Meneer de Pauw. docentenhandleiding

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Meneer de Pauw. docentenhandleiding"

Transcriptie

1 Meneer de Pauw docentenhandleiding

2 Uitgave: ANMEC Mirte Smeenk, Elena Francissen, Jolanda van der Heijden Bron: NMC, Utrecht November 2013

3 Inhoud I nleiding 5 Aansluiting bij kerndoelen 6 1 Het verhaal van Meneer de Pauw 7 2 Bezoek aan de kinderboerderij 8 3 Tips voor begeleiders van groepjes 9 4 Overzicht van de opdrachten 10 5 De opdrachten 11 6 Spelletjes voor op school 20 3

4 4

5 Inleiding Met het lespakket Meneer de Pauw voor groep 1 t/m 3, kunt u een activiteit doen op de kinderboerderij, waarbij de leerlingen met al hun zintuigen kennismaken met de boerderij en de dieren. Een deel van de opdrachten kunt u ook voor verwerking in de klas gebruiken. In deze handleiding staat een korte beschrijving van het programma op de kinderboerderij. Natuurlijk kunt u onderdelen van uw lessen ook in het programma op de kinderboerderij inpassen. Doel van het lespakket Na het werken met het lespakket kunnen de leerlingen vertellen: Welke dieren er leven op de kinderboerderij Hoe de verschillende dieren heten Wat voor geluiden de dieren op de kinderboerderij maken Wat de verschillen, overeenkomsten zijn tussen de dieren Wat voor uitwerpselen de verschillende dieren hebben Hoe de dieren wonen Wat de dieren eten, drinken Wat de gedragsregels zijn op een kinderboerderij Inhoud van het lespakket Naast deze handleiding bevat het lespakket 9 opdrachtenkaarten en de bijbehorende lesmaterialen die nodig zijn bij het uitvoeren van die opdrachten. Materialen in het pakket Handleiding 1 pauwen handpop 9 opdrachtkaarten in totaal (3 geel, 1 paars, 1 rood, 1 blauw, 1 groen, 1 oranje en 1 roze) 7 kralenbordjes 7 groene kunststof opdrachtentasjes Grote Meneer de Pauw Materialen bij opdrachten 1 hoefijzer 4 vachtjes (geit, konijn, schaap en pony) 3 veren (pauw, eend en kip) 5 luisteroren 2 oranje verzameldozen met daarin 8 kleine keuteldoosjes voorzien van koord 5 bakjes voorzien van roze label met hooi, graan, zaagsel, biks en stro 56 pauwenogen in de kleuren paars, geel, rood, blauw, groen, oranje en roze (3 grote, 2 middelgrote, 2 kleine en 1 hele kleine van elke kleur) Linnen zakjes bij de opdrachten Geel; met hierin 6 foto s van boerderijdieren (pony, ezel, schaap, geit, kip en eend) Rood; met hierin 6 foto s van boerderijdieren (pony, eend, konijn, schaap, kip en pauw) Blauw; met hierin 6 foto s van boerderijdieren (pony, ezel, geit, schaap, kip en eend) Groen; met hierin 9 foto s van boerderijdieren (pony, ezel, schaap, geit, konijn, cavia, eend, kip en pauw) Bruin A; met hierin 18 foto s van het hele boerderijdier (pony, ezel, schaap, geit, konijn, cavia, eend, kip en pauw) Bruin B; met hierin 18 foto s van een detail van de boerderijdieren (pony, ezel, schaap, geit, konijn, cavia, eend, kip en pauw) Alle foto s zijn voorzien van een kleur en die kleur correspondeert met de opdracht. Zelf toevoegen Boek Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft, geschreven door Werner Holzwarth. Opzet Het programma bestaat uit 3 onderdelen: 1 Inleiding U introduceert het thema Boerderijdieren met het verhaal over Meneer de Pauw. 2 Bezoek aan de kinderboerderij De leerlingen verkennen de boerderij met al hun zintuigen aan de hand van de opdrachten uit het pakket. 3 Spelletjes voor op school De leerlingen herhalen en verwerken sommige opdrachten op school. Tijdsbesteding De les bestaat uit zeven opdrachten. Iedere opdracht duurt ongeveer minuten. Bij elkaar bent u met de lesuitvoering ongeveer 1,5 uur bezig, exclusief voorbereiding, reistijd en het afsluitende onderdeel spelletjes voor op school. Tenslotte Wij wensen u veel plezier met de activiteiten. 5

6 Aansluiting bij kerndoelen Het lespakket sluit met name aan bij kerndoel 40 en 41 van Oriëntatie op jezelf en de wereld natuur en techniek: Kerndoel 40 - De leerlingen leren in de eigen omgeving veel voorkomende planten en dieren onderscheiden en benoemen en leren hoe ze functioneren in hun leefomgeving. Kerndoel 41 - De leerlingen leren over de bouw van planten, dieren en mensen en over de vorm en functie van hun onderdelen. In de tabel hieronder is voor kerndoel 40 en 41 de volledige uitwerking van de Tussendoelen en Leerlijnen (TULE) weergegeven voor groep 1 t/m 4. Hieraan is te zien op welke manier Meneer de Pauw binnen de context van de kerndoelen past. Kerndoel 40 De leerlingen leren in de eigen omgeving veel voorkomende planten en dieren onderscheiden en benoemen en leren hoe ze functioneren in hun leefomgeving. Groep Verscheidenheid en eenheid Instandhouding Relatie met de omgeving 1 en 2 er is een verscheidenheid aan organismen: planten, dieren, mensen, schimmels (paddenstoelen) van elkaar verschillende organismen hebben dezelfde delen planten veranderen met de seizoenen 3 en 4 (delen van) planten en dieren hebben verschillende kenmerken, zoals vorm, kleur, geur dieren zijn op basis van overeenkomstige kenmerken in te delen in de hoofdgroepen: zoogdieren, vogels, vissen, amfibieën, reptielen, insecten en spinnen mensen, planten en dieren hebben voeding nodig mensen, planten en dieren hebben ruimte nodig om te leven mensen, planten en dieren planten zich voort mensen en dieren hebben water, voedsel en beschutting nodig planten hebben voor groei en ontwikkeling voedsel, water, licht en de juiste temperatuur nodig planten en dieren doorlopen verschillende ontwikkelingsstadia planten en dieren passen zich aan aan de seizoenen mensen, dieren en planten moeten worden verzorgd de omgeving levert organismen voedsel en leefruimte het voedsel van mens en dier komt van plant en/of dier de omgeving biedt organismen voedsel, water, licht en leefruimte Kerndoel 41 De leerlingen leren over de bouw van planten, dieren en mensen en over de vorm en functie van hun onderdelen. Groep Het eigen lichaam Overeenkomsten en verschillen 1 en 2 uitwendige vorm en bouw van ledematen zintuigen: gezicht, gehoor, reuk, tast, smaak 3 en 4 van buitenaf waarneembare inwendige lichaamsdelen: hart, longen, spieren, botten, zintuigen verschillen tussen mensen: bijv. kleur van de ogen en het haar en overeenkomsten (lichaamsbouw) verschillen in uiterlijk en beweging tussen mens en zoogdier Bouw van planten onderdelen van een plant: bloem, stengel, blad en wortel ontkiemen van zaden vormen van planten-zaden en de manieren van verspreiding de opbouw en het uitlopen (de groei) van bollen en knollen Voortplanting van dieren eierleggende en levendbarende dieren 6

7 1 Het verhaal van Meneer de Pauw Bij het vertellen van onderstaand verhaal kunt u de handpop van de pauw gebruiken. Meneer de Pauw woont al jaren op de kinderboerderij. De andere dieren daar kennen hem al heel goed. De kinderen in de buurt kennen hem ook heel goed. Elk morgen maakt de dierenverzorger de hokken open. De dieren gaan dan de wei in. Meneer de Pauw komt altijd als laatste naar buiten. Alle dieren wachten daar altijd op. Elke morgen begroeten ze hem met: Meneer de Pauw, Meneer de Pauw, hoe staan uw pauwenogen nou? En elke morgen weer spreidt hij zijn prachtige verenkleed uit. Dan draait hij heel langzaam rond zodat iedereen hem van alle kanten goed kan bekijken. De dieren roepen dan: Oh, wat bent u weer mooi vandaag. Hij vindt dat fijn om te horen, hij geniet er van. Maar s middags geniet hij nog meer. Dan komen om half vier de kinderen uit school naar de kinderboerderij. Speciaal voor hem staan ze aan het hek te roepen: Meneer de Pauw, Meneer de Pauw, hoe staan uw pauwenogen nou? Als hij dan zijn verenkleed voor hen uitspreidt, hoor je de kinderen roepen: Oh en Ah en Wat bent u mooi vandaag! Dan doet hij nog meer zijn best en lijkt zijn verenkleed nog mooier. Zo gaat dat elke morgen en elke middag weer. Hij zou het niet graag willen missen. Soms als de dierenverzorger hem zo ziet staan, schudt hij zijn hoofd en zegt dan zachtjes tegen zichzelf: Oh, wat is hij trots, die Meneer de Pauw. Maar vandaag heeft hij geen tijd om te kijken. Mopperig ruimt hij rommel op. Overal op de kinderboerderij liggen papiertjes, prulletjes en plastic zakjes. De dierenverzorger vindt het vervelend en boos zegt hij ineens: Zo kan het niet langer. En weet je wat hij gaat doen? Hij gaat bordjes zagen en schildert er letters op. De bordjes komen aan de hekken van de kinderboerderij te hangen zodat iedereen ze kan lezen. De volgende dag wandelt Meneer de Pauw onrustig langs de hekken van de kinderboerderij. Hij wacht op de kinderen. Waar blijven die vanmiddag toch? De school is al lang uit en nog zijn ze er niet. Maar de kinderen komen niet, vandaag niet, de volgende dag weer niet en de dag daarna ook niet! Meneer de Pauw wordt er treurig van. Dan op een ochtend duurt het veel langer dan anders voordat hij naar buiten komt. De andere dieren wachten en wachten maar. Als hij dan eindelijk komt, schrikt iedereen een beetje. Fluisterend vragen ze aan elkaar: Wat ziet Meneer de Pauw er toch pips uit, wat zou er toch zijn? Héél voorzichtig klinkt het dan: Meneer de Pauw, Meneer de Pauw, hoe staan uw pauwenogen nou? Heel langzaam vouwt hij zijn verenkleed open. Dan schrikken de dieren nog meer: Meneer de Pauw, Meneer de Pauw, waar zijn uw pauwenogen nou? Maar Meneer de Pauw geeft geen antwoord, hij kijkt heel droevig voor zich uit. De dieren begrijpen er niets van, zijn anders zo mooie pauwenogen lijken nu alleen maar grijze vlekken. Zou hij ziek zijn? Truus de kip scharrelt de wei over om de dierenverzorger te halen. Als hij komt schrikt hij ook: Nee, maar dit is niet normaal, denkt hij. Misschien heeft hij wel één of andere pauwenziekte. Zal hij de dierenarts moeten bellen? De dierenverzorger krabt zich eens achter zijn oor, heel diep nadenkend loopt hij de wei op en neer. Wat moet ik nu doen? Dan blijft hij opeens bij één van de bordjes staan die hij heeft opgehangen. Hardop leest hij wat hij erop heeft geschilderd: Verboden voor kinderen. Dan begrijpt hij het opeens, die borden moeten weg! De dieren op de kinderboerderij snappen er niets van als ze zien dat de dierenverzorger al die nieuwe bordjes van de hekken haalt. Maar weet je waarom de dierenverzorger die bordjes heeft opgehangen? Hij had weer plastic zakjes gevonden van het brood dat de kinderen s middags voor de dieren meebrengen. Sommige dieren denken dat je die zakjes kunt eten! Maar het is heel ongezond, ze kunnen er zelfs dood van gaan! Er mag dus geen plastic op de kinderboerderij komen en daarom wilde de dierenverzorger ook geen kinderen meer op de kinderboerderij! Meneer de Pauw miste de kinderen zo erg dat hij er ziek van is geworden. De dierenverzorger heeft ineens een veel beter idee: hij zal de kinderen uitnodigen en ze van alles over de dieren gaan vertellen en opdrachten met ze gaan doen! Dat wordt vast gezellig voor de kinderen en voor de dieren. Komen jullie ook naar de boerderij om de pauw weer vrolijk te maken en opdrachten te doen? 7

8 2 Bezoek aan de kinderboerderij Voorbereiding Voor de leerkracht Ga van tevoren kijken op de boerderij die u met de klas gaat bezoeken, zodat u kunt zien welke dieren er zijn en u de situatie ter plekke kent. Spreek de beheerder of een medewerker van de boerderij aan en informeer hen over uw plannen voor het bezoek. Vraag eventueel naar extra mogelijkheden zoals helpen voeren of een kijkje achter de schermen. Beoordeel welke opdrachten u kunt doen op de kinderboerderij. Regel begeleiders. Per vijf leerlingen is een begeleider nodig. Het handigste is als u zelf geen groepje onder uw hoede heeft, zodat u het overzicht kunt houden. Met de begeleiders Geef de begeleiders van tevoren de tekst van de opdrachtkaarten. Geef de begeleiders van tevoren de tekst van de Tips voor begeleiders van groepjes. Bespreek de opdrachten die op de boerderij worden gedaan. Laat ook het bijbehorende materiaal zien. Spreek af dat niet alle opdrachten aan de orde hoeven te komen: beter een paar goed, dan veel half. Zorg ook dat de begeleiders op de hoogte zijn van de groepsregels en de boerderijregels. Maak de begeleiders duidelijk dat ze een actieve rol hebben bij het begeleiden van de leerlingen. Op de dag van het bezoek Haal de bijbehorende spullen uit de rugzak en verdeel ze over de opdrachtentasjes, zodat u alles makkelijk mee kunt nemen en uitdelen. Vergeet niet Meneer de Pauw en zijn ogen mee te nemen. Deel de klas in groepjes van 4-5 leerlingen in. Maak naamstickers of naamkaartjes in de kleur van elk groepje, zodat de leerlingen herkenbaar zijn voor de begeleiders. Vertel de leerlingen (en hun ouders) vooral gepaste kleding aan te trekken: kleren en schoenen die vies mogen worden. Bedenk en bespreek met de leerlingen hoe je je het beste tussen en met de dieren kunt gedragen (zie boerderijregels). De kralenbordjes Elk groepje van 4-5 leerlingen krijgt een eigen kralenbordje. Dit bordje wijst de weg en geeft aan in welke volgorde het groepje de opdrachten gaat doen. Iedere opdracht heeft zijn eigen kleur en correspondeert met het kralenbordje. Ieder groepje begint met de opdrachtenkaart die dezelfde kleur heeft als de eerste op hun kralenbordje. De leerlingen duwen een kraal van deze kleur door het gat naar de voorkant van het kralenbordje. Als het groepje klaar is met de eerste opdracht, mag er een tweede kraal door het gat naar de voorkant geschoven worden. De kleur van deze kraal laat zien naar welke volgende opdrachtkaart het groepje moet. Vervolgens maken ze op deze manier alle opdrachten. Op de boerderij Bij aankomst bespreekt u als leerkracht wat de regels van de boerderij zijn. Mogelijk dat u en de leerlingen welkom geheten wordt door een medewerker van de boerderij. In dit geval zal de medewerker de regels bespreken. Boerderijregels Maak de dieren niet bang: zachtjes praten en niet gillen, rustig lopen en niet (achter de dieren aan) rennen. Laat de dieren bepalen of ze aandacht van je willen: als ze naar je toe komen mag je ze aaien, als ze weglopen willen ze niet. Zorg dat een dier jou eerst gezien heeft, voordat je hem aanraakt. Benader een dier nooit van achteren. Doe altijd de hekken en deuren achter je dicht, zodat de dieren niet weg kunnen lopen. Geef de dieren geen eten. Ze krijgen genoeg van de verzorgers. Ga zelf ook niet eten in de buurt van de dieren. Gooi afval in de prullenbak. Was na afloop van het bezoek je handen. Was ook je handen voordat je iets gaat eten. Pauwenogen Deel na iedere opdracht wat pauwenogen uit aan het groepje (2-3 per opdracht). De kleur van het oog correspondeert met de kleur van de opdracht die ze gedaan hebben. Laat de leerlingen zelf kiezen in welk kleurvak van de staart van Meneer de Pauw ze hun pauwenoog ophangen. Als alle opdrachten zijn gedaan heeft Meneer de Pauw zijn prachtige verenkleed weer terug. Aan de slag Na het bespreken van de boerderijregels, gaan de groepjes aan het werk met de opdrachten voor op de boerderij. Zie pagina 9 en verder. Door middel van de opdrachten krijgt de houten pauw zijn kleuren weer terug. De gele opdracht bestaat uit drie verschillende opdrachtkaarten. U kunt kiezen bij welke dieren u de opdracht uitvoert. U kiest één van die drie opdrachtkaarten om mee aan de slag te gaan. Na afloop Controleer voordat u weer naar school gaat of al het materiaal er is, zodat u alles weer kunt meenemen naar school. 8

9 3 Tips voor begeleiders van groepjes De leerlingen krijgen zeven opdrachten rondom het thema kinderboerderij. Bij elke opdracht hoort een opdrachtkaart met bijbehorend materiaal. De opdrachten hebben allen een eigen kleur. De opdrachten laten de kinderen alles ontdekken over de dieren op de boerderij. Houd bij het begeleiden van de groepjes de volgende tips in gedachten. Organisatie Schrijf de namen van de leerlingen in uw groepje op een papiertje, zodat u af en toe kan spieken als u een naam niet meer weet. Zoek de leerkracht op als u vragen heeft. Deze heeft zelf geen groepje en kan u verder helpen. U loopt volgens het kralenbord de opdrachten af. Zo starten alle groepjes met een andere opdracht. De opdracht is te herkennen aan de kleur. Let er op dat het vooral gaat om beleven en ontdekken. Als uw groepje klaar is met de opdracht, schuift u het kraaltje op de plank door en zo ziet u welke kleur opdracht u nu gaat doen. Ga pas naar een volgende opdracht als alle leerlingen klaar zijn. Laat de opdracht achter zoals u hem aantrof. Let op dat de leerlingen van uw groepje bij elkaar blijven. Schreeuwen en rennen is op de kinderboerderij niet toegestaan. Het aaien van dieren kan alleen als de dieren dit zelf willen, dit laten ze merken als ze naar de kinderen toe komen lopen. Pas er op dat kinderen de dieren bij het aaien, niet van achteren benaderen. De opdrachtkaart Op elke opdrachtkaart staat: - een verhaaltje voor de leerlingen, met vragen/ opdrachten - extra informatie voor de begeleider - een afbeelding voor de leerlingen (op de achterkant) Elke opdracht kaart heeft een eigen kleur. Lees de kaart eerst zelf helemaal door, ook de tekst voor de begeleider. Lees daarna het verhaaltje voor aan de leerlingen. Houd tijdens het voorlezen de kaart zo vast, dat de leerlingen intussen de afbeelding op de achterkant kunnen bekijken. Wanneer er halverwege het verhaaltje vragen staan, geeft dan de leerlingen even tijd om die te beantwoorden voordat u verder leest. Vragen en antwoorden Probeer de antwoorden op de vragen die je stelt uit de leerlingen te laten komen. Wijs hen op bepaalde dingen die te zien zijn, doe iets voor of stel extra vragen. Zeg het antwoord niet voor, maar daag de leerlingen uit tot nadenken en betrek hen bij de opdracht. Als u of de leerlingen het antwoord op een vraag niet weet, is dat niet erg. Bewaar de vraag voor later in de klas. Er zijn in elk groepje leerlingen die domineren of juist op de achtergrond blijven. Probeer daar rekening mee te houden door alle leerlingen een keer aan de beurt te laten komen. Stel bijvoorbeeld geen algemene vraag aan het hele groepje ( Hoe zien de manen van de pony er uit? ), maar gericht aan een kind ( Ayden, kun jij vertellen hoe de manen van de pony er uit zien? ). Kinderen geven vanuit hun logica soms antwoorden waar wij, volwassenen, van geneigd zijn dat fout te noemen. Tijdens deze ontdekkingstocht zijn er heel weinig dingen fout. Laat de leerlingen duidelijk maken wat ze ergens mee bedoelen, zonder er direct een oordeel aan te hangen. Het gaat er om dat de kinderen nieuwe belevingen opdoen. Dieren Er kunnen leerlingen in uw groepje zitten die dieren soms erg eng vinden. Besteed hier aandacht aan. Door van een afstandje een poosje rustig naar het dier te kijken, wordt het al snel minder eng. Misschien kunt u de leerlingen over de angst heen helpen door te laten zien dat het dier niets kwaad doet en misschien wel heel mooi is, of zacht aanvoelt. Dwing de leerling niet dingen te doen die het echt niet durft. Prijs de dingen die de leerling wel durft. Het kan zijn dat een kind voor de eerste keer in aanraking komt met de dieren op de kinderboerderij. Het gaat er in dit laatste geval vooral om dat het kind meeloopt, kijkt en onderzoekt. Laat het niet te veel merken als u een dier zelf eng vindt. Leer de leerlingen voorzichtig en met respect met de dieren om te gaan. 9

10 4 Overzicht van de opdrachten Alle opdrachten duren ongeveer 10 minuten. Opdracht Inhoud Waar? Materialen Hoe ruikt de Rondneuzen In de boerderij Geen kinderboerderij? Wat vinden dieren lekker ruiken? Wat vinden dieren vies ruiken? Wat vinden mensen lekker ruiken? Wat vinden mensen vies ruiken? Hoe zien boerderij- Uiterlijke kenmerken benoemen (vorm, Bij de dieren die je Het linnen zakje voorzien van geel label dieren er uit? kleur, grootte) gaat vergelijken met 6 foto s van boerderijdieren Het verschil tussen de dieren 1 hoefijzer leren kennen Hoe voelen Vachten en veren van dieren voelen Bij de geiten Het linnen zakje voorzien van rood label boerderijdieren? Raden van welk dier de vacht of veer is met 6 foto s van boerderijdieren De foto van het juiste dier bij de vacht of 4 vachtjes (geit, konijn, schaap en pony) veer leggen 3 veren (pauw, eend en kip) Beschrijven hoe het aanvoelt De geiten aaien en voelen Welk geluid maken Luisteren naar de geluiden op de Bij het vogelhok Het linnen zakje voorzien van blauw label boerderijdieren? kinderboerderij met 6 foto s van boerderijdieren Geluiden op de kinderboerderij 5 luisteroren herkennen en nadoen Hoe bewegen Voeten van de dieren vergelijken Bij de kippen en Het linnen zakje voorzien van groen label boerderijdieren? Bewegingen van dieren nadoen de eenden met 9 foto s van boederijdieren Hoe poepen Verschillende keutels bekijken in Bij de dierenweide De 2 grote oranje verzameldozen, met boerderijdieren? keuteldoosje en in de weide hierin 8 kleine keuteldoosjes voorzien van Weten wat mest is en begrijpen een koord waarvoor mest gebruikt wordt Hoe wonen Dierenverblijven bekijken Bij de cavia s en 5 doosjes voorzien van roze label boerderijdieren? Hooi, graan, zaagsel, biks en stro leren de konijnen met hooi, graan, zaagsel, biks en stro kennen (voelen, ruiken, nut er van snappen) Belang van voer en schoon water kennen 10

11 Hoe ruikt de kinderboerderij? leerlingen Niet iedereen kent de geurtjes op de boerderij. Jullie gaan lekkere en vieze geurtjes zoeken. Voor mensen en voor dieren. Wat gaan jullie doen? Zoek 2 geurtjes die jij lekker vindt. Vinden de andere leerlingen het ook lekker? Zoek 2 geurtjes die jij niet lekker vindt. Wat vinden de andere leerlingen van de geur? Wat hebben jullie nodig? geen benodigdheden De dieren ruiken de boerderij de hele dag. Ze wonen er. De boerderij is hun huis. Wat vinden dieren het lekkerst ruiken? en wat vinden zij stinken? Zoek 1 geurtje dat de dieren lekker vinden. Waarom vinden dieren dat lekker? Zoek 1 geurtje dat de dieren vies vinden. Waarom vinden dieren dit vies? Jullie hebben nu goed gesnuffeld. Vertel eens... hoe ruikt de boerderij? Hoe ruikt de kinderboerderij? begeleider Laat de leerlingen op verschillende plekken op de boerderij zoeken. Laat hen eerst zelf zoeken. Kunnen ze niks vinden? Help hen dan een beetje op weg. Wat dieren wel lekker vinden ruiken Dieren vinden hun eigen stal lekker ruiken omdat ze gewend zijn aan hun eigen geur en het geurtje van de andere dieren die er wonen. Ook houden ze van de geur van stro, daar kunnen ze lekker op slapen. Hooi en voer vinden ze lekker om te eten. Wat dieren niet lekker vinden ruiken Dieren vinden zeep en schoonmaakmiddel niet lekker omdat ze dan hun eigen geur en de geurtjes van de andere dieren niet meer herkennen. Daardoor kunnen ze in de war raken. Zeep en schoonmaakmiddel kan dieren ook ziek maken. Maar een dierenhok moet wel schoongemaakt worden. De verzorger schept dan het hok gewoon leeg. Soms spoelt de verzorger het hok schoon met water. amsterdams nme centrum meneer de pauw 11

12 Hoe zien boerderijdieren eruit? LEERLINGEN Dieren lijken soms op elkaar. Maar ze zijn niet allemaal hetzelfde. Jullie gaan ezels en pony s vergelijken. Wat gaan jullie doen? Bekijk de ezels goed. Hoe zien de ezels er uit? De haren op het hoofd van de ezel heten manen. Hoe zien ze er uit? Heeft de ezel korte of lange oren? Heeft de ezel een lange of korte neus? Wat zie je aan het einde van zijn staart? Wat hebben jullie nodig? Het hoefijzer Foto van de ezel Foto van de pony (Beiden uit het zakje met het gele label) Bekijk nu de pony s goed. Zien ze er anders uit dan de ezels? Hoe zien de manen van de pony er uit? Heeft de pony korte of lange oren? Is de neus van de pony net zo lang als die van de ezel? De staart van de pony is anders dan die van de ezel. Wat is het verschil? Kijk naar de poten van de ezel en de pony s. Zie je dat ze geen tenen hebben? Hun voeten noem je hoeven. Bekijk het hoefijzer. Waarom is een hoefijzer handig? Weet je nu wat het verschil is tussen een ezel en een pony? Als je wilt mag je de ezel en pony even aaien. Hoe zien boerderijdieren eruit? BEGELEIDER Laat de leerlingen eerst zelf kijken. Probeer de leerlingen ook te vragen naar vorm, grootte en kleur van dieren. De leerlingen mogen de pony s en ezels ook aaien als ze dat willen. De grootste verschillen tussen de ezel en de pony: De ezel De pony Lange oren Korte oren Rechte staart met een pluim eraan Staart van lange haren Langere neus Kortere neus Korte manen, als een borstel Lange manen met lange haren Hoefijzer De voet van pony s en ezels heet de hoef. Ze hebben soms een hoefijzer. Daarmee kunnen ze op straat lopen zonder dat het pijn doet. Het hoefijzer beschermt de hoef tegen slijten. amsterdams nme centrum meneer de pauw De gele opdracht bestaat uit drie verschillende opdrachtkaarten. U kunt kiezen bij welke dieren u de opdracht uitvoert. U kiest één van die drie opdrachtkaarten om mee aan de slag te gaan. U kunt kiezen voor: pony, ezel geit, schaap kip, eend 12

13 Hoe zien boerderijdieren eruit? LEERLINGEN Dieren lijken soms op elkaar. Maar ze zijn niet allemaal hetzelfde. Jullie gaan geiten en schapen vergelijken. Wat gaan jullie doen? Bekijk de geiten goed. Hoe zien de geiten er uit? Heeft de geit korte of lange oren? Hoe ziet de vacht van de geit eruit? Heeft de geit lange of korte poten? Heeft de geit een korte of lange nek? Wat hebben jullie nodig? Foto van het schaap Foto van de geit (Beiden uit het zakje met het gele label) Bekijk nu de schapen goed. Zien ze er anders uit dan de geiten? Heeft het schaap korte of lange oren? Hoe ziet de vacht van de schapen eruit? Heeft het schaap korte of lange poten? Heeft het schaap een korte of lange nek? Kijk naar de poten van de geiten en schapen. Bekijk de hoeven van de geit en het schaap, hoeveel tenen hebben ze? Weet je nu wat het verschil is tussen een geit en een schaap? Als je wilt mag je het schaap en de geit even aaien. Hoe zien boerderijdieren eruit? BEGELEIDER Laat de leerlingen eerst zelf kijken. Probeer de leerlingen ook te vragen naar vorm, grootte en kleur van dieren. De leerlingen mogen de geiten en schapen ook aaien als ze dat willen. De grootste verschillen tussen de geit en het schaap: Het schaap De geit Winter/herfst: dikke vacht Dunne en gladde vacht alle seizoenen Lente/zomer: korte stuggere vacht Korte nek Lange nek Korte poten Langere poten Extra Als er een ram en een bok rond lopen kun je de kinderen nog wijzen op de volgende verschillen. De bok heeft altijd een sik, de ram nooit. Daarnaast krullen de hoorns van de ram omlaag achter de oren, terwijl die van de bok recht en licht gebogen zijn. amsterdams nme centrum meneer de pauw De gele opdracht bestaat uit drie verschillende opdrachtkaarten. U kunt kiezen bij welke dieren u de opdracht uitvoert. U kiest één van die drie opdrachtkaarten om mee aan de slag te gaan. U kunt kiezen voor: pony, ezel geit, schaap kip, eend 13

14 Hoe zien boerderijdieren eruit? LEERLINGEN Dieren lijken soms op elkaar. Maar ze zijn niet allemaal hetzelfde. Jullie gaan kippen en eenden vergelijken. Wat gaan jullie doen? Bekijk de kippen goed. Hoe zien de kippen er uit? Wat voor snavel heeft de kip? Hoe zien de poten van de kip eruit? Wat zie je op de kop van de kip? Wat hebben jullie nodig? Foto van de kip Foto van de eend (Beiden uit het zakje met het gele label) Bekijk nu de eenden goed. Zien ze er anders uit dan de kippen? Hoe ziet de snavel van de eend eruit? Hoe zien de poten van de eend eruit? Hoe ziet de kop van de eend eruit? Kijk naar de poten van de kippen en eenden. Hebben beide dieren tenen? Weet je nu wat het verschil is tussen een kip en een eend? Hoe zien boerderijdieren eruit? BEGELEIDER Laat de leerlingen eerst zelf kijken. Probeer de leerlingen ook te vragen naar vorm, grootte en kleur van dieren. De grootste verschillen tussen de kip en de eend: De kip De eend Poot met drie tenen aan de zwemvliezen voorkant en een aan de achterkant Heeft kin- en oorlellen heeft geen kin- en oorlellen Heeft een kam op zijn kop Heeft meestal geen kam op zijn kop korte puntige snavel Lange platte snavel Extra Kip is een verzamelnaam. Je hebt hanen en hennen. De haan is het mannetje, deze herken je aan zijn langere kam. Ook is hij groter en heeft meer sierveren dan de hen (het vrouwtje). Bij de eend heet het mannetje een woerd. Het vrouwtje heet een eend. Vooral in het voorjaar kun je de verschillen tussen beide goed zien. De woerd heeft veelal een mooier verenkleed. amsterdams nme centrum meneer de pauw De gele opdracht bestaat uit drie verschillende opdrachtkaarten. U kunt kiezen bij welke dieren u de opdracht uitvoert. U kiest één van die drie opdrachtkaarten om mee aan de slag te gaan. U kunt kiezen voor: pony, ezel geit, schaap kip, eend 14

15 Hoe voelen boerderijdieren? leerlingen Knuffel jij wel eens dieren? Sommige dieren zijn lekker zacht. Andere dieren zijn ruw. Jullie gaan de dieren voelen. Wat gaan jullie doen? Aai de vachtjes en de veren. is het zacht of ruw? is het dik of dun? Voelt het lekker of kriebelig? b ekijk de foto s van de dieren. leg het goede dier bij het vachtje of de veren. Wat hebben jullie nodig? Het zakje met het rode label Veren van boerderijdieren Vachten van boerderijdieren e r blijft 1 dier over. Zoek dit dier op de boerderij en probeer het te aaien. Jullie hebben nu heel veel vachten gevoeld. Vertel eens hoe voelen boerderijdieren? Hoe voelen boerderijdieren? begeleider Jij als begeleider laat de vachtjes en veren zien. De leerlingen mogen de vachtjes en veren aaien. Op de onderkant van de vachtjes staat de naam van het dier dat bij het vachtje hoort. De grote veren zijn van de eenden. De kleine veren zijn van de kippen. De veren met een oog zijn van de pauw. De geit blijft over na het spel. Deze mogen de leerlingen gaan aaien in de stal of weide. Als het dier niet geaaid wil worden dan is dat jammer, maar helaas. De leerlingen mogen niet achter de dieren aan rennen. Kinderen die het eng vinden om te aaien kun je helpen door ze bijvoorbeeld aan te moedigen of het aaien voor te doen. Probeer kinderen te helpen om zo dicht mogelijk bij het dier te komen, ook als ze het eng vinden. amsterdams nme centrum meneer de pauw 15

16 Welk geluid maken boerderijdieren? leerlingen Dieren maken andere geluiden dan mensen. Welke geluiden maken de dieren op de boerderij? Met de luisteroren op kun je het goed horen. Wat gaan jullie doen? Doe de luisteroren op en doe je ogen dicht. Wees heel erg stil... Welke geluiden hoor je? Van welk dier? is het dichtbij of ver weg? Wat hebben jullie nodig? Het zakje met het blauwe label luisteroren b ekijk de foto s van de dieren. Kun je het geluid dat het dier maakt na doen? Hoe noem je het geluid dat het dier maakt? (Mekkeren - kakelen - balken - blaten - hinniken - kraaien en snateren). n u is het tijd voor een spel! Jullie gaan om de beurt een geluid na doen van een dier. ik vertel welk geluid je zal maken (mekkeren - kakelen - balken - blaten - hinniken - kraaien en snateren). Je maakt het geluid en vertelt hierna welk dier dit geluid maakt. Als je de geen bent die luistert naar het geluid, raad je ook mee welk dier dit geluid maakt. Welk geluid maken boerderijdieren? begeleider Help de leerlingen door ze te wijzen op diergeluiden of door een geluid voor te doen als ze het nog niet kennen. Het gaat er om dat de leerlingen benoemen wat voor geluid het is dat het dier maakt. De geluiden van de dieren zijn: ezel: balken pony: hinniken geit: mekkeren schaap: blaten kip/haan: kakelen en kraaien eend: snateren amsterdams nme centrum meneer de pauw 16

17 Hoe bewegen boerderijdieren? leerlingen Waarmee zwemt een eend? Hoe loopt een schaap? Jullie gaan bewegen zoals de dieren op de boerderij. Wat gaan jullie doen? b ekijk de foto s van de poten. Weet jij welke voet van welk dier is? lijken ze op je eigen voeten? Wat is er anders? Wat is hetzelfde? Wat hebben jullie nodig? Het zakje met het groene label b ekijk de dieren op de foto s. Zie je de dieren ook lopen op de boerderij? Hoe lopen de dieren? Doe hun loopje eens na! Kijk naar de eenden en kippen. Kunnen ze beide vliegen? Kunnen ze rennen? bekijk de voeten van de kip en de eend nog eens goed. Waarom heeft een eend vliezen tussen zijn tenen? Waarom heeft een kip nagels aan zijn tenen? Hoe bewegen boerderijdieren? begeleider Laat de leerlingen vooral de manier van bewegen nadoen! Benoem hoe de manier van bewegen heet (lopen, huppelen, springen, waggelen, vliegen, fladderen). Weetjes over eenden en kippen Eenden Sterke vleugels waarmee ze kunnen vliegen Hebben vliezen waarmee ze kunnen zwemmen Waggelen, doordat hun poten ver naar achter zitten Watervogel leven in het water en op het land Kippen Kunnen enkel fladderen Hebben nagels waarmee ze kunnen graven rennen kunnen ze goed, Als ze eten krijgen, zijn ze er als de kippen bij loopvogel leven op het land amsterdams nme centrum meneer de pauw 17

18 Hoe poepen boerderijdieren? leerlingen Keutels, poep en drolletjes. Dieren laten ze overal achter. Zij hebben geen wc. Hoe zien die keutels er uit? Jullie gaan keutels bekijken en zoeken. Wat gaan jullie doen? in het doosje zitten keutels. bekijk ze eens van dichtbij. lijken ze op elkaar? Zijn ze groot of klein? Dik of dun? Hebben ze verschillende kleuren? raad eens van welk dier ze zijn. Wat hebben jullie nodig? De twee grote verzameldozen met daarin de acht kleine keuteldoosjes Kijk rond in de weide. Zien jullie keutels liggen? Van wie zijn ze? Poep van de dieren wordt elke dag opgeruimd. Het opruimen heet uitmesten. Dat doet de boer met een schep. en met een kruiwagen. Alle poep komt bij elkaar op de mesthoop. Zie jij een mesthoop? Hoe poepen boerderijdieren? begeleider Laat de leerlingen geen keutels aanraken! Wanneer de leerlingen in de weide keutels vinden, laat ze de keutels in de weide dan vergelijken met de keutels uit het keuteldoosje. Door de verschillende kenmerken van de keutels kunt u de leerlingen helpen de keutel bij het juiste dier te vinden. amsterdams nme centrum meneer de pauw 18

19 Hoe wonen boerderijdieren? leerlingen Ben je wel eens op bezoek geweest bij een dier? Hoe ziet het huis van een dier er uit? Jullie gaan de huizen van de konijnen en cavia s bekijken. Wat gaan jullie doen? Pak de bakjes met hooi, stro, zaagsel, biks en graan. Voel er aan met je handen. Je mag ook ruiken. Bekijk wat er in de bakjes zit: Welke kleur heeft het? is het dik of dun? Hoe voelt het? Hard of zacht? Hoe ruikt het? lekker of vies? Hoe heet het? Waar gebruik je het voor? g a naar de cavia s en de konijnen. Zien jullie hooi of stro? Zien jullie biks, graan of zaagsel? en een waterbak? Hebben de konijnen veel ruimte? en kunnen ze spelen in hun huis? Wat hebben jullie nodig? De bakjes met stro, zaagsel, hooi, biks en graan Hoe wonen boerderijdieren? begeleider Je helpt de leerlingen met de antwoorden op de vragen. Je kunt helpen met voorlezen wat er hier geschreven staat over stro, zaagsel, hooi, graan en biks. Wat Voor wie Voor wat gebruikt Wat is het Stro Vooral de grote dieren Houdt ze lekker warm graan stengels, en zorgt er voor dat ze niet in meestal van gerst en tarwe. hun eigen poep en plas liggen geelachtig van kleur Zaagsel Voor de kleine dieren Houdt ze lekker warm en Kleine stukjes hout zorgt er voor dat ze niet in hun eigen poep en plas liggen Hooi ezels, pony s, schapen, eten gedroogd dun gras, herten, geiten, cavia s wat groen van kleur en konijnen Graan Kippen, ganzen, eten De zaden van een grassoort, eenden, duiven bijvoorbeeld tarwe Biks Konijnen en cavia s eten Korreltjes met gedroogde groenten Extra informatie: Cavia s en konijnen leven op de kinderboerderij veelal in hokken. Dieren op de kinderboerderij hebben nooit in het wild geleefd, waardoor ze niet bekend zijn met de gevaren, als roofdieren, giftige planten etc. Konijnen leven in nederland in het wild. Cavia s komen alleen in Zuid-Amerika in het wild voor. amsterdams nme centrum meneer de pauw 19

20 6 Spelletjes voor op school Weer op school De opdrachten die u op de boerderij heeft uitgevoerd kunt u gedeeltelijk herhalen in de klas. Hiervoor kunt u de materialen uit het lespakket gebruiken. Opdrachten die hiervoor geschikt zijn, zijn bijvoorbeeld Hoe voelen boerderijdieren?, Welk geluid maken boerderijdieren? en Hoe bewegen boerderijdieren? Keutelboekje Benodigdheden: Boek Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft, geschreven door Werner Holzwarth. Verder werken met keutels kan met behulp van het boekje Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft. Dit is een prachtig voorleesboek met prenten. Een leuke link met de opdracht Hoe poepen boerderijdieren? Hieronder worden naast de opdrachten in het pakket, nog een aantal lessuggesties gedaan. Het mooiste dier Bespreek in de kring na welke dieren de leerlingen allemaal gezien hebben. Welk dier vonden de leerlingen het mooist? Hoe zagen de dieren er uit? Had het dier veren of haren? Was het groot of klein? Welke kleuren had het? Na afloop van het kringgesprek mogen de leerlingen hun mooiste dier tekenen of schilderen. Dierentheater Voer met de klas een dierentheater uit. Om beurten mogen verschillende leerlingen een dier nadoen in beweging en geluid, zonder dat ze aan de klas vertellen welk dier het is. De rest van de klas mag raden. Dieren vergelijken De opdracht Hoe zien boerderijdieren er uit? is bijzonder geschikt om ook met andere dieren uit te voeren. Laat leerlingen twee dieren die op elkaar lijken observeren (foto s, plaatjes, filmpjes) en laat ze de verschillen en overeenkomsten ontdekken. Leuke duo s zijn bijvoorbeeld de kikker en de pad, de hond en de wolf, de hamster en de muis. Memory spel Benodigdheden: Linnenzakje A met bruin label; foto s van het hele dier Linnenzakje B met bruin label; foto s van een detail van het dier Om de dieren en hun uiterlijke kenmerken te kunnen onthouden, kunnen de leerlingen de memoryspellen spelen. De leerlingen kunnen met memoryspel A dezelfde dieren bij elkaar zoeken. Ook kunnen zij met memoryspel B, de juiste detailfoto s bij elkaar zoeken. Dit zijn twee verschillende spellen. Om het spel moeilijker te maken, kunt u de leerlingen de spellen laten combineren. Nu zoeken zij bij een detailfoto van het dier, het juiste hele dier. Laat de leerlingen zoveel mogelijk dieren benoemen. 20

21

Meneer de Pauw. docentenhandleiding

Meneer de Pauw. docentenhandleiding Meneer de Pauw docentenhandleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Mirte Smeenk, Elena Francissen, Jolanda van der Heijden Bron: NMC, Utrecht Januari 2012 Inhoud Inleiding 5 Aansluiting bij kerndoelen

Nadere informatie

Start: Welk dier hoort bij...?

Start: Welk dier hoort bij...? Start: Welk dier hoort bij...? Druk op de deksel van het muziekdoosje. Luister naar het geluid. Welk dier is dit? (Cavia) Zoek ze in de stal. Kijk eens goed, hebben alle cavia s dezelfde jas (vacht) aan?

Nadere informatie

De bedoeling van deze opdracht is om aandacht te besteden op de luchtjes op de boerderij.

De bedoeling van deze opdracht is om aandacht te besteden op de luchtjes op de boerderij. RONDNEUZEN De paarse kist met daarin 8 speurneuzen, 4 lege potjes en 1 blinddoek. De bedoeling van deze opdracht is om aandacht te besteden op de luchtjes op de boerderij. De neuzen worden opgedaan (het

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema: de kinderboerderij

Auditieve oefeningen bij het thema: de kinderboerderij Auditieve oefeningen bij het thema: de kinderboerderij Boek van de week: 1; Kinderboerderij; Betty Sluyzer 2; Kinderboerderij/kijkdoosserie 3; Het grote voorleesboek van de Kinderboerderij 4; Boeken over

Nadere informatie

Stadswerken. Dierverzorgen. Foto: Hans Kraaijkamp. Informatieblad en handleiding. Groep 5 t/m 8. www.utrecht.nl/nmc

Stadswerken. Dierverzorgen. Foto: Hans Kraaijkamp. Informatieblad en handleiding. Groep 5 t/m 8. www.utrecht.nl/nmc Stadswerken Dierverzorgen Foto: Hans Kraaijkamp www.utrecht.nl/nmc Informatieblad en handleiding Groep 5 t/m 8 Dierverzorgen Met je laarzen aan in het stro staan, een konijntje voorzichtig uit zijn hok

Nadere informatie

Veer & Vacht. Rondneuzen Op zoek naar boerderijgeuren

Veer & Vacht. Rondneuzen Op zoek naar boerderijgeuren Veer & Vacht Rondneuzen Op zoek naar boerderijgeuren Opdrachtenkaartjes - Les Veer & Vacht > Natuur- & Milieucommunicatie, gemeente Utrecht 2011 Rondneuzen Laat alle leerlingen een speurneus opzetten.

Nadere informatie

Onderzoek op de Boerderij 2010 Buitenopdrachten

Onderzoek op de Boerderij 2010 Buitenopdrachten Onderzoek op de Boerderij 2010 Buitenopdrachten paard sporen stap draf Paarden hebben hoefijzers. Pak eens een hoefijzer uit de emmer en bekijk hem goed. 1 Waar zijn de gaatjes voor? Waar zijn hoefijzers

Nadere informatie

Waarom dit boekje? Overal. Dierverzorging. Afwisselend. Allerlei dieren. Toekomst

Waarom dit boekje? Overal. Dierverzorging. Afwisselend. Allerlei dieren. Toekomst Waarom dit boekje? Tijdens je opleiding ga je op stage. Je kunt op veel plekken stage lopen. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor een stage in de schoonmaak of in een winkel. Of voor een stage in de dierverzorging.

Nadere informatie

K i n d e r b o e r d e r i j. Thema / onderwerp Voorbereiding bezoek kinderboerderij. Thema s : voeding, huisvesting, uiterlijke kenmerken.

K i n d e r b o e r d e r i j. Thema / onderwerp Voorbereiding bezoek kinderboerderij. Thema s : voeding, huisvesting, uiterlijke kenmerken. K i n d e r b o e r d e r i j Thema / onderwerp Voorbereiding bezoek kinderboerderij. Thema s : voeding, huisvesting, uiterlijke kenmerken. Welke betekenis heeft het thema / onderwerp voor de kinderen?

Nadere informatie

Mondeling Nederlands. Cursus 2 Module 4. Dag 1

Mondeling Nederlands. Cursus 2 Module 4. Dag 1 Mondeling Nederlands Cursus 2 Module 4 Dag 1 het gras het pad het park de boom de poep de vlieg rondkijken wegjagen wrijven dichtbij ver weg moe moe veel weinig iets - niets vallen wij/zij vallen hij/zij

Nadere informatie

BIJLAGE C: DE DIEREN EN DE SPELREGELS

BIJLAGE C: DE DIEREN EN DE SPELREGELS BIJLAGE C: DE DIEREN EN DE SPELREGELS Respect voor dieren staat hierbij centraal! De omgang met de dieren gebeurt altijd onder toezicht van een pedagogisch medewerker. Kinderen leren vanaf kleins af aan

Nadere informatie

dieren in de dierentuin

dieren in de dierentuin dieren in de groep 4-5 Geachte leerkracht, Dit lespakket ondersteunt u bij het voorbereiden van uw schoolreisje naar Burgers Zoo. Daarnaast kan het ook prima worden ingezet als u een thema over en of exotische

Nadere informatie

KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN

KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN Vul de benamingen van onderstaande dieren in rooster 1 in. 10 3 6 18 16 12 8 23 21 22 19 5 9 17 4 15 14 20 27 1 7 2 13 26 24 25 11 KRUISWOORDRAADSEL

Nadere informatie

Werkboekje 2010. Boerderijles Groep 5/6. Naam..

Werkboekje 2010. Boerderijles Groep 5/6. Naam.. Werkboekje 2010 Boerderijles Groep 5/6 Naam.. 1 Inhoudsopgave 1 KIPPEN 3 1.1 SOORTEN VEREN. 3 1.2 VERENONDERZOEK. 4 1.3 HET GEDRAG VAN KIPPEN 4 1.4 WAT KIPPEN ETEN. 4 1.5 KAN EEN KIP KNIPOGEN? 4 2 SCHAPEN

Nadere informatie

Afval Anne en de Sorteerbrigade

Afval Anne en de Sorteerbrigade Afval Anne en de Sorteerbrigade Verhaal ontwikkeld voor educatieproject Afval groep 3 School en Cultuur Veenendaal 2014 Geschreven door: Sanne Heymann Tekeningen door: Sjoerd Kreijns Dit is Afval Anne.

Nadere informatie

Inleiding Doelgroep Relatieschema Opzet van de lescyclus Algemeen doel van de lescyclus... 5

Inleiding Doelgroep Relatieschema Opzet van de lescyclus Algemeen doel van de lescyclus... 5 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1. Doelgroep... 4 2. Relatieschema... 4 3. Opzet van de lescyclus... 5 3.1. Algemeen doel van de lescyclus... 5 3.2. De doelstellingen... 5 4. Relatie met de kerndoelen...

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Blijde Wei. Lesaanbod 2016-2017

Blijde Wei. Lesaanbod 2016-2017 Lesaanbod 2016-2017 Blijde Wei Les groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Beestenboel 1/2 X X Kleine Beestjes 1/2 X X X In de sloot, uit de sloot 3/4 X X X Huisdieren 3/4 X X Amfibieën

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Leerpad Natuurbeleving kleuters Lesduur: ca 60 minuten Bestemd voor groep 1/2/3 Sluit aan bij kerndoel: 39, 40a

Leerpad Natuurbeleving kleuters Lesduur: ca 60 minuten Bestemd voor groep 1/2/3 Sluit aan bij kerndoel: 39, 40a Leerpad Natuurbeleving kleuters Lesduur: ca 60 minuten Bestemd voor groep 1/2/3 Sluit aan bij kerndoel: 39, 40a Inleiding Korte omschrijving van de les: In groepjes van 4 kinderen lopen ze begeleid de

Nadere informatie

Voorjaar op de boerderij. Wat een drukte!

Voorjaar op de boerderij. Wat een drukte! Voorjaar op de boerderij Wat een drukte! Een uitgave van Natuur- en milieueducatie Afdeling Realisatie - Team Stadsruimte Gemeente Leiden, 2012 De boerderij is erg groot. Er zijn stallen met dieren. En

Nadere informatie

Het onderzoek van de burgemeester 5/6

Het onderzoek van de burgemeester 5/6 Het onderzoek van de burgemeester De burgemeester hoorde dat kinderen ongerust zijn. Nee, ze zijn niet bang voor onweer of harde geluiden. Ze maken zich zorgen over de natuur. Dieren krijgen steeds minder

Nadere informatie

SPREEKBEURT Chinchilla

SPREEKBEURT Chinchilla l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT Chinchilla ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE CHINCHILLA

Nadere informatie

Handleiding leskist (groep 1-2) De Kleine Mol. Recreatieterrein Oortjespad

Handleiding leskist (groep 1-2) De Kleine Mol. Recreatieterrein Oortjespad Handleiding leskist (groep 1-2) De Kleine Mol Recreatieterrein Oortjespad www.recreatiemiddennederland.nl 1. Algemeen Over enige tijd brengt u een bezoek aan het Oortjespad. Daar gaat u gebruik maken van

Nadere informatie

Dieren in de winter. Kids for Animals winter spreekbeurt. Brrr. Honden

Dieren in de winter. Kids for Animals winter spreekbeurt. Brrr. Honden Dieren in de winter Brrr In de winter kun jij een lekkere warme trui aantrekken. Bij dieren werkt dit anders. Sommige kunnen heel goed tegen de kou, andere minder. Het ene dier krijgt een dikke vacht,

Nadere informatie

Ga naar de grote boom. Lees voor uit het boek: Ga linksom naar de blauwe knoppen. Lees de tekst:

Ga naar de grote boom. Lees voor uit het boek: Ga linksom naar de blauwe knoppen. Lees de tekst: Ga naar de grote boom. Lees voor uit het boek: Horen Ga linksom naar de blauwe knoppen. Lees de tekst: Beluister de geluiden. Bespreek : Welke geluiden hoor je? Wie of wat maakt het geluid? Kijken Ga verder

Nadere informatie

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG EEN BIJTEND KONIJN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER BIJTENDE KONIJNEN. JE KUNT

Nadere informatie

Doei! œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ & # # # # # ## # Œ œ œ œ œ œ œ # # & b œ œ œ Œ œ œ œ œ Œ œ œ œ œ œ Œ

Doei! œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ & # # # # # ## # Œ œ œ œ œ œ œ # # & b œ œ œ Œ œ œ œ œ Œ œ œ œ œ œ Œ oktober 2011 vanaf 4 jaar Doei! tekst en muziek: Chris Winsemius Intro & E G A E G A œ Couplet & E G œ Doei roept de boer, A ik ga weg!' E Jam-merjam-mer jam - mer, & A E wat een pech. G C œ Hé roeptde

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

yvon jaspers Ties en Trijntje op de boerderij met tekeningen van Philip Hopman Uitgeverij Ploegsma Amsterdam

yvon jaspers Ties en Trijntje op de boerderij met tekeningen van Philip Hopman Uitgeverij Ploegsma Amsterdam yvon jaspers Ties en Trijntje op de boerderij met tekeningen van Philip Hopman Uitgeverij Ploegsma Amsterdam Logeren 8 Ik denk dat ik het al ruik! roept Ties op de achterbank. Mama zit achter het stuur.

Nadere informatie

Erin... en er weer uit. nme-les voor groep 1 en 2 op speelboerderij elsenhove

Erin... en er weer uit. nme-les voor groep 1 en 2 op speelboerderij elsenhove Erin... en er weer uit nme-les voor groep 1 en 2 op speelboerderij elsenhove Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Leerdoelen en lesinhoud... 4 3. Opbouw van de les... 5 4. Algemene informatie... 7 Bijlagen

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

Dit is een download bij het artikel Omdat je het kunt uit JOP COACH magazine, nr

Dit is een download bij het artikel Omdat je het kunt uit JOP COACH magazine, nr Honger! (voor jonge kinderen) Drie kinderen lopen naar school. Opeens zien ze een heel rare man in oude kleren. Hij vraagt om een beetje geld voor eten. Natuurlijk schrikken de kinderen en denken ze aan

Nadere informatie

De paashaas schildert eieren

De paashaas schildert eieren april 2015 vanaf 4 jaar De paashaas schildert eieren tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof De paashaas schildert eieren 1 In rood en groen en geel. Wat maakt hij er weer veel. Refrein: Paashaas, paashaas.

Nadere informatie

De familie schaap. Praat eens zoals een schaap Welke dierengeluiden ken je nog? Doe ze eens na?

De familie schaap. Praat eens zoals een schaap Welke dierengeluiden ken je nog? Doe ze eens na? Het schaap De familie schaap Schapen zijn bange dieren. Daarom leven ze met velen samen en blijven ze dicht bij elkaar. Een groepje schapen noemen we een kudde. Schapen praten met elkaar door te blaten.

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes, Hé Joyce, ga je mee? Emma rent achter Joyce aan als ze van het schoolplein lopen. Joyce, wij gaan vanmiddag op bezoek bij mijn oom,

Nadere informatie

mei 2012 vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Paco de papegaai

mei 2012 vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Paco de papegaai mei 2012 vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Paco de papegaai Paco de papegaai 1 Ia, ia. t Is een ezel. Ia, ia. tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof Refrein: Koppie krauw, koppie

Nadere informatie

Handleiding. Boerderijdier als vriend. groep 3 en 4

Handleiding. Boerderijdier als vriend. groep 3 en 4 Handleiding Boerderijdier als vriend groep 3 en 4 mei/juni 2010 1 INHOUDSOPGAVE 1 Doelstelling 3 1.1 Doelgroep: 3 1.2 Kern: 3 1.3 Uitgangspunten: 3 2 Algemene regels bij bezoek aan de stadsboerderij. 5

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Beschuit met muisjes. Kleuters op kraamvisite op de stadsboerderij. Handleiding voor de leerkracht

Beschuit met muisjes. Kleuters op kraamvisite op de stadsboerderij. Handleiding voor de leerkracht Beschuit met muisjes Kleuters op kraamvisite op de stadsboerderij Handleiding voor de leerkracht Inhoudsopgave blz. 1 Inleiding 3 2 Doelstelling 3 3 Voorbereiding op school 4 4 Voorbereidende bijeenkomst

Nadere informatie

Het Bazzeroet journaal

Het Bazzeroet journaal Het Bazzeroet journaal juli 2015 Het is alweer zomervakantie en dus is het tijd om ons huidige thema af te gaan sluiten. Wij werken op de boerderij was voor de kinderen weer een leuke manier om de wereld

Nadere informatie

Avonturenpad: Er waren eens twee kikkertjes

Avonturenpad: Er waren eens twee kikkertjes Avonturenpad: Er waren eens twee kikkertjes docentenhandleiding Inhoud 1 Omschrijving Er waren eens twee kikkertjes... 2 2 Lessuggesties bij Er waren eens twee kikkertjes... 4 2.1 Voorbereiding... 4 2.2

Nadere informatie

Themawandeling Herfst

Themawandeling Herfst Themawandeling Herfst Leerdoelen: De leerlingen tonen respect voor de natuur De leerlingen kunnen enkele typische herfstverschijnselen uit het bos verklaren De leerlingen kunnen op een aangepaste manier

Nadere informatie

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os)

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os) Keutelgedichten Het konijntje Er was eens een konijntje en hij was echt niet dom hij keek wanneer hij drukken moest steeds even achterom Dan telde hij de keuteltjes die vielen in het gras zo wist hij elke

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Totaal materialen heide Materialen per groepje 1A Sporen van grazers 3 Witte bakken 3 Pincetten Zoekkaart bos- en heideplanten 1B Dennen trekken Handschoenen voor elk kind Zoekkaart bos- en heideplanten

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Voorbereiding post 5 Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Iedere vogel zijn eigen plekje, voor groep 4 t/m 8. Inhoud:

Nadere informatie

Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto.

Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto. Schaapje Schaap en de Wolkjes Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto. De schaapjes hebben een mooie stal, met zacht stro om in te slapen. Kom, zegt Nina, we gaan slapen, ik ben moe. Maar

Nadere informatie

Auditieve oefeningen. Boek van de week: 1; De boerderij 2; De koe die in het water viel 3; 4;

Auditieve oefeningen. Boek van de week: 1; De boerderij 2; De koe die in het water viel 3; 4; Auditieve oefeningen Boek van de week: 1; De boerderij 2; De koe die in het water viel 3; 4; Auditieve synthese (Henk Hak en Piet Plak) Lettergrepen samenvoegen tot een woord Letters samenvoegen tot een

Nadere informatie

Thema Zintuigen. BSO in 2 nature Bushraft activiteit. www.in2nature.eu info@in2nature.eu. stichting in2nature. www.in2nature.eu info@in2nature.

Thema Zintuigen. BSO in 2 nature Bushraft activiteit. www.in2nature.eu info@in2nature.eu. stichting in2nature. www.in2nature.eu info@in2nature. BSO in 2 nature Bushraft activiteit www..eu info@.eu Thema Zintuigen www..eu info@.eu Johan en Sandra Van der Wielen Verbindingsweg 22 3921DM Elst (ut) 0318-471974 Triodos: 390288675 KvK: 30264584 Inleiding

Nadere informatie

Het konijnenpad van Lars en Lineke. docentenhandleiding

Het konijnenpad van Lars en Lineke. docentenhandleiding Het konijnenpad van Lars en Lineke docentenhandleiding Inhoudsopgave Omschrijving het konijnenpad van Lars en Lineke blz. 2 Lessuggesties bij het konijnenpad van Lars en Lineke blz. 4 Handleiding voor

Nadere informatie

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door

Nadere informatie

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark NME-leerroute Kabouters in het Westerpark 1 Groep Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen In het Westerpark woont een kaboutervolk. Dat weten niet zoveel mensen, maar voor deze ene keer hebben

Nadere informatie

Tussendoortjes boerderijklas

Tussendoortjes boerderijklas Tussendoortjes boerderijklas Beginsituatie 65 leerlingen: mogelijkheid tot verdelen in 2 e (34 lln) en 3 e leerjaar (31 lln) Grasveld/pleintje ter beschikking 1) Muziek: zoek het dierengeluid (10min) Elke

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief

Arie Aardvarken. Lesbrief Arie Aardvarken Lesbrief Arie Aardvarken Lesbrief In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. 1 De ezel Van alles over de ezel Case: Huisvesting en voeding Ezelwei Gezondheidscontrole 16

Inhoud. Voorwoord 5. 1 De ezel Van alles over de ezel Case: Huisvesting en voeding Ezelwei Gezondheidscontrole 16 Inhoud Voorwoord 5 1 De ezel 11 1.1 Van alles over de ezel 11 1.2 Case: Huisvesting en voeding 13 1.3 Ezelwei 14 1.4 Gezondheidscontrole 16 2 De geit 19 2.1 Van alles over de geit 19 2.2 De gezondheid

Nadere informatie

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips

Arie Aardvarken. Lesbrief. Tips Lesbrief Arie Aardvarken In Naturalis ontmoet u met uw groep Arie Aardvarken. Hij laat uw leerlingen ontdekken dat dieren heel handig in elkaar zitten. Het museumbezoek bestaat uit een interactieve rondleiding

Nadere informatie

SPREEKBEURT MANDARIJNEEND

SPREEKBEURT MANDARIJNEEND SPREEKBEURT MANDARIJNEEND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE MANDARIJNEEND

Nadere informatie

LESMATERIAAL ONDERBOUW. Lespakket CliniClowns Geen kinderachtig effect. Vo or Groep 1-

LESMATERIAAL ONDERBOUW. Lespakket CliniClowns Geen kinderachtig effect. Vo or Groep 1- LESMATERIAAL ONDERBOUW Lespakket CliniClowns Geen kinderachtig effect Vo or 4 Groep 1- ACTIVITEIT 1: AANGENAAM KENNIS TE MAKEN In deze handleiding staat de activiteitenbeschrijving voor groep 1-4. Hier

Nadere informatie

Hoe gaat het in groep 1/2 b

Hoe gaat het in groep 1/2 b Hoe gaat het in groep 1/2 b Binnenkomst: - Als je op school komt hang je je jas op je eigen haakje onder je tent. Je tas zet je op de plank. - In de klas geef je de juf een hand en je pakt een spelletje

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 3 Kinderen

Spreekopdrachten thema 3 Kinderen Spreekopdrachten thema 3 Kinderen Opdracht 1 bij 3.2 Jullie zijn bij het consultatiebureau. Cursist A: je bent arts bij het consultatiebureau. Cursist B: je bent met je baby van twee maanden bij het consultatiebureau.

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam.

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam. Opdracht 1. Gebruik je ogen goed. In het bos kun je van alles ontdekken! Komen er onder de bomen verschillende soorten insecten en of bodemdiertjes voor? Het beste bos 1. Materiaal tas 1: zoekraam, 1 schepje,

Nadere informatie

Introductieles. Vogels in de klas. groep 5/6. Handleiding leerkracht. Inhoud in het kort. Kerndoelen. Lesdoelen

Introductieles. Vogels in de klas. groep 5/6. Handleiding leerkracht. Inhoud in het kort. Kerndoelen. Lesdoelen Handleiding leerkracht Vogels in de klas Introductieles Inhoud in het kort Voor de groepen 5-6 bieden we, naast verbale activiteiten, een werkblad aan waarmee de leerlingen aan de slag gaan. In deze les

Nadere informatie

Chinchilla. Kids for Animals chinchilla spreekbeurt. Chinchilla kennis. Wilde chinchilla s. Als huisdier

Chinchilla. Kids for Animals chinchilla spreekbeurt. Chinchilla kennis. Wilde chinchilla s. Als huisdier Chinchilla Chinchilla kennis Chinchilla s zijn knaagdieren die oorspronkelijk uit het Andes gebergte in Zuid-Amerika komen. Ze hebben een dikke zilverblauwgrijze vacht en zien er erg knuffelbaar uit. Maar

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?

Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan? Les 1: Een poëziekaart maken poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de ramadan voelen

Nadere informatie

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Onze gemeentevisie GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Wij zijn gemeente van Jezus Christus die hem leren kennen, volgen en verkondigen. G K V - V Thematekst met gebaren: Sleutelvers: God

Nadere informatie

De kinderen zochten zelf informatie op over de dieren die ze dagelijks verzorgen.

De kinderen zochten zelf informatie op over de dieren die ze dagelijks verzorgen. Dag kinderen, om jullie weer te zien! Deze krant staat volledig in het teken van! De kinderen zochten zelf informatie op over de dieren die ze dagelijks verzorgen. 1 zochten info over Ik heb honger. Weten

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: spechten Groepje 2: muizen Groepje 3: vossen Groepje 4: eekhoorns Groepje 5: egels Kleine beestjes + voedselketens

Nadere informatie

HANDIG BUIKPIJN BIJ KONIJNEN

HANDIG BUIKPIJN BIJ KONIJNEN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG BUIKPIJN BIJ KONIJNEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER BUIKPIJN BIJ KONIJNEN.

Nadere informatie

( en in de stallen ) van de kinderboerderij

( en in de stallen ) van de kinderboerderij Ernie op het Erf ( en in de stallen ) van de kinderboerderij Een uitgave van Natuur- en milieueducatie Afdeling Realisatie - Team Stadsruimte Gemeente Leiden, 2011 Het is eind november, vroeg in de morgen

Nadere informatie

HANDIG SPELEN MET EEN HOND

HANDIG SPELEN MET EEN HOND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG SPELEN MET EEN HOND OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER SPELEN MET EEN HOND. JE

Nadere informatie

*Tijdens dit thema leren de kinderen verschillende plaatsen te benoemen bijv. op de kast, in het bedje, onder de tafel enz.

*Tijdens dit thema leren de kinderen verschillende plaatsen te benoemen bijv. op de kast, in het bedje, onder de tafel enz. WELKOM PUK!!! Van week 35 t/m 40 gaan wij van start met het thema Welkom Puk. De vakantie is weer voorbij, dat betekent dat er nieuwe baby s en kinderen bij ons op De Boerderij komen. Zo wordt ook Puk

Nadere informatie

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren'

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren' De tovenaar tovert De verhalenvertelster vertelt Wat zou een tovenaar allemaal kunnen toveren? Hoe zouden de kinderen zich voelen? Waar zie je dat aan? Is de tovenaar blij/ boos/ verdrietig of bang? Hoe

Nadere informatie

Thema 3 Dieren en planten

Thema 3 Dieren en planten Les 3.1 Landschappen. 1. De appelboom 1. Een boom waarin appels groeien. 1. 3. 2. Bloeien 2. Planten en struiken hebben bloemen 3. Het weiland 3. Een stuk land waar gras op groeit en koeien en schapen

Nadere informatie

Middenbouw. Lesideeën bij de actie "wandelen voor water"

Middenbouw. Lesideeën bij de actie wandelen voor water Lesideeën bij de actie "wandelen voor water" Middenbouw In deze lessen staan de volgende thema's centraal: handen wassen, persoonlijke hygiëne, bacteriën en water drinken De lessen zijn een eenvulling

Nadere informatie

Wilgenhof. Lesaanbod

Wilgenhof. Lesaanbod Lesaanbod 2016-2017 Wilgenhof Les groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Alles voor een pannenkoek 1/2 X X Beestenboel 1/2 X X X Melk 3/4 X X In de sloot, uit de sloot 3/4 X X X Amfibieën

Nadere informatie

Weekprogramma: 1 jaar Zichzelf in de spiegel bekijken en gezichtsuitdrukkingen nadoen

Weekprogramma: 1 jaar Zichzelf in de spiegel bekijken en gezichtsuitdrukkingen nadoen Dit ben ik! Weekprogramma: Week 1; 0 jaar Zichzelf in de spiegel bekijken. 1 jaar Zichzelf in de spiegel bekijken en gezichtsuitdrukkingen nadoen 2 jaar Aanwijzen en benoemen delen van het gezicht. 3 jaar

Nadere informatie

Spel 0 Adam woont in het paradijs. God praat elke dag met Adam. Hij mag alle dieren een naam geven. Wij gaan Adam helpen.

Spel 0 Adam woont in het paradijs. God praat elke dag met Adam. Hij mag alle dieren een naam geven. Wij gaan Adam helpen. Genesis 2:18-20 0 Leeftijd: 4-8 jaar Wat heb je nodig? 0 Lied: Adam geeft de dieren namen 0 Estafette: touw en attributen, bijvoorbeeld: pionnen, emmers, tafel 0 Speel het spel in 2 groepen Spel 0 Adam

Nadere informatie

Ik ben de voet, en ik loop heel goed.

Ik ben de voet, en ik loop heel goed. Eén lliichaam, velle lleden Ik ben de voet, en ik loop heel goed. www.bijbelidee.nl (( voorbeelld )) Eén lliichaam, velle lleden Voorbereiding Op het werkblad staan een oor, mond, oog, neus, hand,voet,

Nadere informatie

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven.

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. Beginsituatie: De lln doen als inleiding op het project rond geloven en de kerkwandeling, een filosofisch gesprek. Er komen verschillende

Nadere informatie

Handleiding. Boerderijles

Handleiding. Boerderijles Handleiding Boerderijles Groep 5/6 Mei/juni 2010 1. Inleiding 1.1 Algemene doelstelling De boerderijles is bedoeld voor leerlingen uit groep 5 en 6. Deze les vindt plaats op stadsboerderij Het Buitenbeest.

Nadere informatie

Lesbrief. groep 1-4. bij de verteltheatervoorstelling. Winnie de Poeh: het verhaal van Kanga en Roe. door Marjo Dames / Sterk-Verhaal

Lesbrief. groep 1-4. bij de verteltheatervoorstelling. Winnie de Poeh: het verhaal van Kanga en Roe. door Marjo Dames / Sterk-Verhaal Lesbrief groep 1-4 bij de verteltheatervoorstelling Winnie de Poeh: het verhaal van Kanga en Roe door Marjo Dames / Sterk-Verhaal 1 Voorbereiding Samen met uw groep gaat u naar de Verteltheatervoorstelling

Nadere informatie

7-12 jaar Scharrelavontuur. 7-12 jaar Scharrelavontuur

7-12 jaar Scharrelavontuur. 7-12 jaar Scharrelavontuur Geluiden Wees 1 minuut helemaal stil. Luister naar de geluiden om je heen. Hoeveel geluiden heb je gehoord? Welke geluiden heb je herkend? Je eigen geur maken Verzamel verschillende soorten blaadjes, mos,

Nadere informatie

Groepsbevorderende activiteit. De broek van big (Jonathan Emmett)

Groepsbevorderende activiteit. De broek van big (Jonathan Emmett) Groepsbevorderende activiteit De broek van big (Jonathan Emmett) Beginsituatie - 65 kinderen () - 5 begeleiders - dieren aanwezig op de boerderij: paarden, ezel, konijnen, schapen, geiten, varkens, lama,

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Handleiding docent De koe in de kringloop

Handleiding docent De koe in de kringloop De koe in de kringloop Inleiding Via de lessen van Boerderijeducatie Gooi en Vechtstreek worden leerlingen uitgenodigd kennis te maken met een boerderij in de Gooi en Vechtstreek. Er zijn totaal 15 deelnemende

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

HANDIG KONIJNEN KOPPELEN

HANDIG KONIJNEN KOPPELEN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG KONIJNEN KOPPELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HET KOPPELEN VAN TWEE KONIJNEN.

Nadere informatie

Lesbrief Kikker viert de lente. Kikkertiendaagse: 21 t/m 30 maart Thema: Kikker viert de lente Leeftijd: voor kinderen van 3 tot en met 6 jaar

Lesbrief Kikker viert de lente. Kikkertiendaagse: 21 t/m 30 maart Thema: Kikker viert de lente Leeftijd: voor kinderen van 3 tot en met 6 jaar Lesbrief Kikker viert de lente Kikkertiendaagse: 21 t/m 30 maart 2018 Thema: Kikker viert de lente Leeftijd: voor kinderen van 3 tot en met 6 jaar Van 21 t/m 30 maart kleurt heel Nederland groen met het

Nadere informatie

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar 4 Een

Nadere informatie

Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4

Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4 bas Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4 In deze lesbrief staan een aantal ideeën die u na de voorstelling met de kinderen kunt doen. U krijgt deze lesbrief voorafgaand

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie doorgeven per E-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Lesbrief bij de voorstelling Aardblij

Lesbrief bij de voorstelling Aardblij Lesbrief bij de voorstelling Aardblij Voor de groepen 1 en 2 van het basisonderwijs (4-6 jaar) Deze lesbrief is te gebruiken bij de voorstelling Aardblij. Aardblij is een voorstelling met zang, acrobatiek

Nadere informatie

groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli

groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Lesaanbod 2016-2017 Bokkesprong Les groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Kleine beestjes 1/2 X X X Alles voor een pannenkoek 1/2 X X Melk 3/4 X X X In de sloot, uit de sloot 3/4 X X

Nadere informatie

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen.

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen. Oefening 1: Nodig: 2 personen en een boom of een huisdier: Zoek een plek op bij een boom of in de buurt bij je paard of ander huisdier waar je even niet gestoord wordt en veilig even je ogen dicht kunt

Nadere informatie

NATUUR EN TECHNIEK V OOR HET BASISONDERWIJS

NATUUR EN TECHNIEK V OOR HET BASISONDERWIJS NATUUR EN TECHNIEK V OOR HET BASISONDERWIJS 5 Thema 1 Planten maken voedsel voor iedereen 2 Je gaat vast wel eens naar de winkel. Samen met je vader of moeder boodschappen doen. Misschien mag je zelf iets

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie