Nijverheidstechnieken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nijverheidstechnieken"

Transcriptie

1 Nijverheidstechnieken Opbouw van een projectdossier bij het geïntegreerd werken 1 Algemeen Eén van de belangrijkste vernieuwingen in de huidige leerplannen is dat de leerplandoelstellingen en leerinhouden niet meer ingedeeld zijn volgens de klassieke vakkenstructuur. Het niet meer terugvinden van de klassieke vakindeling in de nieuwe leerplannen is iets waarmee vele onderwijsmensen (op alle niveaus) het moeilijk hebben. Het met opzet doorbreken van de klassieke vakkenstructuur bevordert niet alleen de geïntegreerde aanpak maar laat het ook toe om de leerinhouden projectmatig/thematisch uit te werken. 1.1 Projectmatige aanpak Projectmatige aanpak is: Het inzichtelijk leren handelen in een specifieke (beroeps)context via het realiseren, individueel en/of in team, van projecten. Leerdoelstellingen Leerinhouden Algemene vakken Technologische vakken Werkvoorbereiding tekenen Project Praktijkvakken Attitudevorming Vakoverstijgend. Het geïntegreerd werken mag zich niet beperken tot de technische en praktische vakken alleen. Door vroegtijdig een verband te leggen met de overige (algemene) vakken en het integreren van vakoverschrijdende competenties vormt het een ideale voorbereiding op de uitwerking van de geïntegreerde proef. In de taalvakken de specifieke woordenschat inherent aan het project aanleren. Wiskundige bewerkingen instuderen.

2 Vakoverstijgende (AV/TV/PV) integratie is pas mogelijk als er een schoolcultuur is waarbij er een overleg is tussen de verschillende vakwerkgroepen. Uit de verschillende vormingsclusters kiezen we enkel die leerplandoelstellingen die kaderen in het gekozen project. De voordelen van geïntegreerd en projectmatig thematisch werken zijn: de mogelijkheid tot just-in-time learning ; het vermijden van schoolmoeheid en het versterken van de intrinsieke motivatie; de gedeelde verantwoordelijkheid tussen leerling en leerkracht; het bevorderen van het teamwerk; het aanpakken, uitwerken van vakoverschrijdende probleemsituaties; het bevorderen van de zelfsturing bij leerlingen bevorderen; het streven naar een directe succesbeleving; het welbevinden bespoedigen en stimuleren. De keuze van de projecten gebeurt in functie van de leerplannen en moet aangepast zijn aan het kennen en kunnen van de doelgroep. De projecten moeten: zinvol en realiteitsgebonden zijn; nieuwe kennis, vaardigheden en attitudes bijbrengen; steeds een stijgende leerlijn nastreven; de integratie van diverse vaardigheden bevorderen; meer aandacht voor procesevaluatie hebben in plaats van productevaluatie. 1.2 Thematische aanpak In analogie met de projectmatige aanpak worden bij thematische aanpak verschillende doelstelling in een themacluster samengevoegd. Enkel de praktische realisatie ontbreekt. Leerdoelstellingen Leerinhouden Algemene vakken Technologische vakken Werkvoorbereiding tekenen Thema Attitudevorming Thematische aanpak is: Het inzichtelijk leren handelen in een specifieke (beroeps)context via het bestuderen individueel en/of in team, van een thema

3 1.3 Bestaande oefeningen Tal van waardevolle oefeningen die nu in de verschillende scholen uitgewerkt worden, vormen een goede basis om geïntegreerd te werken. In vele gevallen ontbreekt de directe relatie tussen het werkplaatsgebeuren en de technische vakken. De integratie van de bestaande praktijkoefening en de technische clusters kan perfect. In de vakwerkgroep gaan we na welke leerplandoelstellingen (technologisch en praktisch) er met de bestaande oefening (lees: project) nagestreefd of gerealiseerd worden en hoe we deze onderling kunnen integreren. 1.4 Nieuwe projecten Zonder afbreuk te doen aan de bestaande (methodische) oefeningen (lees: projecten) is de invoering van de nieuwe leerplannen een ideaal moment om enkele nieuwe projecten te ontwikkelen. Bruikbaar project (geen afval) = succesbeleving. Methodische oefeningen als voorbereiding op het correct toepassen in het project kunnen heel waardevol zijn maar moeten in de tijd beperkt worden en moeten tot iets praktisch te leiden. o Het beheersen van het smeltbad, het aanleren van een lasprocédé, het leggen van lassnoeren kan het best als methodische oefening gebeuren vooraleer deze toe te passen in een bruikbare realisatie van het project; o methodische oefeningen nadien verwerken in enkele bruikbare projecten; o Voor leerlingen van de tweede graad zijn megaprojecten of in de tijd langdurige projecten niet bevorderlijk voor een snelle succesbeleving. Realistisch. Het machinepark van de school is mee bepalend bij de keuze van het projectonderwerp. De wijze waarop we een project afwerken dient evenwel nauw aan te sluiten met de hedendaagse afwerkingmethoden. o In plaatmateriaal de gaten ponsen in plaats van te boren. o Vijlen om te vijlen is zeker niet meer van deze tijd. o Oude montagetechnieken vervangen door hedendaagse. o Attractief. Design bij de vormgeving maakt het geheel aantrekkelijk, iets waarmee we bij het ontwerp en de uitwerking van het project rekening moeten houden. Het komt alleen maar het imago van de opleiding te goede. o Een sierautootje, een kandelaar, een gelaste aluminium design tuinset spreekt meer tot de verbeelding van een buitenstaander dan een klassieke bankhamer, methodische oefeningen zonder meer - 3 -

4 Innovatief. De nieuwe leerplannen laten voldoende vrije ruimte voor een continue innovatie. Voor leerlingen en ouders is het belangrijk te zien dat er in de loop van de jaren: o nieuwe oefeningen ontwikkeld worden; o nieuwe materialen (kunststoffen, ) aangewend worden; o nieuwe technologieën toegepast worden; o er een evolutie is in de methodische aanpak. Creatief. Bij sommige projecten voldoende vrije ruimte inbouwen voor een eigen creatieve invulling door de leerling. o Leerlingen vullen zelf een deel van de vormgeving creatief in. o Het uitvoeren van een eigen ontwerp (bv. een gelaste tafel, stoel ). Probleem oplossend. Een probleemsituatie kan een ideaal uitgangspunt zijn om projectmatig te werken: o de omschrijving van een autopanne; o het uitvoeren van een reparatie (bv motordefect); o Stijgende moeilijkheidsgraad. Het chronologisch uitwerken van projecten waarin: o nieuwe leerplandoelstellingen aan bod komen (Steeds herhalende oefeningen, seriewerken werken demotiverend); o er aandacht is voor de correcte leerlijn; o 2 Opbouw van het projectdossier - portfolio Het projectdossier moet zowel voor de leraren als voor de leerlingen een werkdocument zijn. Het moet alle elementen bevatten om het kennen, het kunnen en het al of niet behalen van de vooropgestelde competenties te beoordelen. Een goed projectdossier is tevens een uitstekend communicatiemiddel met de ouders. Werkdocument voor de leraar (vakwerkgroepen) Overzicht van een verwijzing naar de beoogde doelstellingen uit leerplan. Overzicht wie wat in de lessen behandelt. Een tijdschema (jaarplan); Werkdocument voor de leerling Duidelijke omschrijving van de opgave. Verwijzing naar informatiebronnen, vorige projecten, belangrijke internetpagina s, veiligheid - en machine - instructiekaarten die de leerlingen op weg moet helpen in het begeleid zelfstandig leren. Verzamelmap voor de toetsen, persoonlijk werk van de leerlingen Werkvoorbereidingen, tekeningen van de praktijkoefening; - 4 -

5 Communicatiemiddel met leerlingen/ouders Duidelijk overzicht van de behaalde resultaten weergeven. Welke remediërende voorstellen zijn er gedaan? Welke stappen zijn er ondernomen, gerealiseerd om negatieve attitudes, resultaten, knelpunten bij te sturen? Welk advies geven we bij een overgang naar een volgend studiejaar? Het kader voor de uitwerking van een projectdossier steunt op het technologische proces zoals beschreven in de diverse leerplannen. Opgave vanuit reële behoefte Relevante voorkennis opdoen Evaluatie Planning Evaluatie Realisatie Evaluatie 2.1 Werkdocument lerarenteam, vakwerkgroep Leraren Overzicht van wie welke cluster zal geven, bepaald door de opstellers van het uurrooster. Hierbij wordt rekening gehouden met de competentie en de bevoegdheden van de individuele leerkracht. Het is belangrijk, zowel voor de leerlingen als voor de ouders, om te weten wie wat geeft. Gebruikte handboeken, cursusmateriaal De leerkrachten spreken duidelijk af welke handboeken, cursusmateriaal ze zullen gebruiken of raadplegen. De keuze van de gebruikte handboeken wordt vooraf vastgelegd en hangt af van: - 5 -

6 de bruikbaarheid ervan; de didactische en methodische uitwerking; de kostprijs; Als leerkrachten opteren voor het zelf ontwikkelen van cursusmateriaal, dan moeten ze rekening houden met: de verwisselbaarheid door het uitschrijven van de leerstof in kleine katernen; het beperkt houden van het volume door de overtollige informatie uit de cursus te weren; zorg voor een duidelijke didactische structuur en lay-out; Overzicht van eerder geziene leerinhouden en gebruikte fiches: vakinformatie, instructiekaarten, van toepassing in het nieuwe project Belangrijk om te weten is in welk project of thema de eerdere geziene basisleerinhouden behandeld werden. Het kan nuttig zijn als: opstap voor het nieuwe project; terugkoppeling naar de of herhaling van de eerdere geziene leerstof; remediëring; Bijkomende informatie In het kader van het ICT-gebeuren is het belangrijk dat de leerlingen duidelijk weten op welke website ze bijkomende informatie terugvinden. Het vooraf op cd branden van deze informatie zorgt dat deze altijd terug te vinden is. Gebruikte catalogi De talrijke technische informatiebronnen, catalogi die ter beschikking zijn, worden op geregelde tijdstippen aangevuld of vernieuwd. Het is dus belangrijk dat alle leraren en leerlingen van dezelfde catalogi gebruik maken. Planning, jaarplan, agenda Voor het opstellen van het graadplan, het opmaken van een jaarplan, het plannen van projecten/thema s verwijzen we naar de Leidraad bij het implementeren en het geïntegreerd werken van de nieuwe leerplannen van het studiegebied mechanicaelektriciteit deel II.3. 1 De onderstaande tabel is een voorbeeld van hoe alles in één document per project/thema vervat is. Het geeft een overzicht weer van de verschillende elementen zoals: wie van het lerarenteam wat geeft; de leerdoelstellingen die nagestreefd worden; de leerinhouden die aan bod komen; welke vakoverschrijdende eindtermen in het project geïntegreerd zijn; een duidelijke planning; een overzicht van wat wanneer gerealiseerd is; zowel van de agenda als van het jaarplan. 1 Zie website VVSKO publicaties - 6 -

7 Schooljaar: Leraar / collega Agenda Leerinhouden Studierichting: 1 Dhr/Mv. X Graad: 2 Jaar: 1 2 Dhr/Mv. Y Klas: 3 Dhr/Mv. Z Vak Realisaties constructies Aantal uren / week 24 Leerplan D/2003/0279/0 Project 1: Thema 1: Planning Agenda week dag Datum lesuur PV/TV Nr. Leerplandoelstellingen V.O.E.T V.O.O.D LKR Bemerking Taak /overhoring 1 De eigenheid van het beroep uit sector 3 2 Eigen werkplek inrichten en deze onderhouden 3 W1 Taak oef 1 W2

8 2.2 Werkdocument voor de leerling Cluster Omschrijving van de opgave Opdracht Nieuwe te behandelen Leerplandoelstellingen Leerinhouden Opdrachtbeschrijving vanuit een reële behoefte en formuleren van de eisen Evaluatiecriteria Slaagvoorwaarden Aandachtspunten Technische attitudes Sociale attitudes Opdoen van relevante voorkennis Voorbereiding planning, Realisatie Zowel voor de leerlingen als voor de ouders is het belangrijk dat er voorafgaandelijk klare afspraken gemaakt worden: een overzicht van de nieuwe aan te leren leerplandoelstellingen en leerinhouden; een duidelijke omschrijving van de opgave waarbij duidelijk gesteld wordt wat we de oefening verwachten; Welke zijn de attitudes en vaardigheden die in het project een bijzondere aandacht verdienen? Hoe we het project evalueren en beoordelen, is een belangrijke vraag die zowel ouders als leerlingen zich stellen. Een overzicht van de taken, oefeningen en toetsen op de verschillende niveaus van het technologische proces motiveert de leerlingen. Een evenwichtige puntenverhouding tussen de verschillende stappen van het technologische proces is belangrijk en stimuleert de leerlingen om voor alle facetten van het project te werken.

9 2.2.2 Cluster Opdoen van relevante voorkennis Het geïntegreerd werken vraagt om een nieuwe aanpak bij het opdoen van relevante voorkennis. Vorige projecten, Stage, RTC, Opdrachtbeschrijving vanuit een reële behoefte en formuleren van de eisen Kennisoverdracht leerkracht(en) Handboeken Cursusmateriaal Steekkaart Vakinformatie Veiligheid Machine Informatie Websites Tabellen. Opdoen van relevante voorkennis Voorbereiding planning, Realisatie. Het onderling overleg (in vakwerkgroepen) tussen de leerkrachten is cruciaal. Er dienen voorafgaandelijk duidelijke afspraken te zijn over: o de methode van afwerken; o de onderliggende technologie van gebruikte machines; o de te gebruiken gereedschappen, meetmethoden ; o de gebruikte informatiebronnen, tabellen, ; o de gebruikte handboeken; o de nieuwe leerplandoelstellingen; o Waar we vroeger alleen maar gebruik maakten van een handboek of cursus bestaan er nu tal van andere informatiedragers - bronnen voor het aanleren van technologische kennis. Belangrijk is, dat aan de hand van een overzichtslijst van gebruikte handboeken, cursussen met verwijzingen naar de hoofdstukken en paragrafen, de leerling weet waar hij de te kennen leerstof en de nodige informatie terug kan vinden. 9

10 Handboeken, cursusmateriaal Het mag helemaal niet de bedoeling zijn om in de portfolio een volledig uitgewerkte cursus op te nemen. Het gebruik van bestaande cursussen, handboeken kan nog altijd. Ook is het niet noodzakelijk dat de volledige technologische onderbouw in dit project gezien wordt. Het vervolg van het hoofdstuk kadert soms beter in een ander project. Aandachtspunt: Voor BSO-leerlingen en leerlingen 2de graad TSO moeten we alles duidelijk en gestructureerd aanbieden. Steekkaarten Het ontwikkelen en aanleggen van een databank (digitaal of fichesysteem) met de belangrijkste kennispunten inherent aan de totale opleiding, zorgt in de toekomst voor een meerwaarde. o Technologische vakinformatie (2) Dergelijk informatiefiche speelt een belangrijke rol bij: het opzoeken van informatie; het begeleid zelfstandig leren; de uitwerking van de GIP; de remediëring; herhaling of opstap bij een nieuw project; als hulpmiddel in de praktijklessen; o Uitvoeringsinformatie. o Machinebediening instructie. o Veiligheidsinstructiekaarten. In de nieuwe leerplannen is veiligheid een steeds terugkerende doelstelling. De veiligheidsinstructiekaarten maken dan ook deel uit van het lesmateriaal. o Milieu instructiekaarten. In het projectdossier is er een overzicht opgenomen met de verwijzingen naar de: reeds beschikbare fiches als opstap voor het nieuwe project; nieuwe fiches die in dit project uitgediept worden. Websites Op het internet vinden we veel productgegevens en technische informatie, fabrieksinformatie terug. In het projectdossier is er een overzicht opgenomen met de verwijzingen naar de verschillende sites. 2 Zie bijlagen voorbeeld van fiche met vakinformatie 10

11 2.2.3 Cluster Planning Het geïntegreerde werken vraagt om een nieuwe aanpak bij het opmaken van de tekeningen en het uitwerken van de planning. Zelfstandig leren Opdrachtbeschrijving vanuit een reële behoefte en formuleren van de eisen Handboeken Cursusmateriaal Informatie Websites Tabellen Kennisoverdracht leerkracht(en) Relevante voorkennis Voorbereiding Tekenen Planning Steekkaart Vakinformatie Veiligheid Machine Vorige projecten, Stage, RTC, Realisatie Door de projectmatige aanpak benadrukken we nu de onderlinge verbanden tussen de technologische voorkennis, informatiebronnen, de tekeningen en voorbereiding in functie van de realisatie. Het onderling overleg (in vakwerkgroepen) tussen de leerkrachten is cruciaal. Er dienen voorafgaandelijk duidelijke afspraken te zijn over: o de methode van afwerken; o de onderliggende technologie van gebruikte machines; o de gereedschappen, meetmethoden o de gebruikte informatiebronnen, tabellen, o de geïntegreerde leerplandoelstellingen die uitgediept worden Het projectdossier kan tevens een verzamelmap zijn van de tekeningen en werkvoorbereidingen nodig voor de realisatie van het project. 11

12 Tekenen Vele leerkrachten hebben nogal wat vragen over het technisch tekenen. Uit de vele reacties blijkt dat volgens de tekenleerkracht het technisch tekenen het belangrijkste vak is. Bij de geïntegreerde aanpak is de invulling van het technisch tekenen ietwat gewijzigd, het is slechts een beperkt onderdeel dat nu volledig in functie van het project staat. Nergens is in de leerplannen bepaald hoeveel lestijden er per week aan technisch tekenen besteed moet worden. Nieuwe invulling. De nieuwe leerplannen accentueren het belang van het lezen van tekeningen en schema s en het vervolledigen van tekeningen (afhankelijk van niveau en graad) even belangrijk Het zelf maken van eenvoudige schetsen, werktekeningen om iets te verduidelijken, uit te leggen komt meer op de voorgrond dan het zuiver ontwerptekenen: bv. uit de werktekening van het project de verschillende elementen kunnen schetsen nodig voor de verschillende stappen van de werkvoorbereiding is een belangrijkere leerplandoelstelling dan een niet projectmatige gebonden volledige tekening zelf te ontwikkelen en te tekenen. De invoering van de CAD-pakketten zorgt ervoor dat bepaalde oude tekenvaardigheden aan belang verliezen. Denken we hierbij aan het inoefenen van normschrift, het teken in inkt Tekenen mag geen doel meer op zich zijn. Het technisch tekenen krijgt nu een projectsturende invulling. Dit alles brengt ongetwijfeld een grondige wijziging bij de invulling van de opdracht van de tekenleraar met zich mee. Naast het aanleren van de tekenvaardigheden legt de tekenleraar nu nadruk op: o het belang van de juiste materiaalkeuze, handelsvormen; o het waarom van de gekozen montage verbindingstechniek; o de inwerking van de krachten op de constructie en de afmeting van bepaalde constructieonderdelen; o de technologische leerinhouden (bv. meetopstellingen, methode van afwerking, ) komen nu beter tot hun recht. Er dient grondig overleg te zijn tussen de praktijkleraar en de leraar technologie/tekenen over: o de mogelijke methode van afwerking, opspanmethoden; o de haalbaarheid van toleranties, controlemogelijkheden van afwerkingsvoorwaarden, vastleggen van referentievlakken in het kader van een functionele bemating; o de haalbaarheid van het project in functie van het machinepark bij het ontwerp van nieuwe constructies. De volgorde van de tekenleerinhouden zullen we grondig moeten herschikken. o Eerst het lezen van eenvoudige werktekeningen aanleren waarbij het zelf tekenen slechts een hulpmiddel is om iets te verduidelijken; o Zo zullen de leerlingensteeds realistische tekeningen moeten tekenen die in het project kaderen. 12

13 . Bepaalde tekenvaardigheden zoals normschrift vragen nu minder of geen inoefentijd. In bepaalde opleidingen (auto, carrosserie, centrale verwarming, ) wordt het zuiver technisch tekenen grotendeels vervangen door het lezen van (elektrische) schema s. Infrastructuur tekenlokaal. Vele scholen reserveren per klas een goed uitgerust CAD-tekenlokaal gedurende een aantal uren in de week uitsluitend voor de tekenlessen. Het spreekt voor zich dat met de invoering van de nieuwe leerplannen deze lokalen ook voor tekendoeleinden gebruikt worden. Daarnaast kan/moet deze infrastructuur tijdens deze lesuren aangewend worden voor PC-toepassingen inherent aan het project zoals: het opzoeken van informatie op internet; het opmaken van werkvoorbereidingen; het opmaken van rekenbladen; het opmaken van een PowerPoint presentatie (GIP); als hulpmiddel bij het begeleid zelfstandig leren; Werkvoorbereiding/planning De werkvoorbereiding krijgt een centrale rol. Het uitwerken van een werkvoorbereiding is een ideaal instrument om de opgedane voorkennis en het tekenen aan de realiteit te linken. Ook hier moet er een duidelijke communicatie zijn tussen de verschillende leerkrachten onderling over de wijze van afwerken, meetopstellingen,... Het zelfstandig opstellen van de werkvoorbereiding is een ideaal evaluatiemiddel om de vaardigheid het toepassen van de voorkennis te toetsen. Daarnaast is een werkvoorbereiding een belangrijk instrument voor het begeleid zelfstandig leren/werken Realisatie Alle opgedane voorkennis en voorbereidingen worden nu in een realisatie toegepast. 13

14 Opdrachtbeschrijving vanuit een reële behoefte en formuleren van de eisen Relevante voorkennis Informatie Websites Tabellen Voorbereiding Tekenen Planning Kennisoverdracht leerkracht(en) Realisatie Steekkaart Vakinformatie Veiligheid Machines Als aanvulling op de opgedane kennis en de kennisoverdracht van de leerkracht staan een reeks van steekkaarten ter beschikking van de leerling. Uitvoeringsinformatie Het ontwikkelen en aanleggen van een databank (digitaal of fichesysteem) met de belangrijkste realisatiemethoden inherent aan de totale opleiding zorgt voor een meerwaarde. Veiligheidsinstructiekaarten In de nieuwe leerplannen is veiligheid een steeds terugkerende doelstelling. De veiligheidsinstructiekaarten maken dan ook deel uit van het lesmateriaal. Machine instructiekaarten Het uitwerken van een machine instructiekaart laat de leerling toe de machine zelfstandig te bedienen en te onderhouden. 2.3 Communicatie met leerlingen/ouders De invoering van de geïntegreerde aanpak vraagt uiteraard om een aangepaste evaluatiemethode. Daar waar vroeger examens, toetsen, soms enkel en alleen beoordelend waren, hebben ze in het technologische leerproces nu ook een diagnostische, informatieve, remediërende en adviserende functie. Het is belangrijk dat ouders permanent op de hoogte gehouden worden van de schoolse prestaties van zoon/dochter. Het prospectieve evalueren zal de ouders/leerlingen de nodige informatie geven over de vorderingen en over het al of niet bijsturen van het 14

15 leerproces. Het moet de ouders en leerlingen aanzetten om kritisch de schoolse resultaten eens in vraag te stellen. Is er een voldoende inzet om te slagen? Wordt de juiste studiemethode toegepast? Is de gekozen studierichting, het niveau de beste keuze? Het projectdossier bevat alle elementen om een duidelijke communicatie te verzekeren. Zo zullen we de nodige aandacht moeten besteden aan: de frequentie van evaluatiemomenten; de transparantie van het evaluatiesysteem; de wijze van rapportering; Projectdossier 3 Toepassing per studierichting In alle studiedomeinen van het nijverheidsonderwijs is de visie van het geïntegreerd werken volgens het technologisch denkproces van toepassing. Bovenstaande basisgedachte voor de uitwerking van een projectdossier kan ook in alle studiedomeinen toegepast worden. Specifieke leerdoelstellingen en leerinhouden zorgen dat de invulling van de verschillende clusters van het projectdossier per studiedomein enigszins verschillend zijn. 15

16 3.1 Studiedomein auto 3de graad Autotechnieken PROJECT AUTOBANDEN De autobanden slijten abnormaal af en zijn aan vervanging toe. Vanuit deze probleemstelling worden de volgende leerplaninhouden behandeld: o Cluster voorkennis Inwerkende krachten op de banden (44); Oorzaken van de abnormale slijtage (108) (113); o Cluster planning De juiste bandenkeuze maken (107); Kostprijs bepalen (89)(91); o Cluster realisatie Specifieke veiligheidsvoorzieningen treffen(73); Ergonomische werkhouding (80); Herstellingswerkzaamheden uitvoeren (120,121); 3.2 Studiedomein mechanica elektriciteit 2de graad Basismechanica PROJECT SIERAUTOOTJE o Cluster voorkennis De materiaalstudie van het non-ferro metaal aluminium(115)(24); De technologie van het verspanen van non-ferro metalen (53); De studie van de eenparige rechtlijnige beweging (25/26); 16

17 o Cluster planning Het schetsen van enkele onderdelen of het vervolledigen van de tekeningen met de afmetingen zoals ze in de werkplaats afgewerkt worden (18); Het opstellen van een werkvoorbereiding (9); Het opmaken van een stuklijst, de bestelbon en een kostenstudie van de gebruikte materialen (76); o Cluster realisatie Sierautootje VTI Waregem 3de graad Mechanische vormgevingstechnieken PROJECT MATRIJS o Cluster voorkennis: In de matrijs de spanningen als gevolg van krachten en momenten elementair berekenen (68); Van de gekozen bewerkingstechniek en opgelegde criteria de toe te passen staalsoort kiezen (45); De functie en de werking van hydraulische en pneumatische systemen in machines en projecten toelichten (77); De overbrengingsmechanismen in toegepaste machines en gereedschappen met eigen woorden duiden (76); De start en stop procedures bij toegepaste machines bepalen (85); o Cluster Planning In team voor een uit te voeren werk een netwerkplanning maken (17); Van de uit te voeren constructies en onderdelen voorstellingen maken en in functie van de uitvoering toelichtingen geven (32); o Cluster realisatie 17

18 3de graad Lassen - constructie LASPROJECT AFSLUITPOORT o Cluster voorkennis de diverse profielmaterialen van toepassing in het project (26); de krachteninwerking van de poort op de scharnierenpunten (42, 69, 70, ); de invloed van de lasvolgorde op de vervorming (79); het gebruikte lasprocédé toelichten; de nabehandeling van een lasconstructie (39U); de maataanduiding van profielmaterialen (36); de specifieke veiligheidsmaatregelen bij het manipuleren van grote lasten; o Cluster planning het schetsen van de constructie met de afmetingen en specifieke lassymbolen zoals ze in de werkplaats afgewerkt worden (29, 30, 31); het opmaken van een stukkenlijst, de bestelbon en een vergelijkende kostenstudie van de gebruikte materialen; opstellen van een planning (14); o het realiseren (24) 2de graad Elektrische Installaties PROJECT: VOLLEDIGE VOORBEREIDING VAN DE HUISINSTALLATIE o Omschrijving opgave Vertrekkend van het bouwplan een volledig elektrisch dossier samenstellen en hierbij gebruik maken van de computer voor het plaatsen van symbolen en coderingen. De aandachtspunten in rekening brengen in verband met veiligheid, hygiëne en milieu. o Cluster voorkennis (1.1) Een bouwplan kunnen interpreteren, bouwkundige symbolen en begrippen herkennen. Afmetingen kunnen aflezen. De elektrische symbolen in de schema s van een residentieel gebouw herkennen en toepassen. De computer als tekenhulp kunnen gebruiken. Lijst met aangepaste symbolen kunnen gebruiken. 18

19 Afspraken over elektrisch comfort kennen. Het werkplaatsreglement kennen. Basistechnieken van EHBO kunnen toepassen. o Cluster planning en voorbereiding (1.1) Aangepaste lijst met elektrische symbolen voor de verschillende vakgebieden gebruiken. Voorbeelden van onveilige situaties op het werk omzetten in veilige. Een elektrisch dossier van een residentieel gebouw onder begeleiding interpreteren. De wensen van de bouwheer inwinnen en aanbrengen op het situatieschema. Opzoeken van verschillende uitvoeringsmodellen van elektrische toestellen. o Cluster realisatie Het bouwplan is de aanzet voor het totaalproject van de huisinstallatie en loopt als een rode draad doorheen het schooljaar. In het eerste jaar kiezen we een eenvoudige woning (type vakantiewoning) en bevinden alle kamers zich op de benedenverdieping. In de werkplaats kan een mini-woning gebouwd worden waaraan de leerlingen kunnen werken. Het elektrisch dossier van het residentieel gebouw volgens bouwplan samenstellen. Plaatsen van symbolen en codering op het bouwplan met behulp van de computer alsook het genereren van het ééndraadschema. Het werkplaatsreglement en de veiligheidsinstructies van de gebruikte gereedschappen naleven. Geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen kiezen en gebruiken in verband met het werk of de gereedschappen. Bij alle activiteiten dienen de aspecten veiligheid, hygiëne en milieu in aanmerking genomen te worden. 2de graad Electrotechnieken (2de jaar) PROJECT: VERDEELKAST o Omschrijving opgave Op basis van het installatieschema van een residentiële woning het aantal benodigde modules bepalen, de kast indelen, de juiste automaten kiezen en de verdeelkast volledig aansluiten. o Cluster voorkennis (6.1-7) Reglementering van het ARAB en het AREI kennen (herhalen) in verband met plaatsen van verdeelkasten. De juiste symbolen ten behoeve van de schema s kennen. De verschillende voedingsspanningen bij een huisaansluiting kunnen opsommen. Het verschil tussen een verliesstroomschakelaar en een verliesautomaat kennen. De werking van een verliesstroomschakelaar kennen. De soorten tarieven kennen Het doel van een tijdelijke aansluiting kunnen geven. 19

20 o Cluster planning en voorbereiding (6.1-7) De normen en regels van de plaatselijke stroomleverancier opvragen. De juiste overspanningsbeveiliger in functie van de installatie kiezen. Het aantal benodigde modules bepalen en de kast indelen. De verdeelkast op schaal tekenen (schalen toepassen die in de techniek gebruikelijk zijn). Een verliesstroomschakelaar op de schema s volgens de geldende normen aanbrengen. Een werfkast tekenen. o Cluster realisatie (6.4-7) Een differentieerschakelaar of -automaat monteren en aansluiten. Een overspanningsbeveiliger monteren en aansluiten. Een inwendige bliksemafleider monteren en aansluiten (U). De lay-out van een verdeelbord in functie van de uit te voeren installatie uittekenen. Het verdeelbord volgens de voorschriften van de fabrikant monteren. Het verdeelbord uitrusten met de vereiste modules en deze onderling verbinden met verbindingsrails. De verschillende kringen aansluiten. Een werfkast samenstellen. Een energiekabel aansluiten. 3de graad Elektrotechnieken PROJECT: EEN INDUSTRIËLE VERLICHTING INSTALLEREN EN AANSLUITEN IN EEN MONTAGEWERKPLAATS o Omschrijving opgave De leerling krijgt een uitvoeringsschema van waaruit hij de industriële toepassingen omtrent verlichting plaatst. Bij het uitvoeren van de verlichtingsinstallatie maakt hij zoveel mogelijk gebruik van de plaatsings - en aansluittechnieken en van de schema s uit het vak Uitvoeringsmethoden. Daar worden immers de kenmerken, eigenschappen en technische specificaties van materialen en componenten voor de projecten verzameld en verwerkt. Het project is een vervolg op de het plaatsen van verlichting in residentiële gebouwen uit de 2de graad, nu uitgebreid tot industriële gebouwen. Via het projectdossier zou de integratie optimaal moeten verlopen. o Cluster voorkennis (6.1) Plaatsingstechnieken voor industriële verlichting Begrippen in verband met verlichting; Gasontladingslampen: principe, kenmerken, gebruik, stroboscopisch effect (U); TL-lampen: soorten, componenten, kenmerken en sturingen (in functie van de toepassing) Halogeenverlichting: soorten en kenmerken (in functie van de toepassing) 20

21 LED-verlichting: principewerking, voordelen Buislampen voor hoogspanning (neonverlichting): gebruik Noodverlichting: voorschriften, plaatsingstechniek, pictogrammen o Cluster planning en voorbereiding (6.1) Een herhaling van de klassieke lichtschakelingen is wenselijk. De uitvoeringsvormen van industriële verlichting kiezen in functie van de gevarenzones. De veiligheidsvoorschriften bij de diverse plaatsingstechnieken in acht nemen. Technische informatie (eigenschappen, karakteristieken, aansluitgegevens) over de componenten voor industriële verlichting opzoeken (catalogi, CD-rom, Internet) en de beste keuze maken, rekening houdend met kwaliteit en kostprijs. o Cluster realisatie (7.3) De realisaties worden uitgevoerd aan de hand van uitvoeringsschema s. installaties met fluorescentielampen voor industriële toepassingen installeren en aansluiten, gebruik makend van verschillende armaturen, TL-lampen en bijhorende componenten; een TL-verlichting automatisch aansturen; industriële lampen (natriumdamplampen, ) plaatsen en aansluiten; halogeenlampen voor industriële toepassingen plaatsen en aansluiten; een eenvoudige lichtinstallatie met LED s plaatsen en aansluiten (U); een noodverlichting installeren en aansluiten. 3de graad Elektrische Installatietechnieken PROJECT: EEN EENVOUDIG DOMITICASYSTEEM VOOR EEN RESIDENTIËLE WONING o Omschrijving opgave Het schema van een klassieke residentiële installatie omvormen naar een domoticauitvoering en de betreffende schema s aanpassen. Bij het uitvoeren van de realisatie gebruik maken van plaatsings- en aansluitingstechnieken en ook de schema s uit het vak installatiemethoden gebruiken. Daar worden de kenmerken, eigenschappen en technische specificaties van materialen en componenten verzameld. Op basis van de vooropgestelde eisen dienen keuzes gemaakt i.v.m. materialen, componenten, plaatsingstechnieken en gereedschappen. Door in de vakken Installatiemethoden en Realisaties elektriciteit zoveel mogelijk met dezelfde projectdossiers te werken, kan de gewenste integratie gerealiseerd worden. o Cluster voorkennis Stand alone oplossing (eenvoudige domotica) uit de 2de graad. Een korte herhaling kan wenselijk zijn. Businstallatie versus conventionele installatie Soorten domoticasystemen: centraal, half-centraal, decentraal Busstructuren: ring, lijn, boom, ster Mogelijke modules onderscheiden: verlichting, afstandsdimmers, rolluikbediening, schakelklokken, 21

22 o Cluster planning en voorbereiding (6.3) Toepassingen in verlichting, comfortverhoging, klimatisatie, beveiliging en rationeel energiegebruik overwegen. Mogelijkheden van gangbare domoticasystemen (Nikobus, EIB, Qbus, ) opzoeken, vergelijken en relateren naar de kostprijs (catalogi, handleidingen, ICT-oplossingen). Materiaallijst doornemen. Systeemcomponenten in functie van de gewenste toepassingen kiezen. Het uitvoeringsschema tekenen. o Cluster realisatie (8.5) Aan de hand van het een uitvoeringsschema en gebruik makend van de gekozen componenten de domotica installatie plaatsen, aansluiten en in dienst stellen: verlichting, afstandsdimmers, schemerschakeling, rolluikbediening, automatische zonnewering, schakelklokken, signalisatie, hek of poort, vaste en mobiele zenders en ontvangers, 3.3 Studiegebied Hout PROJECT THE BOX Probleemstelling: The box is een kleinschalig project voor de leerlingen van het 5de TSO waarbij de leerplandoelstellingen uit Organisatie, Onderzoek en Realisaties hout door de leerlingen als één samenhangend geheel wordt ervaren. Opdracht: Ontwerp, ontwikkel en realiseer een multifunctioneel, mobiel bergmeubel. 22

23 Leerplandoelen uit de cluster Organisatie. Tekeningen lezen en ontwerpen vertalen naar constructietekeningen (nr.1). Schetsen als communicatiemiddel gebruiken (nr.2). Inzicht in de functionaliteiten van CAD (2D & 3D) verwerven en deze in functie van de opdracht efficiënt toepassen (nr.3). CAD gebruiken als een gegevensbank ten dienste van de productie, het stockbeheer, de facturatie (nr.5). Bij het tekenen de van toepassingen zijnde afspraken, voorschriften en normen toepassen (nr. 6). Meubel- en interieurconstructies naar vorm en ontwerp analyseren en uitvoeringsgericht voorbereiden (nr. 21). Constructietechnieken toelichten en kiezen in functie van hedendaagse materialen en vormgeving (nr. 22). De diverse stappen van een productie ontleden en de studie van de inrichting van een werkpost maken (nr. 23). Op basis van uitvoeringstekeningen de materiaalstaat opstellen (nr. 27). Op basis van de materialenstaat een optimalisatie uitvoeren (nr. 28). Op basis van een materiaalstaat bestellingen plaatsen (nr. 29). De kostprijs van een project op voorhand op basis van prijsaanvragen berekenen (nr. 30). Op basis van bijgehouden prestaties en verbruikte hoeveelheden de kostprijs van een uitgevoerd project berekenen (nr. 31). Het principe van een CNC-machine omschrijven en de belangrijkste begrippen toelichten (nr. 33). 23

24 De belangrijkste types CNC-machines van elkaar onderscheiden en de toepassingsmogelijkheden duiden (nr. 34). Voldoende inzicht in de werkingsprincipes van CNCmachines verwerven om CNC-programma s te schrijven en aan te passen (nr. 35). Inzicht verwerven in de verspaningstechnologie bij CNC-machines (nr. 36). Rekening houden met de passieve en actieve veiligheidsaspecten (nr. 37). De betekenis van enkele typische gestandaardiseerde ISO-codes toelichten (nr. 38). Inzicht verwerven in de programmeertechnieken om het CNC-proces voor te bereiden en eenvoudige bestaande programma s toelichten en aanpassen (nr. 40). Leerplandoelen uit de cluster Onderzoek. Technische documentatie opzoeken, raadplegen en interpreteren, om in functie van een uit te voeren opdracht, een verantwoorde materiaalkeuze te maken (nr. 50). Houtplaten, bekledingen en houtafgeleiden herkennen en de eigenschappen in functie van de toepassingen toelichten (nr. 71). Door het uitvoeren van proeven inzicht verwerven in de kwaliteit van verbindingen (nr. 71). Door verschillende afwerkingssystemen, materialen en methoden te beproeven, de gestelde afwerkingseisen controleren en vergelijken (nr.82). 24

25 Leerplandoelen uit de cluster Realisaties hout. Constructies en/of onderdelen volgens het productieplan, de gestelde eisen en voorschriften vervaardigen en indien nodig bijsturen (nr. 147). De richtlijnen om materialen op te slaan en te beschermen toepassen (nr. 148). De voorschriften in verband met het welzijn op het werk naleven (nr. 149). Interne transportmiddelen veilig gebruiken (nr. 150). Zelfstandig, op basis van de gestelde eisen, het productieproces evalueren en oplossingen tot kwaliteitsverbetering formuleren (nr. 151). Zelfstandig de realisatie aan de gestelde eisen toetsen en de positieve en negatieve punten verwoorden (nr. 152). Vooraleer te starten, controleren of alle goederen en onderdelen volgens order aanwezig zijn (nr. 155). De administratie van de eigen prestaties bijhouden (nr. 157). Volgens opgedragen procedures geleverde materiaal in ontvangst nemen (nr.158). Stockwijzigingen volgens instructies noteren en meedelen (nr. 159). Gereedschappen en machines beheren (nr. 160). Inzicht en ervaring verwerven om houtbewerkingmachines veilig en adequaat in te stellen en te bedienen (nr. 161). Houtbewerkingsmachines en installaties onderhouden en defecten melden (nr. 162). De gereedschappen opmeten en de compensaties kunnen invoeren (nr. 163). Inzicht en ervaring verwerven om CNC-machines veilig en adequaat in te stellen en te bedienen (nr. 164). Een CNC-machine veilig kunnen opstarten en gebruiksklaar zetten (nr. 165). Een bestaande programma controleren op de cruciale punten en eventueel aan de machine editeren (nr. 166). De gereedschappen opmeten en de compensaties in de sturing kunnen invoeren (nr. 167). Verspaningstechnologie toepassen en zorgzaam met de snijgereedschappen omgaan (nr. 169). 25

26 Verbindingen met het gepaste gereedschap en materiaal, volgens de gestelde voorschriften uitvoeren (nr. 170). De technieken voor het verduurzamen, beschermen, afwerken en onderhouden volgens voorschriften en volgens de gestelde eisen voorbereiden en uitvoeren (nr. 172). Met dank aan Lieven Vandamme en Paul Maerten. 3.4 Studiegebied Bouw Studiedomein schilderwerk en decoratie PROJECT CONFERENTIEZAAL Probleemstelling Het doel van dit project was de uitdaging om van een oude vergrijsde vergaderzaal een nieuwe comfortabele polyvalente conferentiezaal te maken, rekening houdend met alle behoeften die daar in opgenomen moeten worden. Teamwerk Het team leerkrachten en de leerlingen van het zesde jaar schilderwerk en decoratie hebben dit project uitgewerkt, in nauwe samenwerking met leveranciers en de bedrijfswereld. Voorbereiding. Alvorens de werkzaamheden te beginnen, wordt er een uitgebreide voorstudie gemaakt waarin alle facetten werden opgenomen: Opmeten van de ruimte en uittekenen op schaal; Tekenen van de wandaanzichten; Ontwerpen van kleurstudies; Berekenen van de oppervlakten; Ontleden van de verschillende ondergronden; Analyse van specifieke problemen; Opmaken van een kostprijsberekening en voorcalculatie. 26

27 Realisatie Vakoverschrijdend Terwijl er aan een voorstudie gewerkt werd, waren de leerlingen aan de voorbereidende werken begonnen. Nadat de afdeling sanitair de radiatoren hebben afgenomen en de afdeling hout een nieuw verlaagd plafond in gipskarton plaatste, was al het oude behang van de muren afgehaald. Specifieke problemen Grote delen leem /kalk kwamen met het oude behang mee, overal waren er vochtkringen, soms ook schimmel. De houten ramen waren op sommige plaatsen rot. De vloer was oneffen en op bepaalde plaatsen kapot. Planning en organisatie Na de analyse van deze verschillende ondergronden is een uitgebreid stappenplan en werkplan opgesteld. Muren Afdekken en verwijderen van de gordijnen. Verwijderen van behang, schuren en afwassen. Grote gaten uitvlakken met gips opvulmiddel. Fixeren en plamuren van de muren. 27

28 Schuren, manueel en machinaal. Fixeren en gronden met muurprimer. Kleine gebreken bijwerken. Afwerken met een kwartstechniek Puntofino. Plafond Naden van het gipskarton met voegband en plamuur opvullen. Uitvlakken van de naden tot een vlakke ondergrond. Isoleren van de ondergrond. Afschilderen, in twee lagen, met plafondverf. Ramen Grof schuren van het hout en ontvetten. Kapotte en rotte stukken hout verwijderen. Hechtingsprimer aanbrengen. Putten en gaten opvullen met een specifiek plamuur. Schuren en gronden met een primer. Tussenschuren. In twee lagen afschilderen met een kleurlakverf, volgens de voorstudie. Radiatoren De verwarmingselementen goed ontvetten en schuren. Aanbrengen van een hechtingslaag. Aflakken met behulp van spuitapparatuur Vloer Ontvetten en ontstoffen van de vloer. Hechtingslaag aanbrengen. Egaliseren van de vloer, in twee lagen. Na droging van het egalisatiemiddel, schuren en ontstoffen. Instrijken met isolatielaag. Plaatsen en snijden van linoleum. Afwerken van de voegen en aanbrengen van de plinten. Projectiewand Eén van de wanden op het podium moet dienen als projectiewand. Voor deze wand werd een speciale techniek toegepast die een heldere en goede projectie bevordert. De Ice techniek is, na een demonstratie door de producent, door de leerlingen toegepast. 28

29 Afwerking Na enkele kleine vlekken te hebben geretoucheerd zijn de rolgordijnen gemonteerd en is de verlichting opgehangen. Nieuw meubilair zorgt voor een mooi en functioneel geheel. Met dank aan Frank Vandeputte en Bernard Cotenier. Noël Denduyver Patrick Goes Stefaan Grimonprez Bibliografie DENDUYVER, N., Leidraad bij het geïntegreerd werken en het implementeren van de nieuwe leerplannen van de studiegebieden auto, mechanica-elektriciteit, koeling en warmte, VVSKO juni Vak: ELEKTRICITEIT-ELEKTRONICA Onderwerp: Bliksem en overspanningsbeveiliging voor huis- en industriële installaties Datum: Woensdag 12 oktober 2005 Plaats: Stagobel, Karrewegstraat 50, 9800 Deinze Doelgroep: Leerkrachten elektriciteit tweede en derde graad BSO-TSO Vak: ELEKTRICITEIT-ELEKTRONICA Onderwerp: Elektronisch Leerplatform Vlaanderen Datum: Woensdag 30 november 2005 Plaats: K.U.Leuven Campus Kortrijk, E. Sabbelaan 53, 8500 Kortrijk Doelgroep: Leerkrachten elektriciteit Voor meer info: zie affiche en programmabrochure of website: 29

DON BOSCO. INPROFIEL info@donboscohoboken.be. 2 de graad BSO TECHNISCH INSTITUUT

DON BOSCO. INPROFIEL info@donboscohoboken.be. 2 de graad BSO TECHNISCH INSTITUUT DON BOSCO TECHNISCH INSTITUUT INPROFIEL info@donboscohoboken.be 2 de graad BSO INLEIDING Wanneer je deze infomap in handen krijgt, duidt dit op interesse voor het beroepsonderwijs. Kiezen voor het beroepsonderwijs

Nadere informatie

Hout en bouw. Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind?

Hout en bouw. Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind? Hout en bouw Toegepaste wetenschappen in hout, bouw en schilderwerk een zorgenkind? In de huidige lessentabellen van hout, bouw en schilderwerk staat het vak TW nog afzonderlijk vermeld. Heel wat leraren

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica In kolom 1 vind je 69 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep geschiedenis/esthetica. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen In kolom 1 vind je 49 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep MVT (Frans, Engels, Duits). Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e BSO TWEEDE GRAAD vak TV ELEKTRICITEIT 1 u/week IT-e 2000/057 (vervangt 98036) 1 2 e graad SO Vak: ELEKTRICITEIT TV 1 ste jaar: 1u/w 2 de jaar: 1u/w BEGINSITUATIE VOOR HET VAK Voor het vak elektriciteit

Nadere informatie

Planningsdocument voor de leerkracht / leerling

Planningsdocument voor de leerkracht / leerling GP-wijzer 2011-2012 Geïntegreerde Proef (GP) las: 6EMA GP-Mentoren: Moerman P. / Schrooten P. September - oktober Oktober November / december Oriëntering Opstart en concept informatiebundel Algemene inlichtingen

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

Leerlingen op de werf (opleiding ruwbouw derde graad)

Leerlingen op de werf (opleiding ruwbouw derde graad) Leerlingen op de werf (opleiding ruwbouw derde graad) Werkplekleren Reeds zes jaren krijgen leerlingen van de derde graad ruwbouw praktijk op de werf. Waarom samenwerken met bedrijven? Weinig beperking

Nadere informatie

Paritair leercomité 330 OPLEIDINGSPROGRAMMA ONDERHOUDSWERKER GEBOUWEN 24 maanden

Paritair leercomité 330 OPLEIDINGSPROGRAMMA ONDERHOUDSWERKER GEBOUWEN 24 maanden Paritair leercomité 330 OPLEIDINGSPROGRAMMA ONDERHOUDSWERKER GEBOUWEN 24 maanden Toelichting: Op dit formulier worden de competenties hernomen die binnen de opleiding tot onderhoudswerker gebouwen worden.

Nadere informatie

Opleiding: PLAATSER SOEPELE VLOERBEKLEDING

Opleiding: PLAATSER SOEPELE VLOERBEKLEDING Opleiding: PLAATSER SOEPELE VLOERBEKLEDING Je leert soepele vloerbekleding plaatsen met de bedoeling het interieur te verfraaien. De opleiding plaatser soepele vloerbekleding kan een aanvulling zijn op

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR TECHNICUS DOMOTICA

OPLEIDINGENSTRUCTUUR TECHNICUS DOMOTICA OPLEIDINGENSTRUCTUUR TECHNICUS DOMOTICA 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) TECHNICUS DOMOTICA/IMMOTICA Beroepsprofiel (VORMELEK, juni 2007) RESIDENTIEEL

Nadere informatie

Stage? Werkplekleren? Buitenschoolse praktijk? Bouwproject 5 & 6RBW TSM

Stage? Werkplekleren? Buitenschoolse praktijk? Bouwproject 5 & 6RBW TSM Stage? Werkplekleren? Buitenschoolse praktijk? Bouwproject 5 & 6RBW TSM marc.vandereycken@tsmmechelen.be School zkt arbeidsmarkt 02-12-2014 Eén van de belangrijkste vernieuwingen in de huidige leerplannen

Nadere informatie

2. MODULES. Module Inbedrijfstelling residentiële installatie

2. MODULES. Module Inbedrijfstelling residentiële installatie OPLEIDINGENSTRUCTUUR RESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) RESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR Beroepsprofiel

Nadere informatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie

Pagina 1 van 5 EVALUEREN. 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Pagina 1 van 5 1 Procesevaluatie versus productevaluatie Procesevaluatie: richt zich op de kwaliteit van het leerproces en probeert dus het leerproces van de leerlingen en het onderwijsproces (het didactisch

Nadere informatie

Schilderwerk. Pistoolschilderwerk

Schilderwerk. Pistoolschilderwerk Opleiding: SCHILDER Een schilder is iemand die het houtwerk of andere materialen van een gebouw van een verflaag voorziet. Je mag geen hoogtevrees hebben, want soms werk je op een ladder en/of steiger.

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak 2000/095 TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE. (vervangt 97323) 1 u/w. IT-o

BSO TWEEDE GRAAD. vak 2000/095 TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE. (vervangt 97323) 1 u/w. IT-o BSO TWEEDE GRAAD vak TV AUTOTECHNIEKEN / CARROSSERIE 1 u/w IT-o 2000/095 (vervangt 97323) TV AUTOTECHNIEK / CARROSSSERIE INHOUDSOPGAVE Beginsituatie voor het vak... 2 Specifieke visie... 2 Leerplandoelstellingen

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie HBO5. Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100% Ingeschatte totale 160 studiebelasting

ECTS-fiche. 1. Identificatie HBO5. Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100% Ingeschatte totale 160 studiebelasting ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Elektro-mechanica HBO5 Module Pneumatica Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling Vereiste 100% aanwezigheid Ingeschatte

Nadere informatie

Vorderingsplan - C.V.O. DTL Herentals

Vorderingsplan - C.V.O. DTL Herentals Vorderingsplan - C.V.O. DTL Herentals Opleiding: COMFORTSCHAKELINGEN Niveau: Afdeling: Studiegebied: Mechanica-Elektriciteit (SVWO) Residentieel elektrotechnisch installateur Lesnr. Behandeld van/tot Leerinhoud

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken)

Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken) Mogelijke opdrachten voor de vakwerkgroep Personenzorg (component verzorgende vakken) De vakgroep kan bestaan uit : 1 leraren die vak geven vanuit dezelfde discipline (vb. gezondheidsopvoeding, verzorging,

Nadere informatie

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL SECTORAAL BEROEPSPROFIEL POLYVALENT CARROSSERIEBOUWER Datum uitgave: december 2012 ASBL EDUCAM VZW Avenue J. Bordetlaan 164, Bruxelles 1140 Brussel T 02 778 63 30 F 02 779 11 32 Polyvalent carrosseriebouwer

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

Jaarplan PV elektriciteit

Jaarplan PV elektriciteit Schooljaar 2012-2013 Leerkracht(): Gert Vandersmiss Vak: PV elektriciteit Klass: 3BAUTOA15 Schooljaar: 2012-2013 Algeme gegevs Gebruikte handboek: Leerplannummer: LICAP... 2 Knismaking met vervanger Joerie

Nadere informatie

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap vrijdag 5 mei 2006 STUDIEGEBIED BOUW

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap vrijdag 5 mei 2006 STUDIEGEBIED BOUW STUDIEGEBIED BOUW Secundair volwassenenonderwijs Modulaire opleiding Dakdekker metalen dak BO BW 027 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 9 Inhoud Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap vrijdag 5 mei 2006 1 Deel

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs. Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs. Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs. Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vademecum Techniek (2013-2014) In het vademecum geef ik jullie graag een overzicht van de begrippen

Nadere informatie

luisteren: ET 4, 6 spreken: ET 15, 18, 23 lezen: ET 10, 12 schrijven: ET 28, 30, 31, 34 mondelinge interactie: 24, 27

luisteren: ET 4, 6 spreken: ET 15, 18, 23 lezen: ET 10, 12 schrijven: ET 28, 30, 31, 34 mondelinge interactie: 24, 27 TABASCO Oriëntatie + voorbereiden Leercoach Leerlingen Iemand voorstellen (schriftelijk en mondeling) Leerplandoelstellingen kiezen functionele kennis: - woordvelden: 35.1.1 en 35.1.2 en 35.1.3 - grammatica:

Nadere informatie

STUDIEGEBIED Koeling en warmte

STUDIEGEBIED Koeling en warmte STUDIEGEBIED Koeling en warmte Modulaire opleiding Koelmonteur BO KW 007 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 12 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 3 1.1 Korte beschrijving... 3 1.1.1 Relatie opleiding beroep... 3 1.1.2

Nadere informatie

P/BWI/1.3 Deeltaak: profielen en kozijnen waterpas en te lood stellen en het meterpeil aanbrengen aan de hand van werktekeningen.

P/BWI/1.3 Deeltaak: profielen en kozijnen waterpas en te lood stellen en het meterpeil aanbrengen aan de hand van werktekeningen. Profieldelen Profiel: Bouwen, wonen en interieur BB KB GL Bouwproces en bouwvoorbereiding Taak: een kleinschalig bouwproject voorbereiden en het bouwproces organiseren maatvoeren en uitzetten profielen

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR BORDENBOUWER. Bedrading en testing bord en kast elektriciteit

OPLEIDINGENSTRUCTUUR BORDENBOUWER. Bedrading en testing bord en kast elektriciteit OPLEIDINGENSTRUCTUUR 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) Beroepsprofiel (VORMELEK, juni 2007) Profiel (SERV/VORMELEK, december 1998) De bordenbouwer

Nadere informatie

Fortstraat 47 9700 Oudenaarde 055 30 94 49 www.hetcvo.be

Fortstraat 47 9700 Oudenaarde 055 30 94 49 www.hetcvo.be KOETSWERKHERSTELLER Brochure: modulefiches Fortstraat 47 9700 Oudenaarde 055 30 94 49 www.hetcvo.be Module: Basis Elektriciteit (M ME C 100) Lestijden: 40 (10 TV + 30 PV) De inhoud van de module beoogt

Nadere informatie

Moduleproef elektrotechnische activiteiten onderdeel het samenstellen van een dossier

Moduleproef elektrotechnische activiteiten onderdeel het samenstellen van een dossier Moduleproef elektrotechnische activiteiten onderdeel het samenstellen van een dossier Doelstelling Op basis van de aangeleverde gegevens (bouwplannen en een beschrijving) een situatieschema, een ééndraadschema

Nadere informatie

Elektrotechnieken. Mechanische technieken. Technieken. Elektrische installatietechnieken Grafische media. Printmedia Multimedia

Elektrotechnieken. Mechanische technieken. Technieken. Elektrische installatietechnieken Grafische media. Printmedia Multimedia Technieken als voorbereiding op hogeschool en industrie Elektrotechnieken Elektrische installatietechnieken Grafische media Printmedia Mechanische technieken Mechanische vormgevingstechnieken THHI, een

Nadere informatie

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek 1 kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en ontwikkelingsdoelen techniek 2 Ontwikkelingsdoelen techniek Kleuteronderwijs De kleuters kunnen 2.1

Nadere informatie

1.2 Adres: Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden

1.2 Adres: Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden Stichting Techno+ Inschrijvingsdossier 1 Algemene gegevens: 1.1 School: KTA Sint-Truiden 1.2 Adres: Speelhoflaan 9 3800 Sint-Truiden 1.3 Telefoon: 011/684347 1.4 Fax: 011/586843 1.5 Email: utens@ktasint-truiden.be

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR TECHNICUS ELEKTRISCHE ZWEMBADUITRUSTINGEN

OPLEIDINGENSTRUCTUUR TECHNICUS ELEKTRISCHE ZWEMBADUITRUSTINGEN OPLEIDINGENSTRUCTUUR TECHNICUS ELEKTRISCHE ZWEMBADUITRUSTINGEN 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) TECHNICUS ELEKTRISCHE ZWEMBADUITRUSTINGEN Beroepsprofiel

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ONDERHOUDSMECANICIEN ZWARE BEDRIJFSVOERTUIGEN

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ONDERHOUDSMECANICIEN ZWARE BEDRIJFSVOERTUIGEN OPLEIDINGENSTRUCTUUR ONDERHOUDSMECANICIEN ZWARE BEDRIJFSVOERTUIGEN 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) ONDERHOUDSMECANICIEN VRACHTWAGENS Beroepscompetentieprofiel

Nadere informatie

2 d INPROFIEL graad TSO

2 d INPROFIEL graad TSO INPROFIEL 2 de graad TSO INLEIDING Wanneer je deze infomap in handen krijgt, duidt dit op interesse voor het technisch onderwijs. Kiezen voor het technisch onderwijs is kiezen voor ruime studiemogelijkheden

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

STUDIEGEBIED Koeling en warmte

STUDIEGEBIED Koeling en warmte STUDIEGEBIED Koeling en warmte Modulaire opleiding Installateur individuele gasverwarming BO KW 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 3 1.1 Korte beschrijving... 3 1.1.1 Relatie

Nadere informatie

6 Mens en techniek ICT 1ste graad

6 Mens en techniek ICT 1ste graad Materialen 6.1 Kinderen zien in dat courante producten gemaakt zijn uit welbepaalde materialen en/of grondstoffen. OD2.1 ET2.1 vervoeren van bananen link met tandwielen van de fiets maken van een ribbelmachine

Nadere informatie

INPROFIEL. 2 de graad TSO

INPROFIEL. 2 de graad TSO INPROFIEL 2 de graad TSO INLEIDING Wanneer je deze infomap in handen krijgt, duidt dit op interesse voor het technisch onderwijs. Kiezen voor het technisch onderwijs is kiezen voor ruime studiemogelijkheden

Nadere informatie

Elektrotechnieken. Technisch. Elektrische installatietechnieken Mechanische technieken

Elektrotechnieken. Technisch. Elektrische installatietechnieken Mechanische technieken Technisch als voorbereiding op hogeschool en industrie Elektrotechnieken Elektrische installatietechnieken Mechanische technieken Mechanische vormgevingstechnieken Autotechnieken Grafische media Printmedia

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

INLEIDING. Ik heb een bijpassende bundel gemaakt in functie van het nieuwe leerplan techniek.

INLEIDING. Ik heb een bijpassende bundel gemaakt in functie van het nieuwe leerplan techniek. INLEIDING Wat is IT S ALIVE? It s alive is ontwikkeld door de rvo-society, gelegen in het bedrijf Imec. It s alive is een box met elektronische componenten. De leerlingen leren schakelingen bouwen maar

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Juwelen

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Juwelen Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Juwelen Opleiding Zilversmid BO JU 03 Versie {1.0} BVR Pagina 1 van 12 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 3 1.2 Inhoud... 3 1.3

Nadere informatie

Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen. Van TSO naar TSO : (g)een probleem

Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen. Van TSO naar TSO : (g)een probleem Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen Van TSO naar TSO : (g)een probleem Schooljaar 2004-2005 Inleiding De brochure Van ASO naar TSO werd uitgebreid met een gedeelte dat de aansluitmogelijkheden bij overgangen

Nadere informatie

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist)

Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Lesvoorbereiding: Kapper en schoonheidsspecialist (beroepen: kapper en schoonheidsspecialist) Klas: 1ste graad secundair onderwijs Leervak: Techniek Onderwerp: Atelier i.v.m. de beroepssectoren en specifiek

Nadere informatie

Brochure 1 ste graad. School voor toegepaste wetenschappen en engineering

Brochure 1 ste graad. School voor toegepaste wetenschappen en engineering Brochure 1 ste graad Met de overstap van het basisonderwijs naar het secundair onderwijs staat je zoon of dochter voor een belangrijke keuze. Welke richting is hem of haar op het lijf geschreven? Welke

Nadere informatie

Pedagogische Begeleidingsdienst. contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte

Pedagogische Begeleidingsdienst. contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte Pedagogische Begeleidingsdienst contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte agenda namiddag INFORMATICA 1 info nieuwe leerplan(nen) 2de graad > kritische groepsbespreking > plenum

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ONDERHOUDSMECANICIEN PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ONDERHOUDSMECANICIEN PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN OPLEIDINGENSTRUCTUUR ONDERHOUDSMECANICIEN PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) ONDERHOUDSMECANICIEN PERSONENWAGENS

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week Licap - Brussel - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE... 5 2

Nadere informatie

Welkom in het Gemeentelijk Technisch Instituut Londerzeel, kortweg het GTIL.

Welkom in het Gemeentelijk Technisch Instituut Londerzeel, kortweg het GTIL. Welkom in het Gemeentelijk Technisch Instituut Londerzeel, kortweg het GTIL. 01 Een school waar leerlingen zichzelf kunnen zijn. In onze school leren jonge mensen omgaan met elkaar en hun leerkrachten,

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR POLYVALENT MECANICIEN PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN

OPLEIDINGENSTRUCTUUR POLYVALENT MECANICIEN PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN OPLEIDINGENSTRUCTUUR POLYVALENT MECANICIEN PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) POLYVALENT MECANICIEN

Nadere informatie

Inhoud: 1. Visie. 2. Regelgevend kader. 3. Wat verstaan we onder huiswerk? 4. Hoeveel tijd besteden we aan huiswerk? 5. Waarom huiswerk?

Inhoud: 1. Visie. 2. Regelgevend kader. 3. Wat verstaan we onder huiswerk? 4. Hoeveel tijd besteden we aan huiswerk? 5. Waarom huiswerk? Huiswerkbeleidsplan Inhoud: 1. Visie 2. Regelgevend kader 3. Wat verstaan we onder huiswerk? 4. Hoeveel tijd besteden we aan huiswerk? 5. Waarom huiswerk? 6. Wat verwachten we van de ouders? 7. Wat als

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR LASSER BEKLEDE ELEKTRODE

OPLEIDINGENSTRUCTUUR LASSER BEKLEDE ELEKTRODE OPLEIDINGENSTRUCTUUR LASSER BEKLEDE ELEKTRODE 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) PIJPLASSER Beroepscompetentieprofiel (SERV/INOM, juli 2008) De

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Katholiek Instituut voor Technisch Onderwijs te Vilvoorde

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van het Katholiek Instituut voor Technisch Onderwijs te Vilvoorde Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Techniek Explora leerplan GO! 2015

Techniek Explora leerplan GO! 2015 Techniek Explora leerplan GO! 2015 Wat wil ik u met deze presentatie vertellen? Techniek Explora conform nieuw leerplan: een analyse - Visie - Competenties - Ondersteunende kennis - Begrippen - Evaluatie

Nadere informatie

Profieldelen. De kandidaat kan: 1. een ontwerpvraagstuk analyseren, beschrijven en het ontwerp schetsen,

Profieldelen. De kandidaat kan: 1. een ontwerpvraagstuk analyseren, beschrijven en het ontwerp schetsen, Profieldelen Profiel: Produceren, installeren en energie BB KB GL 1. Ontwerpen en maken o met behulp van de ontwerpcyclus een technisch ontwerp realiseren o met behulp van CAD een eenvoudig ontwerp maken

Nadere informatie

Opleiding. Elektromechanica. Code. Da2 PLC. Academiejaar 2015-2016. Semester: - 5&6 avondtraject. Studieomvang. 6 studiepunten.

Opleiding. Elektromechanica. Code. Da2 PLC. Academiejaar 2015-2016. Semester: - 5&6 avondtraject. Studieomvang. 6 studiepunten. Opleiding Elektromechanica Code Da2 PLC Academiejaar 2015-2016 Semester: - 5&6 avondtraject Studieomvang 6 studiepunten Totale studietijd 160 Aantal lestijden 80 Aandeel lestijden in afstandsonderwijs

Nadere informatie

Techniek in het VMBO. Bedrijfssimulatie Tuinverlichting

Techniek in het VMBO. Bedrijfssimulatie Tuinverlichting Techniek in het VMBO Projectkaart Functiekaarten Opdrachtkaarten Formulieren Colofon Deze bedrijfssimulatie Elektrotechniek is ontwikkeld in een projectenprogramma in het kader van de Regeling regionale

Nadere informatie

VTI School voor wetenschap en techniek

VTI School voor wetenschap en techniek VTI School voor wetenschap en techniek Het VTI staat bekend als de school voor wetenschap en techniek. Vanaf het eerste leerjaar A kun je in de optie Industriële Wetenschappen STEM alle facetten van STEM

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl7 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie Opleiding AO BE 024 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15 januari

Nadere informatie

Van TSO naar TSO : (g)een probleem

Van TSO naar TSO : (g)een probleem Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen Van TSO naar TSO : (g)een probleem De brochure Van ASO naar TSO werd uitgebreid met een gedeelte dat de aansluitmogelijkheden bij overgangen binnen de TSO-richtingen

Nadere informatie

Jaarplan Informatica 5e jaar 2010-2011

Jaarplan Informatica 5e jaar 2010-2011 Jaarplan Informatica 5e jaar 2010-2011 Het volgende jaarplan is toepasbaar voor de volgende lerarenbezetting: 1 leraar (11u) 1 leraar Beheer van computersystemen en netwerken + basiskennis elektriciteit

Nadere informatie

Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas

Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas Na één jaar in de kaz-klas heb je al iets meer de kans gehad om je een beeld te vormen van de aanpak en de vakken in het secundair onderwijs. De overstap naar het

Nadere informatie

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL SECTORAAL BEROEPSPROFIEL BANDENMONTEUR PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN (< 3,5 T) Datum uitgave: juni 2012 ASBL EDUCAM VZW Avenue J. Bordetlaan 164, Bruxelles 1140 Brussel T 02 778 63 30 F 02

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING Opleiding Schoenmaker-ontwerper BO LB 03 Versie {1.0} BVR Pagina 1 van 12 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2011 1

Nadere informatie

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam:

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam: Project wiskunde: iteratie en fractalen Naam: Klas: 6EW-6LW-6WW 1 Doelstellingen De leerlingen leren zelfstandig informatie verwerven en verwerken over een opgelegd onderwerp. De leerlingen kunnen de verwerkte

Nadere informatie

Duiding bij het pakket Kijk, Wat(t) een huis! Pagina 1

Duiding bij het pakket Kijk, Wat(t) een huis! Pagina 1 Activiteit : Kijk wat(t) een huis! Korte beschrijving : Hoeveel energie verbruikt een koffiezetapparaat? Maakt het gebruik van een spaarlamp nu echt zoveel verschil uit? En als je een TV op standby zet,

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR BANDENMONTEUR

OPLEIDINGENSTRUCTUUR BANDENMONTEUR OPLEIDINGENSTRUCTUUR BANDENMONTEUR 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) BANDENMONTEUR Standaard/Ervaringsbewijs (SERV, maart 2009) De bandenmonteur

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR TECHNICUS INBRAAKBEVEILIGINGSSYSTEMEN

OPLEIDINGENSTRUCTUUR TECHNICUS INBRAAKBEVEILIGINGSSYSTEMEN OPLEIDINGENSTRUCTUUR TECHNICUS INBRAAKBEVEILIGINGSSYSTEMEN 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) RESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR Beroepsprofiel

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR TERTIAIR ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR

OPLEIDINGENSTRUCTUUR TERTIAIR ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR OPLEIDINGENSTRUCTUUR TERTIAIR ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) TERTIAIR ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR Beroepsprofiel

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs. STUDIEGEBIED Decoratieve technieken

Secundair volwassenenonderwijs. STUDIEGEBIED Decoratieve technieken Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Decoratieve technieken Opleiding Reclame- en decoratieschilder BO DT 001 decoratieschilder - Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 16 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs

Nadere informatie

TANERA. Kwalitatief onderwijs voor volwassenen in Aalst.

TANERA. Kwalitatief onderwijs voor volwassenen in Aalst. TANERA Kwalitatief onderwijs voor volwassenen in Aalst. KOETSWERKHERSTELLER Basis elektriciteit 40 lestijden (10 TV/30 PV) De inhoud van de module beoogt het realiseren van eenvoudige elektrische verbindingen

Nadere informatie

Secundair Volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Hout

Secundair Volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Hout Secundair Volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Hout Opleiding Meubelmaker BO HO 005 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 39 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding - beroep... 4 1.2 Inhoud... 4 1.3 Certificering...

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ONDERHOUDS- EN DIAGNOSETECHNICUS ZWARE BEDRIJFSVOERTUIGEN

OPLEIDINGENSTRUCTUUR ONDERHOUDS- EN DIAGNOSETECHNICUS ZWARE BEDRIJFSVOERTUIGEN OPLEIDINGENSTRUCTUUR ONDERHOUDS- EN DIAGNOSETECHNICUS ZWARE BEDRIJFSVOERTUIGEN 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) ONDERHOUDS- EN DIAGNOSETECHNICUS

Nadere informatie

OPLEIDINGENSTRUCTUUR CONTAINERHERSTELLER

OPLEIDINGENSTRUCTUUR CONTAINERHERSTELLER OPLEIDINGENSTRUCTUUR CONTAINERHERSTELLER 1. BESCHRIJVING Referentiekaders: WELZIJN OP HET WERK Beroepsprofielen (SERV, oktober 2004) HOEKNAADLASSER Beroepscompetentieprofiel (SERV/INOM, juli 2008) PLAATLASSER

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2008. STUDIEGEBIED Hout

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2008. STUDIEGEBIED Hout STUDIEGEBIED Hout Secundair volwassenenonderwijs Modulaire opleiding Daktimmerman BO HO 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 16 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2008 1 Deel 1 Opleiding...

Nadere informatie

BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN

BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN BINNENKLASDIFFERENTIATIE IN WISKUNDELESSEN - Situering - Lkr over binnenklasdifferentiatie - Binnenklasdifferentiatie? - Leerplannen - Binnenklasdifferentiatie in wiskunde Hilde De Maesschalck 8 oktober

Nadere informatie

OVSG- toets. school. vorming.

OVSG- toets. school. vorming. OVSG- toets 2010 Zesde leerjaar Instructies voor PRAKTISCHE PROEVEN Deel: Techniek Dit deel van de brochure omvat richtlijnen voor de praktische proef techniek bij de OVSG- toets 2010 die wordt uitgevoerd

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

TV MECHANICA-TECHNOLOGIE-TEKENEN

TV MECHANICA-TECHNOLOGIE-TEKENEN SO TWEEDE GRAAD vakken TV MECHANICA-TECHNOLOGIE-TEKENEN 4 u/week IT-m 2000/094 (vervangt 97294 (H)) 2 e graad SO Vak: SANITAIR / C V TV 1 ste jaar: 1u/w 2 de jaar: 1u/w TECHNOLOGIE EGINSITUATIE VOOR HET

Nadere informatie

Je eigen potje koken: VOEDING Leerkrachtenbundel

Je eigen potje koken: VOEDING Leerkrachtenbundel Je eigen potje koken: VOEDING Leerkrachtenbundel Opbouw cursus - De cursus is opgebouwd in verschillende delen. Het eerste deel bestaat uit de werkblaadjes met de theorie met bijhorende (onderzoeks)opdrachten.

Nadere informatie

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren.

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. Eindtermen ICT 1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. 2. De leerlingen gebruiken ICT op een veilige, verantwoorde en

Nadere informatie

STUDIEGEBIED MECHANICA-ELEKTRICITEIT

STUDIEGEBIED MECHANICA-ELEKTRICITEIT STUDIEGEBIED MECHANICA-ELEKTRICITEIT Modulaire opleiding Draaier Frezer BO ME 306 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 11 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 3 1.1 Korte beschrijving... 3 1.1.1 Relatie opleiding beroep...

Nadere informatie

Schematisch. Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs. Eindtermen basisonderwijs

Schematisch. Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs. Eindtermen basisonderwijs Technologie Ontwikkelingsdoelen en eindtermen Schematisch OD Ontwikkelingsdoelen kleuteronderwijs ET Eindtermen basisonderwijs 2.1 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 De kleuters: KERNCOMPONENTEN VAN TECHNIEK - kunnen

Nadere informatie

THEME Competence Matrix - Mechatronics

THEME Competence Matrix - Mechatronics COMPETENTIEGEGIED COMPETENTIE ONTWIKKELINGSSTAPPEN 1. Onderhouden van systemen en borgen van de betrouwbaarheid Hij/zij kan het elementaire onderhoud van machines en systemen, volgens planning uitvoeren.

Nadere informatie

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL SECTORAAL BEROEPSPROFIEL SPUITER Datum uitgave: november 2011 ASBL EDUCAM VZW Avenue J. Bordetlaan 164, Bruxelles 1140 Brussel T 02 778 63 30 F 02 779 11 32 Carrosserie: Spuiter Situering van het beroep

Nadere informatie

Tablet of smartphone

Tablet of smartphone Inhoud Inhoud...2 ipad...3 1. Probleemstelling 2. Ontwerpen - Ontwerpprobleem...9 - Criteria en normen...10 - Ontwerpoplossingen ifv criteria...11 - Ontwerpoplossingen kiezen en verantwoorden...13 - Ontwerpoplossingen

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs. STUDIEGEBIED Decoratieve technieken

Secundair volwassenenonderwijs. STUDIEGEBIED Decoratieve technieken RLLL-RLLL-EXT-ADV-002bijl6 Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED Decoratieve technieken Opleiding Reclame- en decoratieschilder BO DT 001 (Ontwerp) technieken Reclame- en decoratieschilder - Versie

Nadere informatie

STUDIEGEBIED MECHANICA-ELEKTRICITEIT

STUDIEGEBIED MECHANICA-ELEKTRICITEIT STUDIEGEBIED MECHANICA-ELEKTRICITEIT Modulaire opleiding Hersteller Bruingoed BO ME 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 11 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 3 1.1 Korte beschrijving... 3 1.1.1 Relatie opleiding-beroep...

Nadere informatie

TSO OPTIE TWEEDE GRAAD PRAKTIJK MECHANICA 8 UUR / WEEK. l\1echanica 6 UUR / WEEK VAKKEN. 97297 Henverkt. IT-m

TSO OPTIE TWEEDE GRAAD PRAKTIJK MECHANICA 8 UUR / WEEK. l\1echanica 6 UUR / WEEK VAKKEN. 97297 Henverkt. IT-m TSO TWEEDE GRAAD OPTIE l\1echanische TECHNIEKEN VAKKEN l\1echanica 6 UUR / WEEK PRAKTIJK MECHANICA 8 UUR / WEEK IT-m 97297 Henverkt VISIE In de studierichting mechanische technieken 2de graad wordt de

Nadere informatie

Al uw aansluitingen. binnen handbereik. Oplossingen om een werkplek uit te rusten

Al uw aansluitingen. binnen handbereik. Oplossingen om een werkplek uit te rusten Al uw aansluitingen binnen handbereik Oplossingen om een werkplek uit te rusten Functionaliteit en design ten dienste van de gebruiker. Met zijn nieuwe aanbod van inbouwoplossingen, biedt Legrand gebruikers

Nadere informatie

WETENSCHAPPELIJK TEKENEN

WETENSCHAPPELIJK TEKENEN WETENSCHAPPELIJK TEKENEN TWEEDE GRAAD TSO TECHNIEK-WETENSCHAPPEN COMPLEMENTAIR LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL (Vervangt leerplan D/1998/0279/021A vanaf 1 september 2013) Vlaams Verbond van

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wetenschappen

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wetenschappen Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep wetenschappen In kolom 1 vind je 73 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep wetenschappen. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën. Duid in kolom 2 aan

Nadere informatie