De huisinstallatie bestaat uit éénfasige kringen die gevoed worden door een driefasig net.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De huisinstallatie bestaat uit éénfasige kringen die gevoed worden door een driefasig net."

Transcriptie

1 10 Veiligheid 10.1 De huisinstallatie De bedoeling van een elektrische huisinstallatie is de elektrische energie op doelmatige en vooral veilige wijze naar de plaats te brengen waar ze nodig is. De huisinstallatie bestaat uit éénfasige kringen die gevoed worden door een driefasig net VOORBEELD VAN EEN EENVOUDIGE INSTALLATIE Op figuur 52 hebben we een zeer eenvoudige elektrische installatie getekend, bestaande uit twee geleiders (fase en nul), een wandcontactdoos en een lamp met schakelaar. Omdat het elektriciteitsbedrijf graag wil weten hoeveel elektriciteit we hebben verbruikt, is een kwh-meter opgenomen. FIG.51 In de schakeling zijn smeltveiligheden opgenomen. Deze schakeling laat zien dat zo n eenvoudige installatie met ~n vaste aansluiting (de lamp) en één aansluiting voor losse toestellen (de wandcontactdoos) er toch tamelijk ingewikkeld uitziet, ondanks het gebruik van schema symbolen. Je kan je wel voorstellen hoe het schema van een echte huisinstallatie met tientallen schakelaar, lichtpunten en wandcontactdozen eruit zou zien als we dezelfde manier gebruiken EENDRAADSCHEMA Voor het tekenen van de elektrische installatie gebruiken we een vereenvoudigde tekenwijze en speciale symbolen, daardoor kunnen ingewikkelde installaties toch op een overzichtelijke manier getekend worden. In figuur 53 hebben we het zogenaamde één draadschema getekend van de schakeling van figuur 52. Meettechniek Hoofdstuk 10 1

2 FIG. 53 Je zal merken dat de geleiders bij deze tekenwijze niet meer afzonderlijk zijn getekend. In de praktijk worden de draden in kunststof buizen getrokken en deze manier van tekenen sluit daarop aan. In feite zijn in figuur 53 alleen die buizen getekend, en is door middel van schuine dwars streepjes of een cijfer aangegeven hoeveel geleiders er op die plaats door de buis lopen. De betekenis van de belangrijkste symbolen die worden gebruikt voor het tekenen van elektrische installatie vind je in de bijlage symbolen. In de schakeling van figuur 52 en 53 is nog geen rekening gehouden met de beschermingsgeleider die noodzakelijk is bij de praktische uitvoering (zie ). Gok zullen stopcontacten en lichtpunten meestal op verschillende stroombanen aangesloten worden (zie figuur 62) STROOMBANEN De stroomkring van de figuren 52 en 53 noemen we een stroombaan. Een stroombaan kan bestaan uit een aantal aansluitpunten (lichtpunten, stopcontacten) die op een gemeenschappelijk punt van de verdeelkast zijn aangesloten. Als er bijvoorbeeld kortsluiting optreedt in de wandcontactdoos, zal de smeltveiligheid doorbranden. Het gevolg daarvan is dat ook alle andere aansluitpunten van deze stroombaan spanningsloos worden omdat ze aangesloten zijn op dezelfde smeltveiligheid. De stroomkring van figuur 52 kan je nog uitbreiden met meer stopcontacten en lichtpunten. Het aantal aansluitpunten per stroombaan kan je echter niet blijven uitbreiden. Omdat de leidingen van koperdraad enige weerstand hebben wordt de leiding een beetje warm door het joule effect. Het vermogen dat in de geleiders omgezet wordt in warmie kan je berekenen met de formule P = I²x. R leiding (W). Schakelen we steeds meer verbruikers opéén stroombaan dan zal de warmteontwikkeling toenemen omdat de stroomsterkte I door de leiding groter wordt. Bij overbelasting worden de leidingen zo warm. dat er gevaarlijke situaties ontstaan. Er kan brand uitbreken. De isolatie van de leidingen kan verbranden, met als gevolg kortsluiting. Dit kan ook leiden tot brand. De leiding kan doorbranden. Meettechniek Hoofdstuk 10 2

3 Om die redenen is het aantal aansluitpunten op een stroombaan beperkt tot 8 enkelvoudige of meervoudige stopcontacten per kring. De voorschriften vind je terug in bet Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties (afgekort A.R.E.1.). Indien op een stroombaan zowel lichtpunten als stopcontacten liggen, telt elk verlichtingspunt voor één stopcontact. Het mengen van verlichtingspunten en stopcontacten wordt echter afgeraden, omdat bij bet uitschakelen van de beveiliging zowel lichtpunten en stopcontacten spanningsloos worden. Een elektrische installatie van een normaal woonhuis bestaat uit meerdere stroombanen. Meer over bet indelen van stroomkringen vind je in de cursus De elektrische huisinstallatie SMELTVEILIGHEID (ZEKERING) Het beperken van het aantal aansluitpunten per stroombaan is niet voldoende. Zet je bijvoorbeeld op alle stopcontacten van een stroombaan een straalkachel met een vermogen van 2000 W dan wordt de stroombaan overbelast. Een overbelasting is een abnormaal grote stroom in de geleiders, die meestal te wijten is aan bet inschakelen van teveel verbruikers op hetzelfde ogenblik, een te groot vermogen van een apparaat of een fout van bet toestel die geen kortsluiting of isolatiefout is (vb. blokkeren van een motor). Wanneer er in de installatie een verbinding ontstaat tussen twee fasedraden, één fasedraad en nulleider of één fasedraad en aarding zonder dat er een verbruiker tussen geschakeld is, spreken we van een kortsluiting. Bij een kortsluiting ontstaat een grote kortsluitstroom in de geleiders. De stroombaan verhit door een overbelasting of kortsluiting: wat brand kan veroorzaken. Daarom moet elke stroombaan uitgerust zijn met een aangepaste smeltveiligheid in elke voedingsdraad. Een smeltveiligheid (figuur 54) is een kunstmatige zwakke plek in de stroombaan, die doorbrandt als de stroombaan dreigt verhit te raken door overbelasting of kortsluiting. De elektrische stroom wordt bierdoor onderbroken voordat er schade aan de installatie of brand kan ontstaan. Een doorgesmolten zekering mag je niet herstellen! Fig. 54 Meettechniek Hoofdstuk 10 3

4 Aan de hand van de toegekende (nominale) waarde van de stroom van de smeitvei1igheid kan je berekenen met welk vermogen een stroombaan mag belast worden: We weten dat het vermogen (schijnbaar) kan berekend worden met S = U. 1 (VA). Bij een cosφ =1 is P = S (ohmse verbruikers). Als één stroombaan beveiligd is met een smeltveiligheid van 10 ampère bij een netspanning van 230 V is het aan te sluiten vermogen maximaal S = 10 A x 230 V = 2300 VA of 2300W als cosφ, AUTOMAAT Fig. 55 Er zijn ook automatische smeltveiligheden, die automaat worden genoemd. De werking berust niet op het doorsmelten van een draadje waardoor de stroomkring wordt verbroken, maar op andere principes. De automaten (figuur 55) kunnen telkens opnieuw worden gebruikt. Bij een te grote stroomsterkte verbreekt zo n automaat de stroomkring, net als een gewone smeltveiligheid. De automaat kan echter door de schakelaar te bedienen weer ingeschakeld worden. Je vergeet natuurlijk hierbij niet eerst na te gaan wat de oorzaak was van het uitschakelen van de automaat. Met de schakelaar op de automaat kan je altijd een stroombaan onderbreken. Automaten zijn er voor verschillende nominale stroomsterkten. De werking van een automaat berust op een combinatie van een spoel en een bimetaalelement. Bij een kortstondige stroom van meer dan 3 a 4 maal de nominale waarde zorgt de spoel ervoor dat de automaat zichzelf uitschakelt. Dit is in het algemeen het geval bij kortsluiting. Is de stroomsterkte gedurende langere tijd te groot, dan trekt het bimetaal element krom, waardoor de stroomkring ook wordt onderbroken. De automaat reageert dus zowel op kortstondige grote overbelastingen of kortsluitingen als op langdurige kleine overbelastingen HET VERBAND TUSSEN DRAADDOORSNEDE VAN DE LEIDINGEN, VERBRUIKERS EN SMELTVEILIGHEID De doorsnede van de geleiders van de stroombaan is bepaald door de stroomsterkte door de draad en dus door bet voorziene vermogen van de aangesloten verbruikers. Meettechniek Hoofdstuk 10 4

5 Voor verlichting mag de geleider van een stroombaan 1,5 mm 2 bedragen, voor gemengde stroombanen of stroombanen met uitsluitend stopcontacten is minstens een 2,5 mm 2 vereist. Voor het aansluiten van bijvoorbeeld kookplaten en oven is nog een grotere doorsnede verplicht. Smeltveiligheden en automaten worden gekozen in overeenkomst met de doorsnede van de gebruikte installatiedraad. Wanneer we een stroombaan met installatiedraad van minimaal 1,5 mm 2 doorsnede beveiligen met een automaat van 16 A dan kan je deze stroombaan bij 230 V maximaal belasten met: S=UxI=230Vx16A=3680VA of 3680 W(cosφ=1). Wil je een groter vermogen kunnen aansluiten. dan zal de een installatiedraad van 2,5 mm 2 moeten worden gebruikt. Deze draad is geschikt voor stromen tot 20A. De waarde van de automaat is dan 20 A HET NUT VAN EEN AARDVERBINDING Figuur 56 toont een straalkachel die door middel van een tweepolige contactstop verbonden is met het net (contactstop is de officiële benaming voor stekker). De straalkachel is voorzien van een metalen behuizing met metalen pootjes en rubber voetjes. Door een defect maakt de verwarmingsspiraal contact met de metalen behuizing. Fig. 56 Wat kan er gebeuren? Zolang je de metalen mantel niet aanraakt zal er niets gebeuren. Op de mantel staat een spanning die afhankelijk is van de plaats waar de sluiting tussen verwarmingsspiraal en de mantel ontstaat. Is dat aan de faseleiding L 1, dan is die spanning ongeveer 230 V. is bet aan de kant van de nulleiding N, die in de elektriciteitscentrale verbonden is met de aarde, dan is Meettechniek Hoofdstuk 10 5

6 die spanning zelfs veel lager of zelfs nul volt. Is dat laatste het geval en je steekt de volgende keer de contactstop andersom in de contactdoos, dan kan er een spanning van 230 V op de behuizing komen te staan. Hieruit kan je besluiten dat bij een sluiting tussen de metalen mantel en een onderdeel van een het toestel dat onder spanning staat, er op de mantel een gevaarlijke hoge spanning kan komen te staan. Doordat de straalkachel op isolerende poot es staat, vloeit er geen stroom van verwarmingsspiraal naar de mantel. Er ontstaat geen kortsluiting, dus de smeltveiligheid zal niet doorbranden. Staat de mantel onder hoge spanning en raak je hem aan (figuur 56), dan kan er plots wel stroom gaan vloeien via je vingers en je lichaam naar de aarde. De stroomkring is dan gesloten omdat de verwarmingsspiraal langs ~n kant langs de persoon met de aarde is verbonden en aan de andere kant bet nulpunt van de generator verbonden is met de aarde. Om deze levensgevaarlijke situatie te vermijden geven we de metalen mantel een extra verbinding met aarde, waardoor de situatie van figuur 57 ontstaat. Treedt er nu aan de kant van de faseleiding een sluiting op tussen de mantel en de verwarmingsspiraal, dan maakt de faseleiding kortsluiting met de geaarde mantel en brandt onmiddellijk de smeltveiligheid door. De mantel van de verwarming is een goede geleider en met de aarde verbonden. Er kan dus geen spanningsverschil ontstaan met de aarde zodat je ook nooit een elektrische schok kan krijgen. Fig. 57 Deze extra verbinding noemen we beschermingsgeleider of aardingsdraad en wordt aangeduid door PE (van het Engels Protection Earth). Wanneer de ohmse weerstand van de aarding niet op optimaal is (>1OOΩ) zal de stroom door de beschermingsgeleider onvoldoende groot zijn om de smeltveiligheden te laten doorbranden. Dit probleem wordt opgelost door bet plaatsen van een differentiaal schakelaar. Alle toestellen met een metalen omhulsel die bij een defect onder spanning kunnen komen te staan, moeten uitgerust zijn met een drie-aderig snoer en een contactstop met drie Meettechniek Hoofdstuk 10 6

7 aansluitingen zoals in figuur 28 weergegeven. Dat geldt voor was- en afwasmachines, boormachines met een metalen huis, straal- en ventilatorkachels en dergelijke. Opmerking: Symbool dubbele isolatie Veel moderne toestellen, zoals stofzuigers, scheermachines. mixers en handboormachines, hebben een omhulling in kunststof. De omhulling kan dus bolt onder spanning komen te staan. Omdat de motor in zo n apparaat zelf ook geïsoleerd is, spreken we van dubbele isolatie. Er zijn ook toestellen met een metalen omhulling, die zo zijn geconstrueerd dat de behuizing nooit onder spanning kan komen te staan. Deze zijn dus eveneens dubbel geïsoleerd. Dergelijke toestellen zijn niet voorzien van een aardingsdraad en zijn met een twee-aderig snoer verbonden met de contactstop DIFFERENTIEELSCHAKELAAR De differentieelschakelaar is verplicht voor alle nieuwe elektrische installaties in woningen. Ben differentieelschakelaar, ook wel verliesstroomschakelaar of aardlekbeveiliging genoemd. voelt lekstromen die naar de aarde vloeien. Hij beschermt ons tegen risico s op elektrocutie en tegen energieverspilling door lekstromen. We leggen hier de werking van dit apparaat in het kort uit. a. Lekstroom Beschouwen we de eenvoudige stroomkring met het straalkacheltje van figuur 55 dan is bij normale werking de stroomsterkte in de fasedraad L 1 op elk ogenblik gelijk aan de stroomsterkte in de nulgeleider (I 1 = I 2 ). We kunnen deze stroomkring voorstellen zoals weergegeven in figuur 58. Meettechniek Hoofdstuk 10 7

8 FIG. 58 Als de stroom I 1 in de fasedraad niet meer geluk is aan de stroom I 2 in de nulgeleider dan is iets fout. Dit is het geval als in figuur 56 een sluiting ontstaat tussen de mantel en het verwarmingselement en een persoon het straalkacheltje aanraakt. We krijgen dan de situatie van figuur 59. Fig. 59 I 1 en I 2 zijn nu niet meer gelijk omdat er door de persoon een stroom I 3 gaat vloeien die langs de aarde en niet door de verwarmingsweerstand (verbruiker) en de nulgeleider terug keert naar de generator in de elektriciteitscentrale. Een stroom die langs de aarde vloeit noemt lekstroom, verliesstroom of aardlekstroom. Meettechniek Hoofdstuk 10 8

9 b. Werking Een differentieelschakelaar is nu zo geconstrueerd dat hij voortdurend nagaat of de stroom in de faseleiding van de installatie wel precies gelijk is aan de stroom via de nulgeleider. Hoe dat gebeurt toont figuur 60 Een differentiaalschakelaar bestaat uit een transformator, een gelijkrichter (V 1 ) en een elektromagneet. Fig. 60 De transformator heeft twee primaire wikkelingen L 1 en L 2 met weinig wikkelingen van dikke draad, zodat de gelijkstroomweerstand laag is. De twee wikkelingen zijn precies aan elkaar gelijk. De fasestroom b die door de wikkeling L 1 vloeit, zal een magnetisch veld opwekken. Dat veld is in normale omstandigheden even groot als het magnetisch veld dat door de stroom 12, die door de nulgeleider vloeien wordt opgewekt in L 2. Die twee magnetische velden zijn echter tegengesteld gericht. Ze heffen elkaar op elk moment op. Daardoor zal in de secundaire wikkeling L 3 geen spanning worden opgewekt. Treedt nu ergens in de installatie een verliesstroom of lekstroom op. dan zullen de twee stromen en daarmee de twee magnetische velden niet meer even groot zijn. Door het resulterende veld wordt dan in de secundaire wikkeling L 3 een spanning opgewekt. De elektromagneet wordt bekrachtigd, bet anker van de elektromagneet trekt een pen uit het slot en de drukveer drukt de knop naar buiten waardoor de schakelaar zich opent. Een moderne, praktisch differentieelschakelaar zoals weergegeven in figuur 61 bevat een elektronische schakeling, die de gevoeligheid vergroot. Daardoor reageert zo n differentiaalschakelaar al wanneer het verschil tussen de stroom in de fasedraad bijvoorbeeld 60 ma verschilt van de stroom in de nulgeleider. Dat wil zeggen dat bij een lekstroom van slechts 30 ma, wat een veilige waarde is, het differentiaal de netspanning uitschakelt. Meettechniek Hoofdstuk 10 9

10 BEVEILIGING TEGEN OVERSPANNING FIG. 61 Overspanning is elke spanning die, soms slechts gedurende een heel korte tijd, waarden bereikt die een veelvoud kunnen zijn van de normale netspanning. Vooral elektronische schakelingen en componenten zijn gevoelig voor overspanning. Dus toestellen met deze componenten, zoals computers, TV, wasmachine, telefax enz. kunnen aanzienlijke schade oplopen bij overspanning. Overspanning wordt veroorzaakt door: Door blikseminslag op een gebouw, op bovengrondse leidingen (telefoon, kabeldistributie) of voedingskabels. Door het inschakelen van een inductieve belasting (een motor), waardoor een grote tegenspanning op het net ontstaat. Door kortsluiting tussen de hoog- en laagspanningsnetten. Door een grote ophoping van statische elektriciteit. Overspanning kan niet worden voorkomen. Het enige watje kan doen is beveiligen tegen de gevolgen ervan AANSLUITING OP HET NET Nadat de elektrische installatie is aangelegd en goedgekeurd door een keuringsorganisme, kan hij worden aangesloten op bet net. Om te worden goedgekeurd moet de installatie voldoen aan de voorschriften van het A.R.E.I. Het is de stroomleverancier die bepaalt hoe de elektrische installatie zal worden gevoed. In principe wordt door de elektriciteitsmaatschappij de voorkeur gegeven aan een éénfasige (monofasige) voeding. Meettechniek Hoofdstuk 10 10

11 In bepaalde gevallen kan ook een driefasige aansluiting verkregen worden. Bij een driefasige aansluiting moet je er voor zorgen dat de drie fasen zo gelijk mogelijk worden belast. Figuur 33 toont een ééndraadschema van een huisinstallatie waarbij de verschillende éénfasige verbruikers zo gelijkmogelijk verdeeld worden over de drie fasen L 1, L 2 en L 3. FIG. 62 Meettechniek Hoofdstuk 10 11

12 BIJLAGE: TEKENSYMBOLEN Meettechniek Hoofdstuk 10 12

13 Meettechniek Hoofdstuk 10 13

14 Meettechniek Hoofdstuk 10 14

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning Cursus/Handleiding/Naslagwerk Driefase wisselspanning INHOUDSTAFEL Inhoudstafel Inleiding 3 Doelstellingen 4 Driefasespanning 5. Opwekken van een driefasespanning 5.. Aanduiding van de fasen 6.. Driefasestroom

Nadere informatie

Elektriciteit. Wat is elektriciteit

Elektriciteit. Wat is elektriciteit Elektriciteit Wat is elektriciteit Elektriciteit kun je niet zien, niet ruiken, niet proeven, maar wel voelen. Dit voelen kan echter gevaarlijk zijn dus pas hier voor op. Maar wat is het dan wel? Hiervoor

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

Project huisinstallatie voor de onderbouw

Project huisinstallatie voor de onderbouw Inhoudsopgave 1 Elektrische stroom.... 1 1.1 Waterstroom.... 1 1.2 Knikker stroom... 2 1.3 Geleiders en isolators.... 2 2 Elektrische schakeling... 3 2.1 Inleiding... 3 2.2 Zekering en aardlekschakelaar...

Nadere informatie

Welke wetmatigheden die gelden voor de elektrische schakeling kun je gebruiken om de werking van aarding, zekering en aardlekschakelaar te begrijpen?

Welke wetmatigheden die gelden voor de elektrische schakeling kun je gebruiken om de werking van aarding, zekering en aardlekschakelaar te begrijpen? 2 De elektrische schakeling 2.1 Introductie Inleiding In huis waar gewerkt wordt met een spanning van 230 volt, kunnen gevaarlijke situaties voorkomen, bijvoorbeeld kortsluiting, overbelasting, het aanraken

Nadere informatie

Welke wetmatigheden die gelden voor de elektrische schakeling kun je gebruiken om de werking van aarding, zekering en aardlekschakelaar te begrijpen?

Welke wetmatigheden die gelden voor de elektrische schakeling kun je gebruiken om de werking van aarding, zekering en aardlekschakelaar te begrijpen? 2 De elektrische schakeling 2.1 Introductie Inleiding In huis waar gewerkt wordt met een spanning van 230 volt, kunnen gevaarlijke situaties voorkomen, bijvoorbeeld kortsluiting, overbelasting, het aanraken

Nadere informatie

Elektriciteit thuis. Extra informatie Elektriciteit, Elektriciteit thuis, www.roelhendriks.eu

Elektriciteit thuis. Extra informatie Elektriciteit, Elektriciteit thuis, www.roelhendriks.eu Elektriciteit thuis Nuldraad, fasedraad In de elektriciteitskabel die je huis binnenkomt, bevinden zich twee draden: de fasedraad en de nuldraad. Zie de onderstaande figuur. De spanning tussen deze draden

Nadere informatie

PRAKTISCHE FICHE / DE VOORBEREIDING Beschikbaar op www.legrand.be

PRAKTISCHE FICHE / DE VOORBEREIDING Beschikbaar op www.legrand.be Het A.R.E.I. en verlichtingskringen De verlichting in uw woning is het belangrijkste onderdeel van uw elektrische installatie n De kringen Een verlichtingskring wordt bekabeld met draden van 1,5 mm 2 en

Nadere informatie

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING 2 ELEKTRISCHE STROOMKRING Om elektrische stroom nuttig te gebruiken moet hij door een verbruiker vloeien. Verbruikers zijn bijvoorbeeld een gloeilampje, een motor, een deurbel. Om een gloeilampje te laten

Nadere informatie

verbinding van geleiders (3 of 4)

verbinding van geleiders (3 of 4) Elektrische schema s tekenen Van Grieken A. 1. Inleiding. De elektrische kringloop gebruikt men zoals een mechanische tekening, om gedachten en inzichten over te brengen. Het is dus een uitdrukkingsmiddel

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen?

Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen? Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen?.......... Iedereen is het erover eens dat we eigenlijk niet meer zonder elektriciteit kunnen. Maar heb

Nadere informatie

Merk op: de ppt die voorzien is voor veiligheid is voorzien van notities die men in powerpoint kan bekijken in de editor.

Merk op: de ppt die voorzien is voor veiligheid is voorzien van notities die men in powerpoint kan bekijken in de editor. Merk op: de ppt die voorzien is voor veiligheid is voorzien van notities die men in powerpoint kan bekijken in de editor. Bij ontwerp elektriscge installatie dient er verplicht gebruik te maken van gekeurd

Nadere informatie

6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen

6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen 6. Afronding hoofdstuk 2 6.1 Afrondingsopdracht Goed en veilig werken van elektrische schakelingen Inleiding Bij de introductie van dit hoofdstuk heb je je georiënteerd op het onderwerp van dit hoofdstuk

Nadere informatie

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT Wanneer loopt er stroom? Elektrische apparaten werken alleen als er een stroom door loopt. Om de stroom te laten lopen is er altijd een spanningsbron nodig. Dat kan een

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

H2 les par2+4+3.notebook November 11, 2015. Elektriciteit in huis. Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna

H2 les par2+4+3.notebook November 11, 2015. Elektriciteit in huis. Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna Hoofdstuk 2 Elektriciteit in Huis Elektriciteit in huis Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna wordt de huisinstallatie verdeeld in groepen met zekeringen. voor de extra veiligheid zijn

Nadere informatie

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden Naam: Nr.: Groep: Klas: Datum: DEEL 6 In de vorige oefeningen heb je reeds een A-meter, die een kleine inwendige weerstand bezit, in serie leren schakelen met een gebruiker. Door de schakelstand te veranderen

Nadere informatie

enexis.nl Aarding Voor alle zekerheid

enexis.nl Aarding Voor alle zekerheid enexis.nl Aarding Voor alle zekerheid Inhoud Belangrijkste punten 4 Aarding en elektriciteit 5 Geaard of niet? 5 Vier systemen van aarding 7 Aarding is onzichtbaar 8 Een veilige installatie 8 Wanneer

Nadere informatie

Elektriciteit en veiligheid op het podium voedingen, beveiliging, zekeringen en aardlekschakelaars

Elektriciteit en veiligheid op het podium voedingen, beveiliging, zekeringen en aardlekschakelaars Elektriciteit en veiligheid op het podium voedingen, beveiliging, zekeringen en aardlekschakelaars Energievoorziening Van de centrale naar de gebruiker legt de stroom een lange weg af. In de centrale draait

Nadere informatie

TT-net. T: geaard in het transformatorstation T: geaard bij de verbruiker

TT-net. T: geaard in het transformatorstation T: geaard bij de verbruiker TT-net T: geaard in het transformatorstation T: geaard bij de verbruiker Bij dit net wordt de nulleider rechtstreeks geaard in het transformatorstation. De PEgeleider is hier afzonderlijk voor aarding

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie

Aarding. Voor alle zekerheid. Meer informatie:

Aarding. Voor alle zekerheid. Meer informatie: Meer informatie: Provincie Groningen, Drenthe, Overijssel en de Noordoostpolder Aardingsbureau Noord Postbus 196 8000 GB Zwolle Telefoon 038 852 76 05 Provincie Friesland Postbus 81 8900 AB Leeuwarden

Nadere informatie

AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID

AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID AARDING VOOR ALLE ZEKERHEID 2 AARDING / VOOR ALLE ZEKERHEID 3 INHOUDSOPGAVE Belangrijkste punten 4 Aarding en elektriciteit 5 Geaard of niet? 5 Vier systemen van aarding 6

Nadere informatie

TIPS VOOR VEILIG WERKEN MET ELEKTRICITEIT* Werk altijd spanningsloos. Test altijd of de spanning er werkelijk af is.

TIPS VOOR VEILIG WERKEN MET ELEKTRICITEIT* Werk altijd spanningsloos. Test altijd of de spanning er werkelijk af is. TIPS VOOR VEILIG WERKEN MET ELEKTRICITEIT* * De hier genoemde werkwijzen en voorschriften zijn gericht op de Nederlandse situatie. In andere landen (bijv. België) kunnen andere regels gelden. Switch Design

Nadere informatie

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water 4 Elektrische energie 4.1 Introductie Inleiding Het hoofdstuk gaat over het goed en veilig functioneren van elektrische schakelingen en over wetmatigheden die gelden voor elektrische schakelingen. Je hebt

Nadere informatie

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water

4.2 Het instapprobleem Een roodgloeiende metaaldraad onderdompelen in water 4 Elektrische energie 4.1 Introductie Inleiding Het hoofdstuk gaat over het goed en veilig functioneren van elektrische schakelingen en over wetmatigheden die gelden voor elektrische schakelingen. Je hebt

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE KB Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL 2004

Examenopgaven VMBO-GL 2004 Examenopgaven VMBO-GL 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE GL Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60

Nadere informatie

Veiligheidsaspecten - Gevaren van elektrische stroom

Veiligheidsaspecten - Gevaren van elektrische stroom Veiligheidsaspecten - Gevaren van elektrische stroom De risico s van elektriciteit situeren zich op 2 gebieden: gevaren voor de omgeving : brand en explosie gevaren voor de mens : elektrocutie en verbranding

Nadere informatie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie 4M versie 1 Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Zan Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen,

Nadere informatie

Beveiligings- en beschermingsmaatregelen in de nieuwe NEN 1010

Beveiligings- en beschermingsmaatregelen in de nieuwe NEN 1010 Beveiligings- en beschermingsmaatregelen in de nieuwe NEN 1010 1 september 2015 Elektrische beveiligings- en beschermingsmaatregelen Schok (Hfdst. 41) Direct (basisbescherming) Indirect (foutbescherming)

Nadere informatie

LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC

LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC Opgave oscilloscoopmetingen 1 / 13 LABO 2 : Opgave oscilloscoopmetingen DC 1. Doelstellingen Na het uitvoeren van de proeven : ken je de massaproblemen bij de scoop. kan je de grootte van een spanning

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 09.00-10.30 uur ELEKTROTECHNIEK CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst.

Nadere informatie

Werking van een zekering

Werking van een zekering Naam: Klas: Datum: Werking van een zekering Doelstelling Leerlingen moeten inzien dat een zekering de elektrische stroom kan onderbreken bij oververhitting als gevolg van een kortsluiting. Inleidende proef

Nadere informatie

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk PROEFWERK TECHNOLOGIE VWO MODULE 6 ELECTRICITEIT VRIJDAG 19 maart 2010 R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk 2P 2P 2P Opgave 1 Tup en Joep willen allebei in bed lezen. Ze hebben allebei een fietslampje.

Nadere informatie

Betrouwbaar en veilig overal in huis energie beschikbaar

Betrouwbaar en veilig overal in huis energie beschikbaar Betrouwbaar en veilig overal in huis energie beschikbaar Uw vision groepenverdeler van Hager installatieautomaat ( groep ) testknop aardlekschakelaar hoofdschakelaar coderingsstreep (zwart of grijs) De

Nadere informatie

INSTALLATIES 12 ONAFHANKELIJKHEID VAN EEN ELEKTRISCHE INSTALLATIE TEN OVERSTAAN VAN ANDERE INSTALLATIES

INSTALLATIES 12 ONAFHANKELIJKHEID VAN EEN ELEKTRISCHE INSTALLATIE TEN OVERSTAAN VAN ANDERE INSTALLATIES 9 9.01 ELEKTRISCHE Nominale spanning Elektrische installaties moeten in al hun onderdelen onderworpen en uitgevoerd worden in functie van hun nominale spanning 9.02 Regels van goed vakmanschap gelijkvormigheid

Nadere informatie

ALGEMEEN REGLEMENT OP DE ELEKTRISCHE INSTALLATIES.

ALGEMEEN REGLEMENT OP DE ELEKTRISCHE INSTALLATIES. ELE/MDD/83/303 H Plaatselijke agent voor controle en inlichtingen. A.R.E.I. ALGEMEEN REGLEMENT OP DE ELEKTRISCHE INSTALLATIES. Samenvatting voor huishoudelijke installaties. Dit document vervangt het AREI

Nadere informatie

LES4. Het elektrisch dossier Het situatieschema Het ééndraad- of grondschema Het installatieschema

LES4. Het elektrisch dossier Het situatieschema Het ééndraad- of grondschema Het installatieschema LES4 Het elektrisch dossier Het situatieschema Het ééndraad- of grondschema Het installatieschema Aansluitingsmogelijkheden hoofdbord Het hoofdverdeelbord Symbolen op grondschema Opdracht 1 Het elektrisch

Nadere informatie

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN 9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN Een parallelschakeling komt in de praktijk vaker voor dan een serieschakeling van verbruikers. Denken we maar aan alle elektrische apparaten die aangesloten zijn op

Nadere informatie

Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016

Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016 Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016 De tijd van velddagen en festiviteiten breekt weer aan. Voor het aansluiten van elektrische apparatuur wordt vaak een klein aggregaat gebruikt. Maar ook zijn er

Nadere informatie

VillaElektra. Docentenhandleiding

VillaElektra. Docentenhandleiding VillaElektra Docentenhandleiding Welkom bij VillaElektra. VillaElektra is een computersimulatie van de meterkast en een computergame. De simulatie en de game zijn gerelateerd aan het onderwerp elektrotechniek.

Nadere informatie

Elektriciteit ELEKTRICITEIT

Elektriciteit ELEKTRICITEIT Elektriciteit ELEKTRICITEIT 1 Elektriciteit Wet van Ohm : I = U/R - I = stroomsterkte in Ampère (A) - U = spanning in Volt (V) 2 - R = weerstand in Ohm (Ω) Als U groter wordt, dan wordt I groter Als R

Nadere informatie

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.1 a Stroomkring b Geleiders en isolatoren 6.2 Chemische spanningsbron 6.3 a Schakelingen b Schakelingen (Crocodile) 6.4 a Stroom meten (Crocodile) b Schakelingen

Nadere informatie

OC-27143.1 Het onderhouden van mechanische onderdelen 2012

OC-27143.1 Het onderhouden van mechanische onderdelen 2012 Krachtstroom antwoorden Doel Je kunt een stekker of een contrastekker aan een krachtstroomsnoer monteren. Oriëntatie Bij het werken met elektriciteit speelt de veiligheid een zeer grote rol. Een onveilige

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2003

Examenopgaven VMBO-KB 2003 Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE KB Het gebruik van de formulelijst is toegestaan. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Verhaaltje ZX-Ronde 21 september 2008. Zekeringen ( stroom / tijd beveiligen )

Verhaaltje ZX-Ronde 21 september 2008. Zekeringen ( stroom / tijd beveiligen ) Verhaaltje ZX-Ronde 21 september 2008 Zekeringen ( stroom / tijd beveiligen ) Zekeringen is een artikel uit de Electron van september 2008. Het is een artikel wat geschreven is door Hans PA0JBB. Het is

Nadere informatie

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e

BSO TWEEDE GRAAD. vak TV ELEKTRICITEIT 2000/057. (vervangt 98036) 1 u/week. IT-e BSO TWEEDE GRAAD vak TV ELEKTRICITEIT 1 u/week IT-e 2000/057 (vervangt 98036) 1 2 e graad SO Vak: ELEKTRICITEIT TV 1 ste jaar: 1u/w 2 de jaar: 1u/w BEGINSITUATIE VOOR HET VAK Voor het vak elektriciteit

Nadere informatie

Elektrische techniek

Elektrische techniek AOC OOST Almelo Groot Obbink 01-09-2013 . Zowel in huis als bij voertuigen heb je met elektriciteit te maken. Hoe zit een meterkast in elkaar? Hoe werkt een elektrisch ontstekingssysteem van een motor?

Nadere informatie

Transformatoren. Wisselspanning (50Hz) (V) zeer lage spanning (ZLS) U < 50 U < 75 U < 120. 1e categorie 50 < U < 500 75 < U < 750 120 < U < 750

Transformatoren. Wisselspanning (50Hz) (V) zeer lage spanning (ZLS) U < 50 U < 75 U < 120. 1e categorie 50 < U < 500 75 < U < 750 120 < U < 750 Transformatoren Inleiding Naast voedingen voor ICT-apparatuur, maken steeds meer en meer apparaten zoals de verlichting, de belinstallatie, stuurkringen, signalisatietoestellen gebruik van spanningen lager

Nadere informatie

Laden van elektrische wagens. Oktober 2015

Laden van elektrische wagens. Oktober 2015 Laden van elektrische wagens Oktober 2015 Dit is een uitgave van Tecnolec Marlylaan 15/8 1120 Brussel info@volta-org.be www.tecnolec.be Volta 2015 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

Betrouwbaar en veilig overal in huis energie beschikbaar. Uw vision groepenverdeler van Hager

Betrouwbaar en veilig overal in huis energie beschikbaar. Uw vision groepenverdeler van Hager Betrouwbaar en veilig overal in huis energie beschikbaar Uw vision groepenverdeler van Hager De groepenverdeler in uw meterkast Beste bewoner, Uw Hager-groepenverdeler zorgt dat u op veilige wijze stroom

Nadere informatie

Elektriciteit. Hoofdstuk 2

Elektriciteit. Hoofdstuk 2 Elektriciteit Hoofdstuk 2 (het blijft spannend) Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden

Nadere informatie

Inleiding. Veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties in voertuigen 18 augustus 2009. 230Vac installaties in voertuigen

Inleiding. Veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties in voertuigen 18 augustus 2009. 230Vac installaties in voertuigen Inleiding 230Vac installaties in voertuigen Het ontwerpen en installeren van 230Vac installaties in voertuigen is op het eerste gezicht een simpele uitdaging, omdat de installatie een zeer geringe omvang

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 7 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10

Nadere informatie

Zelfbouw & veiligheid

Zelfbouw & veiligheid Zelfbouw & veiligheid (bron: NEN3544 Elektronische en aanverwante toestellen met netvoeding voor huishoudelijk en soortgelijk algemeen gebruik - veiligheidseisen.) De eisen ten aanzien van de veiligheid

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 1 tijdvak 1 maandag 24 mei 13.30-15.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst.

Nadere informatie

hoofdstuk 1 Elektriciteit.

hoofdstuk 1 Elektriciteit. hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op elektrische lading die stroomt. We kennen twee soorten lading:

Nadere informatie

POLITIEVERORDENING. Addendum Veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van occasionele installaties voorzien van een fotovoltaïsche zonne-energiesysteem

POLITIEVERORDENING. Addendum Veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van occasionele installaties voorzien van een fotovoltaïsche zonne-energiesysteem POLITIEVERORDENING Addendum Veiligheidsmaatregelen bij het gebruik van occasionele installaties voorzien van een fotovoltaïsche zonne-energiesysteem Deel 1:Toepassingsgebied Onderhavig addendum aan de

Nadere informatie

2015 Eaton. All Rights Reserved.

2015 Eaton. All Rights Reserved. 1 Wijzigingen NEN 1010 editie 2015 Bron: Bouwbedrijf Berghege Woningbouw met een knipoog naar utiliteit 2 NEN 1010: 2015 Ruim 100 pagina s meer dan de vorige editie Nieuw onderwerpen Verlichting Laadpalen

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 : Het driefasennet

Hoofdstuk 3 : Het driefasennet Hoofdstuk 3 : Het driefasennet Algemeen In de lessen praktijk of laboratorium heb je waarschijnlijk de aansluitklemmen van een driefasennet opgemerkt. Je kan alzo 4 klemmen onderscheiden waarvan er 3 dezelfde

Nadere informatie

1.8 Veiligheid. 1.8.1 Zekeringen

1.8 Veiligheid. 1.8.1 Zekeringen 1.8 Veiligheid 1.8.1 Zekeringen Fig. 25 Zekeringen Een smeltveiligheid beschermt de bedrading van elektrische installaties tegen schade door te hoge elektrische stromen. Smeltveiligheden komen voor in

Nadere informatie

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen.

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen. 2 ELEKTRICITEITSLEER 2.1. Inleiding Je hebt al geleerd dat elektriciteit kan worden opgewekt door allerlei energievormen om te zetten in elektrische energie. Maar hoe kan elektriciteit ontstaan? En waarom

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2003

Examenopgaven VMBO-BB 2003 Examenopgaven VMBO-BB 2003 tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-15.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Het gebruik van de formulelijst is

Nadere informatie

VEILIGHEIDSREGLEMENT BRUSSELS EXPO ELEKTRICITEIT VOORSCHRIFTEN INZAKE DE VEILIGHEID VAN DE ELEKTRISCHE INSTALLATIE VAN STANDS OP BEURZEN

VEILIGHEIDSREGLEMENT BRUSSELS EXPO ELEKTRICITEIT VOORSCHRIFTEN INZAKE DE VEILIGHEID VAN DE ELEKTRISCHE INSTALLATIE VAN STANDS OP BEURZEN VEILIGHEIDSREGLEMENT BRUSSELS EXPO ELEKTRICITEIT VOORSCHRIFTEN INZAKE DE VEILIGHEID VAN DE ELEKTRISCHE INSTALLATIE VAN STANDS OP BEURZEN 4.1 INLEIDING Deze voorschriften werden opgesteld met het doel:

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Opgaven elektrische installaties

Opgaven elektrische installaties Opgaven elektrische installaties 1a 1b Met voorschriften van welke instanties dient rekening te worden gehouden bij de elektriciteitsaansluiting op de bouwplaats? Van welke factoren is het gevraagde vermogen

Nadere informatie

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l Opgave 1 Een kompasnaald staat horizontaal opgesteld en geeft de richting aan van de horizontale r component Bh van de magnetische veldsterkte van het aardmagnetische veld. Een spoel wordt r evenwijdig

Nadere informatie

Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit

Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit 1. Gelijkstroomkringen (DC) De verschillende elektrische grootheden bij gelijkstroom zijn: Elektrische spanning (volt) definitie: verschillend potentiaal

Nadere informatie

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul.

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul. Hfd 3 Stroomkringen Enkele begrippen: Richting van de stroom: Stroom loopt van de plus naar de min pool Richting van de elektronen: De elektronen stromen van de min naar de plus. Geleiders en isolatoren

Nadere informatie

De elektrische stroomkring

De elektrische stroomkring EDUGO De elektrische stroomkring Naam: Klas + nr: EDUGO campus DE BRUG AUTHENTIEKE EERSTEGRAADSSCHOOL Schooljaar www.edugo.be Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 1.1 Waarom leren we over de elektrische stroomkring?...

Nadere informatie

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld!

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! (On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! De verantwoordelijkheid voor een voldoende kwaliteit van de spanning en de stroom is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van netbeheerders, fabrikanten en

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Magneetschakelaars: technische eigenschappen

Magneetschakelaars: technische eigenschappen Magneetschakelaars: technische eigenschappen Elektrische eigenschappen omschrijving modulaire magneetschakelaars voor DIN-rail montage hulpcontact norm IEC 61095 type Magn.schak Magneetschakelaar handbediening

Nadere informatie

ELEKTRICITEITSKEURING

ELEKTRICITEITSKEURING ELEKTRICITEITSKEURING 1. Wat is een elektriciteitskeuring? Residentiële elektrische installaties dienen regelmatig te worden gekeurd, waarbij wordt gecontroleerd of aan de regels, opgelegd door het AREI,

Nadere informatie

5 Elektriciteit. 5.1 Elektriciteit om je heen

5 Elektriciteit. 5.1 Elektriciteit om je heen 5 Elektriciteit 5.1 Elektriciteit om je heen 2 Overeenkomst: beide leveren elektriciteit. Verschil: stopcontact levert een hoge spanning en een batterij levert een lage spanning 3 spanningsbron volt penlight

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit. OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit. OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: Elektrische arbeid bij hoogspanning Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 6 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10 Theorie :.../10

Nadere informatie

Technologie 3. Elektrische en elektronische begrippen. Opleiding Pop en Media Peet Ferwerda, januari 2002

Technologie 3. Elektrische en elektronische begrippen. Opleiding Pop en Media Peet Ferwerda, januari 2002 Technologie 3 Elektrische en elektronische begrippen Snoeren, kabels (en problemen) Verschillende pluggen en kabels, symmetrisch en a-symmetrisch, fantoomspanning, solderen en repareren, aardlussen, contacten.

Nadere informatie

Elektrische energie en elektrisch vermogen

Elektrische energie en elektrisch vermogen Elektrische energie en elektrisch vermogen Grootheid Symbool Eenheid Lading Q C: Coulomb Spanning U V: Volt Stroomsterkte I A: Ampère Energie E J: Joule Weerstand R Ω: Ohm Spanning: noodzakelijk om lading

Nadere informatie

hoofdstuk 1 Elektriciteit.

hoofdstuk 1 Elektriciteit. spanning 2007-2008 hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op van elektrische lading die stroomt. We kennen

Nadere informatie

Diktaat Spanning en Stroom

Diktaat Spanning en Stroom Diktaat Spanning en Stroom hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op elektrische lading die stroomt.

Nadere informatie

TECHNISCH BUREAU VERBRUGGHEN VADEMECUM ELEKTRICITEIT SCHAKELAARS. Artikel. A.R.E.I. 250.01 Algemeen

TECHNISCH BUREAU VERBRUGGHEN VADEMECUM ELEKTRICITEIT SCHAKELAARS. Artikel. A.R.E.I. 250.01 Algemeen SCHAKELAARS 250.01 Algemeen Schakelaars en andere bedieningstoestellen moeten conform de desbetreffende door de Koning zijn, of overeenkomen met bepalingen die een gelijkwaardig veiligheidsniveau bieden.

Nadere informatie

ACA vzw Erkend controle organisme Huishoudelijke installaties

ACA vzw Erkend controle organisme Huishoudelijke installaties 112000765 VERSLAG VAN EEN GELIJKVORMIGHEIDSONDERZOEK ENOF CONTROLEBEZOEK VAN EEN HUISHOUDELIJKE ELEKTRISCHE INSTALLATIE Plaats van het onderzoek: Eigendom van: Opdrachtgever: Type lokalen: EAN-code installatie:

Nadere informatie

Hoe werkt uw elektrische installatie en rookmeldsysteem?

Hoe werkt uw elektrische installatie en rookmeldsysteem? Hoe werkt uw elektrische installatie en rookmeldsysteem? hèt installatieteam Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Uw elektrische installatie in het kort 3 2. Werkzaamheden die niet onder de garantie vallen

Nadere informatie

Elektronische transformatoren Gebruiksaanwijzing

Elektronische transformatoren Gebruiksaanwijzing voor laagvolt-halogeenlamoen 10-40 W transformator 20-105 W transformator 20-105 W transformator 20-150 W transformator 50-200 W transformator Art. nr.: 0367 00 / 0493 57 Art. nr.: 0366 00 / 0493 58 Art.

Nadere informatie

Certificaat B-VCA. Deel 3 van 3

Certificaat B-VCA. Deel 3 van 3 Certificaat B-VCA Deel 3 van 3 Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Daphne Ariaens Inhoudelijke redactie: Jurrijn Olie van Soliede opleidingen Titel:

Nadere informatie

FVV 4.9.: Datum : 25.11.11 VOORZORGEN TEGEN ELEKTROKUTIE- EN Revisie : 4 VERBRANDINGSGEVAAR DOOR ELEKTRICITEIT. Blz. : 1 van 7

FVV 4.9.: Datum : 25.11.11 VOORZORGEN TEGEN ELEKTROKUTIE- EN Revisie : 4 VERBRANDINGSGEVAAR DOOR ELEKTRICITEIT. Blz. : 1 van 7 VERBRANDINGSGEVAAR DOOR ELEKTRICITEIT. Blz. : 1 van 7 1 ONDERWERP Voorzorgen tegen elektrocutiegevaar en tegen verbrandingsgevaar door elektriciteit. Voorzorgen te nemen bij het betreden van besloten ruimten.

Nadere informatie

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010 Maart 2013-1(gewijzigd augustus 2014) Intech E&I van januari 2013 Rubriek Technische vragen TN- of TT-stelsel In Intech E&I van januari 2013 zijn in de rubriek Technische vragen vragen behandeld over de

Nadere informatie

ZX ronde van 10 april 2011

ZX ronde van 10 april 2011 ZX ronde van 10 april 2011 Transformatoren Vandaag een verhaaltje over de transformator geen speciale transformator maar gewoon een doorsnee voedingstransformator met een gelamelleerde kern. De werking

Nadere informatie

Impedantie V I V R R Z R

Impedantie V I V R R Z R Impedantie Impedantie (Z) betekent: wisselstroom-weerstand. De eenheid is (met als gelijkstroom-weerstand) Ohm. De weerstand geeft aan hoe goed de stroom wordt tegengehouden. We kennen de formules I R

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

Elektriciteit in onze Volvo s

Elektriciteit in onze Volvo s in onze Volvo s Een zegen als het werkt, een ramp als.. 1 Doel van deze avond Uitleg: Wat is elektriciteit Een klein stukje theorie Een aantal praktijkvoorbeeldjes Oorzaken van elektrische storingen Oplossen

Nadere informatie

Fiche 1 (Observatie): Definities

Fiche 1 (Observatie): Definities Fiche 1 (Observatie): Definities 1. Inleiding Om de begrippen over elektriciteit op een eenvoudige manier te definiëren en te verklaren, wordt hieronder een analogie gemaakt met de afvoer van water in

Nadere informatie

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator Alternator In dit hoofdstuk zal ik het vooral hebben over de functie is van de alternator in de wagen. En hoe het basisprincipe is van deze generator. 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator

Nadere informatie