BOEKHOUDEN-INFORMATICA

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BOEKHOUDEN-INFORMATICA"

Transcriptie

1 BOEKHOUDEN-INFORMATICA DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL Vervangt D/2011/7841/007 vanaf 1 september 2013 Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

2

3 Inhoud 1 Inleiding en situering van het leerplan Beginsituatie en instroom Logisch studietraject Doorstroming naar professionele bachelor in het economisch studiegebied Doorstroming naar Secundair-na-Secundair (Se-n-Se) Vorming vertrekkend vanuit een christelijk mensbeeld Opbouw en samenhang Het vak Bedrijfseconomie Het vak Toegepaste informatica De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica Ondersteunende ICT-doelstellingen bij de realisatie van de bedrijfseconomische doelstellingen Tekstverwerking Rekenblad Presentatiepakket Leerplandoelstellingen, leerinhouden en pedagogisch-didactische wenken voor het vak Bedrijfseconomie DEEL 1: De boekhouding bij de start van de onderneming De onderneming in de context van de wereldeconomie Doelstellingen van de onderneming Formaliteiten bij de start De boekhouding in vogelvlucht De voorraad in de onderneming De eerste investeringen Financiering van de onderneming Marketingbeleid: kosten- en juridische aspecten Kostprijsberekening Aanwerving personeel Verrichtingen met het buitenland DEEL 2: Boekhouden in de onderneming/vzw Organisatiestructuur van een onderneming, werkplanning en communicatie de graad tso 3

4 7.13 De start van het boekjaar Aankoopverrichtingen en betalingen Verkoopverrichtingen en inningen Financiële verrichtingen Boekhoudkundige verwerking personeelsadministratie Buitenlandse verrichtingen Btw en btw-aangifte De belastingen en de overheid Eindejaarsverrichtingen Afsluiting van het boekjaar DEEL 3: De boekhouding als beleidsinstrument Horizontale en verticale analyse van de jaarrekening Ratio s Investeringsbeleid Leerplandoelstellingen, leerinhouden en pedagogisch-didactische wenken voor het vak Toegepaste informatica Overkoepelende doelstellingen Elektronische communicatie Databanken Toepassingssoftware Ontwikkelen van een toepassing Minimale materiële vereisten Bedrijfseconomie Toegepaste informatica Algemene pedagogisch-didactische wenken Werkvormen Onderzoeksvaardigheden versus websites Stage/werkplekleren Geïntegreerde Proef Bibliografie Bedrijfseconomie Toegepaste informatica Bijlagen Bedrijfseconomie: genormaliseerd rekeningenstelsel de graad tso

5 1 Inleiding en situering van het leerplan Plaats van dit leerplan in de lessentabel: zie website van het VVKSO bij lessentabellen. De derde graad tso is een boekhoudkundige studierichting die voorbereidt op verder studeren in hoger onderwijs (professionele bachelor). Daarom is gekozen voor een brede en evenwichtige vorming met drie componenten: een stevige algemene vorming, de talen: Nederlands, Frans, Engels met specifieke aandacht voor de praktische vaardigheden in een bedrijfseconomische context, een bedrijfsgerichte vorming, bestaande uit: een boekhoudkundig gedeelte met aandacht voor de dubbele boekhouding, de kostprijsberekening, de jaarrekeninganalyse en investeringsanalyse in een onderneming, een gedeelte toegepaste informatica met aandacht voor de analyse en het ontwikkelen van oplossingen voor bedrijfsadministratieve problemen; de leerlingen leren hier programmeren; een bedrijfseconomisch gedeelte met aandacht voor het beleid van een onderneming en de gevolgen op boekhoudkundig vlak. Het specifiek gedeelte van de opleiding wordt gerealiseerd in twee vakken: Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica. De jongere leert de boekhouding kennen bij de start van de onderneming: De jongere leert de vaardigheden en attitudes van een boekhouder kennen; De jongere leert de doelstellingen van de onderneming en de startformaliteiten kennen in functie van de boekhouding van de onderneming; De jongere leert de verschillende aspecten van de dubbele boekhouding kennen; De jongere leert aspecten van kostprijsberekening kennen; De jongere leert aspecten van voorraad, financiering, eerste investeringen, personeel, marketingbeleid en buitenlandse verrichtingen bij de start van een onderneming kennen. De jongere voert boekhoudkundige verrichtingen in de dubbele boekhouding van een onderneming uit in de context van de boekhoudafdeling van een onderneming of een boekhoudkantoor: De jongere leert aspecten van werkplanning en communicatie in een boekhoudomgeving; De jongere leert het boekjaar openen; De jongere leert gevorderde commerciële, financiële, diverse en buitenlandse verrichtingen boeken; De jongere leert eindejaarsverrichtingen boeken en het boekjaar afsluiten. Hij verwerkt de administratieve documenten hierbij. De jongere leert de boekhouding als beleidsinstrument te gebruiken bij het runnen van de onderneming: De jongere leert de jaarrekening verticaal en horizontaal te analyseren; De jongere leert ratio s (solvabiliteit, liquiditeit en rentabiliteit) te berekenen en te gebruiken in rapporten voor het advies van de beleidsbeslissingen; De jongere leert aspecten van investeringsbeleid kennen en beschrijven. De jongere verwerft een reeks vaardigheden en attitudes die specifiek nodig zijn voor het programmeren; De jongere leert efficiënt elektronisch communiceren; De jongere leert een databank te ontwerpen en te beheren; 3de graad tso 5

6 De jongere leert een bedrijfsadministratief probleem op te lossen met een professioneel softwarepakket en een (web)toepassing te ontwikkelen. In de derde graad tso worden de beoogde kennis, vaardigheden en attitudes op een concrete en praktische wijze verworven. Naast de nodige theoretische kennis wordt er aandacht besteed aan het praktische: via disciplinedoorbrekende opdrachten vanuit bedrijfseconomisch oogpunt verwerft de jongere vaardigheden en attitudes, belangrijk in het hoger onderwijs en het arbeidsveld. De opdrachten kunnen zowel in als buiten de school georganiseerd worden in het kader van een oefenfirma of minionderneming: de leerlingen runnen een boekhoudkantoor/ontwikkelen een programma voor de oplossing van een bedrijfsadministratief probleem. Opdrachten kunnen ook geconstrueerd worden in het kader van bedrijfsbezoeken, seminaries, stages, 6 3de graad tso

7 2 Beginsituatie en instroom De voorkennis van de jongere, die in de derde graad tso begint, kan verscheiden zijn. De jongere kan komen uit: de tweede graad Handel tso; de tweede graad aso of uit een studierichting van een ander studiegebied tso of kso. De voorkennis van de leerling, die in de derde graad begint, kan verscheiden zijn. In de tweede graad Handel tso leert de leerling: boekhoudkundige verrichtingen verwerken Hij leert de meest voorkomende commerciële, financiële en diverse verrichtingen analyseren om ze nadien te boeken in een systeem van dubbel boekhouden, op manuele wijze en via een didactisch boekhoudpakket. Hij leert de documentenstroom in een bedrijf kennen om de hierbij behorende administratie af te kunnen handelen. basistechnieken in verband met verkoop Hij leert de basiswoordenschat en -technieken van het verkopen en oefent dit in via praktische opdrachten. informaticatoepassingen gebruiken en verwerft de leerling de basis van programmeren Hij leert foutloos tienvingerblind typen en de basis van een tekstverwerkingspakket kennen; Hij leert efficiënt informatie verzamelen op het internet; Hij leert een database aanmaken en hierin courante wijzigingen aanbrengen; Hij leert een rekenblad aanmaken en hierin met eenvoudige formules courante berekeningen maken; Hij leert een presentatie aanmaken in een presentatiepakket; Hij leert de basisstructuren om nadien eenvoudige programma s te schrijven. De leerling uit de tweede graad Handel tso kan op basis van deze onderliggende kennis en vaardigheden probleemloos instromen in de derde graad tso. De leerling uit de tweede graad Handel-talen tso heeft een te smalle commerciële, boekhoudkundige en wiskundige basis gekregen. Van hem wordt een extra inspanning verwacht om via een individueel programma mogelijke achterstanden weg te werken. De betrokken leerling kan wel foutloos tienvingerblind typen en heeft ook de basis van een tekstverwerkingspakket verworven. De leerling uit de tweede graad aso of uit een studierichting van een ander studiegebied tso heeft geen commerciële en boekhoudkundige vorming en een te smalle informaticavorming gekregen. De betrokken leerling heeft (meestal) niet leren foutloos tienvingerblind typen. Van hem wordt een extra inspanning voor bovenvermelde tekorten verwacht tijdens het hele eerste leerjaar van de derde graad tso. De school zal hiervoor een gepast inhaalprogramma opstellen en voor begeleiding zorgen. 3de graad tso 7

8 3 Logisch studietraject 3.1 Doorstroming naar professionele bachelor in het economisch studiegebied De studierichting 3de graad tso is doorstromingsgericht. Ze bereidt voor op een opleiding professionele bachelor in het economisch studiegebied. Bij de realisatie van de leerplandoelstellingen dient er voldoende aandacht te zijn voor specifieke vaardigheden en attitudes die de leerlingen nodig hebben om succesvol een opleiding voor een bachelor te starten. Derde graad Professionele bachelor Bedrijfsmanagement Toegepaste informatica Officemanagement 8 3de graad tso

9 3.2 Doorstroming naar Secundair-na-Secundair (Se-n-Se) Na de derde graad kan de leerling zich specialiseren en/of zijn vaardigheden verbreden via een Secundair na Secundaire opleiding in het studiegebied Handel. Door te kiezen voor een opleiding Secundair-na-Secundair vergroot de leerling zijn kansen op onmiddellijke tewerkstelling. Derde graad (tweede leerjaar) Secundair- na- Secundair Administratie vrije beroepen Commercieel webverkeer Immobiliënbeheer Internationaal transport en goederenverzending KMO-administratie KMO-ondernemerschap Medico-sociale administratie Verkoop en distributie 3de graad tso 9

10 4 Vorming vertrekkend vanuit een christelijk mensbeeld Leren zoals het in dit leerplan beschreven wordt, heeft het christelijk mensbeeld als grondslag. Het bijbelschristelijk mensbeeld is een dynamisch gegeven. Het beschouwt de mens als een wezen in wording. De mens is nog niet af. Elke mens is uniek en heeft de kans en de opdracht te werken aan zijn eigen levensplan en geluk. Dat is geen individuele zaak. Het kan pas ten volle gebeuren in dialoog en relatie met anderen en in de wereld waarin hij leeft. Christus opvatting van de mens wortelt in zijn verbondenheid met God, het spirituele. Deze mensvisie bepaalt ook de keuzes die we maken. Ze bepaalt dus ook hoe je naar leerlingen en leren kijkt. Vanuit de christelijke mensvisie betekent dit concreet dat de volgend aspecten onderdeel uitmaken van je onderwijs: Mens is uniek, is mens-in-wording Verbondenheid met zichzelf Verbondenheid met anderen Verbondenheid met de wereld Verbondenheid met het spirituele De drang om te leren en te groeien is eigen aan de mens (intrinsieke leervermogen van elke mens) Belang van geloven in eigen kunnen Betekenis van het eigen leven mee in handen te kunnen nemen Belang van keuzes maken en verantwoordelijkheid opnemen Belang van positief zelfbeeld Belang van doorzetten en resultaat behalen Belang van goed zorgen voor zichzelf: hoe omgaan met ratrace/stress/ negatieve gevoelens/tegenslag/falen/succes (leven als geschenk) Belang van zelf kunnen kiezen Taal en communicatie Samen met anderen leven en werken: omgangsvormen/respect/luisteren naar/zich inleven/ aandacht voor de klant/ in team werken Je als gelijkwaardige gesprekspartner opstellen Je houden aan afspraken die belangrijk zijn voor het functioneren in groep Een gevoelsrijke relatie opbouwen met anderen. Sensitief zijn, empathie tonen en reageren op de emoties van klanten, je hoofd en je hart gebruiken, anderen behandelen zoals je zelf ook behandeld wilt worden Omgaan met een diversiteit aan culturen in de klas/school/team op de werkplek Een positieve houding ten opzichte van het werk op de werkplek en deze houding ook uitstralen naar de klanten toe Duurzaam omgaan met materialen Belang van sorteren, recycleren Samenleven in de klas/schoolteam/team op de werkplek Het belang van normen en waarden Omgaan met een diversiteit aan culturen in de klas/school/team op de werkplek Leven als gave/als kans/als opgave Individu als uniek gegeven Het spirituele als drijvende kracht voor individu en samenleving 10 3de graad tso

11 5 Opbouw en samenhang 5.1 Het vak Bedrijfseconomie Het leerplan Bedrijfseconomie is een geïntegreerd leerplan waarin bedrijfseconomische aspecten, boekhoudkundige aspecten, juridische aspecten, zakelijk-communicatieve aspecten en informatica-aspecten (ICT) aan bod komen in de context van het beroep van boekhouder binnen deze onderneming of binnen een boekhoudkantoor. De leerplandoelstellingen zijn geïntegreerd geformuleerd. Binnen elk onderdeel van het leerplan kunnen leerplandoelstellingen aan bod komen van bedrijfseconomische aard, boekhoudkundige aard, zakelijk-communicatieve aard, juridische aard. De ICT-leerplandoelstellingen werken ondersteunend. Het doel is om deze leerplandoelstellingen geïntegreerd te realiseren. De projecten, geformuleerd in de specifieke pedagogisch-didactische wenken bij de verschillende leerplanonderdelen, bieden hiervoor ruime kansen. Het leerplan Bedrijfseconomie bestaat uit drie delen: Deel 1: De boekhouding bij de start van de onderneming Deel 2: Boekhoudkundige verrichtingen bij het runnen van de onderneming Deel 3: De boekhouding als beleidsinstrument In onderstaande tabel staat de inhoudstafel van dit leerplan met richtinggevende lestijden voor de verschillende onderdelen (25 lesweken x 6 lestijden x 2 schooljaren)= 300 lestijden) Aantal lestijden Deel 1 De boekhouding bij de start van de onderneming De boekhouding in de context van de wereldeconomie 15 2 Doelstellingen van de onderneming 10 3 Formaliteiten bij de start 10 4 De boekhouding in vogelvlucht 5 5 De voorraad in de onderneming 15 6 De eerste investeringen 6 7 Financiering van de onderneming 22 8 Marketingbeleid: kosten- en juridische aspecten 18 9 Kostprijsberekening Aanwerving personeel Verrichtingen met het buitenland 10 3de graad tso 11

12 Aantal lestijden Deel 2 Boekhoudkundige verrichtingen bij het runnen van de onderneming Organisatiestructuur van een onderneming, werkplanning en communicatie 10 2 De start van het boekjaar 5 3 Aankoopverrichtingen en betalingen 15 4 Verkoopverrichtingen en inningen 10 5 Financiële verrichtingen 13 6 Boekhoudkundige verwerking personeel 5 7 Buitenlandse verrichtingen 8 8 Btw en btw-aangifte 4 9 De belastingen en de overheid Eindejaarsverrichtingen Afsluiten boekjaar 8 Aantal lestijden Deel 3 De boekhouding als beleidsinstrument 24 1 Horizontale en verticale analyse van de jaarrekening 4 2 Ratio s 10 3 Investeringsbeleid 10 Aantal lestijden Geïntegreerde proef(*) 25 (*) Een reeks leerplandoelstellingen uit deel 1, deel 2 en deel 3 kan gerealiseerd worden in het kader van de geïntegreerde proef. Het spreekt voor zich dat het aantal lestijden, dat je hiervoor gebruikt, in mindering dient gebracht te worden van de richtinggevende lestijden van de delen 1, 2 en 3. De samenwerking tussen de verschillende delen van het vak Bedrijfseconomie Het vak Bedrijfseconomie bestaat uit drie delen. In deel 1 krijgen de leerlingen inzicht in de boekhoudkundige verwerking van de start van een onderneming. Tijdens de uitvoering van de boekhoudkundige activiteiten (deel 2) wordt de leerstof uit deel 3 aangereikt als ondersteuning en verdieping. Het spreekt in deze context voor zich dat de drie delen niet los van mekaar mogen gezien worden; er is regelmatig interferentie tussen de verschillende delen. In de specifieke pedagogisch-didactische wenken zal regelmatig naar de samenwerking tussen de delen verwezen worden. 12 3de graad tso

13 5.2 Het vak Toegepaste informatica In het leerplan Toegepaste informatica komen informatica-aspecten (programmeren) aan bod in de context van het automatiseren van bedrijfsadministratieve toepassingen met toepassingssoftware enerzijds en de ontwikkeling van databanken en een gebruiksvriendelijke (web)toepassing anderzijds. Het leerplan is opgebouwd uit raamdoelstellingen, die door elke leerling dienen bereikt te worden. Elke raamdoelstelling wordt verfijnd in een aantal concrete doelstellingen. Deze zijn geformuleerd als hulp om de raamdoelstelling te bereiken. Je kan/mag deze concrete doelstellingen aanvullen/herformuleren, zolang je de raamdoelstelling maar effectief realiseert. Het leerplan Toegepaste informatica bestaat uit vier delen: Overkoepelende doelstellingen Elektronische communicatie Databanken Toepassingssoftware In onderstaande tabel staat de inhoudstafel van dit leerplan met richtinggevende lestijden voor de verschillende onderdelen (25 lesweken x 5 lestijden x 2 schooljaren) = 250 lestijden). Een reeks raamdoelstellingen dient geïntegreerd aan bod te komen in de realisatie van de andere raamdoelstellingen. Deel 1 Overkoepelende doelstellingen 1.1 Probleemanalyse Raamdoelstelling Probleemoplossing Raamdoelstelling 2 Raamdoelstelling Netwerken Raamdoelstelling Digitale gegevens Raamdoelstelling 5 Raamdoelstelling 6 Geïntegreerd Geïntegreerd Geïntegreerd Technische aspecten: 4u, de rest geïntegreerd Geïntegreerd Geïntegreerd Aantal lestijden Raamdoelstelling 7 Inleiding: 8u, de rest geïntegreerd Ergonomie en milieu Raamdoelstelling Recente ontwikkelingen Geïntegreerd Raamdoelstelling 9 12u (1u per twee weken) 12 Deel 2 Elektronische communicatie 4 Aantal lestijden Raamdoelstelling Raamdoelstelling u, de rest geïntegreerd 3 3de graad tso 13

14 Deel 3 Databanken 3.1 Relationeel model Raamdoelstelling Ontwerp Inleiding: 2u: de rest geïntegreerd binnen de andere doelstellingen betreffende databanken Aantal lestijden Raamdoelstelling Raamdoelstelling Implementatie Raamdoelstelling Een gegevensbank beheren Raamdoelstelling 16 5 Raamdoelstelling 17 5 Raamdoelstelling Raamdoelstelling Client-serverpakket voor databankbeheer Raamdoelstelling Rapportering Raamdoelstelling Deel 4 Toepassingssoftware 4.1 Algemeen Raamdoelstelling 22 Raamdoelstelling Rekenblad Geïntegreerd binnen de toepassingssoftware Geïntegreerd binnen de toepassingssoftware 2 Aantal lestijden Raamdoelstelling Raamdoelstelling Ontwikkelen van een toepassing Softwareontwikkelingsmethode Raamdoelstelling 26 4 Raamdoelstelling Raamdoelstelling Micro-analyse Raamdoelstelling Ontwikkelomgeving Geïntegreerd binnen de softwareontwikkeling 14 3de graad tso

15 Raamdoelstelling 30 Raamdoelstelling Programmeren Raamdoelstelling 32 Geïntegreerd binnen de softwareontwikkeling Theorie: 5u, de rest geïntegreerd in de toepassingen Geïntegreerd Raamdoelstelling Raamdoelstelling Raamdoelstelling Raamdoelstelling Projectwerking Raamdoelstelling 37 Geïntegreerd Geïntegreerd Geïntegreerde proef 25 (*) Een reeks leerplandoelstellingen uit delen 1, 2 en 3 kan gerealiseerd worden in het kader van de geïntegreerde proef. Het spreekt voor zich dat het aantal lestijden, dat je hiervoor gebruikt, in mindering dient gebracht te worden van de richtinggevende lestijden van de delen 1, 2, 3 en De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica en de geïntegreerde proef (GIP) Omdat het vak Bedrijfseconomie een geïntegreerd geheel vormt van bedrijfseconomische aspecten, boekhoudkundige aspecten, juridische aspecten, zakelijk-communicatieve aspecten en informatica-aspecten, ligt het voor de hand dat een aantal leerplandoelstellingen onder de vorm van opdrachten in het kader van de geïntegreerde proef kan behandeld worden. Deze opdrachten kunnen zowel een individueel karakter als een groepskarakter of een combinatie van beiden hebben. In de specifieke pedagogisch-didactische wenken wordt meermaals verwezen naar leerplandoelstellingen die kunnen gerealiseerd worden in het kader van de geïntegreerde proef. Het ligt voor de hand dat de leerlingen hier tijdens de les op regelmatige tijdstippen kunnen aan werken. Er dient bewust naar gestreefd om ook een aantal opdrachten buiten de lestijd door de leerlingen te laten realiseren. Het spreekt voor zich dat de neerslag van de geïntegreerde proef met een tekstverwerkingspakket gebeurt: de aanmaak van een inhoudstafel, het gebruik van sjablonen en opmaakprofielen met koppen, koptekst/voettekst, paginanummering kunnen in deze context aangeleerd worden. Bij het bepalen van de opdracht van de geïntegreerde proef is overleg tussen de leraars Bedrijfseconomie, Toegepaste informatica en algemene vakken een must. Hierdoor kan de opdracht geïntegreerd geformuleerd worden. De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica en de NBN-normen In het vak Bedrijfseconomie zijn de doelstellingen in verband met ICT verweven. Ook in het programmeerwerk tijdens de lessen Toegepaste informatica komen de NBN-normen aan bod. Het spreekt voor zich dat bij de verwerving van de doelstellingen binnen het vak Bedrijfseconomie en binnen het vak Toegepaste informatica de NBN-normen dienen toegepast te worden. De NBN-brochure is een handig instrument. De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica en werkvormen Heel wat leerplandoelstellingen moeten projectmatig bereikt worden in dit leerplan. Het is belangrijk om één of meerdere werkvormen te kiezen om de leerplandoelstellingen aan op te hangen. In het kader van een minionderneming of oefenfirma kunnen de leerlingen een boekhoudkantoor runnen, waarbij ze de boekhouding van een aantal miniondernemingen of oefenfirma s verzorgen. Naast deze dienst kunnen ze ook automatiseringsdiensten aanbieden zoals websiteontwikkeling, automatisering van de administratie, oplossing schrijven voor een bedrijfs- 3de graad tso 15

16 administratief probleem. Het spreekt voor zich dat bovenstaande diensten perfect kunnen passen in één of meerdere GIP-opdrachten. Ook bedrijfsspelen, bedrijfssimulaties, bedrijfsbezoeken kunnen zeer waardevol zijn om leerplandoelstellingen te bereiken. In de pedagogisch-didactische wenken wordt hiernaar regelmatig verwezen. Daarnaast is er volop ruimte om binnen het kader van begeleid zelfstandig leren leerlingen de leerstof te laten verwerken. Het elektronische leerplatform biedt uitstekende mogelijkheden om leerlingen via leerpaden zelfstandig de leerstof te laten verwerken. In combinatie met het elektronische leerplatform kunnen de leerlingen ook in groepjes coöperatief leren door groepsopdrachten uit te werken. In zowel de werkvorm als het begeleid zelfstandig leren is er veel kans om de leerlingen te laten werken aan en te evalueren op vaardigheden en attitudes. De vakken Bedrijfseconomie en Toegepaste informatica en stages In de lessentabel is stages niet expliciet opgenomen. Voor het vak Bedrijfseconomie kunnen bepaalde leerplandoelstellingen echter wel via de werkvorm stages in een boekhoudkantoor bereikt worden. We denken hierbij dan vooral aan leerplandoelstellingen uit de hoofdstukken 3 tot en met 8 van deel 2. Binnen Toegepaste informatica zijn er mogelijkheden in een informaticabedrijf binnen delen 3 en 4 van het leerplan. De leerlingen kunnen via de stage starten aan een praktijkgerichte opdracht en deze in het kader van bijvoorbeeld de geïntegreerde proef afwerken, waarbij ze regelmatig contact blijven houden met de stagementor van de stageplaats. Voorwaarde hierbij is wel dat de leraar Bedrijfseconomie/Toegepaste informatica met het bedrijf waar de leerling stage loopt strikte afspraken maakt over de te bereiken doelstellingen. Binnen de complementaire uren voor Bedrijfseconomie (2 uur) is het mogelijk stages te organiseren. De mogelijke samenwerking tussen het vak Bedrijfseconomie en de vakken Nederlands, Frans en Engels In de pedagogisch-didactische werkvormen, geformuleerd bij de leerplandoelstellingen, zijn er hier en daar verwijzingen rond mogelijke samenwerking tussen het vak Bedrijfseconomie en de vakken Nederlands, Frans en Engels. 16 3de graad tso

17 6 Ondersteunende ICT-doelstellingen bij de realisatie van de bedrijfseconomische doelstellingen Onderstaande leerplandoelstellingen realiseer je doorheen het hele leerplan. De cijfers in de kolom achter de ICT-doelstellingen verwijzen naar de bedrijfseconomische doelstellingen waar ze gerealiseerd dienen te worden. Bij de bedrijfseconomische doelstellingen zal je de omgekeerde verwijzingen terugvinden. 6.1 Tekstverwerking LINK BEDRIJFSECONOMISCHE DOELEN 1 De basismogelijkheden (zoals autocorrectie, grammaticale controle, gebruik van synoniemenlijst, spellingscontrole, gebruik woordenboeken) om tekst snel en correct in te voeren, efficiënt gebruiken. 8, 11, 31, 35, 48, 57, 59-66, 79, 103,125 2 Standaardcorrespondentie/mailing/bouwsteencorrespondentie, faxen, verslagen, formulieren en memo s ontwerpen en verwerken door o.a. gebruik te maken van verschillende types van invoervelden, delen van documenten te beveiligen. 57, 103, Volgende opmaakelementen toepassen: paginaopmaak (marges, paginanummering, koptekst, voettekst), (geneste) opsommingen en nummering, indelen in secties, tabellen, kolommen, voetnoten, grafische componenten invoegen en opmaken, internetteksten efficiënt invoegen en bewerken, plakken speciaal, vermijden van weduwen, zwevende regels, kopjes onderaan de pagina, ongewenste paginaovergangen, tabs. 8, 11, 31, 35, 48, 57, 59-66, 79, 103, De lay-out van een niet of slecht opgemaakte tekst verzorgen: structureren, zoeken/vervangen functie, opmaakprofielen/ stijlen maken en toepassen, voetnoten en eindnoten gebruiken, afwijkende kop- en voetteksten voor eerste pagina of voor even en oneven pagina, randen, achtergrond, kopnummering toepassen, een inhoudstafel en een index genereren. 31, 35, 103, 125, 218, 221, Met meerdere personen een document vormgeven, gebruik makend van de functie redigeren. Ook gebruik maken van online mogelijkheden. 8, 11, Tabellen statisch of dynamisch in een document opnemen en opmaken o.a. breedte/hoogte van tabellen, kolommen, rijen en/of cellen, schikken, cellen samenvoegen, cellens splitsen, randen. Grafische componenten statisch of dynamisch in een document opnemen en opmaken o.a. grootte, schikken, comprimeren, bijsnijden 8, 11, 31, 35, 48, 57, 79, 125, 218, 221, 223 3de graad tso 17

18 LINK BEDRIJFSECONOMISCHE DOELEN 7 Een sjabloon ontwerpen, gebruiken en wijzigen. 48, 103, 123, 124, Een rapport ontwerpen met volgende elementen: omslag, woord vooraf, inhoudstafel, inleiding, eigenlijke tekst, besluit, literatuurlijst, index, lijst figuren, tabellen en bijlagen. 48, 218, 221, 223, 224, 225, 229 Pedagogisch-didactische wenken De leerlingen die doorstromen vanuit de tweede graad Handel tso naar de derde graad Boekhoudeninformatica tso kunnen tienvingerblind typen. Het spreekt voor zich dat ze deze vaardigheid in de derde graad tso blijven toepassen. Van diegenen die niet tienvingerblind kunnen typen, wordt verwacht dat ze deze vaardigheid zo snel mogelijk onder de knie krijgen. De leerling zal hiervoor een extra inspanning moeten doen. De school kan deze inspanning mee ondersteunen door de nodige software aan te bieden. Er wordt in het leerplan regelmatig verwezen naar het werken in groep. Telkens er meerdere personen een document vormgeven, kan deze doelstelling gerealiseerd worden. 6.2 Rekenblad LINK BEDRIJFSECONOMISCHE DOELEN 9 Cijfergegevens invoeren en gebruiken om een grafiek aan te maken, ook gecombineerde grafieken. 5, 8, 11, 48, 49, 55, 76, 79, 81, 82, 220, 222, 224, Formules toepassen zoals: als, som, aantal, gemiddelde, afronden, vertikaal zoeken, som als, aantal als, datum- en tijdfunctie, financiële functies. 8, 11, 38, 41, 48, 76, 79, 81, 82, 108, 220, 222, 224, 225, 227, Zelf formules opbouwen met relatieve, absolute en gemengde celadressering. 8, 11, 41, 48, 108, 224, Een rekenblad opmaken. 5, 8, 11, 41, 48, 76, 79, 108, 213, 214, 220, 222, 224, Een rekenblad/delen van een rekenblad beveiligen en de beveiliging opheffen. 8, 11, 41, 48, 79, 213, 214, 220, Een rekenblad of een gedeelte ervan afdrukken. 8, 11, 41, 48, 79, 213, 214, 220, 222, 224, de graad tso

19 LINK BEDRIJFSECONOMISCHE DOELEN 15 Bestaande rekenbladen en grafieken aanpassen. 8, 11, 41, 48, 213, 214, 220, 222, 224, Met behulp van de functie voorwaardelijke opmaak de celopmaak laten afhangen van de celinhoud. 220, 221, 222, 223, 224, Met koppelingen werken tussen verschillende werkbladen Gebruik maken van handige hulpmiddelen zoals titels blokkeren, venster splitsen, naam geven aan een celbereik en deze in een formule gebruiken, opmerking aanbrengen in een cel Aangrenzende en niet aangrenzende werkbladen selecteren om ze tegelijk te bewerken of af te drukken Met meerdere werkbladen tegelijk werken door toepassing van celverwijzingen en gebruik van formules Draaitabellen toepassen. Pedagogisch-didactische wenk Indien één zelfde tabel op meerdere werkbladen voorkomt, kunnen deze tegelijk bewerkt en/of afgedrukt worden. 6.3 Presentatiepakket LINK BEDRIJFSECONOMISCHE DOELEN 22 Een presentatie inhoudelijk ontwerpen en vormelijk opmaken rekening houdend met de vereisten van een goede presentatie. Het maken van een diamodel als basis voor een presentatie. 8, 11, 117, Een organogram ontwerpen in een presentatiepakket. 108, 117, Afbeeldingen, figuren, hyperlinks... invoegen en bewerken in een presentatie. 8, 11, 116, Gegevens uit een ander pakket inlassen in de presentatie. 8, 11, 116, 117 3de graad tso 19

20 LINK BEDRIJFSECONOMISCHE DOELEN 26 Een (doorlopende) diavoorstelling opbouwen met animatie. 8, 11, 116, Een voordracht geven met behulp van een presentatie. 8, 11, 116, 117, 229 Pedagogisch-didactische wenk Gebruik niet enkel powerpoint voor presentaties, maar hanteer ook nieuwe (online) presentatietechnieken 20 3de graad tso

BOEKHOUDEN-INFORMATICA

BOEKHOUDEN-INFORMATICA BOEKHOUDEN-INFORMATICA DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS LICAP BRUSSEL September 2007 ISBN 978-90-6858-725-8 leerjaar 2007-2008 2008-2009 2009-2010 1ste leerjaar D/1992/0279/054C en D/1998/0279//034

Nadere informatie

BOEKHOUDEN-INFORMATICA

BOEKHOUDEN-INFORMATICA BOEKHOUDEN-INFORMATICA DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO BRUSSEL September 2011 (vervangt D/2007/0279/002) 2) Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

Info 3 de graad Business en IT (Boekhouden Informatica) 14 MAART 2009

Info 3 de graad Business en IT (Boekhouden Informatica) 14 MAART 2009 Info 3 de graad Business en IT (Boekhouden Informatica) 14 MAART 2009 Agenda 1. Leerinhouden 2. Werkvormen 3. Projecten 4. Evalueren 5. Remediëren LEERINHOUDEN Leerinhouden Instroom Toegepaste Informatica

Nadere informatie

Geïntegreerde proef Boekhouden-Informatica - visie Toegepaste Informatica

Geïntegreerde proef Boekhouden-Informatica - visie Toegepaste Informatica 1 Geïntegreerde proef Boekhouden-Informatica - visie Toegepaste Informatica Een conclusie? Het leerplan Boekhouden-Informatica (D/2007/0279/002) bevat twee onderdelen: het deel Bedrijfseconomie en het

Nadere informatie

HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO- BRUSSEL September 2011 (vervangt D/2007/0279/001) Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Inhoud Plaats

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN. Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN. Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS MULTIMEDIATECHNIEKEN Derde graad TSO Eerste en tweede leerjaar Licap - Brussel september 1998 MULTIMEDIATECHNIEKEN Derde

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Boekhouden-informatica tso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom

Nadere informatie

TWEEDE EN DERDE GRAAD

TWEEDE EN DERDE GRAAD 12 Bij de overgang naar het eerste leerjaar van de tweede graad kies je een STUDIERICHTING, die reeds min of meer definitief is. Er zijn vier vormen van onderwijs: ALGEMEEN SECUNDAIR ONDERWIJS TECHNISCH

Nadere informatie

STUDIEGEBIED HANDEL (bso)

STUDIEGEBIED HANDEL (bso) (bso) Tweede graad... Kantoor Derde graad Kantoor Kantooradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) Studierichting Kantoor de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Interesse voor werken met

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure ADMINISTRATIE & RETAIL (2de graad BSO, Kantoor & Verkoop) Leerlingprofiel Je bent 14-15 jaar. Je kiest voor een studierichting in de tweede graad. Je wilt meer te

Nadere informatie

HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel HANDEL DERDE GRAAD TSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO- BRUSSEL September 2011 (vervangt D/2007/0279/001) Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel 2 3de graad

Nadere informatie

CONCORDANTIETABEL DERDE GRAAD BOEKHOUDEN -INFORMATICA LEERPLAN BEDRIJFSECONOMIE - OEFENFIRMA COFEP. Schooljaar 2013-2014 Auteur: Steven Dewaele

CONCORDANTIETABEL DERDE GRAAD BOEKHOUDEN -INFORMATICA LEERPLAN BEDRIJFSECONOMIE - OEFENFIRMA COFEP. Schooljaar 2013-2014 Auteur: Steven Dewaele CONCORDANTIETABEL DERDE GRAAD BOEKHOUDEN -INFORMATICA LEERPLAN BEDRIJFSECONOMIE - OEFENFIRMA COFEP Schooljaar 2013-2014 Auteur: Steven Dewaele 1 Wat zegt het leerplan? Om de leerlingen voor te bereiden

Nadere informatie

Inhaalbeweging economie

Inhaalbeweging economie Inhaalbeweging economie Inleiding Voor de inhaalbeweging economie bestaan er vijf documenten 1 Dit algemeen document dat een volledige beschrijving geeft van wat van leerlingen verwacht wordt als ze beslissen

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure ADMINISTRATIE & RETAIL (3de graad BSO) Leerlingprofiel Je bent 16-17 jaar. Je kiest voor een studierichting in de derde graad. Je wil meer te weten komen over het

Nadere informatie

8. Vergelijking tussen verschillende vennootschapsvormen. Hierbij de verschillende afkortingen :

8. Vergelijking tussen verschillende vennootschapsvormen. Hierbij de verschillende afkortingen : 8. Vergelijking tussen verschillende vennootschapsvormen. Hierbij de verschillende afkortingen : EVBA = EENMANSVENNOOTSCHAP MET BEPERKTE AANSPRAKELIJKHEID BVBA = BESLOTEN VENNOOTSCHAP MET BEPERKTE AANSPRAKELIJKHEID

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure SECRETARIAAT-TALEN (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting TSO Secretariaat-Talen iets

Nadere informatie

Jaarplan Softwarepakketten

Jaarplan Softwarepakketten Schooljaar 2012-2013 Leerkracht(en): Jan Sleebus Vak: Softwarepakketten Klassen: 5NI Schooljaar: 2012-2013 Algemene gegevens Leerjaar en studierichting: Vak: Leerplannummer: Handboek: Varia: Network &

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Derde graad... Handel Handel-talen. Handel Boekhouden-informatica Informaticabeheer Secretariaat-talen

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Derde graad... Handel Handel-talen. Handel Boekhouden-informatica Informaticabeheer Secretariaat-talen Studiegebied (tso) Tweede graad... Handel Handel-talen Derde graad... Handel Boekhouden-informatica Informaticabeheer Secretariaat-talen STUDIEGEBIED HANDEL Studierichting Handel de graad Een woordje

Nadere informatie

infonota Ondernemingsvormen De eenmanszaak De vennootschap

infonota Ondernemingsvormen De eenmanszaak De vennootschap Ondernemingsvormen De eenmanszaak De eenmanszaak is een ondernemingsvorm waarbij de onderneming wordt opgericht door een natuurlijk persoon (oprichter). De éénmanszaak wordt ook wel 'onderneming natuurlijk

Nadere informatie

STUDIEGEBIED HANDEL (tso)

STUDIEGEBIED HANDEL (tso) STUDIEGEBIED HANDEL (tso) Tweede graad... Handel Handel-talen Derde graad Handel Boekhouden-informatica Informaticabeheer Secretariaat-talen STUDIEGEBIED HANDEL Studierichting Handel de graad Een woordje

Nadere informatie

BEDRIJFSECONOMIE DERDE GRAAD TSO HANDEL LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS

BEDRIJFSECONOMIE DERDE GRAAD TSO HANDEL LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS BEDRIJFSECONOMIE DERDE GRAAD TSO HANDEL LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS LICAP BRUSSEL September 2007 (vervangt leerplannen D/1992/0279/055B en D/1998/0279/034 met ingang 1 september 2007 of 1 september 2008)

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE: EXCEL 2010 / 2013 ADVANCED

INHOUDSOPGAVE: EXCEL 2010 / 2013 ADVANCED INHOUDSOPGAVE: EXCEL 2010 / 2013 ADVANCED 1 Sjablonen 11 1.1 Een sjabloon maken 11 1.2 Een sjabloon gebruiken om een nieuwe werkmap te maken 12 1.3 Een geïnstalleerde sjabloon gebruiken 12 1.4 Een sjabloon

Nadere informatie

Cursus toegepaste informatica 6 TSO

Cursus toegepaste informatica 6 TSO Cursus toegepaste informatica 6 TSO T. Willekens Leerkracht Technisch Atheneum Mol 2010 WOORD VOORAF Deze bundel is samengesteld voor leerlingen van de 3 graad 2 leerjaar (TSO-niveau). Het vak Toegepaste

Nadere informatie

Onze Microsoft gecertificeerde unieke Excel e-learning cursussen zijn incl.:

Onze Microsoft gecertificeerde unieke Excel e-learning cursussen zijn incl.: Cursus Inhoud 15 Modules - 15 Vragen Onze Microsoft gecertificeerde unieke Excel e-learning cursussen zijn incl.: * Praktijkopdrachten met real-time feedback bij gemaakte fouten * Rijke interactieve multimedia

Nadere informatie

1. Eenmanszaak versus vennootschap

1. Eenmanszaak versus vennootschap 1. Eenmanszaak versus vennootschap L E E R D O E L S T E L L I N G E N Je kan - enkele belangrijke voor- en nadelen van zelfstandig ondernemen versus ondernemen via vennootschappen opzoeken en toelichten

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure INFORMATICABEHEER (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Informaticabeheer iets voor

Nadere informatie

Inventarisatie Microsoft Office

Inventarisatie Microsoft Office Om te bepalen welke modules voor u wenselijk zijn verzoeken wij u onderstaande vragenlijst zo volledig mogelijk in te vullen. Voornaam + achternaam: E-mail: Telefoon (Optioneel): Werkgever: Wat is de aard

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Handel tso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom meer bevraagd

Nadere informatie

VAK Informatica. LP NR September 2007 LICAP BRUSSEL D/2007/0279/046 KSO LEERKRACHT Kris Cauberghe

VAK Informatica. LP NR September 2007 LICAP BRUSSEL D/2007/0279/046 KSO LEERKRACHT Kris Cauberghe JAARPLANNING GRAAD 2 VAK Informatica 2 U/W 1 SCHOOLJAAR 2011-2012 HANDBOEK Desktopper Windows 7: Gegevensbeheer, Internet, Rekenblad STUDIERICHTING 4AVVa LP NR September 2007 LICAP BRUSSEL D/2007/0279/046

Nadere informatie

VAK Informatica. LP NR September 2011 VVKSO BRUSSEL D/2011/7841/039 KSO LEERKRACHT Kris Cauberghe

VAK Informatica. LP NR September 2011 VVKSO BRUSSEL D/2011/7841/039 KSO LEERKRACHT Kris Cauberghe JAARPLANNING GRAAD 2 VAK Informatica 1 U/W 1 SCHOOLJAAR 2011-2012 HANDBOEK Desktopper Windows 7: Computers en systeemsoftware, Tekstverwerking, Presentaties STUDIERICHTING 3AO & 3BAKc LP NR September 2011

Nadere informatie

Pedagogische Begeleidingsdienst. contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte

Pedagogische Begeleidingsdienst. contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte Pedagogische Begeleidingsdienst contactdag leerkrachten informatica 24 februari 2011 namiddaggedeelte agenda namiddag INFORMATICA 1 info nieuwe leerplan(nen) 2de graad > kritische groepsbespreking > plenum

Nadere informatie

Excel 2010 in 17 stappen

Excel 2010 in 17 stappen Omschrijving Volledige progressieve training Excel 2010 in 17 stappen (17 modules, 153 rubrieken) Duur 12:45 Inhoud 1. Ontdek Excel, vul een tabel in De basisfuncties van Excel: voer uw eerste handelingen

Nadere informatie

EEN geslaagd PROjECT!

EEN geslaagd PROjECT! A & D Boekhoudkantoor, Klapstraat 58, 1790 Teralfene Tel 0473.821367 www.infoboekhouden.be DE BOEKHOUDER-FISCALIST BIBF: Uw PARTNER VOOR EEN geslaagd PROjECT! Een brochure van het Beroepsinstituut van

Nadere informatie

Een vennootschap heeft wat wij noemen RECHTSPERSOONLIJKHEID.

Een vennootschap heeft wat wij noemen RECHTSPERSOONLIJKHEID. 8.VENNOOTSCHAPPEN 8.1.NATUURLIJKE PERSOON en RECHTSPERSOON Vooraleer wij over vennootschappen spreken moeten wij het onderscheid kennen tussen een natuurlijke persoon en een rechtspersoon. Een natuurlijke

Nadere informatie

3KA Toegepaste informatica

3KA Toegepaste informatica 3KA Toegepaste informatica Thierry Willekens, leerkracht Koninklijk Technisch Atheneum Mol 2008 WOORD VOORAF Alle leerlingen verwerven de basisvaardigheden van ICT in het eerste jaar van de eerste graad

Nadere informatie

1. OpenOffice.org downloaden en installeren 13 1.1 Downloaden en installeren... 14 1.2 Achtergrondinformatie... 20 1.3 Tips... 21

1. OpenOffice.org downloaden en installeren 13 1.1 Downloaden en installeren... 14 1.2 Achtergrondinformatie... 20 1.3 Tips... 21 Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Uw voorkennis... 9 Hoe werkt u met dit boek?... 10 De volgorde van lezen... 11 Website... 11 Toets uw

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 2010

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 2010 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 Verschillende versies... 11 Uw voorkennis... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 De volgorde van lezen...

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 - Word 15

Inhoudsopgave. Deel 1 - Word 15 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 Uw voorkennis... 11 De volgorde van lezen... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 Website... 13 Toets

Nadere informatie

Opleidingscatalogus: Automatisering

Opleidingscatalogus: Automatisering Opleidingscatalogus: Automatisering t WEB Opleidingen, Adviezen & Hoofdvestiging: Zeppelinstraat 7 7903 BR Hoogeveen Tel: 0528-280888 Fax: 0528-280889 Website: www.tweb.nl E-mail: info@tweb.nl Opleidingen

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE Ms Word 2013

INHOUDSOPGAVE Ms Word 2013 Inhoudsopgave Ms Word 2013-1 INHOUDSOPGAVE Ms Word 2013 Inleiding... 11 Overzicht van de functietoetsen... 12 DEEL 1 Eenvoudige tekstverwerking... 13 1 Ms Word starten... 13 2 De schermonderdelen... 14

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Kantoor bso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom meer bevraagd

Nadere informatie

Atheneum Boom en ICT. Inleiding

Atheneum Boom en ICT. Inleiding Inleiding Vermits computers niet meer weg te denken zijn uit onze maatschappij, doet onze school dan ook haar uiterste best om onze leerlingen vaardigheden en attitudes bij te brengen op het gebied van

Nadere informatie

7 Kantoor/Verkoop Toegepaste informatica

7 Kantoor/Verkoop Toegepaste informatica 7 Kantoor/Verkoop Toegepaste informatica Thierry Willekens, leerkracht Koninklijk Technisch Atheneum Mol 2009 WOORD VOORAF Deze bundel is samengesteld voor leerlingen van de 3 graad 3 leerjaar (BSO-niveau,

Nadere informatie

INHOUD 1 INLEIDING... 2 2 WORD... 3 2.1 WORD BASISVAARDIGHEDEN... 3 2.2 WERKEN MET GROTE DOCUMENTEN... 3 2.3 VERZENDLIJSTEN... 3

INHOUD 1 INLEIDING... 2 2 WORD... 3 2.1 WORD BASISVAARDIGHEDEN... 3 2.2 WERKEN MET GROTE DOCUMENTEN... 3 2.3 VERZENDLIJSTEN... 3 Office Modules MS OFFICE MODULES Haarweg 20 3953 BH Maarsbergen Tel: 0343-444919 E-mail: info@bakkercomputeropleidingen.nl Website: www.bakkercomputeropleidingen.nl INHOUD 1 INLEIDING... 2 2 WORD... 3

Nadere informatie

3. Afbeeldingen en vormen 77 3.1 Afbeeldingen invoegen... 78

3. Afbeeldingen en vormen 77 3.1 Afbeeldingen invoegen... 78 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 Uw voorkennis... 11 De volgorde van lezen... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 Website... 13 Toets

Nadere informatie

COMPLEMENTAIRE ACTIVITEIT Toegepaste Informatica (1u/week)

COMPLEMENTAIRE ACTIVITEIT Toegepaste Informatica (1u/week) COMPLEMENTAIRE ACTIVITEIT Toegepaste Informatica (1u/week) KA Voskenslaan - Gent Schooljaar: 2006/2007 Leraar: Annick Van Daele 3 de graad ASO 1ste en 2 de jaar Klassen: Wetenschappen-Topsport (graadsklas)

Nadere informatie

Externe financiële verslaggeving

Externe financiële verslaggeving Externe financiële verslaggeving Diete Haesendonckx Hfst 1: Inleidende beschouwingen 1. Analyse van de jaarrekening (JR) Tijdens het jaar è boekhouding(registreren van handelsgebeurtenissen) Einde van

Nadere informatie

1. FINANCIËLE INFORMATIESYSTEMEN

1. FINANCIËLE INFORMATIESYSTEMEN Inhoud 1. FINANCIËLE INFORMATIESYSTEMEN............................. 13 1. Wat is boekhouden?........................................ 13 2. Gebruikers van boekhoudinformatie...........................

Nadere informatie

VOET EN BINNEN DE REEKS BI

VOET EN BINNEN DE REEKS BI VOET EN BINNEN DE REEKS BI Vakoverschrijdende eindtermen leren leren LL1 De leerlingen kunnen communiceren over de samenhang tussen hun leeropvattingen, leermotieven en leerstijl Binnen het leerplan worden

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

4. Wettelijke basis 17 4.1. Europese richtlijnen en verordeningen 17 4.2. Belgische wetgeving 17 4.3. Voor vzw s 18

4. Wettelijke basis 17 4.1. Europese richtlijnen en verordeningen 17 4.2. Belgische wetgeving 17 4.3. Voor vzw s 18 Inhoud 1. Financiële informatiesystemen 13 1. Wat is boekhouden? 13 2. Gebruikers van boekhoudinformatie 14 3. Financial versus management accounting 15 3.1. Financial accounting (of algemeen boekhouden)

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep geschiedenis en/of esthetica In kolom 1 vind je 69 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep geschiedenis/esthetica. Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Maak kennis met de richting kantoor

Maak kennis met de richting kantoor Maak kennis met de richting kantoor De 2de en de 3de graad kantoor BSO ONZE-LIEVE-VROUW-WAVER Leerlingen 6 kantoor (begeleiding: Van Peer Karina) Inhoud a Wat mag je verwachten in de 2 de graad?... 3 b

Nadere informatie

Modulefiche. Naam module: Bedrijfsbeheer (A3) Datum: 1 september 2012 ECONOMIE. Begincompetenties: Geen

Modulefiche. Naam module: Bedrijfsbeheer (A3) Datum: 1 september 2012 ECONOMIE. Begincompetenties: Geen Naam module: Bedrijfsbeheer (A3) Datum: 1 september 2012 ECONOMIE Begincompetenties: Geen Modulefiche Leerinhoud: Consumentengedrag o Inleidende begrippen Behoefte Schaarste Nuttigheid en keuzeprobleem

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 13

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 13 Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Uw voorkennis... 9 De volgorde van lezen... 9 Hoe werkt u met dit boek?... 10 Website... 11 Toets uw

Nadere informatie

Computeropleidingen mét een persoonlijke aanpak COMPUTEROPLEIDINGEN VOOR SENIOREN BEGINNERS GEVORDERDEN

Computeropleidingen mét een persoonlijke aanpak COMPUTEROPLEIDINGEN VOOR SENIOREN BEGINNERS GEVORDERDEN Computeropleidingen mét een persoonlijke aanpak COMPUTEROPLEIDINGEN VOOR SENIOREN BEGINNERS GEVORDERDEN Affligem Computeropleidingen 2011 2012 http://www.tvds.be Hoe inschrijven? Inschrijven kan ten laatste

Nadere informatie

Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe

Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe Hoofdstuk 16: Grafieken en diagrammen: hoe 16.0 Inleiding Wanneer je de betekenis van een serie nummers in een presentatie wilt weergeven, zal je ondervinden dat een diagram de meest effectieve manier

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure 7 ADMINISTRATIE (7de jaar BSO) Leerlingenprofiel Je hebt het zesde jaar Administratie of Retail achter de rug. Je wil jouw kansen op de arbeidsmarkt vergroten en

Nadere informatie

INHOUD. Ten geleide 13. 1 Inleiding 15

INHOUD. Ten geleide 13. 1 Inleiding 15 INHOUD Ten geleide 13 1 Inleiding 15 1.1 Inleiding 15 1.2 Webbased 15 1.3 Alle voordelen op een rij 15 1.4 En nu? 16 1.5 Een Google Apps-account aanmaken 16 1.6 Inloggen 19 1.7 Test jezelf 21 2 Chrome-browser

Nadere informatie

NATUURLIJK PERSOON VENNOOTSCHAP - VERENIGING

NATUURLIJK PERSOON VENNOOTSCHAP - VERENIGING NATUURLIJK PERSOON VENNOOTSCHAP - VERENIGING 1. Inleiding Als men een onderneming opstart kan men dit doen als natuurlijk persoon, onder vorm van een vennootschap of via een vereniging. 2. Definities -

Nadere informatie

Eerste graad A-stroom

Eerste graad A-stroom EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Vijverbiotoopstudie Eerste graad A-stroom Vakgebonden eindtermen aardrijkskunde Het natuurlijk milieu Reliëf 16* De leerlingen leren respect opbrengen voor de waarde van

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

HANDLEIDING INDEX FINANCIALS

HANDLEIDING INDEX FINANCIALS HANDLEIDING INDEX FINANCIALS INHOUDSTAFEL INHOUDSTAFEL... 1 INLEIDING... 2 AANMELDEN... 2 ZOEKEN... 2 DETAILFICHE... 4 DETAILS VAN DE ONDERNEMING... 5 Toevoegen aan relaties... 5 BEELDEN VAN DE JAARREKENINGEN...

Nadere informatie

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso)

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso) (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad Techniek-wetenschappen Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Logisch denken Laboratoriumwerk

Nadere informatie

Coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cv/cvba)

Coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cv/cvba) Coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cv/cvba) Omschrijving van de coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cv/cvba) Cvba is de afkorting van coöperatieve vennootschap

Nadere informatie

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op:

Onderstaande studierichtingsfoto kan service verlenen in volgende contexten/het formuleren van antwoorden op: Leren in samenhang in de studierichting Verkoop: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vak(groep)samenwerking, VOET, evaluatiebeleid, Scholen worden van langsom meer bevraagd

Nadere informatie

... om de toekomst beter te beheren

... om de toekomst beter te beheren ... om de toekomst beter te beheren HannaH is een veelzijdig en krachtig financieel planningsen opvolgingsprogramma, onmisbaar bij het nemen van financiële beslissingen. HannaH laat u toe : Gedetailleerde

Nadere informatie

Trainingsomschrijving Excel 97 / 2000 / 2003 NL

Trainingsomschrijving Excel 97 / 2000 / 2003 NL Module 1 Basisvaardigheden Module 2 Spreadsheets opzetten Module 3 Layout en afdrukken Module 4 Grafieken Module 5 Functies Module 6 Geautomatiseerde oplossingsmethoden Module 7 Werken met databases Module

Nadere informatie

We hopen dat deze brochure jou en je ouders zal helpen bij het maken van je studiekeuze.

We hopen dat deze brochure jou en je ouders zal helpen bij het maken van je studiekeuze. Deze brochure wil jou en je ouders wegwijs maken in het studieaanbod van het Sint-Norbertusinstituut. Het Sint-Norbertusinstituut is immers een school met vele studiemogelijkheden in het secundair onderwijs.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 2010

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 2010 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 Verschillende versies... 11 Uw voorkennis... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 De volgorde van lezen...

Nadere informatie

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27)

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27) ~ 1 ~ Functionele taalvaardigheid/ tekstgeletterdheid Eindtermen (P)AV voor 2 de graad SO 3 de graad SO 3 de jaar 3 de graad SO DBSO niveau 2 de graad DBSO niveau 3 de graad DBSO niveau 3 de jaar 3 de

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002 STUDIEGEBIED ICT Modulaire opleiding Informatica: AO IC 002 Versie 2.0 BVR Pagina 1 van 21 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 4 1.1 Korte beschrijving... 4 1.1.1 Inhoud... 4 1.1.2 Modules... 4 1.1.3 Niveau en

Nadere informatie

Inhoud Vervolgcursus. Word 2010 NL-NL. Inhoudsopgave

Inhoud Vervolgcursus. Word 2010 NL-NL. Inhoudsopgave Inhoud Vervolgcursus Word 2010 NL-NL Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Vertalen... 3-33 Tekst vertalen... 3-33 Procedures... 3-37 Hoofdstuk 2 Redigeren... 3-39 Redigeren algemeen... 3-39 Opmerking toevoegen...

Nadere informatie

Studieaanbod binnen het studiegebied Handel

Studieaanbod binnen het studiegebied Handel Studieaanbod binnen het studiegebied Handel Screening van de studierichtingen in het studiegebied Handel in het voltijds secundair onderwijs 23 april 2015 Inhoudstafel Inleiding... 5 1 Beeld van het studiegebied...

Nadere informatie

Kalenderaanbod Light-versie 2015

Kalenderaanbod Light-versie 2015 Kalenderaanbod Light-versie 2015 1. BUREAUTICA Word Intro 2007/2010 De deelnemers leren van bij het begin op een correcte manier te werken met tekstverwerking, zodat ze kwaliteitsvolle documenten kunnen

Nadere informatie

Bedrijfsspel Ecoman² Vakoverschrijdend Project Ondernemen

Bedrijfsspel Ecoman² Vakoverschrijdend Project Ondernemen Bedrijfsspel Ecoman² Vakoverschrijdend Project Ondernemen www.ecoman.be ONDERNEMEN IN DE PRAKTIJK VOOR LAATSTEJAARS SECUNDAIR Academiejaar 2009-2010 De perfecte invulling van de vrije ruimte, de geïntegreerde

Nadere informatie

INHOUD EXCEL GEVORDERDEN DEEL 1: ENKELE OEFENINGEN

INHOUD EXCEL GEVORDERDEN DEEL 1: ENKELE OEFENINGEN INHOUD EXCEL GEVORDERDEN DEEL 1: ENKELE OEFENINGEN 1 AUTOMATISCH BEREKENEN IN DE STATUSBALK 2 FUNCTIES 3 RELATIEVE ADRESSERING 4 ABSOLUTE ADRESSERING 5 GEMENGDE ADRESSERING 6 KOLOMMEN GROEPEREN 7 OPTIES

Nadere informatie

TEN GELEIDE. Het boek geeft een inzicht in het reilen en zeilen van ondernemingen. Het bestaat uit vijf hoofdstukken.

TEN GELEIDE. Het boek geeft een inzicht in het reilen en zeilen van ondernemingen. Het bestaat uit vijf hoofdstukken. Het boek geeft een inzicht in het reilen en zeilen van ondernemingen. Het bestaat uit vijf hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk wordt het belang geschetst van ondernemen. België telt een klein miljoen

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE Ms Excel 2010

INHOUDSOPGAVE Ms Excel 2010 Inhoudsopgave Ms Excel 2010-1 INHOUDSOPGAVE Ms Excel 2010 Inleiding... 11 Overzicht van de functietoetsen... 12 DEEL 1 Basisbewerkingen Ms Excel 2010... 13 1 Ms Excel starten... 13 2 De schermonderdelen...

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9

DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9 2 Inhoudstafel DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9 HOOFDSTUK 1 : WAT IS EEN ONDERNEMING?...10 1.1. Taalkundige benadering...10 1.2. Juridische benadering...10 1.2.1. Wetboek van koophandel...10

Nadere informatie

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen

Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen Mogelijke opdrachten voor een vakwerkgroep Moderne Vreemde Talen In kolom 1 vind je 49 items waaraan je eventueel kan werken in de vakgroep MVT (Frans, Engels, Duits). Ze zijn ingedeeld in 8 categorieën.

Nadere informatie

Leren in samenhang in de studierichting Secretariaat-talen tso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vaksamenwerking, VOET,

Leren in samenhang in de studierichting Secretariaat-talen tso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vaksamenwerking, VOET, Leren in samenhang in de studierichting Secretariaat-talen tso: aanzet tot het uittekenen van leerlijnen, horizontale/verticale vaksamenwerking, VOET, Scholen worden van langsom meer bevraagd omtrent hun

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Economie (2de en 3de graad ASO) Leerlingprofiel Je bent op zoek naar een studierichting die aansluit bij jouw interesses? Al eens nagedacht over de studierichting

Nadere informatie

Boekhouden Accountancy. Computerboekhouden

Boekhouden Accountancy. Computerboekhouden STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding Boekhouden Accountancy Module Computerboekhouden Plaats van de module in de opleiding: In deze module wordt de kennis van basis boekhouden omgezet in een praktijkstudie.

Nadere informatie

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad...

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad... Studiegebied (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad... Techniek-wetenschappen STUDIEGEBIED CHEMIE Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting...

Nadere informatie

Uitleg met tekst Onderwerpen lezen kennen

Uitleg met tekst Onderwerpen lezen kennen Uitleg met tekst Onderwerpen lezen kennen Les 1 Kennismaken met Ecel 2013 (1) - Wat is Ecel? - Het Startscherm - Het Startscherm uitschakelen - De gebruikersinterface - Backstage weergave (1) Les 2 Kennismaken

Nadere informatie

PowerPoint 2010 in 12 stappen

PowerPoint 2010 in 12 stappen Omschrijving Volledige progressieve training PowerPoint 2010 in 12 stappen (12 modules, 123 rubrieken) Duur 14:21 Inhoud 1. Leer PowerPoint kennen en maak uw eerste dia's Ontdek PowerPoint en voer uw eerste

Nadere informatie

Technisch onderwijs West-Vlaanderen Werkt 3, 2009

Technisch onderwijs West-Vlaanderen Werkt 3, 2009 West-Vlaanderen Werkt 3, 2009 in West-Vlaanderen dr. Marie Van Looveren sociaaleconomisch beleid, WES Jongeren uit het gewone secundair onderwijs kunnen na de eerste graad kiezen voor één van de volgende

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1. Voorwoord 13

Inhoud. Deel 1. Voorwoord 13 Inhoud Voorwoord 13 Deel 1 1. Oprichting van een vennootschap 25 1.1 Mogelijke ondernemingsvormen 25 1.1.1 De éénmansonderneming 25 1.1.2 Doel van de vennootschapsvorming 26 1.1.3 Vennootschap 27 1.1.4

Nadere informatie

Basis dubbel boekhouden (module A1)

Basis dubbel boekhouden (module A1) Basis dubbel boekhouden (module A1) In deze module maakt de cursist kennis met de techniek van het boekhouden. Er wordt ingegaan op alle belangrijke basisboekingen binnen een onderneming. basisbegrippen

Nadere informatie

VZW en financiële rapportering

VZW en financiële rapportering VZW en financiële rapportering Wim Van De Walle 1 (c) 2013 Baker Tilly Belgium Thematiek Behoefte aan degelijke, transparante, coherente en betrouwbare beleids-en beheersrapportering Toezien dat rapportering

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Aangeboden door Wouter Devloo tel 0484 187434 www.boekhouder.be B&A Advies bvba

Aangeboden door Wouter Devloo tel 0484 187434 www.boekhouder.be B&A Advies bvba cic Starten van een zaak : hoe zit het nu met kennis bedrijfsbeheer? Als u in België een eigen zaak willen opstarten, moet u over de nodige ondernemersvaardigheden beschikken. Sinds 1 januari 1999 moet

Nadere informatie