Bereiken en Verleiden: Netwerkbijeenkomst Sociale Marketing

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bereiken en Verleiden: Netwerkbijeenkomst Sociale Marketing"

Transcriptie

1 Bereiken en Verleiden: Netwerkbijeenkomst Sociale Marketing Verslag netwerkbijeenkomst Sociale Marketing 6 juni 2013 locatie De Observant te Amersfoort Op donderdag 6 juni 2013 vond de derde en laatste bijeenkomst Sociale Marketing plaats in Amersfoort. Dit verslag geeft een impressie van de dag. Inleiding Marian Sturkenboom, werkzaam bij RIVM Centrum Gezond Leven heet iedereen welkom en licht het doel van de bijeenkomst toe. Daarnaast stipt ze kort het Nationaal Preventie Programma aan. Vervolgens geeft Julie Huibregtsen een inleiding op Sociale Marketing. Zij legt uit wat Sociale Marketing is aan de hand van een aantal praktijkvoorbeelden. Sociale Marketing is geen commerciële marketing, social media of social advertising. Sociale Marketing is een combinatie van gedragstheorieën en marketingprincipes en zet je in voor gedragsverandering in het sociale domein. Ze geeft als voorbeeld de olifantenpaadjes. Dat zijn typische paadjes overal in het land die ontstaan door de manier van lopen van mensen. Ze gebruiken dan niet de vooraf bedachte wegen, maar gaan bijvoorbeeld dwars door een grasveldje om sneller op de plaats van bestemming te komen. Je kunt als ontwerper ook het loopgedrag vóór de aanleg bestuderen en dan pas je ontwerp maken. Op zoek gaan naar de olifantenpaadjes is wat Sociale Marketing doet, dus je vooraf verdiepen in de gedragingen en gedachtengangen van je doelgroep, voordat je iets ontwerpt en aanbiedt. Vervolgens schets Julie een voorbeeld over de campagne ontbijten op school. De primaire opdracht hierbij was de schoolprestaties verbeteren door kinderen te laten ontbijten. Omdat niet iedere leerling s-morgens thuis ontbijt werd er op school een lekker en gezond ontbijt georganiseerd. Het project werd samen met leerlingen opgezet en er werd een mooi ontbijtlokaal ingericht. Uiteindelijk bleven de leerlingen toch weg. Het project bleek dus niet zo succesvol als verwacht. Men gingen in gesprek met de leerlingen om te onderzoeken waar dat aan lag. Na observerend onderzoek (rondlopen op het schoolplein) bleek dat veel leerlingen op het schoolplein muziek aan het luisteren of uitwisselen waren. Muziek had dus hun interesse. Uit de gesprekken met de leerlingen bleek daarnaast dat ze het ontbijtlokaal niet ingingen uit schaamte of omdat ze hun ouders niet in wilden afvallen ( op school ontbijten laat zien dat je ouders niet goed voor je zorgen) Deze informatie zette de school aan om van het Versie: Def Status: definitief Pagina 1 van 6

2 lokaal een aantrekkelijke muziekruimte te maken. Uiteraard stonden daar ook schalen met belegde broodjes, die nu wel werden opgegeten. Na deze voorbeelden werden de 8 elementen van Sociale Marketing behandeld. 1. Focus op consument 2. Focus op gedrag 3. Gedragstheorieën 4. Diep inzicht 5. Uitwisseling/ruil 6. Concurrentie 7. Segmentatie 8. Mix van methodes. Sociale Marketing is de specifieke toepassing van marketing concepten, naast Gedragstheorieën t.b.v. specifieke gedragsverandering, relevant voor een sociale opgave. Sociale Marketing is verder kijken dan jouw blikveld. Breed luisteren en oprechte nieuwsgierigheid. Bekijk het vanuit het perspectief van je doelgroep. Wat is in hun ogen waardevol? Tot slot worden ook nog een aantal andere voorbeelden van Sociale Marketing kort toegelicht. Bij de BOB campagne was de essentie, de legitimatie om niet de sukkel te zijn die alleen spa blauw drinkt, maar de held die zorgt dat je vrienden veilig thuis komen. Een filmpje over het stimuleren van metroreizigers om vaker de trap te nemen dan de roltrap laat zien dat plezier een succesvolle factor kan zijn. De trap bij de metro zag er uit als een piano. Wanneer mensen er op liepen klonk er muziek. De muziek maakte het voor de mensen aantrekkelijker om de trap te nemen in plaats van de roltrap. Bovendien is voor iedereen duidelijk welk gedrag je eigenlijk van je doelgroep vraagt Discussie Na de presentatie volgde er een kort interview over Sociale Marketing door Marian Sturkenboom met Julie Huibregtsen en Josien Felix (GGD Midden Nederland). Marian vraagt aan Julie en Josien wat de kern van Sociale Marketing is. Josien Felix stelt het volgende: Binnen de gezondheidsbevordering heb je snel te maken met dat opgeheven vingertje, betuttelend. Nu kunnen we daar los van raken via Sociale Marketing. Met de inzichten vanuit de doelgroep kunnen we doorpakken om projecten ook leuk te maken voor de burgers in de gemeente. Met het B-Slim project zijn we echt in gesprek gegaan met de doelgroep. Je krijgt hierdoor veel waardevolle informatie. Deze informatie hebben we door vertaald naar leuke aantrekkelijke activiteiten. Je vergroot de zichtbaarheid. Men praat erover en steeds meer samenwerkingspartners willen aanhaken. Iemand uit de zaal vraagt zich af hoe je omgaat met personen die negatief zijn ten aanzien van nieuwe initiatieven. Ze geeft aan dat zij graag met scholen aan de slag wil gaan. Een directeur vindt dergelijke gezondheidsprojecten wel belangrijk maar wil zijn docenten niet lastig vallen omdat die druk zijn. Josien vertelt dat het om de juiste timing gaat: Kijk wat ze weerhoudt en zoek naar werkbare alternatieven. Probeer drempels weg te halen en faciliteer. Probeer met goede voorbeelden anderen enthousiast te maken. Een ander persoon uit de zaal vraagt of bepaalde regelgeving ook een vorm van Sociale Marketing is, omdat positieve aanpakken niet altijd effect hebben. Regelgeving is geen vorm van Sociale Marketing, maar kan uiteraard heel effectief zijn. Het is een kwestie van de juiste keuzes maken. Sociale Marketing is niet altijd de oplossing. Soms is regelgeving nodig. Julie en Josien geven het publiek nog enkele tips mee: Pagina 2 van 6

3 Neem je management mee in het Sociale Marketing traject Sociale Marketing is je dagelijks werk net iets anders doen Gewoon doen Begin klein Na de inleiding gaan deelnemers uiteen in drie verschillende workshops. Hieronder wordt kort verslag gedaan van deze workshops. Workshopronde Workshop B.Slim Josien Felix, professional publieke gezondheid, GGD Midden-Nederland B.Slim is een preventieprogramma om overgewicht bij kinderen te voorkomen. Hiervoor is geen compleet Sociale Marketing strategie uitgewerkt, maar wel Sociale Marketing elementen gebruikt om het programma te versterken. Aan de hand van vijf tips presenteerde Josien de stappen die in de gemeente Amersfoort zijn genomen om te komen tot een succesvolle campagne. 1. Ogen en oren openhouden Input vanuit de wijk en aansluiten bij wat er in de wijken leeft en speelt staat voorop. De eerste stap is daarom het raadplegen van sleutelfiguren en in gesprek gaan met ouders. Projectleden zijn begonnen met een aandachtswijk in Amersfoort. Inmiddels loopt het project in vier aandachtswijken. Allereerst werden gesprekken gevoerd met intermediairs en werd er aansluiting gezocht bij wat er in de wijk speelde. Daarnaast werd er gekeken naar welke slimme verbindingen gelegd kunnen worden en welke partners er zijn om mee samen te werken. Tegelijkertijd werden er gesprekken gevoerd met de ouders zelf. Deze gesprekken verschilden per wijk. Zo werd er in de eerste wijk een buurtontbijt georganiseerd, terwijl dit voor de vierde wijk niet succesvol bleek. Dus werd er voor deze wijk een andere vorm gekozen. Belangrijk is om bij bestaande activiteiten aan te sluiten. 2. Maak het leuk Leuke projecten maken het makkelijker om het gewenste resultaat te halen. Sinds vijf jaar richt de gemeente zich ook op het voortgezet onderwijs. Sinds dit jaar wordt er samengewerkt met Stichting Marathon Amersfoort met als gezamenlijke doel: meer middelbare scholieren mee laten doen aan de 5K schoolchallenge in Amersfoort: een scholencompetitie waarbij leerlingen 5 kilometer lopen en waarbij vooraf loopclinics op scholen gegeven worden. Voor deelname was een prijs cruciaal om leerlingen over te halen deel te nemen. Dus denk goed na over waar je jongeren mee kunt triggeren: muziek, daarom is gekozen voor een DJ voor een schoolfeest. En met succes: dit jaar hebben 300 jongeren meegedaan, vorig jaar waren dit er maar 50. Om nog beter aan te sluiten bij de doelgroep, is bij B.Slim gebruik gemaakt van het FCB-grid (Vaughn, 1980). Dit model bestaat uit vier kwadranten. Bij de doelgroep van B.Slim gaat het om mensen met een lage SES en/of een allochtone achtergrond. Deze doelgroep heeft doorgaans een lage betrokkenheid en gezondheid is voor hen eerder een emotioneel dan een rationeel iets. Hiermee komt gezondheid voor hen in het kwadrant rechtsonder in het FCB-grid. De strategie die hier het beste bij past is het doen van prettige, leuke activiteiten. Door de doelgroep op deze manier te benaderen: eerst een gezonde activiteit doen (do), dan ervaren (feel) hoe het is om gezond bezig te zijn, door het te doen en te ervaren zullen ze er van leren (learn) en komen tot gedragsverandering. In veel B.Slim activiteiten wordt het principe toegepast dat de doelgroep moet ervaren dat gezond bezig zijn leuk is. Een voorbeeld hiervan zijn workshops gezonde hapjes maken voor moeders. Pagina 3 van 6

4 3. Rolmodellen inzetten Het gebruik van rolmodellen kan een goede bijdrage leveren. Voor het B-Slim project is gebruik gemaakt van een aantal rolmodellen, zogenaamde local heroes. De eerste local hero voor B.Slim is Brahim Darri, voetballer bij Vitesse en afkomstig uit Amersfoort. Deze jongen komt uit de wijk waar B.Slim werd geïmplementeerd. Hij is voetballer en aanstormend talent. Hierdoor heeft hij bepaalde aanzien in de wijk en wordt er door jongeren tegen hem opgekeken. Zij kunnen zich makkelijker identificeren met iemand uit hun eigen wijk, dan een voetbalster die verder van hen af staat. In een filmpje laat Brahim zien hoe belangrijk bewegen is, en dat het ook leuk kan zijn. 4. Boodschap simpel houden en visualiseren Laat het rolmodel de boodschap vertellen; houd dit simpel en visualiseer dit zoveel mogelijk. Voor het logo van B-slim is hulp gevraagd aan een communicatiebureau. De icoontjes en het logo komen zoveel mogelijk terug zodat het ook herkend wordt. Het wordt een merk. Naast een logo is er ook een filmpje gemaakt over B.Slim op school. Gezondheid wordt hier door iedereen gepromoot (directie, docenten, kinderen, ouders); zij vertellen de boodschap. Zo hopen we andere scholen te enthousiasmeren. 5. Private partijen betrekken Private partijen zoals FrieslandCampina zijn interessante samenwerkingspartners. Niet alleen financieel gezien, maar ook vanwege hun marketingkennis. Ook aansprekende personen kunnen bepaalde doelgroepen aanspreken, zoals rappers. FrieslandCampina maakte samen met een rapper uit de school van Ali B een MelkRap en ging daarmee langs scholen (als onderdeel van B.Slim). Dit jaar staat de avondvierdaagse centraal. Tijdens de avondvierdaagse wordt teveel gesnoept door kinderen. Daarom is bedacht om de sociale norm proberen te beïnvloeden, zodat meer ouders zich hierover gaan opwinden. Dit wordt bijvoorbeeld gedaan via facebook. Ouders worden opgeroepen om op de laatste dag een gezonde snoepketting te maken en hier een foto van te maken en te uploaden. De mooiste gezondste versiering ontvangt een prijs. Vragen van deelnemers - Hoe meet je het effect van social marketing? We meten niet specifiek het effect van social marketing, Wel proberen we de resultaten van B.Slim goed zichtbaar te maken. Op basis van de monitorcijfers van de JGZ hopen we tezijnertijd iets te kunnen zeggen over het effect op het niveau van overgewicht. - Hoe belangrijk is het om er een lokaal verhaal van te maken? We zochten bewust iemand uit de stad en liefst uit de wijk zelf. Hiermee sluiten we goed bij de wijk aan. Landelijke interventies worden binnen B.Slim wel gebruikt (denk aan bijvoorbeeld Lekker fit!), maar worden wel op maat gemaakt. Segmentatie speelt hierbij een grote rol dus. - Is er in de wijken ook met de kinderen zelf gesproken of alleen de ouders? Er is alleen met de ouders gesproken. Achteraf werd wel met de kinderen gesproken over hun bevindingen. - Zijn er ook rolmodellen voor ouders? We hebben nog geen rolmodellen voor ouders. Goed idee om hierover na te gaan denken. Workshop Happy Drinks Lex Lemmers, Trimbos instituut Happy Drinks zijn alcoholvrije cocktails met een kick. Hiermee wordt jongeren een interessant alternatief geboden voor alcohol. Het is onderdeel van een brede aanpak van Pagina 4 van 6

5 alcohol. Happy Drinks is een samenwerking tussen Trimbos en Pierre Wind. Met dit project wordt samenwerking gezocht tussen gemeente en horeca via: sociale marketing nudging Happy Drinks zijn eerst tijdens de BOB campagne ingezet. Na de succesvolle campagne kwamen er direct vragen: kan dit ook op feesten worden ingezet? Alcoholaanbod In café s en op festivals bestaat het dominante aanbod uit alcohol, terwijl peilingen onder jongeren aangeven dat de meerderheid helemaal niet zo gebrand is op teveel alcoholgebruik of coma zuipen. Als de jeugd iets anders wil drinken wordt het hen niet gemakkelijk of aantrekkelijk gemaakt. Theoretisch perspectief De aanpak voor Happy Drinks is deels gebaseerd op nudging. Dit houdt in dat je de keuze voor alcoholvrij een zetje geeft. Een voorbeeld hiervan is La Place, waar je direct bij binnenkomst de lekkere smoothies en sapjes in het oog krijgt. Dus het gezonde aanbod staat vooraan. Aansluiten bij de doelgroep Happy Drinks bestaan uit verschillende cocktails met aansprekende namen. De drankjes en hun namen sluiten helemaal aan bij de behoeften van de doelgroep. Door de ingrediënten en de combinatie hiervan geven de drankjes soms een verrassende smaaksensatie. Een van de workshopdeelnemers vraagt of het mogelijk is om Happy Drinks ook in lokale kroegen te implementeren? Veel jongeren drinken zich namelijk eerst in in de kroegen, voordat ze naar de grotere uitgaanscentra gaan. Lex laat weten dat het lastig is om dit rechtstreeks te doen. Wel is Happy Drinks nu onderdeel van het vakonderwijs. Op de scholen leren toekomstige horecawerkers de drankjes te maken. Happy Drinks heeft ook aangehaakt bij een bedieningswedstrijd, waarbij het eerste drankje alcoholvrij moest zijn. Lex schetst een voorbeeld over een dergelijk initiatief. De gemeente Utrecht wil Happy Drinks in de horeca op de kaart. Samen met het horeca vakonderwijs nemen wij de mogelijkheden door. Zij zetten dit weer uit bij hun leerbedrijven (waar de studenten stage lopen). Zo heeft de hotelketen Van der Valk dit concept opgepakt, omdat het voor hen ook nog eens bedrijfseconomisch aantrekkelijk was. Studenten faciliteren op de Live Cooking Avonden. Op deze avonden is het all-in en wordt er veel gedronken. Nu worden er Happy Drinks aangeboden en sterke drank staat niet meer op de kaart. Een deelnemer vraagt hoe het zit met het percentage koolhydraten in de drankjes: er zit geen alcohol in, maar wel andere vette ingrediënten. Naast de gangbare Happy Drinks, wordt er nu ook gekeken naar echt gezonde drankjes, die dus minder gezoet zijn. Momenteel wordt dit opgezet in samenwerking met het Voedingscentrum en the Greenery. The Greenery heeft een wedstrijd uitgeschreven en betaalt de actie. De beste drankjes komen op het assortiment. Pagina 5 van 6

6 Handboek voor implementatie Happy Drinks Voor de implementatie van Happy Drinks is een handboek geschreven, zodat andere partijen zoals de GGD-en het concept van Happy Drinks kan organiseren en implementeren. Een aantal organisaties doet dit al, alleen wordt het anders genoemd, bijvoorbeeld SmarConnection. Verder heeft het Trimbos de GGD-en allemaal een barretje gegeven. En de evenementencrew kan ingehuurd worden via Trimbos. Workshop Water uit de kraan Rachida Abdellaoui, campagneleider Water uit de kraan, gemeente Amsterdam Het Project Water uit de kraan is een initiatief van de gemeente Amsterdam, Dienst maatschappelijke ontwikkeling, en een onderdeel van het Programma Amsterdamse aanpak gezond gewicht. Een aantal trainees kreeg de opdracht om iets te gaan doen met obesitas. Veel kinderen in bepaalde delen van Amsterdam hebben overgewicht. Deze groep van jonge trainees wilde afstappen van de traditie om een adviesrapport te schrijven. In plaats daarvan gingen ze concreet aan de slag in de stadsdelen. Gedragsverandering Het doel van dit project was niet zozeer een gedragsverandering bewerkstelligen als wel de kinderen bereiken. Voor dit project is de hulp ingeroepen van onder andere een begeleider van een buurthuis die al meerdere activiteiten op gezondheidsgebied heeft georganiseerd. Rolmodellen Belangrijke elementen in het project was de inzet van rolmodellen en het aangaan van een open gesprek. Bij rolmodellen kun je denken aan een broer of een rapper. Probeer de rolmodellen zo bereikbaar mogelijk te houden. Een beroemde voetballer zal minder raken aan de beleefwereld van de kinderen uit de Amsterdamse stadsdelen. Verder is het belangrijk niet te praten over obesitas, want dat spreekt de jongeren niet aan. Met een open gesprek op gelijkwaardig niveau en de jongeren serieus nemen bereik je veel meer. Een valkuil kan zijn dat je segmenteert op bestaande waarden en normen. Ga er niet bij voorbaat van uit dat Ali B iedere Marokkaanse jongere zal aanspreken. Zoek personen die dichter staan bij de groep, zoals een sociaal werker met aanzien uit hetzelfde stadsdeel. Filmpjes Voor het project zijn onder andere twee filmpjes gemaakt over het drinken van water uit de kraan. Deze filmpjes zijn niet alleen gemaakt voor jongeren maar ook dóór de jongeren uit het stadsdeel. De projectgroep heeft niet gestuurd, maar de kinderen de inhoud zelf laten bedenken. Belangrijk hierbij was aanhaken bij bestaande initiatieven en de leefwereld van de doelgroep. In de wijk bleken jongeren geregeld samen te komen om raps en muziek te maken. Hier is slim op ingespeeld door de jongeren aan te bieden om een rap te maken over water. De focus werd niet gelegd op water en overgewicht. De boodschap was: water drinken is cool. De effecten van dit project zijn nog niet gemeten. De drie campagne maanden zijn vooral bedoeld om te exploreren. De projectleden zijn bezig met het verzamelen en evalueren van het succes en de resultaten. Pagina 6 van 6

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies A. van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl KvK Utrecht 30276683 T 030 274 91 11

Nadere informatie

Sociale Marketing. Marketing van gedrag & infectieziekten. De Overdracht & Hygiëne Bilthoven 17 mei 2013

Sociale Marketing. Marketing van gedrag & infectieziekten. De Overdracht & Hygiëne Bilthoven 17 mei 2013 Sociale Marketing Marketing van gedrag & infectieziekten De Overdracht & Hygiëne Bilthoven 17 mei 2013 HUIBREGTSEN TRAINING & ADVIES SOCIALE MARKETING Waarde van Sociale Marketing; Julie Huibregtsen 2

Nadere informatie

NIMA ZORGMARKETING CONGRES 6 maart 2014. Evelyne Meynen Schuttelaar & Partners

NIMA ZORGMARKETING CONGRES 6 maart 2014. Evelyne Meynen Schuttelaar & Partners NIMA ZORGMARKETING CONGRES 6 maart 2014 Evelyne Meynen Schuttelaar & Partners JONGEREN OP GEZOND GEWICHT (JOGG) 2 Overgewicht grootste kostenpost zorg (Mc Kinsey, feb 2011) Overgewicht in NL: 1:7 jongens,

Nadere informatie

Verslag netwerkbijeenkomst Sociale Marketing 28 mei 2013 in Den Bosch

Verslag netwerkbijeenkomst Sociale Marketing 28 mei 2013 in Den Bosch Bereiken en Verleiden: Netwerkbijeenkomst Sociale Marketing Verslag netwerkbijeenkomst Sociale Marketing 28 mei 2013 in Den Bosch De Verkade Fabriek in Den Bosch was de perfecte locatie op de zonnige middag

Nadere informatie

Op de fiets naar school

Op de fiets naar school In beweging Voorlichting over calorieën of aansporingen tot meer beweging zijn niet genoeg in de strijd tegen overgewicht. Wat beter helpt is een wijkgerichte aanpak om het bewoners zo gemakkelijk mogelijk

Nadere informatie

Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen.

Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen. Februari 2013 Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen. In Rotterdam heeft een kwart van de basisschoolkinderen overgewicht, met alle gezondheidsrisico

Nadere informatie

Peiling naar het lokale gezondheidsbeleid JURYRAPPORT

Peiling naar het lokale gezondheidsbeleid JURYRAPPORT Peiling naar het lokale gezondheidsbeleid JURYRAPPORT Welke gemeente in Nederland heeft het beste gezondheidsbeleid? September - November 2013 Inleiding In het kader van het Nationaal Voedingsdebat is

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING Als kinderen naar het voortgezet

Nadere informatie

Proeftuin Ketenaanpak overgewicht bij kinderen. Marian Sijben, projectmanager proeftuin

Proeftuin Ketenaanpak overgewicht bij kinderen. Marian Sijben, projectmanager proeftuin Proeftuin Ketenaanpak overgewicht bij kinderen Marian Sijben, projectmanager proeftuin 1 De voorbereiding bij Rob en Mariëlle 13 april: Presentatie in het huisartsenoverleg (HAGRO) 14 april: Beschikbaar

Nadere informatie

De brug tussen zorg, sport en bewegen. Hans Arends Donderdag 21 september 2012

De brug tussen zorg, sport en bewegen. Hans Arends Donderdag 21 september 2012 De brug tussen zorg, sport en bewegen Hans Arends Donderdag 21 september 2012 Samenwerking tussen sport en zorg in de Sportimpuls Big Move, Start2run, Bewegen op Recept en BeweegKuur zijn goede voorbeelden

Nadere informatie

Bereiken en Verleiden: Netwerkbijeenkomst Sociale Marketing

Bereiken en Verleiden: Netwerkbijeenkomst Sociale Marketing Bereiken en Verleiden: Netwerkbijeenkomst Sociale Marketing Verslag netwerkbijeenkomst Sociale Marketing 18 april 2013 locatie Engels te Rotterdam Deze eerste netwerkbijeenkomst Sociale Marketing is op

Nadere informatie

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Het Bruggenbouwers project wordt in de Zweedse stad Linköping aangeboden en is één van de succesvolle onderdelen van een groter project in die regio. Dit project is opgezet

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. peiling Leids JongerenPanel. Colofon. Serie Statistiek 2011 / 17

Jongeren en alcohol. peiling Leids JongerenPanel. Colofon. Serie Statistiek 2011 / 17 Jongeren en alcohol peiling Leids JongerenPanel Colofon Serie Statistiek 2011 / 17 Gemeente Leiden Afdeling Strategie en Onderzoek, BOA Sociaal en Economisch Beleid, SEB Postbus 9100, 2300 PC Leiden E-mail:

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer?

Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer? Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer? In deze kennissessie vertelden Lisette de Wildt van DTV en Kim Ruijs van XTNT over hun verkeerseducatie projecten om

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

Normen en Nudges De zachte kant van lokaal alcoholbeleid

Normen en Nudges De zachte kant van lokaal alcoholbeleid Improving Mental Health by Sharing Knowledge Normen en Nudges De zachte kant van lokaal alcoholbeleid Lex Lemmers Symposium Preventie- en handhavingsplannen alcohol Utrecht, 1 april 2015 Inhoud Alcoholgebruik:

Nadere informatie

Workshop: VOORt methodiek en alcoholmatigingprojecten

Workshop: VOORt methodiek en alcoholmatigingprojecten Workshop: VOORt methodiek en alcoholmatigingprojecten A. van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl KvK Utrecht 30276683 T 030 274 91 11 F 030 274 29 71 info@rivm.nl

Nadere informatie

SLOT #JEUGDIMPULS. Impressie eindconferentie, 27 nov 2014, Utrecht

SLOT #JEUGDIMPULS. Impressie eindconferentie, 27 nov 2014, Utrecht SLOT #JEUGDIMPULS Impressie eindconferentie, 27 nov 2014, Utrecht Binnen het programma #Jeugdimpuls gaf het RIVM Centrum Gezond Leven de afgelopen jaren, samen met veel partners en met jongeren, een stevige

Nadere informatie

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente In de digitale Handreiking Gezonde Gemeente op Loketgezondleven.nl

Nadere informatie

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS Lesbrief Naam Groep Naam ontwerpteam Iedereen aan tafel Bij jullie thuis staat vast een tafel in de woon- of eetkamer. Ook hebben jullie vast stoelen, bestek en servies. Allemaal

Nadere informatie

Infrastructuur van de Gezonde Wijk Samen Zelfzorg 11 december 2015

Infrastructuur van de Gezonde Wijk Samen Zelfzorg 11 december 2015 Infrastructuur van de Gezonde Wijk Samen Zelfzorg 11 december 2015 GezondNL Anja van der Aa, directeur GezondNL Karolien van den Brekel, huisarts Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra Website: www.gezondnl.nl

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

Scoren voor een gezonde jeugd!

Scoren voor een gezonde jeugd! Scoren voor een gezonde jeugd! In de gemeente Heerenveen willen we dat kinderen gezond opgroeien. De omgeving waarin kinderen opgroeien is de laatste decennia ongemerkt een omgeving geworden waarin verleidelijke

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 Programma 1 : Zorg, Welzijn, Jeugd en Onderwijs 1A Lokale gezondheidszorg Inleiding Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente de taak door middel van

Nadere informatie

School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014

School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014 School + Ouders = gezond kind! Heino van Groeningen & Els van Gurp 1 oktober 2014 Programma Introductie Voorstellen Doel en opzet workshop Wat is ouderbetrokkenheid? Ouderbetrokkenheid, begin er (niet)

Nadere informatie

Bewust, Bereikbaar & Betaalbaar eten in Breda

Bewust, Bereikbaar & Betaalbaar eten in Breda Bewust, Bereikbaar & Betaalbaar eten in Breda Voor studenten door scholieren Studenten bewust maken van gezond en lekker eten voor een goede prijs. Een initiatief van leerlingen van De Nassau: Joppe Schutselaars,

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Commissienotitie Reg. nr : 0810110 Comm. : MZ Datum : 07-04-08

Commissienotitie Reg. nr : 0810110 Comm. : MZ Datum : 07-04-08 Comm. : MZ Onderwerp Alcoholpreventie jongeren in Noord Brabant Status oordeelvormend Voorstel 1. Deel te nemen aan het project alcoholpreventie Jongeren Veiligheidsregio Brabant-Noord 2. Vanaf 2009 voor

Nadere informatie

FACTSHEET JOGG JULI 2012

FACTSHEET JOGG JULI 2012 FACTSHEET JOGG JULI 2012 Convenant Gezond Gewicht en deelconvenant JOGG Het Convenant Gezond Gewicht is een uniek samenwerkingsverband van in totaal 27 partijen afkomstig van (rijks- en lokale) overheden,

Nadere informatie

Praktijkervaringen Iris Maring

Praktijkervaringen Iris Maring Praktijkervaringen Iris Maring Naam: Iris Maring Studnetnummer: 12096814 Klas: VD1E2 Vak : SLB Docent: Steensma, A. Vak : SLB Datum: 15-05-2013 Inhoudsopgave Inleiding p. 2 Methode p. 2 Resultaten p. 3

Nadere informatie

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens Financiële Educatie aan Jongeren Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens WWJB richt zich op jongeren en hun financiën Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) richt zich op het vergroten van de financiële zelfredzaamheid

Nadere informatie

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol

Onderzoek Inwonerspanel Jongerenonderzoek: alcohol 1 (19) Onderzoek Inwonerspanel Auteur Tineke Brouwers Respons onderzoek Op 5 december kregen de panelleden van 12 tot en met 18 jaar (280 personen) een e-mail met de vraag of zij digitaal een vragenlijst

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst Sociale Marketing: Bereiken & verleiden!

Netwerkbijeenkomst Sociale Marketing: Bereiken & verleiden! Netwerkbijeenkomst Sociale Marketing: Bereiken & verleiden! Verslag van de vierde netwerkbijeenkomst Sociale Marketing 05 november 2013 @ Het Kasteel, Groningen Hoe verleidt u uw doelgroep tot het maken

Nadere informatie

Woerdens Techniek Talent

Woerdens Techniek Talent Woerdens Techniek Talent Werkgroep Promotie en werving Concept Activiteitenplan 2013/2014 versie 3.0, Woerden, 23-08- 2013 Aanleiding Het Woerdens Techniek Talent is een initiatief van onderwijsinstellingen,

Nadere informatie

Concept Tik en Tel. Esmay Smidt MM1B Projectbegeleiding

Concept Tik en Tel. Esmay Smidt MM1B Projectbegeleiding Concept Tik en Tel Esmay Smidt MM1B Projectbegeleiding Inhoudsopgave Het voorblad 1 De inhoudsopgave 2 De briefing 3 De debriefing 4 Het concept van Tik en Tel 5 De planning 6 De begroting 7 De feedback

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport

Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport Inleiding Jongeren hebben de toekomst. Met de Maatschappelijke Stage (MaS) wordt een hoop jonge energie aan het vrijwilligerscollectief toegevoegd. In Zwolle

Nadere informatie

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Inleiding Ondanks het feit dat iedereen weet dat netwerken van belang is - we zullen dan ook niet meer ingaan op het waarom - blijkt dat veel mensen

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014 LERAREN HANDBOEK 1e Editie, 2014 1. Je eerste Workshop Om te beginnen In dit Leraren Handboek vind je een paar tips en tricks die je kunnen helpen bij het voorbereiden van je workshop. Als je nog nooit

Nadere informatie

Introductie. In deze nieuwsbrief. Agenda 2012

Introductie. In deze nieuwsbrief. Agenda 2012 In deze nieuwsbrief 1 Introductie 2 Woord van de Teamleider 3 Aankondiging opening nieuwe kantoor 4 Evaluatie Startdag SK1op1 5 Het VHTO Deze nieuwsbrief is mede mogelijk gemaakt door: Introductie Beste

Nadere informatie

Verandering van leefstijl begint toch echt bij jezelf!

Verandering van leefstijl begint toch echt bij jezelf! Verandering van leefstijl begint toch echt bij jezelf! Peter Dona Er is en er wordt steeds meer geschreven, onderzocht en nieuwe methoden bedacht om de leefstijl van werknemers positief te veranderen.

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

turning data into profit knowhowmarketing

turning data into profit knowhowmarketing turning data into profit knowhowmarketing Kennis over de markt, de klant, de concurrent en de effectiviteit van marketing wordt steeds belangrijker. Succesvolle bedrijven gebruiken deze kennis om snel

Nadere informatie

Opvoeden en opgroeien doen we samen

Opvoeden en opgroeien doen we samen s a m e n met ouders Opvoeden en opgroeien doen we samen Dé brede taalschool Het Kompas Het Kompas vindt het belangrijk dat de kinderen zich welkom, veilig, gesteund en gewaardeerd voelen. Op iedere basisschool

Nadere informatie

CIAO overzicht. Marije van Koperen Programmacoordinator CIAO Vrije Universiteit Amsterdam,Gezondheidswetenschappen. Utrecht, 14 juni 2012

CIAO overzicht. Marije van Koperen Programmacoordinator CIAO Vrije Universiteit Amsterdam,Gezondheidswetenschappen. Utrecht, 14 juni 2012 CIAO overzicht Marije van Koperen Programmacoordinator CIAO Vrije Universiteit Amsterdam,Gezondheidswetenschappen Utrecht, 14 juni 2012 Maastricht Leiden/Den Haag Rotterdam Nijmegen Amsterdam 2 Academische

Nadere informatie

Preventie van Alcoholgebruik. Ina Koning

Preventie van Alcoholgebruik. Ina Koning Van wetenschap naar praktijk: Preventie van Alcoholgebruik Ina Koning Drinkt onze jeugd? Een impressie... i.koning@uu.nl We weten dat De feiten... Vroegtijdig drinken (Verdurmen et al., 2012): 13 jaar

Nadere informatie

Sociale marketing: erleiden tot. ociale marketing: verleiden tot gezonder leven!

Sociale marketing: erleiden tot. ociale marketing: verleiden tot gezonder leven! ociale marketing: Sociale marketing: verleiden tot gezonder leven! erleiden tot Verleiden tot de gezonde keuze! Mensen maken zelf keuzes. Ook als het gaat om hun gezondheid. Toch is de gezonde(re) keuze

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

De meeste jonge kinderen zijn dol op dieren en willen heel graag een eigen huisdier

De meeste jonge kinderen zijn dol op dieren en willen heel graag een eigen huisdier Marlies Huijzer verzorging wat wil jouw dier? De meeste jonge kinderen zijn dol op dieren en willen heel graag een eigen huisdier om te vertroetelen. Ze denken niet zo na over wat een dier zelf leuk vindt

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond

Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond Schagen samen gezond Kaders uit beleidsnota: Definitie gezondheid: het vermogen om lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk optimaal te functioneren in

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Verleiden & Verbinden gezond & duurzaam. Mariken Leurs hoofd RIVM Centrum Gezond Leven

Verleiden & Verbinden gezond & duurzaam. Mariken Leurs hoofd RIVM Centrum Gezond Leven Verleiden & Verbinden gezond & duurzaam Mariken Leurs hoofd RIVM Centrum Gezond Leven Inhoud Ff kennismaken 1. Society 3.0 2. Sociale Marketing 3. Samen werken: professionals anno nu Groen & Gezond in

Nadere informatie

15 DO S voor professionals om invloed uit te oefenen op ouders

15 DO S voor professionals om invloed uit te oefenen op ouders Wat werkt? 15 DO S voor professionals om invloed uit te oefenen op ouders Hoe krijg ik ouders zo ver dat zij hun invloed gebruiken om hun kinderen meer te laten bewegen? Dit is een vraag waar menig professional

Nadere informatie

Nieuwsbrief 2 Naar 18 jaar oktober 2013

Nieuwsbrief 2 Naar 18 jaar oktober 2013 Nieuwsbrief 2 Naar 18 jaar oktober 2013 Informatie over de rijksoverheidscampagne verhoging van de leeftijdsgrens naar 18 jaar voor verkoop van alcohol per 1-1-2014 en tabak in de loop van 2014 Deze nieuwsbrief

Nadere informatie

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting Agendapunt Mededelingen 011015 BO GGDRU Vergadering : BO Adviescommissie GGDrU Datum : 15 oktober 2015 Onderwerp : Voortgang gezondheidscommunicatie, alcoholpreventie en convenant jeugd Bijlage : Evaluatie

Nadere informatie

Service Design. Denise van der Burg (0840384)

Service Design. Denise van der Burg (0840384) Service Design Denise van der Burg (0840384) 1 Inhoud 3 Inleiding 4 Huidige costumer journey 5 Toelichting 6 Doelgroep 6 persona 7 Brainstorm 8 Nieuwe service 8 Conceptbeschrijving 11 Verantwoording 13

Nadere informatie

Rapport nieuwe drank- en horecawet

Rapport nieuwe drank- en horecawet Rapport nieuwe drank- en horecawet Inhoud Voorwoord 3 Inleiding 4 Enquête 5 Bevindingen 5 Aanbevelingen 7 Vragenlijst enquête 8 1 Colofon Jongerenraad JONG Roosendaal Bloemenmarkt 12 4701 JB Roosendaal

Nadere informatie

Stellingenspel Spelenderwijs omgaan met alcohol en drugs

Stellingenspel Spelenderwijs omgaan met alcohol en drugs Wet- en regelgeving Stellingenspel Spelenderwijs omgaan met alcohol en drugs Met dit uitgewerkt stellingenspel over alcohol en drugs kun je moeilijke onderwerpen bespreekbaar maken. Jouw Scoutinggroep

Nadere informatie

Gezamenlijke agenda van het Directeuren Overleg Alcohol 1

Gezamenlijke agenda van het Directeuren Overleg Alcohol 1 Gezamenlijke agenda van het Directeuren Overleg Alcohol 1 Samen naar een verantwoord alcoholgebruik voor een gezonder Nederland De afgelopen maanden hebben vertegenwoordigers van Stichting Verantwoord

Nadere informatie

Evaluatie groepsinteracties door ervaringsdeskundigen stichting Waarheid bij JCC den Haag De kracht zit in de mensen én de methode!

Evaluatie groepsinteracties door ervaringsdeskundigen stichting Waarheid bij JCC den Haag De kracht zit in de mensen én de methode! Evaluatie groepsinteracties door ervaringsdeskundigen stichting Waarheid bij JCC den Haag De kracht zit in de mensen én de methode! 2.01.097.11.05/05 Henry van der Dussen Hallemavanloon Evaluatie Inleiding

Nadere informatie

Buurthuizen en activiteiten

Buurthuizen en activiteiten Invalshoek: een wijkbudget voor activiteiten We stoppen met de financiering van (een gedeelte van) de huidige activiteiten in de wijk en stellen per wijk een budget beschikbaar voor initiatieven van inwoners

Nadere informatie

Onderstaand bericht is bedoeld voor de fractievoorzitters van de politieke partijen in uw gemeente. Wilt u dit bericht aan hen doorsturen?

Onderstaand bericht is bedoeld voor de fractievoorzitters van de politieke partijen in uw gemeente. Wilt u dit bericht aan hen doorsturen? Van: Paul Rosenmöller JOGG [mailto:info@jongerenopgezondgewicht.nl] Verzonden: dinsdag 4 juni 2013 15:47 Aan: Info Onderwerp: Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) in verkiezingsprogramma t.a.v. de Raadsgriffier

Nadere informatie

Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Gemeente Bergen

Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Gemeente Bergen Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Bergen Bergen NH 2 Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Bergen 1. Inleiding In het beleidsplan Naar een nuchter Bergen 2012 2015 zijn de volgende ambities

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

D 12jaar. Groepsdruk en 'gezellig meedoen'

D 12jaar. Groepsdruk en 'gezellig meedoen' .. alcoholgebruik op jonge leeftijd de ontwikkeling van de hersenen verstoort? Hierdoor kan het leervermogen en geheugen van het kind worden aangetast.... jongeren die vaak drinken meer kans hebben om

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied

Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied Centrale vraag De regionale organisaties hebben vaak een belangrijke rol in de promotie van het gebied. De subsidies voor promotie zijn er niet

Nadere informatie

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Gezond en duurzaam voedsel Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Aan de slag met gezond en duurzaam voedsel in het mbo Werken aan gezondheid op school loont. Het draagt bij aan betere schoolprestaties,

Nadere informatie

Inhoudstafel Luistermoment La J Kinderen Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding...

Inhoudstafel Luistermoment La J Kinderen Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... Inhoudstafel Luistermoment La J Kinderen Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... 2 Voorbereiding... 2 Locatie... 2 Materiaal... 2 Veel

Nadere informatie

IRun2BFit. Mijn lijfstijl, mijn keuze.

IRun2BFit. Mijn lijfstijl, mijn keuze. IRun2BFit Informatie bijeenkomst ouders 27 november 2013 Presentatie IRun2BFit Praktische gang van zaken op school Vragen en discussie IRun2BFit Actief sinds 2006, idee Gerard Nijboer 2012/2013: deelname

Nadere informatie

FULL SERVICE RECLAME- EN DESIGNBUREAU

FULL SERVICE RECLAME- EN DESIGNBUREAU FULL SERVICE RECLAME- EN DESIGNBUREAU EEN BUREAU MET EEN DUIDELIJK DOEL Adson is een full service reclame- en designbureau, met als doel merken te voorzien van een eigen identiteit en deze bekend te maken.

Nadere informatie

Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten

Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten Aan de slag met gezond en duurzaam eten in het MBO De school is dé plek om jongeren bewust te maken van gezond en duurzaam eten. Gezonde

Nadere informatie

Voorwoord. JONG Nieuwsbrief Opvoedpraktijk Jong - November 2015. 1. Voorwoord 2. Nieuwsberichten 3. Thema 4. Aan het Woord 5. Agenda.

Voorwoord. JONG Nieuwsbrief Opvoedpraktijk Jong - November 2015. 1. Voorwoord 2. Nieuwsberichten 3. Thema 4. Aan het Woord 5. Agenda. JONG Nieuwsbrief Opvoedpraktijk Jong - November 2015 1. Voorwoord 2. Nieuwsberichten 3. Thema 4. Aan het Woord 5. Agenda Voorwoord Beste Lezers, We naderen al weer de laatste maand van het jaar, de maand

Nadere informatie

Handleiding whitepaper schrijven. Handig stappenplan en tips om zelf aan de slag te gaan

Handleiding whitepaper schrijven. Handig stappenplan en tips om zelf aan de slag te gaan Handleiding whitepaper schrijven Handig stappenplan en tips om zelf aan de slag te gaan Inhoud Inleiding... 3 Wat is een whitepaper?... 3 Kies het juiste onderwerp... 4 Voordat je gaat schrijven... 4 Gegevens

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie staat in het voortgezet onderwijs volop in de belangstelling. De VO raad ziet loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) als

Nadere informatie

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat?

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat? Spiegelgesprek Wie en wat? Luisteren naar ervaringen van cliënten kan de kwaliteit van de zorg en het aanbod sterk verbeteren. Jongeren en ouders vertellen tijdens het spiegelgesprek aan de hand van een

Nadere informatie

De jeugd heeft de toekomst,

De jeugd heeft de toekomst, Datum 28-01-2014 1 De jeugd heeft de toekomst, maar minder voor de een dan voor de ander Greetje Timmerman, Hoogleraar Jeugdsociologie Rijksuniversiteit Groningen Datum 28-01-2014 2 Uitkomsten Gezond Opgroeien

Nadere informatie

DIT IS VERSIE 1.0 VAN DE 47 TIPS OM EEN SUCCESVOL KUNSTENAAR TE WORDEN. Download de nieuwste versie op http://dekunstbv.nl/tips-kunst-en-ondernemen/

DIT IS VERSIE 1.0 VAN DE 47 TIPS OM EEN SUCCESVOL KUNSTENAAR TE WORDEN. Download de nieuwste versie op http://dekunstbv.nl/tips-kunst-en-ondernemen/ DIT IS VERSIE 1.0 VAN DE 47 TIPS OM EEN SUCCESVOL KUNSTENAAR TE WORDEN Download de nieuwste versie op http://dekunstbv.nl/tips-kunst-en-ondernemen/ Disclaimer: Bij het samenstellen van deze 47 tips is

Nadere informatie

Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015???

Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015??? Wat doe jij op de eerste schooldag in 2015??? ROC in verandering Doel van de structuurverandering: goed, kleinschalig en betrokken onderwijs organiseren/faciliteren Nu overgangsfase van een oude, naar

Nadere informatie

Flexibiliteit! Kwaliteit! Gastvrijheid! Kostenbesparing!

Flexibiliteit! Kwaliteit! Gastvrijheid! Kostenbesparing! Flexibiliteit! Kwaliteit! Gastvrijheid! Kostenbesparing! Flavours to go Het flexibele concept voor uw interne catering waar u de smaak van te pakken krijgt! Flexibiliteit! Kwaliteit! Gastvrijheid! Kostenbesparing!

Nadere informatie

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens Financiële Educatie aan Jongeren Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens NVVK Studiedag Schuldhulpverlening 28 oktober 2014 WWJB richt zich op jongeren en hun financiën Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB)

Nadere informatie

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Inleiding Be good & sell it! Goed dat je dit e-book hebt gedownload! Hoe belangrijk is het voor jou om helder te communiceren

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014

Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014 Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014 Op donderdag 16 oktober organiseerde de gemeente Amersfoort een netwerkbijeenkomst communicatie over de beweging

Nadere informatie

Thema maatschappelijke participatie

Thema maatschappelijke participatie Naam organisatie Jongerenvereniging KPJ Limburg 1. Activiteitnaam (en nummer) LimburgPaviljoen 2. Korte omschrijving Jongeren hebben verfrissende ideeën en weten hoe ze andere jongeren kunnen enthousiasmeren.

Nadere informatie

OPDRACHT CREATIEVE MARKETING

OPDRACHT CREATIEVE MARKETING OPDRACHT CREATIEVE MARKETING Datum: 10-01-2013 Vak: Creatieve Marketing Docent: Pascale Korteweg Projectgroep: Yu-Ki Studio s Namen: Bob Jacobs Richard Deurwaarder Riemer Jonkers Marissa Engels Marloes

Nadere informatie

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015. Eco van Efferink

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015. Eco van Efferink VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015 Eco van Efferink Jacqueline Vink, PPS-expert Onderwijsagenda, JOGG Schuttelaar & Partners WELKOM! Kennismaking Verwachtingen:

Nadere informatie

Hebben uw jeugdleden ook talent buiten de baan? Doe er dan wat mee!

Hebben uw jeugdleden ook talent buiten de baan? Doe er dan wat mee! Hebben uw jeugdleden ook talent buiten de baan? Doe er dan wat mee! WhoZnext is een campagne die tennisjongeren tussen 14 en 21 jaar stimuleert activiteiten te organiseren voor hun leeftijdsgenoten. Onder

Nadere informatie

Curriculum Vitae Paula Ingelse

Curriculum Vitae Paula Ingelse Curriculum Vitae Paula Ingelse Paula Ingelse is opvoedkundige en werkt vanuit eigen praktijk LiefdevolleLeiding. Ze adviseert gezinnen met vragen én zorgen rond het grootbrengen van hun kinderen. Ze is

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Organiseren van samenwerking in het jeugddomein

Organiseren van samenwerking in het jeugddomein Organiseren van samenwerking in het jeugddomein De overkoepelende resultaten van vier afstudeeronderzoeken Publiek Management In opdracht van Integraal Toezicht Jeugdzaken (ITJ) hebben vier studenten Bestuurs-

Nadere informatie

HOUTEN JOGG GEMEENTE. 2014 t/m 2017 X* K JOGG. Houten. w \ Jongeren Op Gezond Gewicht

HOUTEN JOGG GEMEENTE. 2014 t/m 2017 X* K JOGG. Houten. w \ Jongeren Op Gezond Gewicht HOUTEN JOGG GEMEENTE 2014 t/m 2017 X* K JOGG w \ Jongeren Op Gezond Gewicht Houten Juli 2014 Inhoud 1. inleiding 2. Context 3. Probleemstelling 4. Doelstelling 5. Oplossingen 5.1. Wat is JOGG? 5.2. Hoe

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Cradle2Cradle in Actie!

Cradle2Cradle in Actie! Cradle2Cradle in Actie! RESULTATEN VAN WORKSHOP 3 C2C binnen bedrijven 2 Stap 1: inventarisatie C2C leeft al in Amsterdam: Van Gansewinkel december 2007: af van afval helpen van klanten om afval probleem

Nadere informatie

Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport

Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport Wat en waarom? Bij de Sportimpuls Kinderen sportief op gewicht (KSG) is de samenwerking tussen professionals in de sport en de -zorg essentieel, omdat het

Nadere informatie

Bewegen in en om het onderwijs. Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen

Bewegen in en om het onderwijs. Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen Bewegen in en om het onderwijs Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen Wat is scoolsport? Een aanpak waarmee de school werkt aan een gezonde en actieve leefstijl voor de leerlingen. Dit betekent

Nadere informatie