SAMEN STERKER DAN ALLEEN?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SAMEN STERKER DAN ALLEEN?"

Transcriptie

1 SAMEN STERKER DAN ALLEEN? Voortgezet onderwijs en gemeenten

2 Een uitgave in het kader van het landelijk LEA-ondersteuningstraject (OCW) 2

3 INHOUDSOPGAVE Samenvatting 5 1 Inleiding 9 2 De educatieve agenda als model voor overleg Welke thema s staan er op een educatieve agenda voor het VO? Noodzaak tot regionalisering Samenwerkingspartners 18 3 Hoe te komen tot een gezamenlijke agenda? Stappenplan Basisvoorwaarden 22 4 Afspraken maken en verantwoording afleggen Welke afspraken maak je met elkaar en wie voert daar de regie over? Hoe houdt men elkaar aan de gemaakte afspraken? 26 5 Handreiking voor gemeenten en voortgezet onderwijs 28 Bijlage 1 De drie kolommentabel 2005, aangevuld met nieuwe ontwikkelingen 29 Bijlage 2 Lijst met deelnemers discussiebijeenkomsten 30 3

4

5 SAMENVATTING 1 De lokale educatieve jaaragenda, gebaseerd op uitkomsten van de LEA-enquete onder gemeenten en school - besturen (Oberon, 2008) Aanleiding en werkwijze De Lokale Educatieve Agenda (LEA) is geïntro - duceerd als een instrument om het lokaal onderwijsbeleid vorm en inhoud te geven na de wetswijzigingen in het onderwijs (achterstanden)beleid in Het is een instrument voor gemeenten, schoolbesturen en overige partners om in nieuwe verhoudingen (meer gelijkwaardige verhoudingen) tot gezamenlijke afspraken te komen over het onderwijs- en jeugdbeleid. Uit onderzoek 1 blijkt dat in het kader van de LEA gemeenten vooral met scholen/besturen voor het primair onderwijs samenwerken. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat niet alle gemeenten scholen voor voortgezet onderwijs binnen hun gemeentegrenzen hebben. Een andere reden is wellicht dat de onderwijsachterstandsmiddelen, als gevolg van nieuwe wetgeving, met name voor het primair onderwijs zijn herverdeeld en niet voor het voortgezet onderwijs. Om na te gaan hoe de samenwerking tussen gemeenten en schoolbesturen in het voortgezet onderwijs versterkt zou kunnen worden, heeft Oberon in de zomer van 2008 vertegenwoordigers van beide partijen uitgenodigd voor een aantal gespreksrondes. In deze brochure presenteren we de uitkomsten van deze discussiebijeenkomsten. De resultaten laten mogelijkheden zien voor versterking van de samenwerking tussen schoolbesturen in het voortgezet onderwijs en gemeenten. Daarbij is rekening gehouden met onder meer de schaalgrootte van het VO en de spreiding over verschillende gemeenten. Als gevolg hiervan is de drie kolommentabel aangepast. Onderwerpen voor overleg De samenwerking tussen gemeenten en VOschoolbesturen is nog relatief pril. Pas sinds de decentralisering van de onderwijshuisvesting in 1997 hebben beide partijen elkaar echt nodig. Uit de gesprekken is echter gebleken dat er inmiddels meer thema s zijn waarop men elkaar in meerdere of mindere mate nodig heeft. Deze onderwerpen zijn: zorg en achterstand veiligheid voortijdig schoolverlaten leerlingstromen de school in de wijk onderwijshuisvesting Regionalisering is met name noodzakelijk bij thema s die met zorg te maken hebben, zoals bijvoorbeeld passend onderwijs. Uiteraard is het van belang om naast schoolbesturen en gemeenten ook de partners uit de jeugdsector mee te nemen in het gezamenlijk overleg. Model voor overleg Ten behoeve van het opstellen van de Lokale Educatieve Agenda is de drie kolommentabel 5

6 [samen sterker dan alleen?] ontwikkeld. Hierin staan benoemd voor welke thema s de gemeente en de schoolbesturen verantwoordelijk zijn en welke thema s men gemeenschappelijk oppakt. Naar aanleiding van de gesprekken met vertegenwoordigers van gemeenten en VO-schoolbesturen, is dit model uitgebreid met een regionale component. Hierdoor is het mogelijk onderwerpen voor overleg in te delen op lokaal of regionaal niveau. Voor sommige thema s kan dit overleg ook op beide niveaus plaats vinden. Van overleg naar afspraken Naast een model als basis voor overleg, is het ook belangrijk om te kijken hoe je tot een goede samenwerking en gezamenlijke afspraken kunt komen. Door middel van het doorlopen van de volgende stappen is het mogelijk om een gezamenlijke agenda op te zetten: Voor het maken van afspraken over de rolverdeling en het te verwachten resultaat is het van belang dat aan een aantal basisvoorwaarden is voldaan. Hierbij gaat het vooral om het creëren van vertrouwen tussen de diverse betrokken partijen. Ten slotte is monitoring een goed middel om het bereiken van gezamenlijke doelen in beeld te brengen en kan het gebruikt worden in het kader van horizontale verantwoording. In een nog te verschijnen handreiking wordt dit gehele proces meer uitgebreid beschreven en voorzien van voorbeelden waar regionale samenwerking tussen gemeenten en het voortgezet onderwijs op een succesvolle manier is uitgewerkt. Stap 1: het ontwikkelen van een visie Stap 2: het analyseren van de startsituatie en het bepalen van de regio Stap 3: het vaststellen van thema s voor lokaal en/of regionaal overleg Stap 4: het maken van afspraken Stap 5: het afleggen van wederzijdse verantwoording 6

7 [voortgezet onderwijs en gemeenten] De drie kolommentabel-vo, 2009 Lokale Educatieve Agenda Categorie 1 Categorie 2 Categorie 3 Eindverantwoording Scholen In overleg tussen partners Gemeenten Uitvoering Scholen Gemeenten en scholen Gemeenten Beleidsthema s Onderwijsprestaties Taalbeleid Ouderbetrokkenheid Informatievoorziening aan ouders en leerlingen Doorstroom PO VO Wachtlijsten overgang PO en VO Wachtlijsten speciaal onderwijs Toegankelijkheid Spreiding zorgleerlingen Bestrijden onderwijsachterstanden Passend onderwijs Stimulering taalontwikkeling Opvang jeugdigen die buiten de boot dreigen te vallen Vroegsignalering Zorg in en om de school Aansluiting onderwijs arbeidsmarkt Voortijdig schoolverlaten Spreiding achterstandsleerlingen Leerlingstromen Integratie / Segregatie Onderwijsachterstanden, als overlegpunt Schoolmaatschappelijk werk Afgestemd aanbod van verschillende scholen en schoolsoorten Reboundvoorzieningen Veiligheid in de school Impulsgebieden Maatschappelijke stages VO Brede scholen en combinatiefuncties Passend onderwijs (o.a. onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer, Lokale Jeugdagenda) Pilots vaste aanmeldmomenten, ouderinitiatieven Leren en werken Werkleerplicht Leerplicht / school verzuim RMC Leerlingenvervoer Huisvesting Veiligheid rond de school Brede school Spreiding jeugdvoor - zieningen Preventief lokaal jeugdbeleid, vijf functies Centra voor Jeugd en Gezin Beleid voor arme kinderen Regionale Educatieve Agenda eindverantwoordelijkheid en uitvoering in overleg tussen partners vast te stellen Doorstroom PO VO MBO/HO Wachtlijsten overgang PO en VO Zorg in en om de school Veiligheid in en om de school Voortijdig schoolverlaten Spreiding achterstandsleerlingen, als overlegpunt Reboundvoorzieningen Schoolmaatschappelijk werk Passend onderwijs Leerlingstromen Invulling maatschappelijke stages 7

8

9 1 INLEIDING Sinds 1 augustus 2006 is de nieuwe wet op het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) van kracht. Door herverdeling van middelen zijn gemeenten en schoolbesturen in een andere verhouding tot elkaar komen te staan. Om gemeenten en schoolbesturen in deze nieuwe rollen te ondersteunen is in 2005 het bestuurlijk arrangement voor lokaal onderwijsbeleid opgesteld. Als vervolg hierop is een handreiking Lokale Educatieve Agenda (LEA) opgesteld (Oberon, 2006) voor gemeenten en schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs. Deze handreiking maakt deel uit van een landelijk ondersteuningstraject LEA dat Oberon in opdracht van het ministerie van OCW uitvoert. In de praktijk blijkt dat in het kader van de LEA gemeenten veel met schoolbesturen voor het primair en voortgezet onderwijs overleggen. Met name in het voortgezet onderwijs is het echter nog vaak zoeken naar een beleidsrijke invulling van de gemaakte afspraken. Een gedeeltelijke verklaring hiervoor is dat het voortgezet onderwijs, in tegenstelling tot het primair onderwijs, vaak een regionaal karakter heeft. Het vormgeven en uitvoeren van beleid ontstijgt hiermee het lokale niveau. Bovendien is de samenwerking tussen gemeenten en school - besturen nog relatief pril en zijn als gevolg van de nieuwe wet OAB met name de middelen voor het primair onderwijs herverdeeld (VVE en schakelklassen). Aan de andere kant ziet het voort - gezet onderwijs in toenemende mate tal van problemen op zich afkomen die zij niet alleen kan oplossen. In deze brochure geven we antwoord op de vraag of het voortgezet onderwijs en de gemeenten samen sterker staan. Daarbij kijken we in hoeverre het concept van de Lokale Educatieve Agenda, en in het bijzonder de drie kolommentabel daarbij behulpzaam kunnen zijn. We doen dat op basis van de uitkomsten van een aantal discussiebijeenkomsten met gemeenten en VO-schoolbesturen die wij in de zomer van 2008 hebben georganiseerd. Deze uitkomsten illustreren we aan de hand van een aantal praktijkvoorbeelden. Parallel aan deze brochure wordt een bestuurlijk arrangement voor de regionale samenwerking tussen gemeenten en het middelbaar beroepsonderwijs ontwikkeld. Voordat we de opzet van deze bijeenkomsten nader toelichten, gaan we eerst nog even kort in op het ontstaan van en de groeiende noodzaak tot samenwerking tussen gemeenten en het voortgezet onderwijs. 9

10 [samen sterker dan alleen?] 2 M. Turkenburg (2005). Grenzen aan de maatschappelijke opdracht van de school. Een verkenning. Den Haag: SCP. Het ontstaan van samenwerking tussen gemeenten en het voortgezet onderwijs Een schoolbestuurder uit het voortgezet onderwijs Voor 1997 hadden school en gemeente niet zoveel met elkaar te maken. De nieuwe rol is een zoektocht, maar je kunt als VO-school niet meer zeggen dat je niets met de gemeente te maken hebt. Maar wat is de meerwaarde voor scholen? Je moet wel iets passends vinden voor het VO, het is anders dan het PO. Tot 1997 hadden gemeenten en het voortgezet onderwijs relatief weinig met elkaar te maken. Een belangrijk thema als onderwijshuisvesting werd tot die tijd vanuit het Rijk geregeld. De gemeente handhaafde wel de leerplichtwet, maar dit beleid was tot 1997 redelijk beleidsarm. Echter met de komst van de twee Paarse kabinetten is de rol van de gemeente als lokale regievoerder voor het onderwijsbeleid nadrukkelijk versterkt. Eén van de maatregelen die daaruit voortvloeide was de decentralisering van de onderwijshuisvesting naar gemeenten. Gemeenten kregen hiermee de verantwoordelijkheid voor de zorg van de onderwijshuisvesting van alle scholen binnen hun gemeentegrenzen. Schoolbesturen hielden het juridisch eigendom over de schoolgebouwen, maar de gemeenten kregen het economisch claimrecht. Dit betekent dat wanneer het leerlingaantal van de ene school daalt en van een andere school stijgt, de gemeente kan besluiten dat een deel van het schoolgebouw toekomt aan een andere school. De regelingen hieromtrent zijn vastgelegd in de gezamenlijk vastgestelde verordeningen onderwijshuisvesting. Met de decentralisering van de onderwijshuisvesting en later ook van meer landelijk beleid (o.a. terugdringen voortijdig schoolverlaters) zijn er voor de gemeenten taken bijgekomen en zijn zij steeds meer met het voortgezet onderwijs gaan samenwerken. Er is dus geen sprake van een jarenlange traditie van samenwerken: dit dateert eigenlijk pas van de laatste tien jaar. De groeiende noodzaak tot samenwerking tussen gemeenten en het voortgezet onderwijs Samenleving, ouders, overheid en politiek verwachten dat scholen bijdragen aan het oplossen van een ogenschijnlijk onbegrensd aantal maatschappelijke vragen en problemen. 2 Dit leidt tot een spanningsveld tussen schoolspecifieke en algemeen maatschappelijke belangen. Dit kan de samenwerking tussen schoolbesturen onderling en de samenwerking tussen gemeenten en schoolbesturen in de weg staan. Een schoolbestuurder uit het voortgezet onderwijs De maatschappelijke verantwoordelijkheid van het onderwijs is gegroeid, het VO neemt deze verantwoordelijkheid nog te weinig op zich. Het gaat meer om de strijd om de leerling, dan om de strijd voor de leerling. Schoolbesturen zouden niet met elkaar moeten concurreren, dat gaat ten koste van de leerlingen. Het is belangrijk dat het organisatiebelang van scholen ondergeschikt is aan het gemeenschappelijk belang, dat bindt schoolbesturen. De Lokale Educatieve Agenda kan dienen als kader en om schoolbesturen te binden. De gemeente heeft daarbij zowel een faciliterende als inhoudelijke rol. Juist omdat het bij onderwijs om een publiek, gemeenschappelijk belang gaat, moeten scholen en gemeenten samenwerken. Het gaat om gedeelde verantwoordelijkheid. Een bestuursadviseur uit het voortgezet onderwijs Regiobestuurders en wethouders zouden een convenant moeten ondertekenen dat we niet elkaars leerlingen afsnoepen. In sommige regio s wordt dit ook al uitgevoerd. Als ieder- 10

11 [voortgezet onderwijs en gemeenten] een een handtekening zet blijft de eigen leerlingenpopulatie stabiel. Rond het thema zorg zien we dat het aantal zorgleerlingen de laatste jaren aanzienlijk is toegenomen, enerzijds door betere diagnostiek maar anderzijds ook door daadwerkelijk meer zorg- en risicoleerlingen. Scholen hebben de verplichting om hierop in het kader van passend onderwijs een antwoord te formuleren. Ten aanzien van segregatie zien we dat dit in een aantal grote steden een etnisch (zwarte scholen), maar in veel meer steden in sociaal opzicht een probleem is (invoering vmbo met veel uitval en gedragsproblematiek). Het gaat hierbij vrijwel altijd om problemen die scholen en gemeenten niet alleen kunnen oplossen, samenwerking is nodig. Venlo In Venlo is het tegengaan van segregatie het belangrijkste beleidsthema voor VO-schoolbesturen en de gemeente. De onderwijsgemeenschap is een samenwerkingsstichting, opgebouwd uit drie campussen met elk een volledig onderwijsaanbod (van vmbo tot vwo) en met elk eigen accenten. Door bewust regionaliseren en monopoliseren is de strijd om de leerling naar de achtergrond verdwenen. 3 In bijlage 2 is een lijst met personen opgenomen die aan deze gesprekken hebben deelgenomen. Samenwerking tussen gemeenten en voortgezet onderwijs voor verbetering vatbaar De samenwerking tussen gemeenten en het voortgezet onderwijs is voor verbetering vatbaar. De vraag is hoe deze samenwerking versterkt zou kunnen worden. Bij de samenwerking tussen VO en gemeenten dient rekening gehouden te worden met een aantal bijzondere facetten: VO-scholen hebben meer autonome bestuurskracht en meestal een eigen geprofileerd beleid dan PO-scholen; VO-scholen hebben in vergelijking met het PO vaak met meerdere gemeenten te maken. Regionalisering en schaalproblematiek zijn van belang; Voor VO-scholen is nog niet altijd duidelijk wat zij aan de gemeente kunnen hebben; De in het VO functionerende samenwerkingsverbanden tussen scholen (VO/SVO; regionale arrangementen vmbo) zijn van belang. Gemeenten spelen hier meestal (nog) geen rol in. In de zomer van 2008 hebben wij met het voortgezet onderwijs en gemeenten van gedachte gewisseld hoe de onderlinge samenwerking verbeterd kan worden. 3 Dit hebben we gedaan aan de hand van de volgende discussievragen: 1. Welke ingrediënten zijn noodzakelijk om tot een onweerstaanbare Lokale Educatieve Agenda (LEA) te komen voor het voortgezet onderwijs en gemeenten? 2. Welke thema s horen op een dergelijke LEA thuis? En welke afspraken maak je hierover? 3. In hoeverre voldoet het bestuurlijk arrangement lokaal onderwijsbeleid om de verhouding tussen VO en gemeenten vorm te geven? 4. Hoe ga je om met de schaalgrootte van het VO en de spreiding over verschillende gemeenten? 5. Welke thema s dienen lokaal te worden opgepakt en welke regionaal? 6. Hoe organiseer je de regionale aanpak op een manier die efficiënt is voor het VO? 7. Op welke manier ga je de gemaakte afspraken monitoren? Hoe houdt men elkaar aan de gemaakte afspraken? Welke rol speelt de inspectie hierbij? 8. Zijn er voor het VO naast de gemeente nog andere specifieke partners die bij de LEA betrokken moeten worden? Denk aan woningcorporaties, Kamers van Koophandel, Brancheorganisaties. De uitkomsten van de discussiebijeenkomsten staan weergegeven in deze brochure. Leeswijzer In hoofdstuk 2 gaan we nader in op de educatieve agenda als model voor overleg: welke thema s staan er op een onweerstaanbare educatieve agenda, hoe ga je om met het regionale aspect 11

12 [samen sterker dan alleen?] en wie zijn de samenwerkingspartners? Hoofdstuk 3 beschrijft het proces om tot een dergelijke educatieve agenda te komen. We presenteren een stappenplan en gaan in op de basisvoorwaarden waaraan het proces moet voldoen om tot gezamenlijke afspraken te komen. In hoofdstuk 4 beschrijven we hoe te komen tot gezamenlijke afspraken en het afleggen van wederzijdse verantwoording. Het laatste hoofdstuk beschrijft kort hoe we met dit stappenplan in de toekomst verder gaan. Tenslotte hebben we de uitkomsten van de gesprekken geïllustreerd aan de hand van in onze ogen aansprekende voorbeelden en interessante uitspraken. Deze zijn steeds in tekstblokken weergegeven. 12

13 2 DE EDUCATIEVE AGENDA ALS MODEL VOOR OVERLEG Het belang van samenwerking tussen gemeenten en schoolbesturen-vo werd in het vorige hoofdstuk al duidelijk. De vraag is hoe deze samenwerking ingevuld zou kunnen worden, met andere woorden: welke thema s zijn van belang en welke partners zijn hierbij betrokken? En zijn er nog andere belangrijke factoren die een rol spelen zoals lokaal versus regionaal niveau? In dit hoofdstuk gaan we op deze zaken nader in. 2.1 Welke thema s staan er op een educatieve agenda voor het VO? Op een educatieve agenda voor het voortgezet onderwijs staan belangrijke onderwerpen voor overleg tussen het voortgezet onderwijs, de gemeenten en eventuele andere partners. Voor het VO is het uitermate belangrijk dat de agenda op maat wordt gemaakt. Dat betekent dat factoren als stad/platteland, lokaal/regionaal en verplicht/vrijblijvend van invloed zijn. Daarnaast speelt het ambitieniveau van de gemeente(n) een belangrijke rol: is zij afwachtend of juist actief? Gaat het alleen om wettelijk verplichte taken of neemt zij er meer bij? Thema s kunnen niet van hogerhand worden opgelegd. Een agendacommissie, met vertegenwoordigers van de gemeente(n), het VO en eventuele andere partners, bepaalt uiteindelijk de inhoud van de agenda. In 2005 is voor de betrokkenen bij het lokale onderwijsbeleid de zogenaamde drie kolommentabel opgesteld (zie bijlage 1). Deze structuur helpt om voor elk beleidsthema op het gebied van lokaal onderwijsbeleid aan te geven wie de uitvoering op zich neemt en waar de eindverantwoordelijkheid ligt. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet om een dwingende structuur, maar om een richtinggevend en overzichtelijk kader. De inhoud is uiteraard niet vrijblijvend, voor een aantal onderwerpen geldt een wette - lijke verplichting. De status van de overige onderwerpen kan afhankelijk zijn van de urgentie van een bepaald thema, van een gezamenlijk belang en van het ambitieniveau van de betrokken partners. Uit de eerdergenoemde discussiebijeenkomsten met gemeenten en VO-schoolbesturen (zie hoofdstuk 1) is naar voren gekomen dat voor het voortgezet onderwijs de volgende thema s van belang zijn om te bespreken tussen gemeenten en schoolbesturen: zorg en achterstand; veiligheid; voortijdig schoolverlaten; leerlingstromen; de school in de wijk; onderwijshuisvesting. We geven een korte toelichting bij de genoemde thema s. 13

14 [samen sterker dan alleen?] 4 Ook wel Commissie Lambrechts genoemd. Voor leden van deze commissie en meer informatie: of 5 Zie ook 6 Ministerie van OCW (2007). Uitvoeringsbrief Aanval op de schooluitval: een kwestie van uitvoeren en doorzetten. Zorg en achterstandsbestrijding Het meest belangrijke thema in het voortgezet onderwijs voor zowel gemeenten als schoolbesturen is het bieden van zorg aan de leerlingen en het bestrijden van achterstanden. Zo blijkt uit de laatste LEA-enquête (Oberon, 2008) dat dit thema bij 87% van de gemeenten op de agenda staat. In het huidige kabinetsbeleid is een centrale rol toebedacht aan gemeenten als het gaat om de regie over de zorg voor kinderen en jongeren van 0 tot 23 jaar. De gemeentelijke regie verandert van karakter naarmate kinderen ouder worden. Voor kinderen van 0 12 jaar en hun ouders geven gemeenten in hoge mate sturing aan de hulp en begeleiding. Voor jongeren van 12 jaar en ouder wordt de zorg in toenemende mate georganiseerd door scholen en instellingen zelf. In het voortgezet onderwijs spelen de regionale samenwerkingsverbanden VO en de zorgadviesteams hierin ook een belangrijke rol. Dit vraagt een andere regierol voor gemeenten dan voor kinderen in de leeftijd tot 12 jaar. Passend onderwijs Binnen zorg en achterstandsbestrijding is er speciale aandacht voor de ontwikkelingen rondom passend onderwijs. Bij passend onderwijs staat voor elke zorgleerling de kans op de beste ontwikkeling centraal. Invoering van wetgeving voor passend onderwijs is voorzien voor In 2007 heeft het kabinet enkele centrale punten in het nieuwe beleid genoemd: een regionaal continuüm van onderwijsvoorzieningen met doorgaande lijnen po-vo-so; versterking van de kwaliteit van speciale voorzieningen; aansluiting van onderwijs op de zorg die vanuit instellingen voor jeugdzorg en vanuit de AWBZ wordt gegeven; inperking van de bureaucratie in de zorg. Er wordt een regieoverleg ingericht, waar de sectororganisaties, ouderorganisaties en personeelsorganisaties aan deelnemen. De regio s worden ondersteunt door een steunpunt passend onderwijs. De evaluatie- en adviescommissie passend onderwijs 4 zal het invoeringsproces evalueren en over de voortgang adviseren. Vraagstukken rond passend onderwijs vragen om integraal ( jeugd en onderwijs aan één tafel) en intensief overleg op regionaal niveau. De betrokken partijen zoals GGD en Jeugdzorg functioneren meestal ook op bovenlokaal niveau. Veiligheid De school moet een veilige plek zijn, niet alleen fysiek maar ook op sociaal-emotioneel gebied. Om de (sociale) veiligheid in en rond de school te vergroten kunnen verschillende beleidsmaat - regelen genomen worden waarbij verschillende partners betrokken zijn. Samenwerking en afstemming tussen gemeente, school, buurt en politie zijn belangrijke voorwaarden voor het creëren van een veilige schoolomgeving. Voortijdig schoolverlaten Voortijdig schoolverlaters zijn jongeren van 12 tot 23 jaar zonder startkwalificatie, die minstens een maand zonder geldige reden hebben verzuimd of niet meer op een school staan ingeschreven. In de periode was het bestrijden van schooluitval een belangrijk punt in het kader van het gemeentelijk onderwijs - achterstandenbeleid. In het nieuwe beleid vanaf 2006 is het wat betreft de gemeenten niet meer geregeld in de wet met betrekking tot het onderwijsachterstandenbeleid, maar blijft het gekoppeld aan leerplicht- RMC- en arbeidsmarktwetgeving. Voor het bestrijden van voortijdig schoolverlaten bestaat geen overlegverplichting tussen gemeenten en schoolbesturen. Eind 2005 presenteerde het ministerie van OCW de Aanval op de schooluitval 5 en eind 2007 is dit beleid geïntensiveerd. De ambitie van het kabinet is om het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters in 2012 te halveren. Hiervoor worden extra middelen ingezet, tot 71 miljoen in Leerlingstromen Leerlingstromen ontstaan als veel leerlingen met betrekking tot de schoolkeuze uitwijken naar buurgemeenten of andere stadsdelen. Schooladvies, schoolligging en een oneven - 14

15 [voortgezet onderwijs en gemeenten] wichtige verdeling van autochtone/allochtone leerlingen op een school kunnen hierbij een rol spelen. Leerlingstromen kunnen invloed hebben op de huisvestingsbehoefte van scholen. Gezamenlijk kunnen scholen en gemeenten streven naar een betere beheersbaarheid en voorspelbaarheid van leerlingstromen. De school in de wijk De brede school (zowel PO als VO) staat in 2008 in 77% van de gemeenten op de agenda. De brede VO school is een samenwerkingsverband tussen verschillende partijen die met jongeren werken, zoals de school en culturele en welzijnsinstellingen. Brede scholen kunnen bijdragen aan het vergroten van ontwikkelingskansen en deelname aan de maatschappij. Onderwijshuisvesting Onderwijshuisvesting zien schoolbesturen in het voortgezet onderwijs ook wel als prioriteit nummer één: een goede onderwijshuisvesting is de eerste voorwaarde voor het realiseren van veel doelen in het onderwijs- en jeugdbeleid. Overige thema s Overige thema s voor op de educatieve agenda voor het VO kunnen bijvoorbeeld participatie, gezondheid en de maatschappelijke stage zijn. Enschede Zo n 70% van de Enschedese leerlingen gaat naar het VMBO en vervolgens naar het MBO. Juist voor deze leerlingen wil de gemeente betekenisvol onderwijs bieden in een inspirerende omgeving. Er deden zich bekostigingsproblemen voor: met name de relatief dure praktijklokalen in VMBO en MBO (bijvoorbeeld autotechniek). Van daaruit is besloten om met een aantal scholen samen te investeren in onderwijs in de vorm van een Scholingsboulevard. Het VMBO en MBO werken hierin samen (ook fysiek). Het onderwijs wordt zo ingericht, dat het beter aansluit bij de leerlingen en de toekomstige arbeidsmarkt. Bovendien kan Enschede door deze samenwerking een compleet pakket aan opleidingen bieden. Om dit te kunnen realiseren en de samenwerking van een impuls te voorzien heeft de gemeente Enschede geïnvesteerd in nieuwe onderwijshuisvesting. In september 2008 is het nieuwe gebouw geopend (www.scholingsboulevard.nl). Zoals eerder al aangegeven, kan de verdeling van onderwerpen over de drie kolommen per gemeente of regio verschillen. Zo zijn er ook gemeenten of regio s die zich willen profileren als Kennisstad of de economische ontwikkeling binnen een regio willen vergroten. Als gevolg hiervan kunnen subthema s in één van de kolommen geplaatst worden. Daarnaast hebben wettelijk verplichte thema s een vaste plaats (bijvoorbeeld leerplicht en onderwijshuisvesting in de gemeentekolom en kwaliteit van het onderwijs in de schoolkolom). Overige thema s kunnen in overleg met de betrokkenen worden ingedeeld (bijvoorbeeld ouders in de eerste of in de tweede kolom). 2.2 Noodzaak tot regionalisering Vooral de thema s die met zorg te maken hebben, blijken in het voortgezet onderwijs niet goed te passen in een lokale uitvoering van de educatieve agenda. Voor alle onderwerpen rond het centrale thema zorg dient men rekening te houden met regionale componenten omdat hierbij bijvoorbeeld de samenwerkingsverbanden voortgezet onderwijs een belangrijke rol spelen. Passend onderwijs is ook een duidelijk voorbeeld van een regionaal onderwerp. Regionalisering kan daarnaast ook belangrijk zijn bij een onderwerp als de veiligheid onderweg naar school. Iedere regio heeft, zo blijkt uit het voorbeeld van Zeeland, echter zijn eigen problematiek. Regio s verschillen per thema en thema s verschillen per regio, maar ook in geval van lokale zaken moet men rekening houden met regionale ontwikkelingen. Bij een aantal thema s is winst te boeken met een regionale aanpak, zoals bijvoorbeeld bij passend onderwijs. Over het algemeen bestaat er al een intensieve samenwerking op het terrein van de zorg, bijvoorbeeld het overleg met het schoolmaatschappelijk werk en de rebound. Gemeenten hebben een directe rol bij de organisatie van de zorgstructuur. Veel instellingen zijn over de gemeentegrens georganiseerd, daarom zijn dergelijke gemeente-overstijgende zaken bij 15

16 [samen sterker dan alleen?] Zeeland In Zeeland is men vanwege de geografie op elkaar aangewezen. Rectoren en de Zeeuwse gemeenten werken intensief samen zonder dat er direct sprake is van een LEA: In Zeeland is al goed overleg en goed overleg moet je niet frustreren. Thema s voor overleg zijn onderwijsontwikkeling en leerlingenzorg en er is een onderwijshuisvestingscommissie. Voortijdig schoolverlaten en passend onderwijs zijn regionale zaken, onderwijshuisvesting en leerplicht zijn lokale aangelegenheden. Specifiek voor de regio is het onderwerp veiligheid onderweg naar school : We moeten wel samenwerken in een regio als deze, bijvoorbeeld om de veiligheid van leerlingen onderweg te kunnen garanderen. Leerlingen komen van ver en fietsen van de ene naar de andere plaats. De veiligheid van deze routes kan niet ineens bij bijvoorbeeld de grens van Goes ophouden. uitstek geschikt voor een Regionale Educatieve Agenda (REA). De uitbreiding van de LEA met een regionale component tot de REA biedt de mogelijkheid om tegemoet te komen aan de schaalproblematiek in het voortgezet onderwijs en de consequenties van de spreiding over verschillende gemeenten. Beleidsthema s die om een gezamenlijk regio - nale insteek vragen zouden in termen van de drie kolommentabel in een aparte, horizontale Gorinchem In Gorinchem is er, net als in vele andere gemeenten, al langere tijd het verplichte op overeenstemming gericht overleg (OOGO). Inmiddels heeft men elkaar ook in regionaal verband gevonden: de samenwerkingsverbanden zitten met elkaar om de tafel en er is een Regionale Educatieve Agenda ontstaan (REA). Een tiental gemeenten rondom Gorinchem (waaronder Leerdam), het VO en het MBO zijn hierbij betrokken. Wij gaan de gemeenschappelijke regeling recht trekken. Iedere school heeft dan bijvoorbeeld recht op afname van schoolmaatschappelijk werk. We houden het vooral simpel en maken duidelijke afspraken. De wat grotere gemeenten trekken de kar. De wethouder van Gorinchem is voorzitter van dit regionale overleg. Het is soms wel lastig om kleinere gemeenten mee te krijgen. Een ander punt zijn de gemeenten die wel leerlingen met gedragsproblemen hebben maar geen VO. De thema s die op de REA staan en niet in LEA verband afgedaan kunnen worden zijn: rebound, schoolmaatschappelijk werk en passend onderwijs. Overige thema s kunnen lokaal, één op één, afgedaan worden. balk geplaatst kunnen worden: rebound, schoolmaatschappelijk werk, passend onderwijs, leerlingstromen, voortijdig schoolverlaten en andere thema s die aan zorg raken. De uitvoering en eindverantwoordelijkheid zal per thema verschillen en in overleg met de diverse externe partners tot stand komen. Vandaar dat we de horizontale balk presenteren als een uitvloeisel van de middelste kolom (zie figuur 2.1). Goede afstemming is noodzakelijk. In de praktijk kan men door aan te sluiten bij reeds functionerende samenwerkingsverbanden en gemeenschappelijke regelingen voor gemeenten een REA opzetten. Daarbij moet men wel rekening houden met de vele veldinitiatieven op dit terrein. De uitvoering van de REA kan in principe op verschillende manieren, maar het overleg moet wel een bepaalde status hebben, zodat duidelijk is dat er besluiten worden genomen. Men kan er voor kiezen dat één gemeente de kar trekt. Carmel College Stichting Carmelcollege omvat voornamelijk scholengemeenschappen met een breed en volledig onderwijsaanbod (in totaal 12 onderwijs instellingen met ruim 50 locaties, verspreid over Nederland (met een concentratie in het oosten van het land). De instellingen hebben een grote mate van autonomie. Op centraal niveau is er een beknopt document opgesteld met betrekking tot LEA-onderwerpen. De instellingen regelen dit verder zelf met de gemeente. Hierbij is het bestuur wel opgevallen dat de samenwerking per gemeente verschilt: in de ene gemeente is er vertrouwen en de wil tot samenwerken, in de andere gemeente verloopt het proces stroever. Aanpassing drie kolommentabel Het voorgaande leidt tot een aanpassing van de drie kolommentabel: de tabel is toegesneden op het VO en er is ruimte voor regionale thema s. 16

17 [voortgezet onderwijs en gemeenten] Figuur 2.1 De drie kolommentabel-vo, 2009 Lokale Educatieve Agenda Categorie 1 Categorie 2 Categorie 3 Eindverantwoording Scholen In overleg tussen partners Gemeenten Uitvoering Scholen Gemeenten en scholen Gemeenten Beleidsthema s Onderwijsprestaties Taalbeleid Ouderbetrokkenheid Informatievoorziening aan ouders en leerlingen Doorstroom PO VO Wachtlijsten overgang PO en VO Wachtlijsten speciaal onderwijs Toegankelijkheid Spreiding zorgleerlingen Bestrijden onderwijsachterstanden Passend onderwijs Stimulering taalontwikkeling Opvang jeugdigen die buiten de boot dreigen te vallen Vroegsignalering Zorg in en om de school Aansluiting onderwijs arbeidsmarkt Voortijdig schoolverlaten Spreiding achterstandsleerlingen Leerlingstromen Integratie / Segregatie Onderwijsachterstanden, als overlegpunt Schoolmaatschappelijk werk Afgestemd aanbod van verschillende scholen en schoolsoorten Reboundvoorzieningen Veiligheid in de school Impulsgebieden Maatschappelijke stages VO Brede scholen en combinatiefuncties Passend onderwijs (o.a. onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer, Lokale Jeugdagenda) Pilots vaste aanmeldmomenten, ouderinitiatieven Leren en werken Werkleerplicht Leerplicht / school verzuim RMC Leerlingenvervoer Huisvesting Veiligheid rond de school Brede school Spreiding jeugdvoor - zieningen Preventief lokaal jeugdbeleid, vijf functies Centra voor Jeugd en Gezin Beleid voor arme kinderen Regionale Educatieve Agenda eindverantwoordelijkheid en uitvoering in overleg tussen partners vast te stellen Doorstroom PO VO MBO/HO Wachtlijsten overgang PO en VO Zorg in en om de school Veiligheid in en om de school Voortijdig schoolverlaten Spreiding achterstandsleerlingen, als overlegpunt Reboundvoorzieningen Schoolmaatschappelijk werk Passend onderwijs Leerlingstromen Invulling maatschappelijke stages 17

18 [samen sterker dan alleen?] De drie kolommentabel kan dienen als basis - instrument om aan te geven wat gemeenten en schoolbesturen belangrijk vinden en welke doelen zij willen bereiken. Door middel van de kolommenstructuur is het mogelijk om de rolverdeling vast te leggen en deze, samen met de doelstellingen, te communiceren naar de achterban. Voor de toegevoegde balk voor de Regionale Educatieve Agenda geldt dat in onderling overleg moet worden afgesproken wie eindverantwoordelijk is en wie daadwerkelijk de uitvoering ter hand neemt. Voor een aantal thema s geldt dat deze zowel kunnen voorkomen op een Lokale als Regionale Educatieve Agenda. Zo kunnen er op gemeenteniveau binnen de LEA afspraken worden gemaakt over het terugdringen van het aantal voortijdig schoolverlaters. De uitvoering daarvan zal in veel gevallen op regionaal niveau plaatsvinden, omdat leerlingen in het voortgezet onderwijs vaak uit de regio afkomstig zijn. Op dit niveau dienen dan ook de onderlinge afspraken gemaakt te worden. binnen de school. Je hebt de partners hard nodig. De winst zit juist in het opvoedingspatroon. Dus betrek die partners erbij! Je moet het jeugd- en onderwijsbeleid bij elkaar houden. In sommige regio s bestaat er al een min of meer dekkend netwerk van ketenpartners door middel van de samenwerkingsverbanden-vo. Ook wordt de link met de jeugdzorg en de Centra voor Jeugd en Gezin al via de Zorg Adviesteams (ZAT s) gelegd. 2.3 Samenwerkingspartners Sinds de scholen c.q. schoolbesturen medio 2006 meer beleidsvrijheid hebben gekregen zijn de verhoudingen tussen met name de gemeenten en schoolbesturen veranderd. Zij zijn dus de aangewezen partners voor samenwerking in het kader van de educatieve agenda. Daarbij is het belangrijk om óók de partners uit de jeugdsector, zoals de welzijnsorganisaties, mee te nemen in het gezamenlijk overleg. Jeugd en onderwijs kunnen moeilijk gescheiden worden en een meer integrale aanpak zal naar verwachting een betere uitwerking hebben. Een schoolbestuurder uit het voortgezet onderwijs Partners uit de jeugdsector moeten nadrukkelijk worden meegenomen in de LEA. Het beïnvloeden van de context van de school is net zo belangrijk als het beïnvloeden van de boel 18

19 3 HOE TE KOMEN TOT EEN GEZAMENLIJKE AGENDA? 7 Oberon & KBA (2009). Zorg voor jongeren in het v(s)o en mbo: de regierol van gemeenten. In voorgaande paragrafen kwamen de inhoud van de educatieve agenda en de betrokken samenwerkingspartners aan de orde. Bij het tot stand brengen van een educatieve agenda, kunnen verschillende soorten processen een rol spelen. We gingen in paragraaf 2.2 al in op de praktische kant: hoe ga je om met de schaalgrootte van het VO en de spreiding over verschillende gemeenten? Daarnaast spelen de onderlinge verhoudingen ook een belangrijke rol: hoe schep je duidelijkheid over en weer? Hoe ga je met elkaar om? In dit hoofdstuk schetsen we een eerste stappenplan dat later zal worden uitgewerkt in een handreiking (zie hoofdstuk 5). Ook geven we de basisvoorwaarden weer, waaraan voldaan moet zijn om tot een goede samenwerking te kunnen komen. 3.1 Stappenplan Om tot gezamenlijke afspraken te komen heeft Oberon in 2006 de Handreiking Lokale Educatieve Agenda opgesteld. Hierin wordt een stappenplan geschetst waarmee gemeenten en schoolbesturen tot gezamenlijke afspraken over het lokale onderwijsbeleid kunnen komen. We hebben dit stappenplan toegesneden op de verhoudingen tussen gemeenten en schoolbesturen in het voortgezet onderwijs. Bovendien hebben we gebruik gemaakt van het stappenplan dat recent is ontwikkeld voor het ministerie van OCW in het kader van een beleidsadvies rond de zorg voor jongeren in het v(s)o en mbo. 7 Het stappenplan voor gemeenten en schoolbesturen in het VO bestaat uit de volgende stappen: Stap 1: visieontwikkeling Stap 2: analyse startsituatie en vaststellen regio Stap 3: vaststellen thema s LEA/REA Stap 4: afspraken maken Stap 5: wederzijdse verantwoording Stap 1: visieontwikkeling In sommige gemeenten is al langer sprake van een goede samenwerkingsrelatie met schoolbesturen voor het primair en voortgezet onderwijs. In andere gemeenten is dit met name voor het VO nog niet zo vanzelfsprekend. In de eerste fase van de ontwikkeling van samenwerking ligt het dan ook voor de hand om na te gaan wat samenwerking kan bieden. Welke (gezamenlijke) doelen worden gesteld en hoe helpt samenwerking om de doelen te realiseren? Daarbij is het ook van belang om na te gaan hoe ver de ambities reiken. Gaat het alleen om wettelijk verplichte taken of is er sprake van uitbreiding met bijvoorbeeld taken op verzoek van schoolbesturen? Of misschien zelfs meer? Het is belangrijk voor gemeenten en schoolbesturen om dit alles eerst voor zichzelf te bepalen, om vervolgens een en ander gezamenlijk vast te stellen. Het belang van jongeren kan dienen als centraal vertrekpunt voor beiden. 19

20 [samen sterker dan alleen?] Haarlem De onderwijsgelden zijn tien jaar doorgedecentraliseerd geweest naar de schoolbesturen. De uitvoering van het onderwijshuisvestingsbeleid door de schoolbesturen heeft echter de nodige problemen gegeven waardoor er redenen waren om de doordecentralisatie op te heffen. De besluitvorming hierover is onderdeel gemaakt van het inrichten van een Lokale Educatieve Agenda. Hoewel het formele op overeenstemming gericht overleg (OOGO) niet meer vereist is, wilden alle schoolbesturen en de gemeente wel een voortzetting van een overleg in nieuwe vorm. Op basis van vijf bijeenkomsten onder leiding van een externe voorzitter is het Convenant Lokaal Onderwijsbeleid opgesteld met daarin 16 afspraken. De afspraak met betrekking tot onderwijshuisvesting is tot stand gekomen nadat eerst alle irritaties waren opgeruimd. Het Convenant Lokaal Onderwijsbeleid omvat ook een overleg- en besluitvormingsstructuur waardoor de gezamenlijkheid gewaarborgd wordt. 8 SMART: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden. Stap 2: analyse startsituatie en vaststellen regio In deze fase gaat het om de uitgangssituatie. Vragen als Wat is mijn rol/positie? En hoe ga ik om met verschillende rollen? spelen hierbij een belangrijke rol. Het antwoord hangt onder meer af van de ambities en gestelde doelen in de eerste fase, maar ook van het hebben van wettelijke taken en overlegverplichtingen. Een ander belangrijk punt voor het VO is de vraag naar het speelveld: Wat is mijn regio? Welke samenwerking bestaat er al? Met welke partijen heb ik te maken? Scholen voor voortgezet onderwijs hebben vaak een regionale functie en ook de zorgstructuur is meestal regionaal geregeld binnen de samenwerkingsverbanden voor het voortgezet onderwijs. In dit geval ligt het voor de hand dat er regionaal beleid komt van een aantal gezamenlijke gemeenten. Na vaststelling van de gezamenlijke beleidsuitgangspunten kan men in overleg treden met schoolbesturen en andere partijen. Stap 3: vaststellen thema s op lokaal en/of regionaal niveau Afhankelijk van het speelveld kan de vraag naar de thema s worden gesteld. Waarschijnlijk zal een deel van de thema s betrekking hebben op de lokale situatie, terwijl een ander deel bij uitstek op een regionale agenda thuishoort. Het is verstandig om in gezamenlijk overleg beleids - domeinen en thema s te selecteren en ook aandacht te besteden aan mogelijke samenhang tussen bepaalde onderwerpen. Belangrijk is dat thema s op één of beide niveaus, lokaal en/of regionaal, terugkomen. Het is in dit stadium belangrijk om onderscheid te maken tussen de verschillende verantwoordelijkheden, deze expliciet te benoemen en vast te leggen. Zowel schoolbesturen als gemeenten hebben agendarecht. Stap 4: afspraken maken Na het benoemen van de verantwoordelijkheden kunnen concrete afspraken worden gemaakt over de inzet van de betrokken partners en over de prestatiedoelen. Deze afspraken moeten zo SMART 8 mogelijk worden vastgelegd. Wat moet het beleid opleveren? Welke activiteiten zullen plaatsvinden? Wie voert daarbij de regie en is eindverantwoordelijk? Hoe vindt implementatie plaats en hoe wordt geborgd en geëvalueerd? Al deze aspecten worden bij voorkeur vastgelegd in een plan van aanpak. Dit plan van aanpak kan onderdeel zijn van een contract of convenant dat door de betrokken partijen wordt getekend. Deze onderwerpen zullen uitgebreid aan bod komen in een nog te verschijnen handreiking over de educatieve agenda in het voortgezet onderwijs. Hierin zullen ook goede voorbeelden van regionale samenwerking tussen gemeenten en schoolbesturen-vo worden opgenomen. Stap 5: wederzijdse verantwoording Het uitgangspunt is gelijkwaardigheid en een gemeenschappelijke ambitie. Gemeenten en schoolbesturen moeten elkaar in de onderlinge samenwerking kunnen informeren en inspireren. Maar elkaar ook wederzijds aan de afspraken kunnen houden. Vooraf moet men daarom per thema op de agenda afspreken wie aan wie verantwoording aflegt en wie toezicht houdt op het nakomen van afspraken. Kiest men voor verticale verantwoording of voor horizontale verantwoording? Monitoring is een instrument dat 20

21 [voortgezet onderwijs en gemeenten] ingezet kan worden bij het nagaan of doelen in zicht of al bereikt zijn. Deze laatste twee stappen werken we nog verder uit in hoofdstuk 4 van deze brochure. 3.2 Basisvoorwaarden Uit de gesprekken met schoolbesturen en beleidsambtenaren blijkt dat veel afhangt van goede persoonlijke relaties. Er komt een wisselend beeld naar voren wat betreft het overleg: in sommige gemeenten is al veel bereikt (bijvoorbeeld Enschede, Gorinchem en Venlo), in andere gemeenten vinden eerste verkenningen plaats of overheerst spanning en wantrouwen. In het laatste geval zal men zich eerst moeten richten op de factoren die daarbij van invloed kunnen zijn zoals: negatieve kwesties uit het verleden; gebrekkige communicatie en omgangs - problemen; personeelsverloop bij gemeenten (ook wel de prijs van de democratie genoemd); gebrek aan een (lange termijn) visie; gebrek aan kennis bij beleidsambtenaren; het Calimero-effect (zowel grote gemeenten versus kleine schoolbesturen als grote schoolbesturen versus kleine gemeenten). Het gaat bovendien niet alleen om verhoudingen tussen gemeenten en schoolbesturen maar ook om verhoudingen tussen (grote en kleine) gemeenten/schoolbesturen onderling. Zowel gemeenten als schoolbesturen zien vooral de Rotterdam De gemeente Rotterdam maakt gezamenlijk met de Rotterdamse POen VO-schoolbesturen en de twee ROC s het Rotterdams Onderwijsbeleid (ROB). Onder het motto It takes two to tango zijn er tien actiepunten afgesproken en zes programmacommissies ingericht. In onderling overleg tussen gemeenten en schoolbesturen is afgesproken wie het voorzitterschap invult. Een stuurgroep is verantwoordelijk voor het realiseren van gestelde doelen (www.rotterdamsonderwijsbeleid.nl). gemeente als degene die de verbindende rol op zich moet nemen en partijen bij elkaar moet brengen. Indien niet aan de basisvoorwaarden van vertrouwen en de bereidheid tot samenwerken kan worden voldaan is het verstandig om mogelijke negatieve invloeden te neutrali - seren door middel van gesprekken onder leiding van een externe, onafhankelijke voorzitter. Op deze manier kan men proberen om de samenwerking met een schone lei te starten of voort te zetten. Autonome bestuurskracht van het voortgezet onderwijs De VO-scholen hebben een sterke autonome bestuurskracht en weten zelf goed waarover ze wel en niet willen overleggen. Zij geven aan dat zij vinden dat zij een redelijk groot bedrijf zijn en wensen daarmee meer vrijheid om geld naar eigen inzicht te kunnen besteden. Zo hebben scholen bijvoorbeeld liever meer geld in de reguliere bekostiging dan projectsubsidies. Daarnaast vinden zij dat overleg veel tijd en geld kost en dat dit dus zo efficiënt mogelijk moet gebeuren. Een schooldirecteur uit het voortgezet onderwijs Het gaat mij om de leerlingen, ik wil het zo goed mogelijk regelen met zo weinig mogelijk gedoe, maar ik zit in drie overleggroepen over VSV en op school zitten maar twee uitvallers. In dit verband is het belangrijk dat er bij de gemeente meer visie ontstaat zodat het geld bewust en verantwoord besteed wordt. Hier is een rol weggelegd voor de VNG. De VNG is, samen met de VO raad en de scholen zelf, verantwoordelijk voor de communicatie naar de centrale overheid. Tot slot is het van belang om het totaal niet uit het oog te verliezen. Het gaat telkens om onderdelen van een groter geheel. Het is belangrijk dat de logica behouden blijft en dat men zich bewust is van het feit dat politiek per periode kan verschillen. 21

22

23 4 AFSPRAKEN MAKEN EN VERANTWOORDING AFLEGGEN Wanneer gezamenlijk de thema s zijn vastgesteld dienen er afspraken gemaakt te worden over welke doelen men gezamenlijk wil bereiken, maar vooral ook wie daarbij de regie heeft. Vaak is daarbij sprake van een spanningsveld tussen gemeenten en schoolbesturen op het gebied van gezamenlijke verantwoordelijkheid versus autonomie van de schoolbesturen. Ook de recente discussie rond het rapport van de commissie Dijsselbloem over wie er over het wat en het hoe gaat, speelt hierbij een rol. Het is dan ook verstandig om per gekozen thema vast te stellen wie de regie neemt. Wanneer het gaat over de inhoud van het onderwijs (bijvoorbeeld taal beleid) dan ligt het voor de hand dat schoolbesturen de regie nemen. Bij een onderwerp als integratie/segregatie ligt een regierol bij de gemeente weer meer voor de hand. Indien men gezamenlijk tot afspraken komt, dan is vervolgens de vraag hoe men elkaar hieraan gaat houden. Monitoring door een onafhankelijke partij ligt hier voor de hand. Ook de Inspectie zou hierin een rol kunnen spelen. In de eerder genoemde discussiebijeenkomsten hebben gemeenten en schoolbesturen hier uitgebreid over gesproken. Op basis van deze uitkomsten gaan we in dit hoofdstuk nader op beide punten in. 4.1 Welke afspraken maak je met elkaar en wie voert daar de regie over? Wanneer gezamenlijk de thema s zijn vastgesteld, moeten de partijen bij elk onderwerp ook duidelijk voor ogen hebben wie de regie heeft of krijgt. Volgens de schoolbesturen zou de regie gedeeltelijk los moeten staan van de partij die bekostigt: schoolbesturen zijn tegen het principe wie betaalt, bepaalt. De gemeente zou in de ogen van de schoolbesturen vooral structuren moeten organiseren waarbinnen scholen afspraken met instellingen kunnen maken. De gemeente heeft dan vooral een structurerende en faciliterende rol. Mocht een school vastlopen met een instelling, dan kan de gemeente als intermediair optreden. Een schoolbestuurder uit het voortgezet onderwijs Als school hebben wij een eigen pedagogische verantwoordelijkheid die we graag zelf in willen vullen. Wij hebben het meeste zicht op leerlingen en maken liever zelf direct afspraken met instellingen. Daarnaast geven de schoolbesturen aan dat de regie onderscheidend zou moeten zijn: gemeen- 23

24 [samen sterker dan alleen?] 9 WVO artikel 118a. 10 Zie onder andere ten moeten zich niet bezig houden met zaken die scholen zelf aankunnen. Aan de andere kant moeten gemeenten wel op de hoogte zijn van de ontwikkelingen in de school. Hieraan ontbreekt het nog wel eens aan de kant van de gemeente, mede ook door personeelswisse - lingen. In dat verband geeft de VNG aan dat zij meer zou kunnen betekenen wat betreft het bundelen en toepassen van landelijke algemene ontwikkelingen op het gebied van onderwijs. Een niet goed geregelde regie kan zowel aan de kant van de gemeente als aan de kant van de schoolbesturen irritatie tot gevolg hebben. Samenwerking is de enige oplossing in de strijd om de regie: een gezamenlijke verantwoordelijkheid met een balans in regie, in combinatie met goede afspraken. In theorie gaat het bij de samenwerking tussen school en gemeenten over overlegstructuren en formele verantwoordelijkheden. In de praktijk gaat het er om of er een gemeenschappelijk belang is en of je degene met wie je aan tafel zit vertrouwt. Voorwaarde voor vertrouwen is in ieder geval dat het verleden geen negatieve rol speelt. Een beleidsmedewerker van een gemeente Daar waar je te maken hebt met gedeelde problematiek moet je samengaan en leunt het geheel vooral op goede persoonlijke relaties. Afspraken over verwachte resultaten Naast afspraken over de rolverdeling moeten de betrokken partners afspraken maken over het te verwachten resultaat (zie het voorbeeld van Enschede). Zo geven gemeenten aan dat wanneer een schoolbestuur de regie wenst over een bepaald thema, zij ook bereid moet zijn om tussentijds te laten zien in hoeverre de te bereiken doelstellingen gerealiseerd zijn. Aan de andere kant moeten er ook reële verwachtingen over en weer zijn. Een schoolbestuurder uit het voortgezet onderwijs Een school moet wel verantwoording kunnen afleggen voor prestaties op het gebied van taal en rekenen, maar de school kan niet afgerekend worden op alles wat er aan zorgtaken bij komt. Bij het maken van gezamenlijk afspraken zijn transparantie en een gerichtheid op overeenstemming belangrijk. Bovendien moeten afspraken op papier worden vastgelegd en moeten zij worden uitgevoerd, gevolgd en geëvalueerd. 4.2 Hoe houdt men elkaar aan de gemaakte afspraken? In de Wet op het Voortgezet Onderwijs 9 is afgesproken dat de Inspectie van het Onderwijs jaarlijks rapporteert over de mate waarin de doelen die met elkaar zijn afgesproken ook daadwerkelijk zijn bereikt. Ondanks het pleidooi van de vier grote gemeenten voor doorzettingsmacht bij een onafhankelijke instantie en de mogelijkheid tot het opleggen van sancties zien de meeste partijen hier weinig in. De onderwijsinspectie wordt door zowel gemeenten als schoolbesturen wel genoemd - als toezichthouder, wettelijke verankering en om de gemeentelijke positie te versterken -, maar zij vinden het niet verstandig om deze hierbij te betrekken. De inspectie gaat primair over het toezicht op de onderwijskwaliteit en niet over het samenspel tussen gemeenten en besturen. Voor situaties waarin men zich niet aan de gemaakte afspraken houdt zijn in het kader van de aankomende Wet OKE toezichten escalatiemechanismen in voorbereiding. Een schoolbestuurder uit het voortgezet onderwijs Het gaat om integraal toezicht: wat gebeurt er in de wijk en wat gebeurt er in de school? 24

25 [voortgezet onderwijs en gemeenten] Het belang van monitoring Gemeenten en schoolbesturen zien veel meer in het monitoren van de gemaakte afspraken. Monitoring biedt de mogelijkheid om het bereiken van gezamenlijke doelen in beeld te brengen en kan dienen als basis voor beleidsbeslissingen. Bovendien kan een dergelijke monitor door schoolbesturen gebruikt worden in het kader van horizontale verantwoording. Zowel de inspectie van het onderwijs als ook de eigen VOraad hechten hier steeds meer belang aan in het voortgezet onderwijs. 10 Dit moet zich echter nog uitkristalliseren en heeft daarom tijd nodig om zich te bewijzen. Het is belangrijk dat men voor één vorm van monitoring kiest en dat er geen kieren ontstaan, zodat niemand zich aan zijn verantwoordelijkheid kan onttrekken. Andere belangrijke randvoorwaarden voor een succesvolle monitor zijn voldoende draagvlak bij de betrokkenen en een meerjarig karakter zodat ontwikkelingen in de tijd te volgen zijn. Een bestuursadviseur uit het voortgezet onderwijs Collegiale visitatie van schoolbesturen werkt beter dan bijvoorbeeld een bezoek van de inspectie. Het is een spiegel in plaats van een oordeel. Monitor taalprestaties VO in de gemeente Utrecht In het primair onderwijs kent de monitoring van de leerprestaties van de leerlingen met onafhankelijke toetsen al een lange traditie. Veel scholen werken met een leerlingvolgsysteem waardoor zij meer zicht hebben gekregen op de ontwikkelingen van hun leerlingen. In het voortgezet onderwijs ligt de situatie anders: daar zijn toetsen veel sterker aan de vakken gekoppeld. Toch is het voor VO-scholen ook van belang om te weten wat het niveau van de leerlingen is die binnenstromen en of het gevoerde beleid leidt tot betere leerprestaties. Utrecht is één van de eerste gemeenten die samen met het VO is begonnen met het breed invoeren van een leerlingvolgsysteem, dat de taalprestaties van leerlingen in kaart brengt. Het monitoren van deze prestaties levert in Utrecht op drie niveaus informatie op: voor de individuele leerling, op schoolniveau en het geeft een stedelijk beeld. Op deze manier krijgen scholen antwoord op de vraag of ze het wel goed doen en of ze zich in de juiste richting ontwikkelen. De gemeente krijgt antwoord op de vraag wat de opbrengsten zijn van het stedelijke taalbeleid (Oberon, 2006). 25

26

Naar nieuw Jeugd-, Onderwijs- en Zorgbeleid

Naar nieuw Jeugd-, Onderwijs- en Zorgbeleid Naar nieuw Jeugd-, Onderwijs- en Zorgbeleid Het gemeentelijke beleid is in beweging. De decentralisaties in het sociale domein brengen nieuwe taken voor gemeenten met zich mee én bieden ruimte om de zaken

Nadere informatie

Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting

Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting LEA en partners LEA staat symbool voor de Bredase jeugd van 0 tot 23 jaar die alle kansen krijgt om een goede schoolloopbaan te doorlopen: een kind van 0 tot

Nadere informatie

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Afdeling Onderwijs, Jeugd en Educatie Team Onderwijs VO Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Betrokken partijen: De instellingen voor Beroepsonderwijs

Nadere informatie

Aanval op de uitval. perspectief en actie

Aanval op de uitval. perspectief en actie Aanval op de uitval perspectief en actie Fatma wil fysiotherapeut worden. En dat kan ze ook. Maar ze heeft nog een wel een lange leerloopbaan te gaan. Er kan in die leerloopbaan van alles misgaan waardoor

Nadere informatie

Plan van aanpak uitvoering samenwerkingsagenda passend onderwijs regio 30.06

Plan van aanpak uitvoering samenwerkingsagenda passend onderwijs regio 30.06 Plan van aanpak uitvoering samenwerkingsagenda passend onderwijs regio 30.06 Inleiding 2 februari 2015 is de eerste bijeenkomst van de stuurgroep passend onderwijs regio 30.06 geweest. Doel van deze bijeenkomst

Nadere informatie

Het ondersteuningsaanbod LEA najaar 2009

Het ondersteuningsaanbod LEA najaar 2009 Het ondersteuningsaanbod LEA najaar 2009 1. Cursusmodules a. Basismodule: Thema s op de LEA (1 dag) b. Basismodule: Lokale Educatieve Agenda (2 dagen) c. Module: Monitoring en evaluatie van de LEA (Blauwe

Nadere informatie

De lokale educatieve Agenda. Hoe ver zijn we? Joke ten Berge

De lokale educatieve Agenda. Hoe ver zijn we? Joke ten Berge De lokale educatieve Agenda. Hoe ver zijn we? Joke Kruiter Joke ten Berge Oberon VNG Deze presentatie Kennismaken Stand van zaken LEA Voorbeelden LEA in een plattelandsgemeente LEA in de G4 VVE in de LEA

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

Agenda voor de Toekomst Aanval op de schooluitval 2015-2018. RMC regio Zuid-en Midden- Kennemerland

Agenda voor de Toekomst Aanval op de schooluitval 2015-2018. RMC regio Zuid-en Midden- Kennemerland Agenda voor de Toekomst Aanval op de schooluitval 2015-2018 RMC regio Zuid-en Midden- Kennemerland Gemeenschappelijke Regeling Schoolverzuim en VSV per 1 januari 2014 Organisatie Bestuurlijk: Leerplicht,

Nadere informatie

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Opdrachtgever: Hans Tanis, Wethouder Onderwijs Auteurs: Hans Erkens en Diana Vonk Datum: 9 oktober 2013 Inleiding 1.1. Aanleiding

Nadere informatie

Toelichting BenW-adviesnota. Overleg Passend Onderwijs Noord- Limburg en Midden- Limburg : Philips, P.A.H.M.

Toelichting BenW-adviesnota. Overleg Passend Onderwijs Noord- Limburg en Midden- Limburg : Philips, P.A.H.M. Onderwerp: Toelichting BenW-adviesnota Afdeling/team : Welzijn Overleg Passend Onderwijs Noord- Limburg en Midden- Limburg Afdelingshoofd Auteur : Bremmers, P.H.M. : Philips, P.A.H.M. Datum vergadering

Nadere informatie

Notitie Onderwijs en LEA 2011

Notitie Onderwijs en LEA 2011 BESPREEKNOTITIE TEN BEHOEVE VAN DE VOORBEREIDENDE RAADSVERGADERING Datum : 24 augustus 2011 Datum vergadering : 6 september 2011 Onderwerp : Notitie Onderwijs en LEA 2011 Geachte raad, Binnen de eerder

Nadere informatie

Van VO naar VO Van VO naar VSO (cluster 3 en cluster 4) Van VO naar MBO Van PO naar VSO Van SO naar VO Van SO naar VSO

Van VO naar VO Van VO naar VSO (cluster 3 en cluster 4) Van VO naar MBO Van PO naar VSO Van SO naar VO Van SO naar VSO Centraal Meldpunt: het monitoren van leerlingstromen Aanleiding In de regio Midden Limburg was sprake van een groot aantal thuiszitters. Uit overleggen bleek dat er geen duidelijkheid was over het aantal

Nadere informatie

Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval

Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval Lunteren, 22 april 09 Presentatieronde 1: Flex College het Nijmeegse model in de strijd tegen voortijdig schoolverlaten. Presentator Jeroen Rood, directeur

Nadere informatie

16 juni 2008 VO/S&O/23235

16 juni 2008 VO/S&O/23235 De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Den Haag Ons kenmerk 16 juni 2008 VO/S&O/23235 Onderwerp Aanpak segregatie in voortgezet onderwijs Tijdens het Algemeen

Nadere informatie

Bijlage 6 Wettelijke kaders, gemeentelijke taken en nieuwe ontwikkelingen

Bijlage 6 Wettelijke kaders, gemeentelijke taken en nieuwe ontwikkelingen Bijlage 6 Wettelijke kaders, gemeentelijke taken en nieuwe ontwikkelingen Een groot aantal wetten is van invloed op het integrale jeugdbeleid. Als lokale overheid heeft de gemeente Heerenveen een eigen

Nadere informatie

Wethoudersoverleg Sociaal Domein

Wethoudersoverleg Sociaal Domein Wethoudersoverleg Sociaal Domein Onderdeel : Jeugd Agendapunt : 9 Nummer : 13.0004438 Onderwerp: Plan van aanpak Passend Onderwijs Bijlagen: Inleiding: Vanaf 1 augustus 2014 zijn scholen verplicht een

Nadere informatie

Achtergrondinformatie formatiemeter 2014

Achtergrondinformatie formatiemeter 2014 Achtergrondinformatie formatiemeter 2014 Aanleiding De formatierichtlijn leerplichtfunctie dateert uit 2007. Een aantal ontwikkelingen is aanleiding om de formatierichtlijn in 2013 tegen het licht te houden.

Nadere informatie

Jaarplan Leerplicht. Schooljaar 2013-2014. Gemeente Velsen

Jaarplan Leerplicht. Schooljaar 2013-2014. Gemeente Velsen Jaarplan Leerplicht Schooljaar 2013-2014 Gemeente Velsen 1 2 Inleiding Alle kinderen in Nederland hebben recht op onderwijs. Zo kunnen zij zich voorbereiden op de maatschappij en de arbeidsmarkt. In Nederland

Nadere informatie

Wat worden leerlingen en ouders hier beter van? Wat levert het op voor leerkrachten, scholen en partners?

Wat worden leerlingen en ouders hier beter van? Wat levert het op voor leerkrachten, scholen en partners? Wat worden leerlingen en ouders hier beter van? Wat levert het op voor leerkrachten, scholen en partners? Passend onderwijs Zorg- en adviesteams Integraal indiceren Centrum voor jeugd en gezin De lokale

Nadere informatie

Het LEA-ondersteuningsaanbod 2009

Het LEA-ondersteuningsaanbod 2009 Het LEA-ondersteuningsaanbod 2009 1. Ondersteuning on the job 2. Telefonisch consult 3. Cursusmodules a. Basismodule: Thema s op de LEA (1 dag) b. Basismodule: Lokale Educatieve Agenda (2 dagen) c. Module:

Nadere informatie

Presentatie t.b.v. studiedag 16 mei 2013

Presentatie t.b.v. studiedag 16 mei 2013 Presentatie t.b.v. studiedag 16 mei 2013 Mezelf even voorstellen Een verkenning op hoofdlijnen van de raakvlakken tussen Passend onderwijs en zorg voor jeugd Met u in gesprek Samenwerken! Doelstelling

Nadere informatie

8 Samenvatting en conclusies

8 Samenvatting en conclusies 8 Samenvatting en conclusies In dit hoofdstuk vatten we aan de hand van de onderzoeksvragen de eerste bevindingen van het onderzoek samen, zoals die in dit jaarrapport 2012 zijn gepresenteerd. De conclusies

Nadere informatie

DE UTRECHTSE ONDERWIJSAGENDA 2006-2010

DE UTRECHTSE ONDERWIJSAGENDA 2006-2010 Utrechtse onderwijsagenda 2006-2010 versie 10 mei 2006 DE UTRECHTSE ONDERWIJSAGENDA 2006-2010 ONDERWIJSVISIE UTRECHT INHOUD 1 Inleiding De Utrechtse Onderwijsagenda 2006-2010 2 Onderwijs in Utrecht 2006-2010:

Nadere informatie

LOKAAL EDUCATIEVE AGENDA 2010-2014 gemeente Moerdijk

LOKAAL EDUCATIEVE AGENDA 2010-2014 gemeente Moerdijk LOKAAL EDUCATIEVE AGENDA 2010-2014 gemeente Moerdijk H:\RMO\Advies (nieuw)\onderwijs\adviesnota en raadvoorstellen\monique van Zantvliet\100722-mzan-LEA 2010-2014.doc Hoofdstuk 1: Inleiding De aanleiding

Nadere informatie

PROTOCOL MELDING EN REGISTRATIE VOORTIJDIG SCHOOLVERLATERS REGIO ZUID-HOLLAND ZUID

PROTOCOL MELDING EN REGISTRATIE VOORTIJDIG SCHOOLVERLATERS REGIO ZUID-HOLLAND ZUID PROTOCOL MELDING EN REGISTRATIE VOORTIJDIG SCHOOLVERLATERS REGIO ZUID-HOLLAND ZUID Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Voorwoord 2 Hoofdstuk 1 Inleiding. 3 Hoofdstuk 2 Melding en registratie. 5 Bijlage 1 Stroomschema

Nadere informatie

Programma. Passend onderwijs ZAT - CJG; samen sterk voor de jeugd. Landelijk Steunpunt ZAT s

Programma. Passend onderwijs ZAT - CJG; samen sterk voor de jeugd. Landelijk Steunpunt ZAT s Passend onderwijs ZAT - CJG; samen sterk voor de jeugd Themaconferenties WSNS-coördinatoren en bestuurders Dinsdag 22 september 2009, Rotterdam Woensdag 30 september 2009, Weert Maandag 5 oktober 2009,

Nadere informatie

Tool VeiligHeidsHuizen. Gemeentelijke regie

Tool VeiligHeidsHuizen. Gemeentelijke regie Tool VeiligHeidsHuizen Gemeentelijke regie Tool gemeentelijke regie 1 : Inleiding Regie is een bijzondere vorm van sturen en is gericht op de afstemming van actoren, hun doelen en handelingen tot een min

Nadere informatie

Een passende overlegstructuur voor de LEA

Een passende overlegstructuur voor de LEA Een passende overlegstructuur voor de LEA Utrecht, december 2009 Oberon Postbus 1423 3500 BK Utrecht tel. 030-2306090 fax 030-2306080 e-mailadres: info@oberon.eu Oberon - Een passende overlegstructuur

Nadere informatie

Investeren in zorg en de strijd tegen schooluitval

Investeren in zorg en de strijd tegen schooluitval Investeren in zorg en de strijd tegen schooluitval Het kabinet wil het aantal nieuwe schooluitvallers in 2012 halveren. Van 70.000 schooluitvallers in 2002 naar 35.000 schooluitvallers in 2012. Zij heeft

Nadere informatie

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 1. Aanleiding De BMWE-gemeenten willen zoveel mogelijk gezamenlijk het Centrum Jeugd en Gezin realiseren. Dit plan van aanpak is hierop

Nadere informatie

Passend onderwijs Voorblad 1: Foto Typ hier de titel

Passend onderwijs Voorblad 1: Foto Typ hier de titel Passend onderwijs Voorblad 1: Foto Typ hier de titel Opbouw presentatie Voorblad 2: Watermerk Typ hier de titel Voorblad 2: Watermerk Typ hier de titel Waarom passend onderwijs? Minder thuiszitters. Meer

Nadere informatie

Doorontwikkeling ondersteuningsplan

Doorontwikkeling ondersteuningsplan Doorontwikkeling ondersteuningsplan Inleiding Het ondersteuningsplan van het samenwerkingsverband PO Duin- en Bollenstreek is geschreven voor de periode 2014/2018 en legt de basis voor de invoering van

Nadere informatie

Voorbeeldconvenant Vooren Vroegschoolse Educatie

Voorbeeldconvenant Vooren Vroegschoolse Educatie Voorbeeldconvenant Vooren Vroegschoolse Educatie Partijen: Schoolbestu(u)r(en) basisonderwijs :... Bestu(u)r(en) kinderopvang :... Bestu(u)r(en) peuterspeelzaalwerk :... Gemeente :... < Overige partijen

Nadere informatie

Model Procedure op overeenstemming gericht overleg zoals bedoeld in artikel 18a lid 9 WPO en 17a lid 9 WVO 1

Model Procedure op overeenstemming gericht overleg zoals bedoeld in artikel 18a lid 9 WPO en 17a lid 9 WVO 1 Model Procedure op overeenstemming gericht overleg zoals bedoeld in artikel 18a lid 9 WPO en 17a lid 9 WVO 1 Artikel 1 Begripsbepalingen 1. Voor de toepassing van deze Procedure 2 wordt verstaan onder

Nadere informatie

Vaststellen verzuimprotocol Beroeps en Volwassenen Educatie

Vaststellen verzuimprotocol Beroeps en Volwassenen Educatie Openbaar Onderwerp Vaststellen verzuimprotocol Beroeps en Volwassenen Educatie Programma / Programmanummer Onderwijs / 1073 BW-nummer Portefeuillehouder R. Helmer-Englebert Samenvatting Om schooluitval

Nadere informatie

Intentieverklaring. De ondergetekenden: 1. Gemeente Dordrecht en. 2. Schoolbestuur A en. 3. Schoolbestuur B en. 4. et cetera

Intentieverklaring. De ondergetekenden: 1. Gemeente Dordrecht en. 2. Schoolbestuur A en. 3. Schoolbestuur B en. 4. et cetera Intentieverklaring Ten behoeve van het project om te komen tot de oprichting van een rechtspersoon Huisvesting PO/SO Dordrecht in het kader van de doordecentralisatie van de uitvoering van de zorgplicht

Nadere informatie

Bijlage 3 Samenwerkingsovereenkomst Integraal Jeugdbeleid 2012-2016 Heerenveen

Bijlage 3 Samenwerkingsovereenkomst Integraal Jeugdbeleid 2012-2016 Heerenveen Bijlage 3 Samenwerkingsovereenkomst Integraal Jeugdbeleid 2012-2016 Heerenveen CBO/Mεilân Heerenveen,... 2012 Partijen, De gemeente Heerenveen, vanaf heden te noemen de gemeente, en schoolbesturen met

Nadere informatie

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het?

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? werkgroep bundelen van expertise, 25 mei 2012 Aanleiding voor een team passend onderwijs Passend onderwijs betekent dat iedere leerling het onderwijs en

Nadere informatie

Raadsnota. Aan de gemeenteraad,

Raadsnota. Aan de gemeenteraad, Raadsnota Raadsvergadering d.d.: 29 juni 2009 Agenda nr: 6 Onderwerp: Jaarverslag Leerplicht / Regionaal Meld en Coördinatiepunt (RMC) Maastricht en Mergelland 2007-2008 Aan de gemeenteraad, 1. Doel, Samenvatting

Nadere informatie

1. Opening. 2. Presentatie over de kern van het concept Ondersteuningsplan. 3. Bespreken van het concept Ondersteuningsplan.

1. Opening. 2. Presentatie over de kern van het concept Ondersteuningsplan. 3. Bespreken van het concept Ondersteuningsplan. Verslag Op Overeenstemming Gericht Overleg tussen het Samenwerkingsverband 20-01 PO en de gemeenten in de provincie Groningen en de gemeente Noordenveld d.d. 24 januari 2014. 1. Opening. De voorzitter

Nadere informatie

Startnotitie jeugd- en jongerenbeleid Dalfsen 2009-2012 Segment-groep, J. de Zeeuw september 2008

Startnotitie jeugd- en jongerenbeleid Dalfsen 2009-2012 Segment-groep, J. de Zeeuw september 2008 Startnotitie jeugd en jongerenbeleid Dalfsen 20092012 Segmentgroep, J. de Zeeuw september 2008 1. Inleiding De gemeente wil de huidige nota jeugdbeleid 20052008 evalueren en een nieuwe nota integraal jeugdbeleid

Nadere informatie

Passend onderwijs. Passend onderwijs

Passend onderwijs. Passend onderwijs Opbouw presentatie 1. De Basis basis Waarom passend onderwijs? Alle leerlingen hebben recht op passend onderwijs: geen thuiszitters. Scholen, besturen en samenwerkingsverbanden hebben ruimte om maatwerk

Nadere informatie

Intentieverklaring met betrekking tot het overlegstelsel van gemeenten en onderwijsveld in de regio IJsselland +

Intentieverklaring met betrekking tot het overlegstelsel van gemeenten en onderwijsveld in de regio IJsselland + Intentieverklaring met betrekking tot het overlegstelsel van gemeenten en onderwijsveld in de regio IJsselland + 1. Inleiding De in de regio IJsselland + 1 gelegen gemeentebesturen en samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

RMC EN VOORTIJDIG SCHOOLVERLATEN

RMC EN VOORTIJDIG SCHOOLVERLATEN RMC EN VOORTIJDIG SCHOOLVERLATEN VOORTIJDIG SCHOOLVERLATEN Iedere jongere tussen de 12 en 23 jaar die het onderwijs verlaat zonder een startkwalificatie wordt aangemerkt als een Voortijdige Schoolverlater.

Nadere informatie

1. Bestuurlijke opdracht

1. Bestuurlijke opdracht PROJECTPLAN LEA KAMER ZORG 1. Bestuurlijke opdracht 1.1. Algemeen De algemene bestuurlijke opdracht luidt: Gebruik de bestaande inventarisatie over signalering en sluitende aanpak, om vorm te geven aan

Nadere informatie

Bijlage 2. Uitwerking zorgplicht

Bijlage 2. Uitwerking zorgplicht Bijlage 2 Uitwerking zorgplicht Inleiding Het streven is om met ingang van 1 augustus 2012 een zorgplicht voor schoolbesturen in te voeren. Het begrip zorgplicht en de betekenis daarvan, roept de nodige

Nadere informatie

Programma 8 Onderwijs

Programma 8 Onderwijs Programma 8 Onderwijs 8.4 Wat hebben we bereikt? 8.4.1 Onderwijshuisvesting; Primair en voortgezet (speciaal)onderwijs Doelstelling: Het zorg dragen voor kwalitatief goed en bereikbaar onderwijs. Op wettelijke

Nadere informatie

Voorbeeld efficiënte inpassing lwoo en pro binnen passend onderwijs.

Voorbeeld efficiënte inpassing lwoo en pro binnen passend onderwijs. [Typ hier] Voorbeeld efficiënte inpassing lwoo en pro binnen passend onderwijs. 11 mei 2015 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Deze handreiking is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met:

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

Passend Perspectief. Samenvatting en conclusies. mei 2007

Passend Perspectief. Samenvatting en conclusies. mei 2007 Passend Perspectief een onderzoek naar de toekomstige ontwikkeling van de zorgexpertise van het regulier voortgezet onderwijs in Voorne-Putten/Rozenburg mei 2007 Samenvatting en conclusies In het najaar

Nadere informatie

factsheet februari 2014

factsheet februari 2014 factsheet februari Sliedrecht De factsheet Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten (LVS) geeft inzicht in het schoolverzuim van leerlingen in de totale regio Zuid-Holland Zuid en afzonderlijke gemeenten.

Nadere informatie

gfedcb Besluitenlijst d.d. d.d.

gfedcb Besluitenlijst d.d. d.d. Nota voor burgemeester en wethouders Onderwerp Eenheid/Cluster/Team RS/SI/MM versterking leerplicht 1- Notagegevens Notanummer 2007.35080 Datum 19-11-2007 Portefeuillehouder Weth. Adema 2- Bestuursorgaan

Nadere informatie

Passend onderwijs. Passend onderwijs

Passend onderwijs. Passend onderwijs Opbouw presentatie 1. De Basis basis Waarom passend onderwijs? Alle leerlingen hebben recht op een passend onderwijsprogramma; geen thuiszitters. Scholen, besturen en samenwerkingsverbanden hebben ruimte

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Beginmeting 2014 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, september

Nadere informatie

Samen staan we sterker

Samen staan we sterker Samen staan we sterker Notitie voor Gemeente Berkelland over de harmonisatie en integratie van peuterspeelzaalwerk en kinderopvang in Eibergen-Rekken-Beltrum 4 september 2008 SKER-DHG 1 Inleiding Medio

Nadere informatie

Bestuurlijk overleg Jeugd & Onderwijs: Operatie Amersfoort Jong II 2013-2014. 9 december 2013

Bestuurlijk overleg Jeugd & Onderwijs: Operatie Amersfoort Jong II 2013-2014. 9 december 2013 Bestuurlijk overleg Jeugd & Onderwijs: Operatie Amersfoort Jong II 2013-2014 9 december 2013 Vooraf Formele bekrachtiging evaluatie doelstellingen 2013 en vaststellen doelstelling 2014 In tegenstelling

Nadere informatie

Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs

Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs Naam Pieter Dekkers Ton Edelbroek Datum 5 december 2012 Opbouw presentatie 1. Introductie workshopleiders 2. Probleemschets 3. Passend Onderwijs en Transitie Jeugdzorg

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar Openbaar Onderwerp Subsidieverlening project School's cool en Coachproject Nijmegen 2014 tot en met 2016 Programma / Programmanummer Onderwijs / 1073 BW-nummer Portefeuillehouder H. Beerten Samenvatting

Nadere informatie

Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen. Van Vraag naar Ondersteuning. Landelijk kader inrichting passend onderwijs

Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen. Van Vraag naar Ondersteuning. Landelijk kader inrichting passend onderwijs Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen Van Vraag naar Ondersteuning Landelijk kader inrichting passend onderwijs november 2014 De stichting Siméa behartigt de belangen van de instellingen

Nadere informatie

Bezorg uw school een superteam! Een eigen zorg- en adviesteam: dichterbij dan u denkt

Bezorg uw school een superteam! Een eigen zorg- en adviesteam: dichterbij dan u denkt Bezorg uw school een superteam! Een eigen zorg- en adviesteam: dichterbij dan u denkt Een zorg- en adviesteam: een goede zet voor school, gezin én kind. Scholen in het (voortgezet) speciaal onderwijs kunnen

Nadere informatie

Samen werken aan betere zorg. Handreiking voor begeleiding van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten

Samen werken aan betere zorg. Handreiking voor begeleiding van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten Samen werken aan betere zorg van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 Participatie van cliënten... 4 De rol van de cliëntenraad in verbetertrajecten... 6 Het stappenplan:

Nadere informatie

samenwerkingsverband primair onderwijs Communicatieplan Stichting Passenderwijs Datum: november 2014 Versie: 4.0 Stichting Passenderwijs

samenwerkingsverband primair onderwijs Communicatieplan Stichting Passenderwijs Datum: november 2014 Versie: 4.0 Stichting Passenderwijs samenwerkingsverband primair onderwijs Communicatieplan Stichting Passenderwijs Datum: november 2014 Versie: 4.0 Stichting Passenderwijs 1 Communicatieplan In onderstaand communicatieplan staat beschreven

Nadere informatie

Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters

Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters Informatiebijeenkomst gemeenteraad Datum: 22 april 2014 Aanleiding Zorg van fracties over voortijdig schoolverzuim Doel van het onderzoek: zicht op de problematiek

Nadere informatie

Prestatie-overeenkomst subsidie peuterspeelzaal Lennisheuvel en WE- doelgroepkinderen in 2016: H. SchujjŗmşíP-^''^

Prestatie-overeenkomst subsidie peuterspeelzaal Lennisheuvel en WE- doelgroepkinderen in 2016: H. SchujjŗmşíP-^''^ Prestatie-overeenkomst subsidie peuterspeelzaal Lennisheuvel en WE- doelgroepkinderen in 2016: Activiteit; Stellers: Conny van Aarle Akkoord: Gemeente Boxtel, afd. Maatschappelijke Ontwikkeling H. Schuurman;

Nadere informatie

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur,

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur, a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze referentie 349195 Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015 Geacht

Nadere informatie

Lwoo en pro Integratie in passend onderwijs LWOO EN PRO. Integratie in passend onderwijs

Lwoo en pro Integratie in passend onderwijs LWOO EN PRO. Integratie in passend onderwijs LWOO EN PRO Integratie in passend onderwijs 1 Deze brochure is bedoeld voor scholen en samenwerkingsverbanden. We lichten hierin toe wat er de komende periode voor u verandert op het gebied van lwoo en

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

BIJLAGE A BEHORENDE BIJ ARTIKEL 10 VAN DE REGELING REGIONALE AANPAK VSV EN PRESTATIESUBSIDIE VOOR HET VOORTGEZET ONDERWIJS

BIJLAGE A BEHORENDE BIJ ARTIKEL 10 VAN DE REGELING REGIONALE AANPAK VSV EN PRESTATIESUBSIDIE VOOR HET VOORTGEZET ONDERWIJS BIJLAGE A BEHORENDE BIJ ARTIKEL 10 VAN DE REGELING REGIONALE AANPAK VSV EN PRESTATIESUBSIDIE VOOR HET VOORTGEZET ONDERWIJS Aanvraagformulier Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten en prestatiesubsidie

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Gemeentelijke regie op het Veiligheidshuis

Gemeentelijke regie op het Veiligheidshuis Gemeentelijke regie op het Veiligheidshuis Sabine van Eck, Jeldau Rieff programma Veiligheidshuizen, ministerie VenJ Regiobijeenkomst Amsterdam, 12 september 2013 Programma Welkom & intro Warming up Gemeentelijke

Nadere informatie

Centrale helpdesk voor gemeenten. Samenwerken voor de jeugd

Centrale helpdesk voor gemeenten. Samenwerken voor de jeugd Centrale helpdesk voor gemeenten Samenwerken voor de jeugd Inhoud Woord vooraf 3 1. Meer preventie en meer opvoedondersteuning 5 Centrum voor Jeugd en Gezin 5 Digitaal Dossier Jeugdgezondheidszorg 6 Digitaal

Nadere informatie

Voor passend onderwijs is passend gedrag nodig 1

Voor passend onderwijs is passend gedrag nodig 1 Voor passend onderwijs is passend gedrag nodig 1 Samen werken voor déze kinderen De schattingen variëren, maar niemand twijfelt er aan dat er jaarlijks heel wat leerlingen thuis zitten en niet het passende

Nadere informatie

Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019)

Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019) Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019) Heerenveen, juli 2013 Bestuursopdracht beleidsplan Zorg voor jeugd gemeente Heerenveen 1.Aanleiding De zorg voor de jeugd valt vanaf 2015 onder

Nadere informatie

concept indicatorenset Monitor Passend Onderwijs en Jeugdhulp

concept indicatorenset Monitor Passend Onderwijs en Jeugdhulp concept indicatorenset Monitor Passend Onderwijs en Jeugdhulp dinsdag 2 december 2014 toelichting Om de hulp en ondersteuning voor kinderen en gezinnen zowel op school als thuis in samenhang te realiseren

Nadere informatie

Opgave op grond van artikel 25, tweede en derde lid van de Leerplichtwet 1969 over schooljaar 2006-2007

Opgave op grond van artikel 25, tweede en derde lid van de Leerplichtwet 1969 over schooljaar 2006-2007 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie bvh 079-3232.666

Nadere informatie

Preventieproject De Overstap 2015 April 2015

Preventieproject De Overstap 2015 April 2015 Preventieproject De Overstap 2015 April 2015 Gemeente Den Haag Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling Leerlingzaken Postbus 12 652 2500 DP Den Haag Bezoekadres: Spui 70, Den Haag Projectcoördinatoren

Nadere informatie

TITEL: Gemeenschappelijke Regeling Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten West- Kennemerland

TITEL: Gemeenschappelijke Regeling Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten West- Kennemerland GEMEENTEBESTUUR UITGEEST Nota / advies van: J. Rademaker Behandelende afdeling: Publiekszaken Datum: 16-10-2013 NR. TITEL: Gemeenschappelijke Regeling Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten West- Kennemerland

Nadere informatie

Actieve ondersteuning vanuit het Rijk voor experimentele initiatieven van scholen;

Actieve ondersteuning vanuit het Rijk voor experimentele initiatieven van scholen; Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Dhr. drs. S. Dekker Postbus 16375 2500 BJ 'S-GRAVENHAGE doorkiesnummer (070) 373 8875 betreft VNG reactie op advies Onderwijsraad "Grenzen aan kleine scholen".

Nadere informatie

April 2012. passend onderwijs SWV VO Utrecht en Vechtstreek

April 2012. passend onderwijs SWV VO Utrecht en Vechtstreek April 2012 passend onderwijs SWV VO Utrecht en Vechtstreek SWV VO Utrecht en Vechtstreek 22 scholen voor VO 15.000 leerlingen 152 rugzakleerlingen verwijzing naar VSO bijna op landelijk gemiddelde gemiddeld

Nadere informatie

Regionaal Kennis en Expertise Centrum Weert. Raadscommissie 20-03-2013 WE MAKEN ONS ZORGEN

Regionaal Kennis en Expertise Centrum Weert. Raadscommissie 20-03-2013 WE MAKEN ONS ZORGEN Regionaal Kennis en Expertise Centrum Weert Raadscommissie 20-03-2013 WE MAKEN ONS ZORGEN - Voortdurende groei (V)SO - Voortdurende groei wajong - Onvoldoende opvang voor jongeren in Weert: thuiszitters

Nadere informatie

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Cultuuruitingen spelen een belangrijke rol in de samenleving en in het leven van mensen. Cultuur vertegenwoordigt daarbij zowel een maatschappelijke, een artistieke

Nadere informatie

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan!

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Het vmbo van de toekomst Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Voorstellen Mirjam Bosch, plv. directeur CSV Veenendaal Dennis Heijnens, adviseur bij Actis Advies Programma deelsessie

Nadere informatie

Kadernotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie, Een stap vooruit, 2014-2017

Kadernotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie, Een stap vooruit, 2014-2017 Kadernotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie, Een stap vooruit, 2014-2017 1. Inleiding Op 15 december 2011 heeft de gemeenteraad besloten om de Beleidsnotitie Voorschoolse educatie, Bundelen van Krachten

Nadere informatie

en leerlingenvervoer

en leerlingenvervoer Wat willen we bereiken? Omschrijving/Definitie: Hier wordt onder verstaan: 1. zorgdragen voor vervoer van leerlingen met een beperking; 2. bevorderen onderwijs voor leerlingen met beperkingen; 3. bevorderen

Nadere informatie

Knelpunten Hieronder worden de 10 belangrijkste knelpunten bij de vormgeving van de regierol op het gebied van integrale veiligheid samengevat.

Knelpunten Hieronder worden de 10 belangrijkste knelpunten bij de vormgeving van de regierol op het gebied van integrale veiligheid samengevat. Gemeentelijke regie bij integrale veiligheid Veel gemeenten hebben moeite met het vervullen van de regierol op het gebied van integrale veiligheid. AEF heeft onderzoek gedaan naar knelpunten bij de invulling

Nadere informatie

Tussenbalans en richten van het vervolgproces

Tussenbalans en richten van het vervolgproces Raadsnotitie Samen bouwen aan het huis van de democratie in Bloemendaal: Tussenbalans en richten van het vervolgproces Aan De gemeenteraad van Bloemendaal Van Waarnemend burgemeester van gemeente Bloemendaal

Nadere informatie

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND ^ gemeente Roermond VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND datum indiening: 12 november 2013 datum/agendapunt B&Wvergadering: 191113/202 afdeling: Welzijn Onderwerp: KEG Werkt

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap De Kinderombudsman Visie op het verlengen van de kwalificatieplicht tot 21 jaar 7 september 2015 Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Aanleiding De

Nadere informatie

Collegevoorstel 236/2003. Registratienummer 3.43721/2004.0132. Fatale datum raadsbesluit 17-12-2003

Collegevoorstel 236/2003. Registratienummer 3.43721/2004.0132. Fatale datum raadsbesluit 17-12-2003 236/2003 Registratienummer 3.43721/2004.0132 Fatale datum raadsbesluit 17-12-2003 Opgesteld door, telefoonnummer Zijlstra, Tiny, 2480 Programma Onderwijs Portefeuillehouder G.J.M. van Rumund Onderwerp

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief Nr. :

Raadsinformatiebrief Nr. : Raadsinformatiebrief Nr. : Reg.nr. : 12.0118 B&W verg. : 7-02-2012 Onderwerp:Jaarverslag leerplicht 2010-2011 1) Status In het licht van de actieve informatieplicht informeren wij U over de stand van zaken

Nadere informatie

Bijlage 1: voorstel toelaatbaarheidsverklaring

Bijlage 1: voorstel toelaatbaarheidsverklaring Bijlage 1: voorstel toelaatbaarheidsverklaring en toelaatbaarheidscommissie PPO Rotterdam Auteur: N. Teeuwen e.a. 1 Versie Datum 27-5-2014 Overzicht besluitvormingstraject Datum: Datum: 12 juni 2014 Projectbestuur

Nadere informatie

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model Convenant uitvoering Boxtels model Impuls kwaliteit VVE beleid Boxtel 6 juli 2011 Aanleiding en doelstelling bestuurlijk convenant Met ingang van de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie krijgt

Nadere informatie

De voorzitter van de commissie Van Bochove. Adjunct-griffier van de commissie Bošnjaković-van Bemmel

De voorzitter van de commissie Van Bochove. Adjunct-griffier van de commissie Bošnjaković-van Bemmel Nr. Verslag van een schriftelijk overleg Vastgesteld d.d. Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te leggen over

Nadere informatie

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN PROCESBESCHRIJVING AANSLUITING PO-VO PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN SAMEN LEREN OVER REFERENTIENIVEAUS EN DIDACTIEK OM DE INHOUDELIJKE AANSLUITING TUSSEN PO EN VO IN GORINCHEM EN OMSTREKEN

Nadere informatie

PASSEND ONDERWIJS EN DE LOKALE EDUCATIEVE AGENDA

PASSEND ONDERWIJS EN DE LOKALE EDUCATIEVE AGENDA PASSEND ONDERWIJS EN DE LOKALE EDUCATIEVE AGENDA PARTNERS IN LOKAAL ONDERWIJSBELEID 3 PASSEND ONDERWIJS EN DE LOKALE EDUCATIEVE AGENDA PARTNERS IN LOKAAL ONDERWIJSBELEID VOORWOORD Wat is Passend Onderwijs

Nadere informatie

Praktijkonderwijs naar 2025

Praktijkonderwijs naar 2025 Praktijkonderwijs naar 2025 www.platformpraktijkonderwijs.nl Praktijkonderwijs is van belang voor circa 28.000 leerlingen in het voortgezet onderwijs. Voor deze leerlingen is het praktijkonderwijs dé schoolsoort:

Nadere informatie

Aanpak: Signalerings- en vangnetfunctie. Beschrijving

Aanpak: Signalerings- en vangnetfunctie. Beschrijving Aanpak: Signalerings- en vangnetfunctie De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld

Nadere informatie