernieuwbare energie? Wat zijn de voor- en nadelen van de traditionele energiebronnen? Hoe moeilijk (gemakkelijk) is het om over te schakelen op een groene stroomleverancier, of bij uw eigen leverancier groene stroom aan te kopen? U komt het allemaal te weten op deze avond; ook krijgt u een aantal interessante besparingstips mee! Mogelijkheden van zonne-energie België is een kikkerlandje waar de zon weinig schijnt en het vaak regent, zo wil het cliché. Je zou dan ook denken dat zonne-energie hier weinig toekomst heeft. Maar klopt dat wel? Waarom zie je dan de laatste tijd steeds meer zonnepanelen opduiken, zowel bij particulieren als bedrijven? Zeker is dat zonne-energie beter is voor het milieu dan energie uit bvb. aardgas of steenkool. Je gebruikt de energie van de grootste nucleaire reactor in de omgeving van de aarde, zonder schadelijke stoffen in de atmosfeer te brengen. Wat zijn de voordelen van zonne-energie? De mogelijkheden in België? Hoe (laten) installeren? En vooral, wat kost dat en hoe verdien je jouw investering terug? Al je vragen rond zonne-energie worden beantwoord op deze avond. De opwarming van de aarde en de polaire ijskappen smelten de poolkappen weg? Ten gevolge van de opwarming van de aarde steeg het zeeniveau sinds het midden van de 19de eeuw met ongeveer 20 cm. Alles wijst erop dat deze evolutie zich versterkt zal doorzetten in de komende honderd jaar. Momenteel dragen de grote ijskappen van Groenland en Antarctica daar nog weinig toe bij. Maar bij een volgehouden opwarming is vooral het afsmelten van de ijskap van Groenland een reden tot grote bezorgdheid. Zij bevindt zich dicht bij een kantelpunt waarboven ze zichzelf niet meer in stand kan houden. Glacioloog Philippe Huybrechts ontwerpt modellen om de veranderingen van de ijskappen te bestuderen. Op deze avond legt hij ons haarfijn de fundamentele werking van ons klimaatsysteem uit. Hoe groot zijn de ijsmassa s op aarde? Wat zijn hun functies? Welke voorspellingen kunnen we doen over de toekomst van de ijskappen? Indien ze afsmelten, is dat een gevolg, of ook een oorzaak van de opwarming? Wat zijn de gevolgen voor het klimaat en de zeespiegel wereldwijd, en in België? temse maandag 17/11 5 euro (of 2,5 euro deelnemers kyotocode of aan voorwaarden p. 48) tot 7/11 (meer info p.48) D ac de zaat - Frans BoeLplein 1 - Temse Milieudienst Temse en Greenpeace vzw specialist groene stroom Greenpeace vzw lokeren woensdag 14/1 5 euro (of 2,5 euro deelnemers kyotocode of aan voorwaarden p. 48) tot 5/1 (meer info p.48) A CC Lokeren - Kerkplein 5 - Lokeren Milieudienst Lokeren en dialoog vzw erkend lesgever Dialoog vzw stekene donderdag 27/11 5 euro (of 2,5 euro deelnemers kyotocode of aan voorwaarden p. 48) tot 17/11 (meer info p.48) D OC De Statie - Stadionstraat Stekene Milieudienst Stekene en VIBE vzw horia bali - vibe vzw sint-niklaas woensdag 10/12 2,5 euro) tot 1/12 (meer info p.48) B Bibliotheek - Hendrik Heymanplein 3 - Sint-Niklaas Bibliotheek Sint-Niklaas Philippe Huybrechts - gl acioloog en klimatoloog VUB thema in de kijker actua & geschiedenis culturen - diversiteit, kunst filosofie, zingeving & spiritualiteit persoonlijke groei & relaties gezondheid & ecologie creatief & vaardig informatica, nieuwe media & positieve wetenschap 11

12 actua & geschiedenis Een klein Europa in een grote wereld? de Europese Unie en de wereldeconomie Hypotheekcrisis in de VS laat zich voelen in Europa, Belgisch bedrijf verhuist productie naar Brazilië, Goedkoop textiel uit China, Europese tomaten verstikken Togolese boeren, Call centers in India staan klanten in België te woord. Men spreekt van globalisering. Men spreekt van de Aziatische eeuw. Men heeft het over vrijhandelszones, lageloonlanden en delokalisatie. Waar gaat het eigenlijk over? Wat betekent globalisering precies? En vooral, welke rol heeft Europa hierin te spelen? Welke gevolgen heeft de globalisering voor de Europeanen? Hoe worden onze lokale, regionale, zelfs nationale economieën bepaald door de ontwikkelingen op de wereldmarkt? Welke antwoorden heeft de EU in petto om een antwoord te bieden op de uitdagingen van de wereldeconomie? Vormen de economische tijgers China, India en Brazilië een bedreiging of bieden ze nieuwe kansen? Kom eens luisteren, ga mee in gesprek en ontdek hoe de wereldhandel ook jouw koopkracht bepaalt. Zorg dat je (er) bij bent (M/V) algemene vormingsreeks Om de twee weken komen we samen met deze ontmoetingsgroep: in een informele sfeer blijven we bij op verschillende terreinen van het leven: actualiteit, politiek, mens en maatschappij, kunst en cultuur, psychologie, gezondheid,... Samen met deskundige gastsprekers diepen we diverse thema s uit en ieder trimester zetten we samen ook een stapje in de wereld voor een cultureel of informatief bezoek. Voor elk onderwerp starten we vanaf het begin: voorkennis is niet vereist. Zin om in groepsverband te discussiëren is daarentegen zeer welkom! Vormingplus staat in voor een professionele begeleiding op mensenmaat; suggesties van de deelnemers worden zoveel mogelijk opgenomen bij de invulling van het programma. Deze cursus is een aanrader voor iedereen die wil bijblijven mét en bijleren over onze steeds veranderende maatschappij. Vraag vrijblijvend naar inlichtingen en naar het gedetailleerd programma bij Vormingplus. dinsdag 21/10 van 19u30 tot 21u30 melsele 5 euro (met korting: 2,5 euro, voorwa arden p.48) tot 10/10 (meer info p.48) A Vormingplus - Grote Baan Beveren (Melsele) CC Ter Vesten, GROS Beveren en Stichting Ryckevelde Inéz Verplancke - politicologe Stichting Ryckevelde wetteren 6 vrijdagen op26/9 + 10/ /10 + 7/ /11 + 5/12 van 9u00 tot 12u00 30 euro (met korting: 15 euro, voorwa arden p.48) tot 16/9 (meer info p.48) A De Poort (foyer) - Markt 27 - Wetteren CC Nova gastsprekers en Ellen Sijmons - educatief medewerker Vormingplus 12

13 Ten huize van in Wetteren Aan de trouwe deelnemers van Vormingplus moeten we onze reeks ten huize van wellicht niet meer voorstellen. Afgelopen seizoenen waren we te gast in Lokeren, Dendermonde en Sint-Niklaas. En ook dit najaar laten we jullie weer op die net andere manier kennismaken met een gemeente uit het Waasland en de Denderstreek. Om er opnieuw boeiende mensen op niet zo alledaagse plekken te ontmoeten. Deze keer trekken we naar het meest zuidwestelijke puntje van onze Vormingplusregio: Wetteren. Daar zoeken we de burgemeester en de deken op op hun werkplek. Ten huize van de burgemeester In 2006 stond politiek Wetteren even in het middelpunt van de mediabelangstelling: de gemeenteraadsverkiezingen werden er ongeldig verklaard en er volgden nieuwe verkiezingen. Intussen kent Marc Gybels wel het klappen van de zweep. Want sinds 1991 is hij burgemeester van Wetteren. Wie beter dan deze burgervader kan ons de structuur en de werking van de gemeenteraad uitleggen? Samen met communicatieambtenaar Martine Hondeghem maakt hij ons wegwijs in het gemeentehuis, in de functie van de burgemeester, de taken en bevoegdheden van schepenen en gemeenteraadsleden, de diensten van de gemeente, Wie wil weten wat er allemaal komt kijken bij het besturen van een gemeente met zo n inwoners, moet er zeker bij zijn. Afspraak aan de hoofdingang van het gemeentehuis! Ten huize van de deken Of is het ten huize van de Rechtvaardige Rechters? Sommigen beweren immers dat in de Sint-Gertrudiskerk in Wetteren het beruchte verdwenen paneel van het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck verborgen zit. Of ooit verborgen zat. Vermoedens, theorieën en speurtochten genoeg, die niet onbekend zijn aan deken Herman Ivens. Hij leidt ons rond in de kerk. We nemen ook een kijkje in de tuin, waar zich bronnen en een pomp bevinden waarover een heel verhaal te vertellen valt. Daarna gaan we naar het decanaat, waar Herman Ivens uitleg geeft over zijn functie als deken. Wat doet een deken eigenlijk? Is dat iets anders dan een pastoor? En een decanaat, is dat iets anders dan een parochie? Je merkt het al: voor een boeiende namiddag moet je op 17 oktober in Wetteren zijn! Afspraak aan de ingang van de kerk. Bij problemen de dag zelf: dinsdag 30/9 van 10u00 tot 12u00 2,5 euro tot 19/9 (meer info p.48) wetteren D gemeentehuis Wetteren (hoofdingang) - Markt 1 - Wetteren Martine Hondeghem - communicatieambtenaar Wetteren Marc Gybels - burgemeester Wetteren wetteren vrijdag 17/10 van 14u00 tot 16u00 2,5 euro tot 7/10 (meer info p.48) A Sint-Gertrudis kerk - Markt - Wetteren Herman Ivens - pastoor-deken thema in de kijker actua & geschiedenis culturen - diversiteit, kunst filosofie, zingeving & spiritualiteit persoonlijke groei & relaties gezondheid & ecologie creatief & vaardig informatica, nieuwe media & positieve wetenschap 13

14 Cuba: politiek en beeldende kunst Cuba is een buitenbeentje. Zowel in de internationale politiek als intern blijft het land tegen de stroom oproeien. Omstreden of verheerlijkt, de waarheid zal wel ergens in het midden liggen. Hoe blijft dit land toch zijn eigen ontwikkelingsmodel volgen, ondanks de economische blokkade, het politieke isolement? Waarom neemt de EU niet echt positie in? Wat komt er met Raul Castro? Xavier Declercq, die in Cuba o.a. voor Oxfam Solidariteit werkt, komt het ons op de eerste avond vertellen. De week erop brengt Paul Van Hoorick dan weer een verhaal over kunst, codes en politiek in Cuba. Een lezing met illustraties die de gespannen relatie tussen kunst en politiek gedurende 50 jaar revolutie blootlegt. Zeker is dat het kunstonderwijs in Cuba zeer gedemocratiseerd is, en moderne topkunstenaars als Manuel Mendive, Zaida Del Rio en Wilfredo Lam voortbracht. We bespreken hun kunst en stellen ons de vraag of zij werkelijk de luizen in de pels van het Cubaanse regime zijn? sint-niklaas 2 woensdagen 1/10 + 8/10 18 euro (met korting: 9 euro, voorwa arden p.48) tot 19/9 (meer info p.48) B CC Sint Niklaas - Vrije Ateliers (lokaal 13) - Rode Kruisstraat 25 - Sint-Niklaas CC Sint-Niklaas - Vrije Ateliers en Linxplus Xavier Declercq - medewerker Oxfam solidariteit Paul Van Hoorick - directeur Linxplus en Cubakenner Fair Trade: wat, hoe en waarom? eerlijke handel in België Fairtradeproducten zijn de laatste jaren aan een opmars bezig in België. Ondernemers uit het Zuiden lijken hier dus steeds meer voet aan de grond te krijgen. Maar wanneer kan een product als fair trade bestempeld worden? Wat zijn de criteria voor eerlijke handel, en welk verschil maakt dat voor de producenten? In welke winkels kan je de echte fairtradeproducten kopen? Hoe is eerlijke handel eigenlijk ontstaan en gegroeid? Vormingplus helpt u het bos door de bomen te zien! Tijdens deze kritische analyse bespreken we ook de impact van fair trade, het (inter)nationale potentieel en de uitdagingen voor de toekomst. Het verhaal wordt doorspekt met praktische voorbeelden. Op het einde van de avond zal de Noord-Zuidambtenaar van de stad kort toelichten wat er in Sint-Niklaas allemaal rond fair trade gebeurt. Steven De Craen werkt bij het Fair Trade Centre, een programma van de Belgische overheid ter promotie van eerlijke handel. sint-niklaas woensdag 24/9 5 euro (met korting: 2,5 euro, voorwa arden p.48) tot 15/9 (meer info p.48) C Stadhuis Sint-Niklaas (ontvangstzaal) - grote markt - sint-niklaas Fair Trade Centre en Actie- en adviesgroep solidariteit Sint-Niklaas Steven De craen - adjunct-coördinator Fair trade centre BTC Microfinanciering geeft het Zuiden krediet 2005 was het jaar van de microkredieten. Een jaar later kreeg Muhammad Yunus, stichter van de Grameen Bank voor microkredieten, de Nobelprijs voor de vrede. Tegenwoordig gebruikt men eerder de overkoepelende term microfinanciering. Een NGO als Trias werkt reeds meer dan 15 jaar samen met lokale partners die kredieten, verzekerings- en spaarproducten aanbieden aan lokale landbouwfamilies en kleine ondernemers. Het pluspunt aan deze aanpak is dat men start vanuit de plannen van de lokale mensen. Meer en meer organisaties springen op de kar, microfinanciering is aan een ware opmars bezig. Maar is het ook een effectieve methode om aan ontwikkelingswerk te doen? Op deze avond worden al je vragen rond microfinanciering beantwoord: wat houdt het allemaal in en wat beweegt er in België? Waarom deze methode, en hoe komt het dat ze de laatste jaren zo populair is? Nancy Jaspers, adviseur bij Trias, legt het ons haarfijn uit, en stoffeert haar verhaal met praktijkvoorbeelden. sint-niklaas dinsdag 4/11 5 euro (met korting: 2,5 euro, voorwa arden p.48) tot 24/10 (meer info p.48) C Stadhuis Sint-Niklaas (ontvangstzaal) - grote markt - sint-niklaas Actie- en adviesgroep solidariteit Sint-Niklaas en Trias NGO Nancy Jaspers - adviseur microfinanciering Trias NGO 14

15 De laatste dinsdag in Lokeren Onder de noemer De laatste dinsdag biedt Vormingplus en het Cultuurcentrum - vaak ook het Masereelfonds en de Gemeentelijke Raad Ontwikkelingssamenwerking - je op de laatste dinsdag van de maand regelmatig een prikkelende interactieve lezing aan in Lokeren. Gepassioneerde sprekers dompelen ons onder in een interessant hedendaags thema. We behandelen de boeiendste onderwerpen uit de actualiteit, recente geschiedenis, maatschappij, politiek,... De mogelijkheid tot vragen stellen en discussie staat hierbij steeds voorop, zodat je op je laatste dinsdag gegarandeerd heel wat wijzer terug buitenkomt! Opgelet, vanaf dit trimester doen we niet meer elke laatste dinsdag van de maand een lezing, de frequentie wordt een beetje teruggeschroefd. Ook starten de laatste dinsdagen vanaf nu een halfuurtje later, van 20u tot 22u30. Consumeren we ons kapot? de laatste dinsdag van september Consumenten zijn we, allemaal. Volgens sommigen is ons koopgedrag tegenwoordig echter op drift. Je bent wat je koopt lijkt de overheersende slogan. Dat terwijl de aarde onze groeiende consumptie steeds moeilijker aankan (en de maan voorlopig niet leefbaar is). Bovendien maakt die overvloed niet gelukkig. We worstelen met de stress van het exces: hoe groter de keuze, hoe moeilijker we kunnen kiezen. Op deze avond verkennen we samen met Dirk Geldof de paradoxen van deze overconsumptie. In zijn laatste boek, We consumeren ons kapot, onderzoekt hij waarom we nooit genoeg zullen hebben en wijst hij op de grenzen van onze keuzevrijheid. Hij is voorstander van een gereduceerde of meer duurzame consumptie, zónder daarom aan levenskwaliteit in te boeten. Geldof is docent, wetenschappelijk medewerker bij Groen! en zetelt als OCMW-raadslid in Antwerpen. Een avond voor iedereen die wel eens producten koopt in deze steeds duurder wordende wereld... voor jou dus! De nieuwe wegen van ontwikkeling en ontwikkelingssamenwerking de laatste dinsdag van november De landen van het Zuiden of derdewereldlanden zijn binnenkort een halve eeuw onafhankelijk. Met de dekolonisering kwam een ontwikkelingsproces op gang dat in de loop van de jaren voortdurend is veranderd en aangepast. Hoe is de visie op ontwikkelingssamenwerking geëvolueerd doorheen de decennia? Welke foute inschattingen uit het verleden kunnen we nu proberen vermijden? Hoe (on)terecht is de soms strenge kritiek op de besteding van fondsen binnen de sector? Wat moeten we denken van de vele initiatieven die particuliere Belgen opzetten in het Zuiden? Wie controleert de kwaliteit van projecten? Last but not least, creëert alle ontwikkelingssamenwerking niet een zekere vorm afhankelijkheid van Zuid t.o.v. Noord? Zo ja, hoe valt dat te verhelpen? We denken op deze laatste dinsdag van november samen met Francine Mestrum na over de ontwikkelingssamenwerking van de toekomst. Zij is doctor in de sociale wetenschappen, specialisatie ontwikkelingssamenwerking en is lector aan de ULB. dinsdag 30/9 van 20u00 tot 22u30 lokeren 5 euro (met korting: 2,5 euro, voorwa arden p.48) tot 19/9 (meer info p.48) E CC Lokeren (lokaal D) - Kerkplein 5 - Lokeren CC Lokeren, Masereelfonds Lokeren en GROS Lokeren Dirk Geldof - auteur en publicist dinsdag 25/11 van 20u00 tot 22u30 lokeren 5 euro (met korting: 2,5 euro, voorwa arden p.48) tot 14/11 (meer info p.48) A CC Lokeren (lokaal F) - Torenstraat 1 - Lokeren CC Lokeren, Masereelfonds Lokeren en GROS Lokeren Francine Mestrum - dr. sociale wetenschappen thema in de kijker actua & geschiedenis culturen - diversiteit, kunst filosofie, zingeving & spiritualiteit persoonlijke groei & relaties gezondheid & ecologie creatief & vaardig informatica, nieuwe media & positieve wetenschap 15

16 Arm Wallonië? verslag van een reis door het beloofde land Toen August De Winne in 1902 Doorheen arm Vlaanderen schreef, stelde hij vast dat Vlaanderen voor de Franstalige Belgen als het ware in Australië lag. Een eeuw later lijken Vlaanderen en Wallonië nog altijd in een ander continent te liggen. Hoe goed kennen we elkaar eigenlijk? Vormingplus wil de afstand verkleinen en uitwisseling tussen het noorden en het zuiden van ons land stimuleren. Daarom nodigen we Humo-journalist Pascal Verbeken uit. In 2006 trok hij een half jaar rond in de economisch en sociaal zwaar getroffen verouderde industriegebieden in Wallonië. In zijn boek Arm Wallonië. Een reis door het beloofde land schetst hij een warm beeld van onze zuiderburen en houdt hij Vlaanderen een spiegel voor. dinsdag 25/11 2,5 euro tot 14/11 (meer info p.48) sint-niklaas A Bibliotheek (Reynaertzaal) - Hendrik Heymanplein 3 - Sint-Niklaas Bibliotheek Sint-Niklaas Pascal Verbeken - journalist en auteur van Arm Wallonië De Zevende Dag en wandeling in Brussel Brussels duetje De Zevende Dag is één van de klassiekers van de VRT-nieuwsdienst. Elke zondagvoormiddag presenteren Indra Dewitte en Alain Coninx dit live studioprogramma over de actualiteit. Met boeiende interviews, discussies en reportages over politieke en maatschappelijke kwesties, cultuur, media, sport, lifestyle,... Wie zelf eens plaats wil nemen in de publiekstribune, moet op 7/12 zeker met ons mee. Want je kan dan de opname live meemaken. Dus trek iets kleurrijks aan: je komt tenslotte op tv! Na de lunch in de VRT-mess brengt de gids van Brukselbinnenstebuiten ons naar het Brusselse Noordstation. Aan de ene kant van het station verkennen we de buurt van het World Trade Center, aan de andere kant ontdekken we naast de mediterrane drukte van de vele migrantenwinkels in de Brabantstraat ook de prostitutie in de Aarschotstraat. Wie dit wenst, kan nadien met de gids terugkeren naar de VRT. Lunch (ca. 10 euro) en drank niet inbegrepen in de prijs! Bij onverwachte problemen de dag zelf: brussel zondag 7/12 van 9u15 tot 17u45 5 euro tot 27/11 (meer info p.48) A VRT (onthaal) - August Reyerslaan 52 - Brussel CC Lokeren Gids Brukselbinnenstebuiten en Gids VRT Bezoek aan het nieuwe justitiepaleis van Antwerpen Door de ene verguisd, door de andere bejubeld. Antwerpen is weer een controverse rijker. Hoe dan ook, het staat er: het nieuwe justitiepaleis. Dit architectonische buitenbeentje tekent met zijn 32 indrukwekkende witte schaaldaken de nieuwe skyline van de sinjorenstad. Met Vormingplus kan je het ook bezoeken. Advocate Anne-Marie Carlier, bijna 30 jaar verbonden aan de balie van Antwerpen, vertelt over het ontwerp en de architectuur, over de monumentale trap, over de Salle des Pas Perdus, over de energiebesparende bouwtechnieken en natuurlijk ook over de structuur en de werking van het gerecht in België. Je kan zelfs even plaatsnemen op de zetel van de rechter of de procureur des konings! Mis deze kans niet en stap met ons binnen in de wereld van justitie. Afspraak aan het standbeeld in de hal van het gerechtsgebouw. Bij vertraging of onverwachte problemen: tel donderdag 27/11 van 14u10 tot 16u15 9 euro tot 17/11 (meer info p.48) antwerpen B Justitiepaleis - Bolivarplaats 20 - Antwerpen Anne-Marie Carlier - advocate Op bezoek bij de voorzitter van de rechtbank van Dendermonde Het is een mondvol, het beroep van Johan Serrus: voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg van het gerechtelijk arrondissement Dendermonde! Wie wil weten wat dat precies inhoudt, mag deze kans niet laten voorbijgaan. In het gerechtsgebouw wacht Johan Serrus ons op met een leerrijk verhaal over de Belgische justitie. Eerst maakt hij ons wegwijs in het kluwen van rechtbanken, de rechtspraak, de magistratuur. Geen droog betoog, maar een boeiend relaas door een gedreven deskundige. Er is ruime mogelijkheid om vragen te stellen. Daarna wonen we een zitting bij van de correctionele rechtbank: een absolute aanrader voor wie de wereld van zwarte toga s en wervelende pleidooien eens van dichtbij wil meemaken. Afspraak aan de ingang van het gerechtsgebouw. dinsdag 2/12 van 9u00 tot 11u00 2,5 euro tot 21/11 (meer info p.48) dendermonde B Gerechtsgebouw - Justitieplein 1 - Dendermonde CC Belgica Johan Serrus - voorzitter rechtbank van eerste a anleg 16

17 60 jaar Universele Verklaring van de Rechten van de Mens ( ) Op 10 december viert de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens haar 60e verjaardag. In 1948 stelde de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties 30 artikelen op. Het werd de meest uitgebreide catalogus van rechten en vrijheden die ooit is opgesteld in de geschiedenis van de mensheid: van het recht op lichamelijke integriteit, voedsel, huisvesting en onderwijs tot het recht van vrije meningsuiting, vereniging en de vrije keuze van regeerders. We nodigen je uit om deze verjaardag niet zomaar te laten voorbijgaan en samen stil te staan bij het belang van de mensenrechten, vroeger én nu. We hebben alvast een lezing, een wandeling en een bezoek in petto. Aan jou de keuze! 60 jaar mensenrechten: is er reden tot feesten? Na de gruwelen van de tweede wereldoorlog betekende de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens in 1948 een grote doorbraak in de wereldwijde bescherming van de mensenrechten. Maar 60 jaar na datum worden de principes van de Verklaring nog in vele landen met de voeten getreden. Samen met de mensenrechtenorganisatie Amnesty International maken we een balans op. Natuurlijk bekijken we eerst wat de mensenrechten precies inhouden, waarom ze opgesteld werden, wie er zich moet aan houden. We stellen ons ook vragen zoals: zijn de 30 geformuleerde basisrechten wel zo universeel als ze pretenderen te zijn? Kan een schending van de mensenrechten een militaire inval in een land of een boycot rechtvaardigen? Hoe staat het met de mensenrechten in België? Wat met de berechting van de overtreders? Genoeg stof tot nadenken dus! In naam van vrijheid en gerechtigheid wandeling in Brussel Dat de Verklaring van de Rechten van de Mens geen moment te vroeg kwam, bewijst deze historische wandeling door de Brusselse binnenstad. Want ook in ons verleden vonden tal van wanpraktijken plaats. Zo werden door de stadsurbanisatie vele gezinnen dakloos en gewoonweg naar een andere buurt overgebracht. Kerk en overheid lapten hun laars aan vrijheid van meningsuiting: wie anders dacht, stelde zich bloot aan vervolging en foltering. Kinderarbeid was vanzelfsprekend en vooral meisjes bleven lang verstoken van degelijk onderwijs. We gaan op zoek naar de sporen van vroegere gevangenissen en terechtstellingen, naar standbeelden en gevelplaten die als stille getuigen van de schendingen van mensenrechten in het straatbeeld overblijven. Ook de oorlogstijd en de helden en heldinnen die strijd leverden voor mensenrechten komen aan bod. Ontdek Brussel eens vanuit een andere invalshoek en stap met ons mee in de wereld van de mensenrechten! Bij onverwachte problemen de dag zelf: Bezoek aan het Fort van Breendonk De gruwel van het nazisme was de aanzet tot het opstellen van de verklaring van de rechten van de mens. Ook België bleef destijds niet gespaard van de nazi-verschrikkingen: het Fort van Breendonk is hiervan een ontroerend en sprekend bewijs. De hel van Breendonk vormde een wereld waarin de ontmenselijking en de vernietiging van het individu centraal stonden. Van 1940 tot 1944 verbleven er naar schatting 3500 gevangenen. We leiden je rond in de keuken, het SS-bureau, de barakken van de gevangenen, de bunker of folterkamer, de douches, Tal van video s, foto s, beschrijvingen en achtergrondgeluiden tonen Breendonk zoals het toen was. Langs het parcours krijg je uitleg over de geschiedenis en de achtergronden van het kamp. Hou er rekening mee dat het in het Fort behoorlijk koud en vochtig is: warm aankleden dus! Afspraak aan de ingangspoort van het Fort. Bij problemen de dag zelf: berlare donderdag 27/11 van 20u00 tot 22u00 5 euro (met korting: 2,5 euro, voorwa arden p.48) tot 17/11 (meer info p.48) A CC Stroming - Dorp Berlare CC Stroming, GROS Berlare en Amnesty International Vlaanderen medewerker Amnesty International Vl a anderen zondag 19/10 van 13u50 tot 17u00 brussel 5 euro (met korting: 2,5 euro, voorwa arden p.48) tot 9/10 (meer info p.48) A Station Brussel-Centraal (Lokettenzaal) - Europakruispunt 2 - Brussel CC Stroming en Culturama vzw Machteld De Schrijver - kunsthistorica zaterdag 8/11 van 10u00 tot 12u00 5 euro tot 29/10 (meer info p.48) willebroek A Fort van Breendonk - Brandstraat 57 - Willebroek CC Sint-Niklaas - Vrije Ateliers Tom Wittockx - educatief medewerker Vormingplus thema in de kijker actua & geschiedenis culturen - diversiteit, kunst filosofie, zingeving & spiritualiteit persoonlijke groei & relaties gezondheid & ecologie creatief & vaardig informatica, nieuwe media & positieve wetenschap 17

18 Op tocht door de frontlinie van de Westhoek in Flanders Fields, the poppies blow 11 november Na vier jaar onafgebroken strijd sluiten Duitsers, Fransen en Britten een wapenstilstand af. Na miljoenen doden is de eerste wereldoorlog eindelijk verleden tijd. In de Westhoek werd destijds een verschrikkelijke loopgravenoorlog uitgevochten. Met zijn talloze begraafplaatsen, oorlogsmonumenten, musea en sites blijft de herinnering aan de Groote Oorlog in de streek tot op vandaag erg levendig. Ter gelegenheid van de 90e verjaardag van de wapenstilstand trekt Vormingplus op 14 oktober met de bus naar Ieper en Poperinge. Hilda Damen is die dag onze gids. We starten onze reis naar WOI in het oorlogsmuseum In Flanders Fields in Ieper. Hier krijg je op een interactieve manier een overzicht van de oorlog in al zijn facetten: sociaal, militair, medisch, politiek, Daarna nemen we even een kijkje aan de Menenpoort. Na het middagmaal, naar keuze in één van de vele restaurantjes in Ieper, zetten we onze tocht verder naar Essex Farm Cemetery. Het is de plaats waar het beruchte In Flanders Fields geschreven werd. Daarna gaan we nog langs het Brandhoek Bew Military Cemetery, waar vooral de medische kant van de oorlog belicht zal worden. We sluiten onze dag af in het Talbot House in Poperinge, waar de soldaten konden bijkomen van de verschrikkingen van de eerste lijn en dat nog voor het grootste deel in oorspronkelijke staat bewaard is. We vertrekken huiswaarts rond 17u. Gelieve bij inschrijving te vermelden welke opstapplaats je kiest. Stipt aanwezig zijn is een absolute must: de bus wacht niet! Vertrekuur 7u25: Sint-Niklaas, Hotel Serwir, Koningin Astridlaan 27 Vertekuur 7u55: Dendermonde, parking Kazernestraat Vertrekuur 8u10: Zele, Zandberg (plein) Vertrekuur 8u25: Lokeren, Sint-Annakerk, Gentsesteenweg In de prijs zijn lunch en drank niet inbegrepen. Bij problemen de dag zelf: De geschiedenis van de Wase dialecten over pielewuiters en pieleke kaat Het is vijf voor twaalf voor de dialecten, Alle dialecten zullen verdwijnen!, zijn tegenwoordig vaak gehoorde opmerkingen. Maar klopt dat ook? Spreken jongeren minder dialect? In deze lezing wordt ingegaan op de toestand van de dialecten in Vlaanderen. Aan de hand van een algemeen beeld van de dialecten in Nederlandstalig België krijgen we inzicht in de geschiedenis van de dialecten. Hoe zijn ze ontstaan, welke invloeden hebben ze gekend? Daarna wordt dieper ingegaan op de toestand in Oost-Vlaanderen, en in het bijzonder op die van het Waasland. Waarom nemen de Wase dialecten een aparte positie in binnen de Oost-Vlaamse dialecten? Niet alleen klankverschillen, maar ook de woordenschat komt aan bod. Aan de hand van enkele woordkaarten worden typische Waaslandse woorden zoals pielewuiters toegelicht. Ook grensoverschrijdende gelijkenissen met Oost-Zeeuws-Vlaanderen komen aan bod. dinsdag 14/10 van 7u25 tot 19u00 30 euro tot 3/10 (meer info p.48) westhoek B sint-niklaas, dendermonde, zele en lokeren CC Lokeren, seniorenoverleg Lokeren, Ziac, CC Belgica en CC Sint-Niklaas - Vrije Ateliers Hilda Damen - voormalig educatief medewerkster Vormingplus dinsdag 30/9 beveren 7 euro (met korting: 3,5 euro, voorwa arden p.48) tot 22/9 (meer info p.48) C CC Ter Vesten (mediazaal) - Gravenplein 2 - Beveren CC Ter Vesten en bibliotheek Beveren Veronique De Tier - redacteur Woordenboek van de Vl a amse dialecten sint-niklaas woensdag 3/12 9 euro (met korting: 4,5 euro, voorwa arden p.48) tot 24/11 (meer info p.48) B CC Sint Niklaas - Vrije Ateliers (lokaal 13) - Rode Kruisstraat 25 - Sint-Niklaas CC Sint-Niklaas - Vrije Ateliers Veronique De Tier - redacteur Woordenboek van de Vl a amse dialecten 18

19 1000 jaar leven en wonen in Belgische kastelen In België staan er zo n 4000 kastelen en landhuizen. Iedereen kent er wel één in zijn gemeente of omgeving. Maar waarom staan er eigenlijk zoveel? Hoe zijn ze ontstaan? Waar kwam het geld vandaan om ze te bouwen? Welke typen zijn er? Waarom was het ene kasteel afgesloten, terwijl andere er open en bloot bijstaan, zonder afscherming? Waarom staat het ene kasteel in het water en het andere op een hoge rots? Hoe leefde men in een kasteel? Hoe zag het interieur eruit in de loop der eeuwen? Hoe zat het met bezoekers? Wat was de relatie tussen de kasteelbewoners en de omwonenden van het kasteel? Nieuwsgierig geworden? Dan verwacht Karel Waegemans je voor een tweedelige reeks over 1000 jaar leven en wonen in kastelen in België. En waar kan hij dat beter doen dan in het fraaie decor van kasteel Cortewalle in Beveren? Narren, kreupelen, doven en blinden geschiedenis en perceptie, van de oudheid tot nu Kreupelen, zotten, doven, blinden. Door de samenleving werden ze vaak beschouwd als gestraft door de goden, als bezeten door de duivel of zelfs als een teken van de degeneratie van het menselijke ras. Eeuwenlang waren mensen met een handicap voorwerpen van afkeer, spot, onderdrukking of van liefdadigheid. Hoe bekeken en benaderden de vroegere generaties hun afwijkende medemensen? En welke invloed heeft die beeldvorming op de perceptie van mensen met een handicap in de 21e eeuw? Ben Wuyts haalt mensen met een handicap uit de historische marginaliteit en schetst in 4 interactieve lessen een ontstellend beeld van hun sociale situatie door de eeuwen heen. Van de prehistorie en de Grieks-Romeinse oudheid tot na de tweede wereldoorlog en vandaag. Een bijzondere, menselijke verkenningstocht doorheen onze westerse geschiedenis! De sultan en Europa de verrassende geschiedenis van het Ottomaanse Rijk Van een obscuur roofstaatje aan de grens van Byzantium tot een wereldrijk dat zich uitstrekte over drie continenten. Het Ottomaanse rijk groeide vanaf de 14e eeuw in sneltempo uit tot een machtige multinationale staat. Van de verovering van Constantinopel, de slag bij Lepanto, de oorlog om Candia tot de moderniseringspogingen in het Ottomaanse rijk sinds de 18e eeuw. Joos Vermeulen geeft een beeld van de groei en bloei van het rijk van de sultan. Hij legt het accent op de vele Europeanen die, al dan niet vrijwillig, in het Ottomaanse rijk terechtkwamen. Sommigen sleten er een deel van hun leven als slaven van de sultan. Anderen bekeerden zich uit vrije wil tot de islam. Er waren ook de vele gezanten en ambassadeurs die de Europese vorsten naar de sultan stuurden, van wie de beroemdste ongetwijfeld de Vlaming Ogier van Boesbeeck was. Hun geschriften en die van andere reizigers hebben een diepgaande invloed uitgeoefend op het beeld dat de Europeaan zich van de Turk heeft gevormd. De zeevolken uit de late bronstijd terroristen, plunderaars of gelukzoekers? Ca v. Chr.: vreemde volken, die als huurlingen komen aanvaren, zaaien onrust en vernieling in het oostelijk bekken van de Middellandse Zee. Het machtige Hettitische rijk stort in. Steden in volle economische en politieke bloei worden verwoest. De Myceense beschaving in Griekenland gaat tenonder. Zelfs Egypte kan zich nauwelijks staande houden Wat is er precies aan de hand? De Egyptische farao Ramses III schrijft de oorzaak van de problemen toe aan de zogenaamde zeevolken. Wie waren die zeevolken? Waar kwamen ze vandaan? Zijn zij de echte schuldigen voor de crisis in de Egyptische, Hettitische en Kanaänitische culturen? En wat is het verband met o.a. de latere bijbelse Filistijnen? Een intrigerend verhaal over culturen en volken, getoetst aan historische en archeologische bronnen en aan relevante stukken uit de Bijbel. beveren 2 woensdagen 15/10 en 22/10 14 euro (met korting: 7 euro, voorwa arden p.48) tot 6/10 (meer info p.48) B Kasteel Cortewalle (Verlatzaal) - Zwarte Dreef 1 - Beveren CC Ter Vesten Karel Waegemans - expert antiek en interieurgeschiedenis dendermonde 4 dinsdagen van 30/9 tot 21/10 van 14u00 tot 16u00 50 euro (met korting: 4 4 euro, voorwa arden p.48) tot 19/9 (meer info p.48) B CC Belgica (zaal Bert Heuvinck) - Kerkstraat 24 - Dendermonde Universiteit Vrije Tijd/Davidsfonds Ben Wuyts - historicus sint-niklaas 5 vrijdagen van 14/11 tot 19/12 (niet op 5/12) van 14u00 tot 16u00 48 euro (met korting: 42 euro, voorwa arden p.48) tot 4/11 (meer info p.48) B Den Hof (multizaal) - Hendrik Heymanplein 7 - Sint-Niklaas Universiteit Vrije Tijd/Davidsfonds Joos Vermeulen - auteur Sultans, sl aven en renegaten melsele 4 donderdagen van 13/11 tot 4/12 van 14u00 tot 16u30 56 euro (met korting: 50 euro, voorwa arden p.48) tot 3/11 (meer info p.48) C OC Boerenpoort - Sint-Elisabethstraat 31a - Beveren (Melsele) Universiteit Vrije Tijd/Davidsfonds Klaas Vansteenhuyse - doctor in de archeologie thema in de kijker actua & geschiedenis culturen - diversiteit, kunst filosofie, zingeving & spiritualiteit persoonlijke groei & relaties gezondheid & ecologie creatief & vaardig informatica, nieuwe media & positieve wetenschap 19

20 culturen diversiteit - kunst De Matongéwijk een stadswandeling tussen verleden en toekomst 2008 is het jaar van de interuculturele dialoog, het uitgelezen moment om de Matongéwijk te bezoeken. Deze wijk, gelegen aan de Naamse Poort te Elsene, is zeker één van de meest multiculturele buurten van Brussel. Matongé - genoemd naar een levendige buurt in Kinshasa - heet een Afrikaanse wijk te zijn door de aanwezigheid van vele typische kapperszaken, voedings- en kledingswinkels. Heb je zin in een lekkere bakbanaan of maniok? Zoek je een kleurrijke pagne-stof? Je kan ze vinden in de Afrikaanse winkels met exotische waren. Maar de wijk is veel meer dan dat: naast mensen met Afrikaanse roots vormen de gebruikers, de bewoners en de bezoekers van Matongé een ongelofelijke mengelmoes van sociale achtergronden en culturele origines. Ons bezoek aan Matongé begint met een door de gids becommentarieerde video over de wijk. Daarna trekken we samen door het kloppend hart van Matongé en staan we stil bij aspecten zoals het interculturele, maar ook bij de rijke eind-18 e eeuwse bourgeoisarchitectuur. Om de kleurrijke sfeer helemaal te kunnen proeven sluiten we af met een lekkere Afrikaanse maaltijd. zaterdag 4/10 van 14u30 tot 19u00 20 euro tot 24/9 (meer info p.48) gids Elzenhof elsene A GC Elzenhof - Kroonlaan 12 - Elsene CC Sint-Niklaas - Vrije Ateliers en GC Elzenhof In de prijs is de maaltijd en één drankje inbegrepen, gelieve bij inschrijving door te geven of je kip, vis of een vegetarische maaltijd wenst. Bij vertraging of onverwachte problemen, tel

Jubelparkmuseum. Jubelparkmuseum. Het Jubelparkmuseum is een museum: - voor kunst - voor geschiedenis - voor archeologie

Jubelparkmuseum. Jubelparkmuseum. Het Jubelparkmuseum is een museum: - voor kunst - voor geschiedenis - voor archeologie Jubelparkmuseum Het Jubelparkmuseum is in Brussel. Het Jubelparkmuseum heet zo omdat het in het Jubelpark ligt. Het Jubelparkmuseum is een van de grootste musea van België. Het is een oud museum. Leopold

Nadere informatie

s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2011

s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2011 s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2011 Inhoudstafel 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. De herdenking van overleden personen 4. Allerheiligen 5. De begrafenis 6. Conclusies

Nadere informatie

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST INTRO No furniture so charming as books, verkondigde de Engelse schrijver Sydney Smith twee eeuwen geleden. Boeken hebben we in de Koninklijke Bibliotheek

Nadere informatie

CYCLUS 1 (JANUARI/FEBRUARI 2016)

CYCLUS 1 (JANUARI/FEBRUARI 2016) ALGEMENE INFORMATIECYCLUS PROGRAMMA CYCLUS 1 (JANUARI/FEBRUARI 2016) DEEL I: VORMING WEEKEND 1 VAN ZATERDAG 09/01/2016 OM 08u30 TOT ZONDAG 10/01/2016 OM 18u00 WEEKEND 2 VAN ZATERDAG 23/01/2016 OM 09u00

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014 @ KureghemNet is een project van MAKS vzw Computerles Programmaboekje sep dec 2014 2 Iedereen mee met de PC Heb je nog nooit een computer gebruikt en wil je de basis leren? Zoek je werk of wil je beter

Nadere informatie

Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie. Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen

Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie. Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen Introductie Presentatie aan Bewonersorganisatie Milieu en Kortenbos Wat kunnen we zelf doen Wie ben ik? Mijn naam is Graham Degens Ik heb >30 jaar in de olie industrie gewerkt, om olie en gas optimaal

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Liefde is sterker dan haat!

Liefde is sterker dan haat! Naast ons nieuwe magazine Licht informeren wij u/jou via de digitale nieuwsbrief View this email in your browser Maanlicht. Op het scherm voor u/jou staat nu een extra editie. Wij stellen het zeer op prijs,

Nadere informatie

Natuurpunt Antwerpen Stad - Nieuwsbrief 2 - Cursus Natuurgids, Gemeenteraadsverkiezingen, activiteiten 1 bericht

Natuurpunt Antwerpen Stad - Nieuwsbrief 2 - Cursus Natuurgids, Gemeenteraadsverkiezingen, activiteiten 1 bericht Guy Voets Natuurpunt Antwerpen Stad - Nieuwsbrief 2 - Cursus Natuurgids, Gemeenteraadsverkiezingen, activiteiten 1 bericht Natuurpunt Antwerpen Stad

Nadere informatie

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats?

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer directeur DB Holding De cijfers (1) Cremeren is de laatste jaren enorm gestegen in verhouding met begraven Het begon in 1914 met

Nadere informatie

Arrangementen en Daguitstappen voor groepen

Arrangementen en Daguitstappen voor groepen Arrangementen en Daguitstappen voor groepen 100 jaar Groote Oorlog 2014-18 Op een steenworp van Dinant, niet ver van de Lessevallei, nodigt u uit om zijn unieke toeristische omgeving te ontdekken en om

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Veel leesplezier met deze brugklapper. DOOR DE DIRECTIE 1. BOSDAG VOOR A,B,C,D en K 2 PASSCHENDAELE MUSEUM 4. DRAMALES IN A en B 6

Veel leesplezier met deze brugklapper. DOOR DE DIRECTIE 1. BOSDAG VOOR A,B,C,D en K 2 PASSCHENDAELE MUSEUM 4. DRAMALES IN A en B 6 S C H O O L K R A N T B. O. D E B R U G BRUGKLAPPER DOOR DE DIRECTIE november 2014 Hallo, Grote werken in de Brug! De gang wordt in een frisse kleur geschilderd en ook de poorten schitteren in het groen.

Nadere informatie

Samen digitaal in Blankenberge

Samen digitaal in Blankenberge Programmaboekje Samen digitaal in Blankenberge Al voor het tiende jaar op rij organiseert LINC de Digitale Week in heel Vlaanderen. Ook in Blankenberge worden er van 22 tot 30 april gratis activiteiten

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2010

s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2010 s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2010 Inhoudstafel 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. De doden gedenken 4. Allerheiligen 5. Begrafenissen 6. Conclusies 2 Doelstellingen De

Nadere informatie

de hoofddoek of muts. over Babbelonië. De één heeft het hart op de tong, de ander spreekt

de hoofddoek of muts. over Babbelonië. De één heeft het hart op de tong, de ander spreekt inleiding Je hebt ze in alle maten, modellen en kleuren... Rokken. En ook vrouwen. Vrouwen zijn natuurlijk niet te vergelijken met rokken. Al vertelt een rok soms veel over de vrouw die hem draagt. Maar

Nadere informatie

SALUUT! LESMAP. Droomedaris-Rex Mellaertsstraat 16 2140 Borgerhout

SALUUT! LESMAP. Droomedaris-Rex Mellaertsstraat 16 2140 Borgerhout SALUUT! LESMAP Droomedaris-Rex Mellaertsstraat 16 2140 Borgerhout 1 SALUUT! is een voorstelling met Sophie Derijcke, Saskia Thijs en Trijn Janssens tekst: regie: spel: poppen: muziek: kostuums: decorontwerp:

Nadere informatie

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog MO_03 Moeders met lange rokken en schorten. Meisjes en jongens met zwarte kousen, sommige op klompen. Het lijkt gezellig op straat. Geen auto

Nadere informatie

Weekschema maken. Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken.

Weekschema maken. Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken. Weekschema maken Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken. Leer en oefen: Neem samen me de docent/assistent het fotoboek de

Nadere informatie

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST INTRO Bijna zeven miljoen boeken, miljarden pagina s, honderden miljarden woorden, beelden en ideeën. Eeuwen van onderzoek en werk om ze te begrijpen,

Nadere informatie

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Het is oorlog! Het brandweerkorps wordt snel samengeroepen voor het gemeentehuis. De brandweermannen moeten de jongens gaan waarschuwen

Nadere informatie

Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs. voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten

Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs. voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten 1 Inleiding Word een 5 sterren FairTradeGemeente Een gemeente die de titel FairTradeGemeente behaald heeft, komt in

Nadere informatie

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt.

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. Dames en Heren Beste vrienden Een gelukkig Nieuwjaar. Van harte Voor u, voor wie u dierbaar is, en voor ons allemaal. Een gelukkig Nieuwjaar. Een

Nadere informatie

Handreiking bij een spirituele zoektocht.

Handreiking bij een spirituele zoektocht. Handreiking bij een spirituele zoektocht. Deze handreiking hoort bij: Oud- en nieuw- katholiek. De spirituele zoektocht van die andere katholieken. Door Joris Vercammen. Valkhof pers 2011. Het boek is

Nadere informatie

Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst

Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst Van warme douche, autorit en vliegvakantie tot het verwarmen van ons huis: alles wat we in ons dagelijks leven doen, leidt tot uitstoot van broeikasgassen.

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Het is een grote eer om u hier in het Errera Huis, de officiële. residentie van de Vlaamse Regering, te mogen verwelkomen. Dit

Het is een grote eer om u hier in het Errera Huis, de officiële. residentie van de Vlaamse Regering, te mogen verwelkomen. Dit Donderdag 2 februari 2012 Welkomstwoord JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Ontmoeting Chinese minister van Cultuur Cai Wu - Errera, Brussel Zeer geachte collega, minister

Nadere informatie

INFORMATIE lenen en verzekeren 2013

INFORMATIE lenen en verzekeren 2013 INFORMATIE lenen en verzekeren 2013 Premies lenen en verzekeren Vooraf U vindt in deze brochure informatie rond lenen en verzekeren. Onze woonwinkelaars maken u graag wegwijs in deze brochure en zoeken

Nadere informatie

2-DAAGSE GILDE EXCURSIE LEUVEN-IEPER-MECHELEN

2-DAAGSE GILDE EXCURSIE LEUVEN-IEPER-MECHELEN 2-DAAGSE GILDE EXCURSIE LEUVEN-IEPER-MECHELEN Zomer 2016 Dinsdag 16 en woensdag 17 augustus: 2-daags stedenbezoek aan Leuven - Ieper - Mechelen. Het stadhuis van Leuven nabij de Oude Markt Vervoer per

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE DE LEERLINGENHANDLEIDING VMBO Naam: Klas: Datum: Pagina 2 INLEIDING Mensen maken op grote schaal gebruik van fossiele brandstoffen: aardolie, aardgas en steenkool. Fossiele brandstoffen ontstaan uit resten

Nadere informatie

Buurtkrantje Elegast - Den Dam. buurtwerking in de Damwijk

Buurtkrantje Elegast - Den Dam. buurtwerking in de Damwijk Buurtkrantje Elegast - Den Dam buurtwerking in de Damwijk Editie juli 2013 1 Inhoud Voorwoord 3 Vrijwilligers 4 Kamp 6 Spektakeldagen 7 Damcomité 8 Vooruitblik 9 Fotopagina 10 Programma spelnamiddag 12

Nadere informatie

DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding

DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding DE ROZENTUIN- KAMP AMERSFOORT Docentenhandleiding Door : Priscilla de Kock Joey Larioza Wesley van Vliet Cursus: Minor, Tweede Wereldoorlog Educatie Docent:

Nadere informatie

Vroeger en Nu. Reeks met getuigenissen over het verleden van het Waasland

Vroeger en Nu. Reeks met getuigenissen over het verleden van het Waasland Vroeger en Nu Reeks met getuigenissen over het verleden van het Waasland De Erfgoedcel Waasland maakt deel uit van het Intergemeentelijk Samenwerkingsverband van het Land van Waas (I.C.W.) en wordt ondersteund

Nadere informatie

Lesbrief Secundair Onderwijs

Lesbrief Secundair Onderwijs Lesbrief Secundair Onderwijs _De Oude Kaasmakerij De oude kaasmakerij is het kaasmuseum van Vlaanderen en ons land. Educatieve gidsen begeleiden de studenten doorheen het verhaal van kaas, dat ruimer gaat

Nadere informatie

Peins, 15 juni 2015. Beste Lezer,

Peins, 15 juni 2015. Beste Lezer, Peins, 15 juni 2015 Beste Lezer, Vol vertrouwen sturen wij u deze brief. Wij willen u iets vragen maar u ook iets geven. Iets van bijzondere waarde. Eigenlijk willen we iets met u ruilen Atelier De Kunst

Nadere informatie

GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Op vrijdag 31 juli 1914 staat Gits in rep en roer: de algemene mobilisatie wordt afgekondigd. Alle jongemannen die in aanmerking komen voor

Nadere informatie

Ecobel. Een reis doorheen de evolutie van de consumptie en de productie in België

Ecobel. Een reis doorheen de evolutie van de consumptie en de productie in België Ecobel Een reis doorheen de evolutie van de consumptie en de productie in België BELvue museum Paleizenplein 7 1000 Brussel t: +32 (0)2 500 45 54 info@belvue.be www.belvue.be Het BELvue is een project

Nadere informatie

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje. Foto Je bent zwanger. Het is goed om dan al na te denken over kinderopvang van je kindje.. Foto In de kinderopvang zorgt

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

HET DROOMMUSEUM VAN DRE

HET DROOMMUSEUM VAN DRE HET DROOMMUSEUM VAN DRE Beste leerling, Dit werkblad wil je iets langer bij bepaalde zaken in het museum laten stil staan. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat je niet mag rondneuzen naar andere objecten,

Nadere informatie

LANCERING BISTRONOMIE GIDS 2012

LANCERING BISTRONOMIE GIDS 2012 PERSMAP LANCERING BISTRONOMIE GIDS 2012 De lekkerste bistro s van het moment verzameld in 1 overzichtelijke gids. Vandaag lanceren Steve Engels en Johannes Denis de gids Bistronomie 2012. Deze eerste editie

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

Doel. Vertrekpunt: Santé! De beste gesprekken voer je... op café

Doel. Vertrekpunt: Santé! De beste gesprekken voer je... op café Doel Geanimeerde gesprekken voeren over belangrijke vragen of thema s in verschillende rondes. Elke deelnemer komt aan het woord. Een worldcafé kan je gebruiken om informatie te verzamelen binnen één thema

Nadere informatie

INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN OVER KINDERBIJBELS OM TE BEGINNEN Als je een kinder- of jeugdbijbel aan wilt schaffen dan is het heel belangrijk dat je eerst

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken

Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken Plaats: Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Datum: 21 maart 2013 Om de twee maanden organiseert het Fonds Vrijetijdsparticipatie een themanamiddag

Nadere informatie

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er?

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er? Kraak je energiekosten Wat denk jij over klimaat en energie 2 Flauwekul. Opwarming van de aarde Mijn probleem niet, maar die van de volgende generatie. Bekommerd! Ik wil mee m n steentje bijdragen zodat

Nadere informatie

ONTDEK WOI MET JE KLAS in drie boeiende apps!

ONTDEK WOI MET JE KLAS in drie boeiende apps! ONTDEK WOI MET JE KLAS in drie boeiende apps! ONTDEK WOI MET JE KLAS in drie boeiende apps! Wil je met je klas een project uitwerken rond WOI en gebruik maken van nieuwe media? Dan zijn deze drie apps

Nadere informatie

Zorgmogelijkheden na NAH: Waar vinden we hulp? Katrijn Van Den Driesche - maandag 3 oktober 2011

Zorgmogelijkheden na NAH: Waar vinden we hulp? Katrijn Van Den Driesche - maandag 3 oktober 2011 Deze activiteiten worden aangeboden in samenwerking met dynahmiek www.dynahmiek.be info@dynahmiek.be Gespreksavonden over NAH Praten met lotgenoten over de gevolgen van een niet-aangeboren hersenletsel

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. NR. 16 vrijdag 18 december 2015

NIEUWSBRIEF. NR. 16 vrijdag 18 december 2015 NR. 16 vrijdag 18 december 2015 Kerstfeest! Kerst is een tijd voor familie. Tijd voor gezelligheid, fijne kaarsjes in het donker, liefst even geen geruzie, tijd voor lekker uitgebreid eten. Het is mooi

Nadere informatie

FAMILIES EN KINDEREN 2012 2013 G R O E N E R U I T E R O P B L A U W P A A R D AMSTERDAM STEDELIJK MUSEUM WAT IS BEWEGING?

FAMILIES EN KINDEREN 2012 2013 G R O E N E R U I T E R O P B L A U W P A A R D AMSTERDAM STEDELIJK MUSEUM WAT IS BEWEGING? STEDELIJK MUSEUM FAMILIES EN KINDEREN 2012 2013 G R O E N E R U I T E R O P B L A U W P A A R D WAT IS BEWEGING? AMSTERDAM WELKOM! Het Stedelijk, Nederlands grootste museum voor moderne en hedendaagse

Nadere informatie

NIEUWS UIT DE NOORD ZUIDADVIESRAAD

NIEUWS UIT DE NOORD ZUIDADVIESRAAD NIEUWS UIT DE NOORD ZUIDADVIESRAAD Intro Met deze nieuwsbrief willen we de leden van de Noord - Zuidadviesraad en geïnteresseerden informeren over de werking van de Noord Zuidadviesraad van Zwevegem en

Nadere informatie

KERMIS EN JAARMARKT BELSELE

KERMIS EN JAARMARKT BELSELE KERMIS EN JAARMARKT BELSELE PROGRAMMA november 2013 Beste Belselenaar, Beste lezer, Elf november, 11.11.11 en de winterjaarmarkt, drie begrippen in Belsele, onlosmakelijk met elkaar verbonden. Elf november

Nadere informatie

Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas

Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas Vergelijk de leveranciers van elektriciteit en aardgas en vind de beste leverancier. Veranderen van leverancier is gratis en niet moeilijk. 1 Betaal minder

Nadere informatie

Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas

Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas Betaal minder voor uw elektriciteit en aardgas Vergelijk de leveranciers van elektriciteit en aardgas en vind de beste leverancier. Veranderen van leverancier is gratis en niet moeilijk. 1 Betaal minder

Nadere informatie

Nieuwsbrief 1 december 2010 Transitie Berchem-Wilrijk-Mortsel

Nieuwsbrief 1 december 2010 Transitie Berchem-Wilrijk-Mortsel Nieuwsbrief 1 december 2010 Transitie Berchem-Wilrijk-Mortsel De derde nieuwsbrief van het transitie-initiatief Berchem-Wilrijk-Mortsel! Je verneemt hiermee wat er in onze buurt te gebeuren staat: als

Nadere informatie

Begraafplaats Oud-Kralingen

Begraafplaats Oud-Kralingen Begraafplaats Oud-Kralingen Vanaf het einde van de 20e eeuw zien we een herwaardering van lang bestaande waarden, een nieuwe bezinning ook op het thema van de dood en de beleving daarvan door de nabestaanden.

Nadere informatie

Regionale infosessie Erfgoeddag 2016 Rituelen

Regionale infosessie Erfgoeddag 2016 Rituelen Regionale infosessie Erfgoeddag 2016 Rituelen Erfgoeddag? Erfgoeddag 2016 Rituelen Van idee naar activiteit Hoe inschrijven? Promotiemateriaal Belangrijke data welkomsritueel Rhoussoul, Foto: Cigdem Yuksel,

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Gelieve volgende punten van de SVVO-fractie te willen toevoegen aan de agenda van de gemeenteraad van woensdag 31 augustus e.k.

Gelieve volgende punten van de SVVO-fractie te willen toevoegen aan de agenda van de gemeenteraad van woensdag 31 augustus e.k. Aan de heer Jean-Marie De Groote Voorzitter van de Gemeenteraad Marktplein 2 9860 Oosterzele Voorzitter.Oosterzele@telenet.be CC: Aan het College van Burgemeester en Schepenen Dorp 1 9860 Oosterzele secretariaat@oosterzele.be

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

Juli - augustus 2011 - nr 335

Juli - augustus 2011 - nr 335 Juli - augustus 2011 - nr 335 Kijker nr 335 : zomer 2011 Voor sommigen zit het er misschien al bijna op. Voor anderen is het nog maar pas begonnen en voor nog anderen duurt het nog enkele weken. Eén ding

Nadere informatie

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les:

Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Werk graad 3 Lesvoorbereiding Werkloos, hoezo? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Zet het luisterverhaal klaar op het smartboard. Print de memory

Nadere informatie

DAG VAN DE RECHTEN VAN HET KIND 20 NOVEMBER 2011 EEN LESBRIEF VOOR DE GROEPEN 6-8

DAG VAN DE RECHTEN VAN HET KIND 20 NOVEMBER 2011 EEN LESBRIEF VOOR DE GROEPEN 6-8 DAG VAN DE RECHTEN VAN HET KIND 20 NOVEMBER 2011 EEN LESBRIEF VOOR DE GROEPEN 6-8 Inleiding Op 20 november 1989 werd in de Verenigde Naties het Verdrag van de Rechten van het Kind aanvaard. Sindsdien is

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C214 WON18 zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 28 april 2011 2 Commissievergadering nr. C214 WON18 (2010-2011)

Nadere informatie

Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt?

Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt? Beste kinderen, Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt? In mijn vrije tijd ben ik natuurgids. Met mijn verrekijker en vergrootglas trek ik naar allerlei plekjes om de natuur

Nadere informatie

ELISABETHBEGIJNHOF-PAPEGAAI

ELISABETHBEGIJNHOF-PAPEGAAI ELISABETHBEGIJNHOF-PAPEGAAI Beste bewoner Wijk van de maand is de nieuwe naam van de ontmoetingen tussen het college van burgemeester en schepenen en de bewoners van de 25 Gentse wijken. Niet langer één

Nadere informatie

Lou en Lena in Ecuador

Lou en Lena in Ecuador Mijn prentenboek Prentenboek voor leerlingen 1 e en 2 e leerjaar Lou en Lena in Ecuador Mijn naam:... Mijn klas:... Mondiale Vorming - Plan België Hallo, wij zijn Lou en Lena! Kom, we nemen je mee naar

Nadere informatie

ZOMERSCHOOL. Zomeractiviteiten in Enkhuizen juli-augustus 2016. Iedereen in Enkhuizen van harte welkom! Raad van Kerken

ZOMERSCHOOL. Zomeractiviteiten in Enkhuizen juli-augustus 2016. Iedereen in Enkhuizen van harte welkom! Raad van Kerken ZOMERSCHOOL Raad van Kerken Zomeractiviteiten in Enkhuizen juli-augustus 2016 Iedereen in Enkhuizen van harte welkom! Inleiding Vaak liggen in de zomer de activiteiten van de kerk stil. Alleen de kerkdiensten

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Valeriaan PERSDOSSIER. Brussel. 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis ORGANISATIE. valeriaan-brussel.be

Valeriaan PERSDOSSIER. Brussel. 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis ORGANISATIE. valeriaan-brussel.be Valeriaan Brussel 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis PERSDOSSIER ORGANISATIE valeriaan-brussel.be Bio, daar ga je voor! Nature & Progrès en Velt nodigen je graag uit voor de tweede editie van de beurs Valeriaan

Nadere informatie

Buurtkrantje. Elegast - Den Dam. Editie november 201 4. Buurtwerking in de Damwijk

Buurtkrantje. Elegast - Den Dam. Editie november 201 4. Buurtwerking in de Damwijk Buurtkrantje Elegast - Den Dam Buurtwerking in de Damwijk Editie november 201 4 Inhoud Voorwoord 2 Vrijwilligers 3 Quiz 4 Sinterklaasfeest 5 Feesten 6 Sorteerstraatjes 7 Spelnamiddag 8 Programma spelnamiddag

Nadere informatie

Niets vragen, niets weigeren

Niets vragen, niets weigeren Franciscus van Sales (1567-1622) leefde in het Franse stadje Annecy, in een tijd van politieke verwarring en godsdienstoorlogen. Hij is bekend als schrijver van twee belangrijke en invloedrijke handleidingen

Nadere informatie

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver Stijn Dekelver De maand oktober is al enkele jaren de maand van de energiebesparing. De overheid roept dan alle mensen in Vlaanderen op om zuinig om te gaan met energie. Sommige centrales die elektriciteit

Nadere informatie

Hoe ziet een avond eruit? een woordje uitleg Over het IBO

Hoe ziet een avond eruit? een woordje uitleg Over het IBO een woordje uitleg Over het IBO IBO De Verliefde Wolk is meer dan zomaar een opvang. Voor ons is de buitenschoolse opvang gelijk aan vrije tijd. Het is dus geen verlengde van de schooltijd. Het aanbod

Nadere informatie

Oasemoment "De Heer is mijn herder" Parochie Sint-Willibrord - woensdag 22 mei 2013

Oasemoment De Heer is mijn herder Parochie Sint-Willibrord - woensdag 22 mei 2013 Oasemoment "De Heer is mijn herder" Parochie Sint-Willibrord - woensdag 22 mei 2013 Lezing (uit de Nieuwe Bijbelvertaling) Psalm 23 Een psalm van David. De Heer is mijn herder, het ontbreekt mij aan niets.

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

Basiscursus voor monitoren

Basiscursus voor monitoren Basiscursus voor monitoren 2015 V.U. Vakantiewerking Scherpenheuvel-Zichem, August Nihoulstraat 13-15, 3270 Scherpenheuvel Voor wie? Ben je minimum 16 jaar of word je nog 16 in de loop van 2015? Kan je

Nadere informatie

Actu-Molenbeek # 89 (4 december 2015)

Actu-Molenbeek # 89 (4 december 2015) Actu-Molenbeek # 89 (4 december 2015) Recent: Molenbeek stond in de schijnwerpers ten gevolge van de openbaarmaking van de deelname van verschillende Molenbekenaren aan de aanslagen van vrijdag 13 november

Nadere informatie

1. Ten Berge Team vzw stelt voor: Fietszoektocht (tot 20 juni 2016)

1. Ten Berge Team vzw stelt voor: Fietszoektocht (tot 20 juni 2016) Basisschool Ten Berge Galgenbergstraat 39 9290 Berlare Tel.: 052/42.35.04 Fax.: 052/42.58.47 E-mail: bs.berlare@g-o.be www.tenberge.be Infobrief mei 2016 1. Ten Berge Team vzw stelt voor: Fietszoektocht

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

LEZING. Beslissen vanuit je hart. Ellen van Son 23 mei 2014

LEZING. Beslissen vanuit je hart. Ellen van Son 23 mei 2014 LEZING Beslissen vanuit je hart Ellen van Son 23 mei 2014 Even voorstellen Nu werk ik als zingevingscounselor Opleiding Zingeving & Spiritualiteit Logotherapie (Viktor Frankl Centrum) Ooit wiskunde gestudeerd

Nadere informatie

Nieuwsbrief Cursus 2014-2015 11 maart 2015 nr. 71. Biddag

Nieuwsbrief Cursus 2014-2015 11 maart 2015 nr. 71. Biddag Nieuwsbrief Cursus 2014-2015 11 maart 2015 nr. 71 Agenda Project Landen 2-12 maart 2015 Ledenvergadering 26 maart 2015 Grote Rekendag 25 maart 2015 Paasviering s middags op 2 april 2015 Koningsspelen 24

Nadere informatie

VERHALEN RONDLEIDINGEN WORKSHOPS ARCHEOLOGIE ONDER WATER FORT DE SCHANS KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI

VERHALEN RONDLEIDINGEN WORKSHOPS ARCHEOLOGIE ONDER WATER FORT DE SCHANS KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI VERHALEN RONDLEIDINGEN FORT DE SCHANS WORKSHOPS 2015 ARCHEOLOGIE ONDER WATER KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI Kaap Skil, de Vuurtoren, de Oudheidkamer en Ecomare zijn onderdeel van Stichting Texels

Nadere informatie

SPORTTECHNISCHE NIEUWSBRIEF

SPORTTECHNISCHE NIEUWSBRIEF Januari Februari 2014 Jaargang 3 editie 1 SPORTTECHNISCHE NIEUWSBRIEF OPLEIDING Inhoudstafel Bijscholingsdag 11/11 1 Aspirant initiator 1 Sqair Gym 2 Nieuwe website 2 B 11 2014 De nieuwe datum voor de

Nadere informatie

60 jaar. Januari 2011 27/05

60 jaar. Januari 2011 27/05 60 jaar Januari 2011 27/05 27 ste jaargang. nr 05 korte inhoud Wat voorbij is... KWB mini-voetbal... Opbouw kerststal... Samenaankoop stookolie... KWB kattenbos viert kerst Wat komt... KWB Nieuwjaarsduik...

Nadere informatie

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer, directeur DB Holding

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer, directeur DB Holding Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer, directeur DB Holding De cijfers (1) Cremeren laatste jaren enorm gestegen in verhouding met begraven Het begon in 1914 met 1 crematie

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen

DOCENTENHANDLEIDING. Met opdrachten voor het digitale schoolbord. Belangrijke thema s in praktische werkvormen DOCENTENHANDLEIDING Met opdrachten voor het digitale schoolbord Belangrijke thema s in praktische werkvormen Kinderrechtenlespakket: opzet en doelen Speciaal voor leraren van groep 7 en 8 stelt Stichting

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015

Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015 Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015 Inhoud 3 Vooraf 5 Een andere kijk op spijbelen 6 Over de diepere betekenis van kinderspel 7 Kinderen hebben zo hun kijk op quality time 8 Plan

Nadere informatie

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond.

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Verbeter uw comfort met de ideale zonwerende en isolerend glasfolie. Verbeter de isolatie tot 41% (K-waarde), bespaar energie, hou overdreven warmte buiten

Nadere informatie

MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog MO_03 Moeders met lange rokken en schorten. Meisjes en jongens met zwarte kousen, sommige op klompen. Het lijkt gezellig op straat. Geen auto s...

Nadere informatie

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems Maak je woning energie onafhankelijk h by WIE ZIJN WE? energy systems Met 25 jaar ervaring is een pionier op het vlak van groene energie. We leveren en installeren verschillende hernieuwbare energieoplossingen

Nadere informatie

WERKWEEK-WERVING. Algemene gegevens. Kennismaken met de Italiaanse cultuur en de kunst van de 13 e eeuw t/m renaissance

WERKWEEK-WERVING. Algemene gegevens. Kennismaken met de Italiaanse cultuur en de kunst van de 13 e eeuw t/m renaissance WERKWEEK-WERVING Werkweek-aanspreekpunt Contact VAN LUIJN Afk. LUIJ Mail luijnm@ovc.nl Tel 0627064553 Algemene gegevens Werk-titel Werkweek Omschrijving Lokatie Handelingsdeel Sectie-Cluster Giro Fiorentino

Nadere informatie

Is uw verbruik normaal?

Is uw verbruik normaal? Is uw verbruik normaal? Maar dit mag ons niet doen vergeten wat zijn kostprijs en effecten op het milieu zijn. Ook al hebben we geen vat op de prijzen, ons verbruik kunnen we wel zelf beïnvloeden. Deze

Nadere informatie