Corry Kistemaker & Tom Draisma Ervaringen van de verteltrainers (een eerste concept) Inhoud

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Corry Kistemaker & Tom Draisma Ervaringen van de verteltrainers (een eerste concept) Inhoud"

Transcriptie

1 Het vertelproject van Bibliotheek Lelystad, 28 mei 28 oktober 2006 Corry Kistemaker & Tom Draisma Ervaringen van de verteltrainers (een eerste concept) Inhoud I. Inleiding II. Opzet III. Als verteltrainers aan het werk IV. Palet van aanpakken V. Ontdekkingen en uitkomsten VI. Een eerste evaluatie VII. Tien mogelijke vervolgen VIII. Meer informatie? I. INLEIDING Het verhaal van Lelystad is verteld, en hoe! Zes maanden waren wij, de tijdelijke verteltrainers van Bibliotheek Lelystad, bijna dagelijks in touw om groepjes inwoners bij elkaar te brengen voor het vertellen en beluisteren van persoonlijke verhalen. Het project, gesteund door Gemeente en Bibliotheek Lelystad, was ontmoetings-, vertel- en luisterproject in één. Lelystad is een nieuwe stad, verrezen in 40 jaar, maar pas sinds 1980 een afzonderlijke gemeente in de nieuwe provincie Flevoland, waarvan het meteen ook de hoofdstad werd. Vóór dat jaar maakte de stad deel uit van het Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders (ZIJP), aanvankelijk bestuurd vanuit het oudere dorp Dronten. Dáár werden Lelystadse baby s ingeschreven in het geboorteregister, en paspoorten aan Lelystedelingen verstrekt, beiden met als plaatsnaam ZIJP. Ook na 40 jaar bestaat de bevolking van de stad nog voor 80 procent uit migranten. De overige 20 procent is hier geboren. Die migranten komen grotendeels uit andere provincies, met bijvoorbeeld veel Zeeuwen, Friezen en Amsterdammers. Maar nog altijd een kwart van de inwoners is van buitenlandse afkomst, een aandeel dat veel en veel hoger ligt dan in traditionele havensteden om ons heen, zoals Volendam, Hoorn, Enkhuizen, Medemblik, Harderwijk, Nijkerk, Urk en Stavoren. Er is uitgezocht uit hoeveel landen Lelystedelingen afkomstig zijn: meer dan 80! Kortom: een stad met een grote rijkdom aan verhalen. We hebben de afgelopen maanden zeker 250 verhalen beluisterd, misschien wel 300. De precieze optelsom moet nog gemaakt worden. Hoe bestáát het!?

2 II. OPZET We maakten deel uit van een tijdelijk projectteam van vijf dat bestond uit directeur Jan Gommer en PR-medewerkster Johanna van Dijk van de bibliotheek, de uit het bibliotheekwezen aangetrokken projectleider Dick Scheepstra, plus wij tweeën als verteltrainers. De participanten in het project waren het Nieuw Land Erfgoedcentrum (NLE), het regionale Centrum voor Ontwikkelingssamenwerking (COS), het tweemaal per week verschijnende huis-aan-huisblad FlevoPost en de Videoclub Flevo Lacus. Het team en/of de participanten, maar ook vele andere organisaties en de gasthuishoudens, zorgden voor de vervulling van talloze randvoorwaarden, teveel om in dit stuk te noemen. De officiële start was in het 40-jaar oude Stadspark, op de Dag van het Park (28 mei), tevens Nationale Verteldag. Hieronder gaan we alleen in op de door ons op het grondvlak gevolgde aanpak. III. ALS VERTELTRAINERS AAN HET WERK III.1 Beginvragen De beginvragen die we aan inwoners stelden, waren: 1. Hoe heet je? 2. Waar kom je vandaan? 3. Hoe ben je in Lelystad beland? 4. Voel je je hier thuis? 5. Later hebben we een vraag toegevoegd: Wat heb je gedaan om je hier thuis te gaan voelen? Met enige goede wil zou je dit vertelproject een project van toegepaste oral history kunnen noemen. Welk beeld van Lelystad rijst op uit de verhalen van inwoners? III.2 Vertelpodia De verschillende vertel- en werkplekken waren: 1. Huiskamervertelkringen. Allerlei oproepen resulteerden in een aanbod van meer dan twintig huiskamers als gastadressen voor het houden van huiskamervertelkringen. Die brachten we tot stand door de lijst van gastadressen te koppelen aan flinke lijsten met vertellers en luisteraars die zich eveneens hadden aangemeld. De gastadressen waren mooi over de hele stad verspreid, de avonden hartverwarmend. Zet jullie tenten ver uiteen, maar breng jullie harten dicht bij elkaar (Toeareg spreekwoord). 2. Zes vertelcursussen: drie voor combinatiegroepen in de bovenbouw van twee basisscholen, één in een buurthuis (als buitenschoolse activiteit van een groep Brede Scholen), één bij het COS, en één in de bibliotheek. In de basisscholen werd de cursus besloten met een vertelvoorstelling voor publiek. Cursisten van COS en bibliotheek konden doorstromen naar huiskamervertelkringen, een vertelavond in een buurthuis, of, op uitnodiging, de eindvoorstelling. Een meerderheid koos voor zo n vervolg. 3. Bezoeken door Corry en één assistente (uit een groepje van drie vertelsters) aan acht groepen Allochtone Moeders op School, een taalverwervingsprogramma van het ROC, onder schooltijd uitgevoerd in basisscholen. Deze bijeenkomsten hadden het karakter van een vertelkring. 4. Twee verzorgingstehuizen. 5. Vier buurthuizen. 6. Het NLE. 7. Bibliotheek Lelystad (vier vertelbijeenkomsten plus de grote eindvoorstelling). 8. De vertelkaravaan bestaande uit een oude roestige tractor en een oude schaftkeet uit de tijd van de inpolderingen. De karavaan toerde vanaf 1 september zes weken door de stad en stond steeds twee middagen per week van uur in een bepaalde wijk, bijvoorbeeld op het Stadhuisplein, bij winkelcentrum, zorgcentrum of buurthuis. Men kon er terecht voor informatie en om informeel te vertellen. Aansluitend was er viermaal een open vertelavond in het nabije buurthuis. 9. Een grootse eindvoorstelling met ruim twintig vertellers en muziek in een afgeladen bibliotheek op 28 oktober, geregisseerd door Anne van Delft.

3 IV. PALET VAN AANPAKKEN Ieder van de genoemde typen vertelplek vereiste natuurlijk zijn eigen aanpak en zijn eigen deelplan binnen het grote projectplan. Een aanpak houdt in: Afspraken vooraf met gastvrouw, -heer, -organisatie Verkenning van de mogelijkheden in onderling overleg Overeenstemming zoeken over timing, taken en taakverdeling Het uitnodigen van vertellers en luisteraars Het uitnodigen en inschakelen van actoren (v/m) van buiten voor deeltaken Het uitvoeren van het betreffende deelplan De terugblik, of, formeler: de evaluatie Hier volgen een paar uitweidingen ter illustratie. Voor huiskamervertelkringen was de aanpak tamelijk gestandaardiseerd, ook al waren deze vertelkringen vaak heel verschillend van elkaar. De voornaamste eisen waren: duidelijkheid over tijdstippen van binnenkomst, start en einde van de bijeenkomst, duidelijke rolverdeling tussen gastvrouw en of gastheer en vertelleider(s), een vertrouwde omgeving, niet al te formeel, vijf tot maximaal 12 deelnemers die elkaar niet allemaal kennen, stoelen in een kring (met soms een vertelstoel om de zichtbaarheid van de verteller te vergroten), ruimte voor luisteraars, aan het begin een korte inleiding door de vertelleiding, geen vastlegging van de verhalen door middel van. audio- of videoopnameapparatuur, beperkte verteltijd per verteller De cursussen waren sterk verschillend van elkaar, zowel voor wat betreft het type cursist, als voor doel en programma van de cursus. Kortom: maatwerk. Bij het inschakelen van actoren voor deeltaken kan men denken aan het tijdig attenderen van de leden van videoclub Flevo Lacus op vertelbijeenkomsten waar zij volgens afspraak zouden filmen, allerlei overleg met hen over details (zoals de volgorde en de juiste namen van de vertellers [v/m]), het zorgen van muziek tijdens voorstellingen op scholen, maar ook aan het zoeken van een regisseur voor de grote eindvoorstelling. V. ONTDEKKINGEN & UITKOMSTEN V.1 Animo tot meedoen De grote animo mee te doen heeft ons verrast. Het project begon formeel op 28 mei, aan het eind van seizoen 2005/2006. In de daarop volgende projectperiode vielen zowel de zomervakantie als, daarna, de Ramadan. Veel nieuwe Nederlanders waren in de vakantie langdurig op bezoek in hun land van herkomst. Toch was deelname van zowel oude als nieuwe Nederlanders groot. Wel merkten we dat we inwoners van buitenlandse komaf voorzichtiger benaderden, en daar ook meer tijd voor nodig hadden. Die tijd maakten we meestal erg graag, maar dit was niet altijd mogelijk door de hectiek van dit kortdurende project. Tom bezocht eens een bestuurlid van één der drie moskeeën in diens eigen huis. Hij werd vriendelijk ontvangen. Zowel de man als zijn echtgenote vrouw reageerden positief op het vertelproject. Het zou wel mogelijk zijn in de moskee een cursus verhalen vertellen te geven, en ook een huiskamervertelkring bij hen aan huis zou kunnen. Ze vonden het jammer dat Tom zijn vrouw niet had meegenomen. Ze wilden graag ook met haar kennis maken. De volgende keer moest Tom haar beslist meenemen. Dan zouden ze voor ons een islamitische maaltijd bereiden. Want ja, elkaar echt leren kennen doe je onder het samen eten. We hebben nog niet samen gegeten. We hebben nadien, op een interreligieuze vredesbijeenkomst, wel ook kennis

4 gemaakt met nog twee bestuursleden van dezelfde moskee. De cursus in de moskee komt er vermoedelijk wel, maar dan in V2. Invulformulier We kregen veel publiciteit via diverse media. In bibliotheek en stadhuis lagen kleurenfolders over het project, met een invulformulier voor wie wilde meedoen. Men kon kiezen uit: je huiskamer aanbieden voor een vertelkring, je verhaal vertellen, ergens komen luisteren, een cursus volgen alvorens zelf iets te vertellen. Hiervan is druk gebruik gemaakt. Deze keuzes werden ook gepubliceerd in de FlevoPost, met daarbij ons adres. De gemeentelijke nieuwsbrief van Samen Verder, een ontmoetingsprogramma voor oude en nieuwe Nederlanders, plaatste eveneens een artikeltje met een oproep plus een eigen invulstrook. Ook uit het netwerk van Samen Verder kwamen ettelijke deelnemers naar voren. V.3 Huiskamervertelkringen V.3.1 In totaal stelden 22 gastvrouwen, -stellen of heren hun huis open voor een huiskamervertelkring. Uiteindelijk resulteerde dit in 18 daadwerkelijk gehouden vertelkringen. Gastvrouw en/of gastheer nodigde(n) zelf een paar deelnemers uit, en wij kwamen ook met een aantal mensen gekozen uit degenen die zich als verteller of luisteraar hadden gemeld. Zo zorgden we voor een in allerlei opzichten gemengd gezelschap. In deze huiskamers werden de idealen van elkaar wezenlijk ontmoeten, (stukjes) levensverhaal met elkaar delen, en empathisch naar elkaar luisteren, het meest volmaakt bereikt. Hier werd een sfeer van openheid en vertrouwelijkheid bereikt die we niet aantroffen in de buurthuizen of in de bibliotheek. (Weer wel op de basisscholen). Er werden leuke, interessante maar ook heel ontroerende verhalen verteld. We stuitten op allerlei thema s, waaronder natuurlijk de sterke kenmerken van de stad: ruimte, natuur, water, schone lucht, ervaringen van polderpioniers, maar ook discriminatie jegens nieuwe Nederlanders, verteld door de laatsten zelf, meest moedige en zelfbewuste mensen. Leuk was dat er altijd wel minstens één luisteraar was die aangestoken werd en later op de avond toch ook haar of zijn verhaal wilde doen. Ontmoeten met je hart open. Veel bezoekers bedankten ons voor een heel bijzondere avond. V.3.2 Doorstromen Wie dat na een huiskamervertelkring wilde, kon nóg eens komen vertellen, maar dan liefst in buurthuis of bibliotheek, in de aanwezigheid van een videocamera. Zo n camera, maar ook een audio-opnameapparaat, vormde voor veel mensen een enorme drempel. Het belemmerde het vrije en openhartige vertellen. Anderen sloegen de fase van huiskamerkring over, en kwamen juist rechtstreeks naar NLE, buurthuis, of bibliotheek, om hun verhaal in de aanwezigheid van een cameraman met camera te vertellen. V.3.3 Het kuisen van verhalen Een flink aantal verhalen uit huiskamers hebben we nadien nooit meer zó terug gehoord. Vaak voelden de vertellers (v/m) zelf aan dat het verhaal in een formelere setting aanpassing behoefde, soms gaven wij aan dat men beter dit of dat kon weglaten en zich zou moeten concentreren op deze of die passage(s). Soms ging het om passages die té persoonlijk of te aangrijpend waren om in bredere kring te delen. Tegelijkertijd waren het vaak deze ongekuiste verhalen die ons op het spoor brachten van de geheimen van de verteller en de geheimen van de stad. Wat wil je als verteller nog meer? V.3.4 Tijdnoodperikelen

5 Hoewel we tevoren een mooie fasering van onze activiteiten hadden gepland, kwamen we in september in tijdnood om al genoemde redenen: vakantie en Ramadan. In die maand waren er nog enkele huiskamervertelkringen, terwijl de vertelkaravaan al door de stad trok, er vertelavonden in buurthuizen waren, en we op twee dinsdagavonden een cursus vertellen in de bibliotheek nog afmaakten. Bovendien waren september en oktober oogstmaanden voor Flevo Lacus. Juist in deze laatste maanden van het project moesten nog zoveel mogelijk vertelavonden georganiseerd worden waar vertellers gefilmd konden worden. Maar diverse leden van de videoclub hadden lang geleden juist hun vakantie in september gepland! Deze bijeenkomsten liepen dus om meerdere redenen door tot en met 20 oktober, toen we al met vertelregisseuse Anne van Delft aan het repeteren waren voor de eindvoorstelling. Het is allemaal min of meer gelukt, en mede dankzij de tomeloze inzet van Flevo Lacus zijn alle verhalen inmiddels te bewonderen op gemaakt en bijgehouden door Marjolijn Bechthold van het NLE. V.4 De Almos-groepen Medewerkers van Bibliotheek Lelystad brachten ons in contact met groepen Allochtone moeders (en grootmoeders) op school, de zogenoemde Almos-groepen. Deze groepen van vrouwen krijgen op de school van hun (klein)kind(eren) een inburgeringscursus met veel nadruk op Nederlandse taal. De cursus wordt gegeven door vrouwelijke docenten van het ROC. De bibliotheek en haar medewerkers spelen een rol in het geheel, daar lidmaatschap en gebruik van de bibliotheek onderdeel van het programma is. Daar aanwezigheid van Tom tijdens bezoeken aan deze groepen niet gewenst was, bezocht Corry hen, steeds samen met één van de drie vertelassistentes die zich hiervoor hadden aangemeld, alledrie ons bekende vertellers. Hier werden hele mooie verhalen verteld, die stuk voor stuk het leven van deze vrouwen oplichtten. Velen bleken de tijd die voor Lelystad een tijd van neergang, van leegstand en criminaliteit was (ruwweg de jaren tachtig), veel positiever te beoordelen. Het was de tijd waarin niet weinigen hun tweekamerflatje zeshoog in Rotterdam of Amsterdam konden verlaten om in Lelystad een eengezinswoning te betrekken. Een slaapkamer voor de jongens, voor de meisjes, voor de ouders. En de kinderen konden en kunnen veilig buiten spelen. Je hoefde maar uit het raam te kijken, en je zag ze. Ze hadden nu zelfs een voortuintje en een achtertuin. Ja, wij zijn uit de hel van Rotterdam, naar de hemel van Lelystad gekomen! Een Marokkaanse vrouw vertelde hoe haar dochter zeer hoog scoorde op de CITO-toetsen, maar toch verwezen werd naar het VMBO. De moeder was op de leerkracht afgestapt. Doe dat toch niet, had haar man nog gezegd, Ze luisteren niet naar ons! Maar ze was gegaan. Een hogere school kan ze niet aan, door afkomst en gezinssituatie, had de docent gezegd. Dan moet ze er later toch weer af, en dat is erger. De moeder gaf het niet op en maakte een afspraak met de directeur. Deze onderzocht de zaak, en zorgde voor een herzien schooladvies. Hij beloofde ook om voortaan zelf een oogje te houden op de adviezen die er na de CITOtoetsen aan leerlingen gegeven zouden worden. Inmiddels zit het meisje in een HAVO/Atheneum brugklas. Van de verhalen van Almos-vrouwen zijn door Corry en haar assistentes samenvattingen gemaakt. Deze zijn weer met de vertellers van de verhalen doorgesproken en zonodig aangepast. Daarna zijn ze met hun instemming op de website geplaatst.

6 V.5 Cursussen V.5.1 Vanaf het begin waren aparte cursussen voor volwassenen en voor schoolkinderen voorzien. Volwassenen konden zich bij ons aanmelden voor cursussen bij het COS en bij de bibliotheek. V.5.2 Volwassenen op cursus a. In juni gaven we een cursus verhalen vertellen bij het COS. Het COS heeft een programma voor scholen en andere organisaties getiteld Verhalen van ver, dichtbij verteld. Soms is er een stagiair(e) die dit programma actief begeleidt, vaker doen medewerkers van het COS dit werk erbij. Het idee is dat een school(klas) die aandacht besteedt aan een bepaald land, daarbij een beroep op een spreker (v/m) van het COS kan doen, die dan iets over haar of zijn land komt vertellen, vaak gewapend met platen, kaarten, kleding, cd s, en allerlei voorwerpen. De poule van sprekers zou kunnen worden uitgebreid als het COS mensen met een cursus over de drempel kan helpen. Het gaat dus niet alleen om verhalen vertellen, al doen juist verhalen het in zo n les natuurlijk heel goed. Onze cursus bij het COS was dus niet meteen vanaf les 1 gericht op Het verhaal van Lelystad. Juist de vraag Waar kom je vandaan? mocht hier wat meer uitvoeriger beantwoord worden dan in de andere cursussen die we gaven. Verhalen en anekdotes uit de landen van herkomst waren dan ook hartelijk welkom. Verder werd stilgestaan bij presentatietechnieken. Toch kwamen Lelystad en de Nederlandse keuken veel aan bod. Er waren acht cursisten, van wie er twee ook later in het project geparticipeerd hebben. De kwaliteiten van deze vertellers, meest vrouwen, waren hoog. b. Op het aanbod van een cursus (vier avonden) of een workshop vertellen (één dagdeel) in de bibliotheek kwamen vooral aanmeldingen voor een cursus binnen. Voor de eerste les van vier op 16 augustus waren echter maar vier personen te porren. Dat kwam door de vakantie, want toen we één week later begonnen hadden we opeens 16 cursisten, tweemaal het door ons gewenste aantal. Na een plenair begin hebben we de groep steeds in tweeën gesplitst, en ieder een groep voor onze rekening genomen. Ook hier gold dat de deelnemers al iets met vertellen hadden, natuurtalenten dus. De groep telde 12 vrouwen en vier mannen. Een tamelijk normale verdeling voor allerlei avondcursussen. Driekwart van hen zagen we terug in buurthuis, bibliotheek en/of de eindvoorstelling V.5.3 Leerlingen van basisscholen Voor leerlingen van basisscholen liep het aanbod via Jos Gerritsen, die bij de afdeling Onderwijs van de gemeente verantwoordelijk is voor de ontwikkeling en begeleiding van Brede Scholen. Hij was enthousiast over het idee en na ons eerste overleg met vertegenwoordigers van een cluster brede scholen en wijkwerkers schreven we een cursusplan dat we vervolgens ook in andere clusterbijeenkomsten presenteerden. Hierin stelden wij een cursus van vier maal een uur voor, waarin we de kinderen stimuleerden om een stukje familiegeschiedenis uit te zoeken (zie de beginvragen genoemd onder III.1, voor dit cursusdoel wel aangepast) en daarover een kort verhaal te vertellen. Het was dus een combinatie van de vakken geschiedenis en taal, maar dan wel heel praktisch uitgevoerd. Deze cursussen waren nadrukkelijk bedoeld als naschoolse activiteit voor brede scholen. De startdatum van het project (28 mei) was ongunstig in verband met de naderende zomervakantie. Daarom waren we met deze gesprekken al in april begonnen. Veel tijd ging heen met overleg. Soms werd een gepland overleg een maand verschoven. Met name de scholen moesten gewonnen worden voor het idee. Uiteindelijk nodigden twee scholen ons uit de cursus binnen schooltijd te geven, terwijl we in twee buurthuizen begonnen met een cursus als naschoolse activiteit. Vanaf de eerste les vertelden de kinderen waar hun vader/moeder/ouders vandaan kwamen, hoe ze in Lelystad beland waren, en of ze zich hier thuis voelden. En passant leerden we hen

7 hóe te vertellen aan een groep, en hóe een verteller en een verhaal te beoordelen. In de twee scholen waarin we deze cursus gaven werd deze besloten met een eindvoorstelling voor publiek, in de gymzaal en met muziek ondersteund. Een groot succes. In de buurthuizen liep het minder vlot. In één buurthuis begonnen we met zeven kinderen die zich allemaal schriftelijk en met toestemming van de ouders hadden aangemeld. Uiteindelijk bleven er vier over. In het andere buurthuis kwamen de meeste van de 17 kinderen zonder aanmeldingsformulier binnen, de volgende week was er niemand, mede door een schoolreisje van één van de scholen, daarna zes, en we eindigden met één geschreven verhaal, dat zowel in de FlevoPost als op de website geplaatst werd. We hebben veel geleerd over de plaats van buurthuizen in hun wijk (ook door de latere vertelkaravaan) - deze verschilt van wijk tot wijk -, en over allerlei aanloopproblemen bij het starten van naschoolse activiteiten van brede scholen, teveel om hier op te noemen. V.5.4 Groei van vertellers en verhalen Tijdens de cursussen zagen we de kinderen groeien als vertellers, en de verhalen groeiden mee. Oppervlakkige verhalen werden intenser, emotioneler, èchter, in de loop van de cursus. Andere verhalen werden nogal eens behoorlijk geredigeerd, soms door de kinderen zelf of door ons, soms door de ouders in gesprekken die de leerling thuis met één of beide ouders voerde. Af en toe grepen ouders sterk in in het verhaal. Zo zei een moeder eens tegen haar zoontje: Vertel dat verhaal over mij maar niet. Neem liever het verhaal van je vader! Desondanks, juist die gesprekken thuis, waar wij niet bij waren, horen tot de winstpunten van dit project. Het project heeft de nieuwsgierigheid van veel kinderen naar hun eigen afkomst en herkomst sterk geprikkeld. Toen Corry het project toelichtte op een basisschool in de Boswijk, stak een leuke zwarte jongen in groep 6 zijn vinger op: Mevrouw, ik wil graag meedoen, maar ik weet niet of ik wel mag vertellen waar wij vandaan komen Corry: Dat hoef je ook niet te vertellen. Kom maar gewoon, en vertel je eigen verhaal van Lelystad. Hoe vind je het om hier te wonen? Hoe vind je het hier op school? Heb je vriendjes? Wat doe je na schooltijd het liefst? Die middag beginnen we met zeven kinderen in buurthuis de Brink. Corry legt iets uit. Er wordt op de deur geklopt. Tom loopt zachtjes naar de deur en doet hem open. Daar staat diezelfde jongen. Mijnheer, ik kom even zeggen, ik heb het gevraagd, maar ik mag niet meedoen. V.6 De vertelkaravaan Een leuk idee, maar achteraf ook omstreden, was de vertelkaravaan. Gedurende zes weken toerde een oude schaftkeet uit de beginjaren van de inpoldering, getrokken door een aftandse tractor, door de wijken van Lelystad. Niet dagelijks, maar twee middagen per week van 15 uur tot 19 uur stond de karavaan op een drukke parkeerplaats, bij een buurthuis of (eenmaal) bij een centraal gelegen zorgcentrum. Twintig veelkeurige Chinese vlaggen met wimpels, al van verre zichtbaar, en een groot spandoek Verhalen van Inwoners! markeerden de plek. Deze vlaggen werden ook al ingezet bij de start in het Stadspark, en opnieuw bij de grote eindvoorstelling in de bibliotheek. Het was steeds prachtig tot warm weer. In de schaftkeet, of buiten onder een boom, kon men haar of zijn verhaal kwijt. Je kon informatie krijgen, met korting lid worden van de bibliotheek, en genieten van een kopje koffie of thee (met dank aan het buurthuis!). We verzamelden een flink aantal anekdotes en een paar verhalen. Let wel, we

8 rekenen dan ook gesprekken en verhalen in het buurthuis zelf mee, opgedaan op momenten dat er toch niemand bij de karavaan was. Net als de huiskamer was de karavaan laagdrempelig en heel informeel. Sommige bezoekers weten niets eens dat hun anekdotes zich voor eeuwig in onze herinnering hebben vastgezet. En het vlagvertoon betekende iets, onder andere mooie foto s. Enkele oud-cursisten kwamen voor de gezelligheid langs. De inzet van vijf of zes mensen per middag was wel erg groot voor deze bescheiden effecten. Zie verder onder Evaluatie. VI. EVALUATIE VI.1 Evaluatie Voor het evalueren van projecten bestaan handleidingen en protocollen. Het hele proces vanaf het eerste idee tot en met de afsluiting van het project, ook de doelstellingen, de middelen (waaronder de randvoorwaarden, en de toewijzing van financiële middelen), de uitvoering (inclusief taakverdeling, deeltaken en deelplannen) passeren daarin de revue. Zo n evaluatie is iets voor een projectteam en de eventuele opdrachtgevers, in ons geval Gemeente en Bibliotheek Lelystad. Die evaluatie moet nog uitgevoerd worden. VI.2 Ontmoeten, vertellen, luisteren In dit artikel evalueren we als coördinatoren en verteltrainers alleen de hoofddoelstelling: ontmoeten rond, vertellen van, en luisteren naar: verhalen verteld door een grote verscheidenheid van inwoners van Lelystad. Hoe werden inwoners aangemoedigd tot meedoen? Voelden zij zich aangesproken? Hebben de onder III genoemde beginvragen gewerkt? Hoe oordelen we over de keuze van de daar genoemde vertelplekken? Een aantal evaluatieve vragen kan de lezer zelf beantwoorden aan de hand van hoofdstuk V, Ontdekkingen & uitkomsten. Hier volgen aanvullende opmerkingen en conclusies. Verdere opmerkingen met een evaluatieve kant staan in hoofdstuk VII. Komt er een vervolg? VI.3 Puntsgewijs a. Deelname. Aan onze wens om in vijf maanden tijd zoveel mogelijk mensen en schoolkinderen aan het vertellen te krijgen is ruimschoots voldaan, zie hierboven. Het heeft wel geleid tot bottlenecks en conflicten in de programmering van activiteiten, die vooral in september en oktober overvol was. Flevo Lacus heeft het in die periode, met een overloop tot in december!, veel te druk gehad, en ook wijzelf konden het publieke programma (buurthuizen, bibliotheek, zorgcentrum De Hoven) niet met adequate publiciteit omringen. Alleen de aankondigingen in de onvolprezen FlevoPost bleken onvoldoende om meer publiek tot komen te bewegen, heel anders dus dan bij de besloten huiskamervertelkringen. De groepen, vertellers plus publiek, bestonden uit soms maar zeven personen, met maxima voor de Brink (17, inclusief twee kinderen) en twee van de vier vertelavonden in de bibliotheek (ongeveer18 respectievelijk 24 personen). De overige bijeenkomsten zaten qua aantallen daartussen in. Het waren dus niet echt drukbezochte open vertelavonden voor de hele wijk. Een les is om het projectteam zo mogelijk uit te breiden met een publicist/pr-functionaris (v/m). Maar de oorzaak kan ook dieper liggen. b. Het op videofilm vastleggen van vertellers. De tweede doelstelling van deze avonden werd wel bereikt: Bijna alle vertellers werden gefilmd, de beelden geëdit en van extra illustratieve beelden voorzien, en op de website geplaatst. Niet altijd was een filmer van Flevo Lacus beschikbaar. Eén van ons (Tom) heeft in een aantal gevallen zelf gefilmd, maar met bedroevend resultaat. Soms zonder geluid, dan weer sprong de camera op stand-by terwijl hij door had moeten filmen, dat soort dingen. Vaak kwam dit omdat we beiden, dus ook Tom, ook nog andere dingen moesten regelen terwijl de camera liep (of moest lopen). Kortom: laat

9 verteltrainers trainen en begeleiden, en zoek altijd een aparte cameravrouw of man om permanent de camera te bedienen. c. De huiskamervertelkringen: leeftijden van deelnemers. De vertelkringen zijn een gouden greep gebleken. Hier speelden zich interessante en ontroerende ontmoetingen af, en ook werd veel gelachen. We hebben bewust gemikt op de aanwezigheid van jong en oud, vrouwen en mannen, oude en nieuwe Nederlanders, en dat is goed gelukt, weliswaar de ene keer beter dan de andere, maar zo precies komt dat mixen nu ook weer niet. Wat verstaan we hier onder jong? Als 60-plussers denken we aan dertigers en veertigers. Die kwamen we dan ook tegen in het project. Tieners nauwelijks, twintigers sporadisch. Is vertellen iets voor mensen met een zekere levenservaring? Maar waarom waren dan de leerlingen van basisscholen over het algemeen zo enthousiast? Mogelijk dat je de genoemde leeftijdsgroepen op speciale manieren moet benaderen. Zoals we nu extra ons best deden vooral ook nieuwe Nederlanders bij het project te betrekken. Of ging het op scholen alleen maar zo goed omdat de cursus deel van het lesprogramma gemaakt werd? Als dat zo is, dan zou je de middelbare schooljeugd wellicht ook via aantrekkelijke lessen kunnen bereiken. d. Twee basisscholen. Op de twee bezochte basisscholen was dit project een uitstekend middel om eenvoudig onderzoek naar de familiegeschiedenis van de leerlingen te combineren met allerlei taalvaardigheden en presentatietechnieken. Een groot goed is ook dat leerlingen elkaar door de verhalen beter leren kennen, en vanzelf begrip krijgen voor de rijkdom van al die gevarieerde achtergronden: die leveren immers mooie verhalen op! (Soms ook trieste). Er moet veel tijd genomen worden om eventuele vertelplannen met de scholen of met de groep verantwoordelijk voor naschoolse activiteiten door te spreken. Misschien is een eerste contact aan het begin van het schooljaar aan te bevelen. (voor het nu begonnen schooljaar 2006/2007 is dat al niet meer mogelijk.) e. Vertelcursus als naschoolse activiteit? De planning en organisatie van een breed palet van naschoolse activiteiten van Brede scholen verkeert in Lelystad nog in de pioniersfase. We kregen wat dat betreft met allerlei kinderziekten te maken. Een volgende keer zijn die mogelijk te vermijden. Veel hang af van hoe serieus de ouders èn de leerkrachten van de basisscholen deze activiteiten nemen. (Enthousiasmering en recrutering van leerlingen voor deze activiteiten loopt via de klassedocenten). f. Tijdens en/of na schooltijd? In principe kunnen deze cursussen zowel binnen een school als na schooltijd in een buurthuis gegeven worden. Maar als een school van een Brede- Scholencluster de cursus in de school haalt, verkleint dat de kans op een naschoolse activiteit in dezelfde wijk. g. De open vertelavonden. De open vertelavonden in buurthuizen en bibliotheek (en de middag in een zorgcentrum) trokken weinig publiek. Het waren eigenlijk vertelkringen, met dien verstande dat de omgeving wat zakelijker was (een lokaal of vergaderzaaltje), en dat de vertellers gefilmd werden. Wellicht kunnen dit soort avonden meer in overleg met het buurthuisbestuur belegd kunnen worden. Misschien dat wanneer zo n avond onderdeel van buurthuisprogramma is, het buurthuisbestuur via haar eigen kanalen ook meer publiek kan aantrekken. Zeker is dat niet, want de binding tussen buurthuis en wijkbewoners is lang niet altijd sterk. Opvallend was wel dat zodra de bibliotheek de open vertelavond in eigen huis beter adverteerde (de laatste twee van vier zulke bijeenkomsten) er ook meten meer publiek kwam, dat ook nog eens beduidend meer nieuwe Nederlanders omvatte. We concluderen dat

10 Bibliotheek Lelystad een ongeëvenaard potentieel heeft als laagdrempelige ontmoetingsruimte. h. De vertelkaravaan. De vertelkaravaan eiste veel tijd van veel mensen. Per middag waren twee tractorchauffeurs tweemaal een klein uur in touw. Er was een medewerker van de bibliotheek (soms twee die elkaar aflosten) die algemene informatie verstrekte, en wij waren er aanvankelijk beiden. Later gingen ook wij elkaar aflossen. Dat is een (te) hoge inzet van mensen, zeker ook als je bedenkt dat de aanloop tegenviel. Eén verteltrainer, twee tuinstoelen en een parasol, plus een spandoek en een aantal vlaggen, had ook gekund. Of ook per fiets de buurthuizen bij toerbeurt bezoeken om kennis te maken met bestuursleden en vrijwilligers, en te vragen naar mooie verhalen. VII. KOMT ER EEN VERVOLG? VII.1 Tien mogelijke vervolgen Er zijn verschillende vervolgen denkbaar. Met name de gemeente Lelystad (waaronder ook het netwerk Brede Scholen), Bibliotheek Lelystad, de participanten COS, NLE, en de ROCdocenten van de Almosgroepen, zouden kunnen bezien wat ze afzonderlijk of samen met verhalen vertellen kunnen doen om bepaalde doelen te bereiken. Dat hoeft vaak niet veel te kosten, soms helemaal niets, en het hoeft ook niet allemaal door de bibliotheek centraal gecoördineerd te worden. Duidelijk is wel dat de Bibliotheek haar taken breder zou kunnen definiëren, en wellicht vaker ook als meedenker, facilitator en ontmoetingsplaats kan fungeren. Sommige activiteiten kunnen met weinig kosten gerealiseerd worden, voor andere zal subsidie gezocht moeten worden. VII.2 Een eerste taak moet zijn om die mensen die nu enthousiast geraakt zijn over het zelf vertellen van verhalen vast te houden vertelmogelijkheden te scheppen. VII.3 Een maandelijkse muzikale vertelavond in de bibliotheek kan helpen het enthousiasme van een soort open kerngroep te behouden. Daarbij kan ook de schat aan wereldverhalen die de bibliotheek herbergt aan het licht gebracht worden. Zo n activiteit zou wellicht ook meer nieuwe Nederlanders doen kennismaken met de bibliotheek. VII.4 Is er in Lelystad plaats voor een tweede permanente huiskamervertelkring? Ook dit is een initiatief dat weinig of niets kost, maar wel een enorme praktische training voor acht tot twaalf amateur-vertellers zou betekenen. VII.5 De docenten van Almos-groepen kunnen veel zelf doen. Sommigen kennen de levensverhalen van hun cursisten in detail. Dat wijst op grote betrokkenheid en tijd om te praten. Andere docenten waren verbaasd hoeveel informatie over de levens van cursisten die twee bezoekende verteldames met hun simpele beginvragen wisten los te krijgen. En het was nog leuk ook. Geen ondervragingen à la IND. Die aanpak, eigenlijk een goed uitgedachte manier om een kennismakingsrondje te maken, kunnen sommige docenten wellicht overnemen. En anders toch maar via de bibliotheek een verteller of begeleider zoeken. Hoe dan ook, wat een bijzondere verhalen ontvang je als cadeau! Met zoveel mensen uit andere landen en culturen biedt Lelystad een prachtomgeving voor het verzamelen van verhalen uit de hele wereld. Ook hieraan kunnen Almos-groepen een bijdrage leveren. En waarom van die verhalen geen boekje gemaakt? Misschien kunnen sommige deelnemers van Almos-groepen na verloop van tijd ook doorverwezen worden naar andere vertelactiviteiten. VII.6 Brede (basis)scholen kunnen zelf bespreken of ze iets willen met verhalen vertellen. Zowel de gemeente als de bibliotheek zijn ieder op hun eigen wijze bij de Brede scholen betrokken. Laat het initiatief maar bij de clusters vandaan komen, eventueel na het doen van lichte suggesties. Ze zouden bijvoorbeeld kunnen reageren op de dvd die Flevo Lacus van de eindvoorstelling op één van de twee bezochte scholen gemaakt heeft, of op een mondeling

11 verslag van ons. Het verhalen vertellen (door kinderen) op basisscholen moet niet per se altijd aan Lelystad gekoppeld worden. Verhalen zoals Mijn opa in de oorlog (dat één kind zo graag wilde vertellen, verhalen uit andere landen, dierenverhalen, enzovoort, bieden ook veel mogelijkheden tot taalverwerving en presentatietechnieken. VII.7 We zijn veel oudere polderpioniers tegengekomen. De lijst met namen die we als vertellers al hadden van deze groep inwoners, is flink uitgebreid. Deze inwoners hebben veel te vertellen over de totstandkoming van de Flevopolders en Lelystad. Het ligt onzes inziens op de weg van het NLE om het initiatief te nemen tot de vorming van een Historische Vereniging Lelystad. Onder de doelen van zo n vereniging zou ook het vertellen en vastleggen van verhalen kunnen worden opgenomen. VII.8 Een uitdaging voor Lelystad blijft het werken aan een multiculturele (of interculturele) samenleving. Er wordt nog heel veel langs elkaar heen geleefd. Er heersen nog heel veel vooroordelen. Elkaar verhalen vertellen, en daar samen naar luisteren, is één van de manieren om scheidslijnen te overbruggen en om vrienden (v/m) te maken. Het COS-programma Verhalen van ver, dichtbij verteld verdient onzes inziens versterking. Als wij goed zijn ingelicht, bespreken gemeente en bibliotheek mogelijkheden om na dit eerste project opnieuw iets met verhalen vertellen te gaan doen. Wij denken dan ook aan het hier aangeduide werkveld. VII.9 Nu we het over gemeente en bibliotheek hebben: het zou heel goed zijn eens een inventarisatie te maken van stedelijke vertelprojecten elders in Nederland/Europa/de wereld. Dat zou, om met Dick Scheepstra te spreken, een aantal best practices kunnen opleveren. VII.10 Hierboven staan een aantal voor de hand liggende initiatieven. Of daar iets komt? Informeer te zijner tijd maar eens bij Bibliotheek Lelystad! VIII. MEER INFORMATIE? In dit korte bericht konden lang niet alle ervaringen en inzichten verwerkt worden, laat staan de honderden verhalen. Hier volgen wat tips voor meer informatie. 1. Website. Veel informatie is te vinden op de website van dit vertelproject: Daar vindt men ook vele tientallen gefilmde vertellers, zowel volwassenen als kinderen, en ook vele door ons ontvangen en geredigeerde geschreven verhalen. 2. Dvd. Videoclub Flevo Lacus heeft een indrukwekkende en kleurrijke dvd over het hele project gemaakt, waarop ook 16 verhalen uit de eindvoorstelling te zien en te horen zijn, plus enkele verhalen van kinderen. Deze dvd kost 9,90 plus 1,60 verzendkosten, en kan besteld worden bij Bibliotheek Lelystad. Het adres is: De oplaag is 1000, dus wees snel. 3. Vragen over dit project kunt u richten aan directeur Jan Gommer of PR-medewerkster Johanna van Dijk van Bibliotheek Lelystad. 4. Vragen over dit artikel, over verhalen vertellen en vertelcursussen kunt u rechtstreeks stellen aan ons. Adressen Bibliotheek Lelystad, Stadhuisplein 10, 8232 ZX Lelystad, tel Zie ook het adres hierboven. De bibliotheek heeft ook een website: Corry Kistemaker & Tom Draisma, Liemers 22, 8245 BP Lelystad, tel adres: Een kleine homepage over ons is te vinden op de website van de landelijke Stichting Vertellen.

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt.

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt. Lesmateriaal: jong ontmoet oud In een lessenreeks van vier bijeenkomsten bereidt u de leerlingen voor op het project Jong Ontmoet Oud: een activiteit dat jong en oud met elkaar in contact brengt. Tijdens

Nadere informatie

Installatie Wijkacademie Opvoeden Oost. Amsterdam, 3 juli 2014

Installatie Wijkacademie Opvoeden Oost. Amsterdam, 3 juli 2014 Installatie Wijkacademie Opvoeden Oost Amsterdam, 3 juli 2014 1 Verslag installatie Wijkacademie Opvoeden Oost Amsterdam, 3 juli 2014 Inleiding Op 3 juli was het voor de kerngroepouders van de Wijkacademie

Nadere informatie

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool De vakantieschool is een bijzonder moment, waarbij de sfeer op school anders is dan anders. Er is extra aandacht voor de leerlingen en de

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Nieuwsbrief oktober 2015

Nieuwsbrief oktober 2015 Nieuwsbrief oktober 2015 Welkom! Via deze nieuwsbrief ook een warm welkom aan alle ouders/verzorgers van de locatie Van der Muydenstraat. Vanaf heden zullen namelijk beide locaties van ons Kindcentrum;

Nadere informatie

Inhoud. Reüniepakket. Bijlage I 9 Bijlage II 15 Bijlage III 17 Bijlage IV 19

Inhoud. Reüniepakket. Bijlage I 9 Bijlage II 15 Bijlage III 17 Bijlage IV 19 1 Inhoud 1 Voorbereiding 4 1.1 Begin tijdig met plannen 4 1.2 Bepaal de datum, locatie en tijdstip 4 1.3 Stel een reüniecommissie samen 4 1.4 Maak een actielijst na elke vergadering 4 1.5 Doe een aankondiging

Nadere informatie

Deze dag zijn er docenten aanwezig die later in de maand muzieklessen gaan geven.

Deze dag zijn er docenten aanwezig die later in de maand muzieklessen gaan geven. Nieuwsbrief 2 oktober 2015 Driejarigen groep Driesprong Even voor de zomervakantie heb ik u verteld over de ontwikkelingen rond een Driesprong op de Ceder. Een stap naar het integreren van onderwijs en

Nadere informatie

Nieuwe A. Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap

Nieuwe A. Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Nieuwe A Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Mixen in Mokum Nieuwe Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Volwassen Amsterdammers met verschillende culturele achtergronden ontmoeten

Nadere informatie

De Islam en de omgeving

De Islam en de omgeving De Islam en de omgeving POSE-2 ISLAM HAV0/VWO 4 - CSG CALVIJN GODSDIENST Presenteer een actueel onderwerp aan de klas dat te maken heeft met de islam in de Nederlandse samenleving, en leg vervolgens een

Nadere informatie

Voel je thuis op straat!

Voel je thuis op straat! Voel je thuis op straat! 0-meting onder kinderen, jongeren en volwassenen in Bergen op Zoom Centrum Ron van Wonderen Nanne Boonstra Utrecht, september 2007 Verwey- Jonker Instituut 1 Samenvatting en conclusies

Nadere informatie

is er voor u! plannen voor 2015 1

is er voor u! plannen voor 2015 1 is er voor u! plannen voor 2015 1 Welkom bij de Eik! In 2014 was het alweer 10 jaar geleden dat de Eik haar deuren opende. In de prachtige omgeving van landgoed Eikenburg met een prettige, warm aandoende

Nadere informatie

Bewegend leren is beter presteren

Bewegend leren is beter presteren Bewegen en leren op de Lea Dasbergschool te Arnhem Bewegend leren is beter presteren Onder dit motto brengen groepsleerkracht Niels Holleboom en vakleerkracht Joris te Molder leren en bewegen (in die volgorde)

Nadere informatie

Multiculturele ouderenbeurs

Multiculturele ouderenbeurs Multiculturele ouderenbeurs Korte impressie Bloedsuiker prikken: dat bleek de grote attractie op 'Kleurrijk in welzijn en zorg', de markt voor oudere migranten die het NOOM in opdracht van de gemeente

Nadere informatie

PRIKBORD 1TWEEWEKELIJKSE INFORMATIE VOOR OUDERS

PRIKBORD 1TWEEWEKELIJKSE INFORMATIE VOOR OUDERS Uden, 11 september 2015 Beste ouders, De kop is eraf, het nieuwe schooljaar is met een razende vaart begonnen. Afgelopen maandag zijn we enthousiast gestart met IPC en daar hoor ik al mooie geluiden over.

Nadere informatie

Nieuwsflits: Augustus 2014

Nieuwsflits: Augustus 2014 Nieuwsflits: Augustus 2014 MEER! met elkaar is een plek waar vrouwen van alle nationaliteiten en leeftijden elkaar kunnen ontmoeten. Waar veel vrijwilligers actief zijn. Waar je elkaar kunt steunen, jezelf

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

BRANDINGNIEUWS Samen doelgericht de wereld ontdekken

BRANDINGNIEUWS Samen doelgericht de wereld ontdekken BRANDINGNIEUWS Samen doelgericht de wereld ontdekken Nieuwsbrief nr. 34 26 mei 2016 INHOUD: Actieve ouders gezocht. Wie helpt mee boeken plastificeren? Sportdag Sponsor gezocht Wenmiddag / ochtend Typecursus

Nadere informatie

Opvoeden en opgroeien doen we samen

Opvoeden en opgroeien doen we samen s a m e n met ouders Opvoeden en opgroeien doen we samen Dé brede taalschool Het Kompas Het Kompas vindt het belangrijk dat de kinderen zich welkom, veilig, gesteund en gewaardeerd voelen. Op iedere basisschool

Nadere informatie

KBS De Schothorst. En het beste idee is... Z E L F S T A N D I G I N O N T W I K K E L I N G. In dit nummer:

KBS De Schothorst. En het beste idee is... Z E L F S T A N D I G I N O N T W I K K E L I N G. In dit nummer: Z E L F S T A N D I G I N O N T W I K K E L I N G KBS De Schothorst NB 6, 28-01-2015 Nieuwsbrief 2014-2015 NB 6, 28-01-2015 In dit nummer: Het beste idee 1 Carnaval 1 Schoolreis 2 Kinderen en hun sociale

Nadere informatie

nr. 4, schooljaar 2011-2012

nr. 4, schooljaar 2011-2012 nr. 4, schooljaar 2011-2012 Wéér talenten basisschool PassePartout gespot Zondag 2 oktober jongstleden zijn er wéér talenten van onze school gespot. Dit keer gaat het om Geneviève uit groep 8 en Phoebe

Nadere informatie

Vindt het leuk om met ouderen om te gaan en te luisteren en te schrijven. Volgens afspraak tussen stagebieder, oudere en stagiair.

Vindt het leuk om met ouderen om te gaan en te luisteren en te schrijven. Volgens afspraak tussen stagebieder, oudere en stagiair. Informatie voor stagebieders Inhoudsopgave Beschrijving stage... 1 Stagecriteria... 1 Definities voor deze stage... 2 Stappenplan... 2 Planning voor stagebieder... 4 Checklist kennismakingsgesprek... 4

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Zuilen. Terugkoppeling Netwerkbijeenkomst 30 september 2014, Buurthuis Zuilen

Zuilen. Terugkoppeling Netwerkbijeenkomst 30 september 2014, Buurthuis Zuilen Zuilen Terugkoppeling Netwerkbijeenkomst 30 september 2014, Buurthuis Zuilen We willen u als bewoner van Zuilen graag informeren over de uitkomsten van de netwerkbijeenkomst in Buurthuis Zuilen op 30 september.

Nadere informatie

Mijn leven geschreven

Mijn leven geschreven Mijn leven geschreven Biedt ondersteuning bij het op papier zetten van uw eigen levensverhaal. Zo blijven uw eigen verhalen bewaard voor uw naasten. woord vooraf 1 Woord vooraf In ieder mens schuilt een

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Meet2learn - regulier ontmoet speciaal onderwijs

Meet2learn - regulier ontmoet speciaal onderwijs VOORWOORD Sinds de start van schooljaar 2012-2013 hebben we met veel plezier gewerkt aan een bijzondere samenwerking tussen de Mytylschool Roosendaal en De Kroevendonk. Een samenwerking tussen regulier

Nadere informatie

Evaluatie Pilot Klasse-ergo basisschool De Bolster Amersfoort Ergotherapie Kinderen Amersfoort

Evaluatie Pilot Klasse-ergo basisschool De Bolster Amersfoort Ergotherapie Kinderen Amersfoort Evaluatie Pilot Klasse-ergo basisschool De Bolster Amersfoort Ergotherapie Kinderen Amersfoort Groep: 2 Leerkracht : Arianne van der Laan IB-er: Ria Ruyne Ergotherapeuten: Eelke van Haeften en Viviane

Nadere informatie

jaargang 18 nummer 5 oktober 2015 Uitnodiging

jaargang 18 nummer 5 oktober 2015 Uitnodiging Secr. Gerard Thijssen Rozenbloemstraat 34, 4921 KG Made Tel: 0162-683323 Mail: heemkundemadedrimmelen@gmail.com NIEUWSBRIEF jaargang 18 nummer 5 oktober 2015. Uitnodiging Op dinsdag 20 oktober organiseert

Nadere informatie

Computercursus voor laaggeletterden. Klik & Tik en E-TV. Leven Lang Leren pilot, BasisBibliotheek Maasland. Inhoud: Projectplan 2

Computercursus voor laaggeletterden. Klik & Tik en E-TV. Leven Lang Leren pilot, BasisBibliotheek Maasland. Inhoud: Projectplan 2 Computercursus voor laaggeletterden Klik & Tik en E-TV Inhoud: Projectplan 2 Tussentijdse evaluatie (februari 20) 6 Projectplan Computercursus voor laaggeletterden Klik & Tik en E-TV Aanleiding Op 30 maart

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF januari 2015

NIEUWSBRIEF januari 2015 NIEUWSBRIEF januari 2015 Basisschool Bengel Zelebaan 9 9160 Lokeren 09/348.67.18 directie@basisschoolbengel.be www.basisschoolbengel.be Om even bij stil te staan... Woordje van de directie Beste ouders,

Nadere informatie

Samen goed voor elkaar!

Samen goed voor elkaar! Nieuwsbrief 1 8 oktober 2015 De wekelijkse nieuwsbrief van de Sint Maartenschool. In deze nieuwsbrief Beste ouders en verzorgers Uw school is ingeloot! Thema avond van 26 november Afscheid nemen Kinderboekenweek

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

veel opgestoken! Programma voldeed niet aan mijn verwachting en half uur later beginnen stoorde mij.

veel opgestoken! Programma voldeed niet aan mijn verwachting en half uur later beginnen stoorde mij. prima Dat de hele keten was uitgenodigd. Goed om een beeld te hebben welk systemen er allemaal zijn en waar ze toe dienen. Afwisselende onderwerpen. De sfeer, locatie en informatie. iets meer inzicht in

Nadere informatie

Jaarverslag activiteiten 2010

Jaarverslag activiteiten 2010 Jaarverslag activiteiten 2010 Na afloop van het slotconcert bij de GGzE op 6 juni; 50 leerlingen met docenten en vrijwilligers Projectbeschrijving en werkwijze Introductie Stichting Hengel is in 2007 opgericht.

Nadere informatie

Stageschool SG Groenewald te Stein Studentnummer: 211506. 1 Praktijkopdracht 77: Computergebruik... 2. 1.1 Inleiding:... 2. 1.2 De ICT-les...

Stageschool SG Groenewald te Stein Studentnummer: 211506. 1 Praktijkopdracht 77: Computergebruik... 2. 1.1 Inleiding:... 2. 1.2 De ICT-les... Verslag Afstudeerstage Inhoudsopgave 1 Praktijkopdracht 77: Computergebruik.... 2 1.1 Inleiding:... 2 1.2 De ICT-les.... 3 1.3 Conclusie... 5 i 1 Praktijkopdracht 77: Computergebruik. 1.1 Inleiding: ICT

Nadere informatie

ASJEMENOU 8 t/m 15 april 2016. PROJECTWEEK Ter land, ter zee en in de lucht

ASJEMENOU 8 t/m 15 april 2016. PROJECTWEEK Ter land, ter zee en in de lucht ASJEMENOU 8 t/m 15 april 2016 PROJECTWEEK Ter land, ter zee en in de lucht A.s. maandag 11 april is het weer zover!! Om kwart voor negen wordt de projectweek, 'Ter land, ter zee en in de lucht' energiek

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor:

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor: Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 4: Nieuwsbrief 1 (januari 2015) In deze nieuwsbrief aandacht voor: Terugblik Kinderyoga Rots & Water De Sterrenplukmachine Theaterweek Thema avond (hoog)gevoeligheid

Nadere informatie

Nieuwsbrief 9 februari 2015

Nieuwsbrief 9 februari 2015 Nieuwsbrief 9 februari 2015 Algemeen Vier keer wijzer Mensen leren op verschillende manieren. De een leert door doen, de ander moet het voor zich zien en een derde persoon moet de informatie eerst voor

Nadere informatie

Muziekcoaching, wie doet dat? Muziekcoaching, wat is dat?

Muziekcoaching, wie doet dat? Muziekcoaching, wat is dat? Ook in jullie Schoolwerkplan staat waarschijnlijk dat de leerkrachten muzieklessen verzorgen in hun eigen groep. Of misschien dat deze lessen gegeven worden door een van de collega s die wat meer onderlegd

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

BELANGRIJKE DATA VAN DE DIRECTIE. Jaargang 15 nummer 8 29 mei 2015

BELANGRIJKE DATA VAN DE DIRECTIE. Jaargang 15 nummer 8 29 mei 2015 Jaargang 15 nummer 8 29 mei 2015 Mytylschool De Trappenberg Crailoseweg 116 a 1272 EX Huizen T 035-6915237 E secretariaat@mytylschool-detrappenberg.nl BELANGRIJKE DATA 12 juni: groepsindeling bekend 17

Nadere informatie

FLIPPEN. Naam: Ruben van Dijk Datum van inlevering: 28/11/06 Klas: M1C Tutorgroep: 2

FLIPPEN. Naam: Ruben van Dijk Datum van inlevering: 28/11/06 Klas: M1C Tutorgroep: 2 FLIPPEN Naam: Ruben van Dijk Datum van inlevering: 28/11/06 Klas: M1C Tutorgroep: 2 Verantwoording: Opleiding: Media Vormgeven School: Media college Amsterdam Jaar: 1 Projectomschrijving: Het maken van

Nadere informatie

Natuurlijk heet ik onze a.s. vertrouwenspersonen hartelijke welkom en u allen die zich betrokken voelt bij deze uitreiking!

Natuurlijk heet ik onze a.s. vertrouwenspersonen hartelijke welkom en u allen die zich betrokken voelt bij deze uitreiking! Geachte Wethouder, Hartelijk welkom! We zijn verheugd over uw komst in het Dialooghuis, waarin u in een feestelijke sfeer voor het Interreligieus Beraad Segbroek (IBS) het Certificaat Vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie

belangrijke data... 6 februari 2015, nr. 11

belangrijke data... 6 februari 2015, nr. 11 belangrijke data..... 6 februari 2015, nr. 11 Ma 16 feb t/m vrij 20 feb 10- Minutengesprekken groep 1 t/m 7 Ma 23 feb t/m vrij 27 feb Voorjaarsvakantie Ma 2 maart studiedag, alle leerlingen vrij Din 3

Nadere informatie

Ondersteuning en ondersteuningsplan.

Ondersteuning en ondersteuningsplan. Definitieve versie. Mei 2011. Emoties en hersenletsel horen bij elkaar. Het hebben van niet aangeboren hersenletsel roept emoties op. Emoties als woede, verdriet en angst. Cliënten van de Mantelmeeuw moeten

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF nr. 18 18 mei 2016

NIEUWSBRIEF nr. 18 18 mei 2016 NIEUWSBRIEF nr. 18 18 mei 2016 In deze nieuwsbrief: Ouderbijdrage en schoolreisgeld (herhaling) Schoolreisje groepen 3 en 4 Avondvierdaagse Kaarten in Actie Klussers gevraagd Nieuwsbrief Vreedzame School

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. NR. 16 vrijdag 18 december 2015

NIEUWSBRIEF. NR. 16 vrijdag 18 december 2015 NR. 16 vrijdag 18 december 2015 Kerstfeest! Kerst is een tijd voor familie. Tijd voor gezelligheid, fijne kaarsjes in het donker, liefst even geen geruzie, tijd voor lekker uitgebreid eten. Het is mooi

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Oudervragenlijst 2013-2014

Oudervragenlijst 2013-2014 Oudervragenlijst 2013-2014 ICBS De Trimaran Marsdiepstraat 278 1784 AW Den Helder Uitleg voor het beantwoorden van de vragenlijst 2013-2014 Eens in de vier jaar houden alle Sarkonscholen onder de ouders

Nadere informatie

Nieuwsbrief December 2013 Nummer 1

Nieuwsbrief December 2013 Nummer 1 Nieuwsbrief December 2013 Nummer 1 Start brede school Steenvoorde Met deze nieuwsbrief informeren wij jou als medewerker van de toekomstige brede school Steenvoorde over de voortgang van onze brede school.

Nadere informatie

Ledenwerving Scouts, Explorers en Roverscouts

Ledenwerving Scouts, Explorers en Roverscouts Ledenwerving Scouts, Explorers en Roverscouts Scouting is niets zonder jongeren, want daar doen we het allemaal voor. Ledenwerven is soms echter makkelijker gezegd dan gedaan. Jongeren werf je anders dan

Nadere informatie

E-mail: dewissel@onzewijs.nl Homepage: www.dewissel.onzewijs.nl DE UITWISSELING. Schooljaar: 2015-2016 Nummer: 7 Uitgifte: 4-2-2016.

E-mail: dewissel@onzewijs.nl Homepage: www.dewissel.onzewijs.nl DE UITWISSELING. Schooljaar: 2015-2016 Nummer: 7 Uitgifte: 4-2-2016. Hoofdgebouw Flamingoweg 53 4386 DT VLISSINGEN Tel.: 0118-46 03 44 Nevenvestiging Kleiweg 15-17 4386 PA VLISSINGEN Tel.: 0118-47 87 92 E-mail: dewissel@onzewijs.nl Homepage: www.dewissel.onzewijs.nl DE

Nadere informatie

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

HANDLEIDING. Lookalike

HANDLEIDING. Lookalike HANDLEIDING Lookalike Lucienne van Kampen, projectleider samenlevingsopbouw Buurtwandeling Initiatief van de buurt, de Baarsjes in Amsterdam, waarbij buurtbewoners laten zien welke plekken en eigen verhalen

Nadere informatie

Scholen die fuseren, moeten wel bij elkaar passen

Scholen die fuseren, moeten wel bij elkaar passen Scholen die fuseren, moeten wel bij elkaar passen Vierde gesprek over de toekomst van de basisscholen in de gemeente Wijchen, 25 februari in de kern Wijchen Het aantal basisschoolleerlingen in de gemeente

Nadere informatie

Nieuwsbrief Pinksteren 2014

Nieuwsbrief Pinksteren 2014 Nieuwsbrief Pinksteren 2014 PASSIE EN PLEZIER OP DE RUÏNE VAN BATENBURG Het is een kunst om in de hectiek van het dagelijkse leven in contact te blijven met plezier en bezieling. Dit vraagt om een goede

Nadere informatie

ZOMERKAMP. onderzoek 2012

ZOMERKAMP. onderzoek 2012 ZOMERKAMP onderzoek 2012 Lorem Ipsum 2 Het gaat goed met de zomerkampen in Nederland! Door jeugdkamp.net In maart 2012 benaderde jeugdkamp.net ruim 80 organisatoren van jeugd- en zomerkampen met het verzoek

Nadere informatie

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Leercentrum Nijmegen Oberon, november 2012 1 Inleiding Playing for Success heeft, naast het verhogen van de taal- en rekenprestaties van de

Nadere informatie

OBS De Krijtmolen. Belangrijke data: Nieuwsbrief 25 september 2015. Terugblik en vooruitzicht

OBS De Krijtmolen. Belangrijke data: Nieuwsbrief 25 september 2015. Terugblik en vooruitzicht OBS De Krijtmolen Nieuwsbrief 25 september 2015 Belangrijke data: Maandag 5 oktober Studiedag Alle leerlingen vrij 7 t/m 16 oktober Kinderboekenweek 19 t/m 26 oktober Herfstvakantie Dinsdag 27 oktober

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen.

Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen. Informatie over de gang van zaken in leerjaar 5 Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen. ALGEMEEN Het allerbelangrijkste vinden wij dat de kinderen

Nadere informatie

Eindevaluatie. Riga. Begeleiders;Geert Daams en Remco Reijke

Eindevaluatie. Riga. Begeleiders;Geert Daams en Remco Reijke Eindevaluatie Riga 2011 Begeleiders;Geert Daams en Remco Reijke Inhoud Inleiding... 3 Wat voor cijfer geef je de Riga reis?... 4 Wat was je voornaamste reden om naar Riga te gaan?... 4 Hoe heb je de heenreis

Nadere informatie

Woerdens Techniek Talent

Woerdens Techniek Talent Woerdens Techniek Talent Werkgroep Promotie en werving Concept Activiteitenplan 2013/2014 versie 3.0, Woerden, 23-08- 2013 Aanleiding Het Woerdens Techniek Talent is een initiatief van onderwijsinstellingen,

Nadere informatie

Een educatief programma voor groep 8 (en 7) Handleiding Deel 2 Draaiboek Woordvoerders van de Eendenkooi

Een educatief programma voor groep 8 (en 7) Handleiding Deel 2 Draaiboek Woordvoerders van de Eendenkooi Een educatief programma voor groep 8 (en 7) Handleiding Deel 2 Draaiboek Woordvoerders van de Eendenkooi Inhoudsopgave Deel 2: programma Eendenkooi 1. Planning en organisatie 1.1. Voordat u begint 1.2.

Nadere informatie

(Foto)verslag 3 december Workshop zelfregie: vrijwilligers Vrijwilligerscentrale Nijmegen

(Foto)verslag 3 december Workshop zelfregie: vrijwilligers Vrijwilligerscentrale Nijmegen (Foto)verslag 3 december Workshop zelfregie: vrijwilligers Vrijwilligerscentrale Nijmegen Welkom Uitleg workshop Zelfregieversterkend werken, met de eigen kracht van mensen als uitgangspunt, is niet alleen

Nadere informatie

Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015. Inleiding

Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015. Inleiding Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015 Inleiding Over 3 maanden is het Odensehuis al weer een jaar open. We beginnen goed op gang te komen. Het is duidelijk dat er behoefte is aan

Nadere informatie

Mooie shirtjes! Prachtig toch, de nieuwe sporttenues? Met veel dank aan de ouderrraad! Inleiding

Mooie shirtjes! Prachtig toch, de nieuwe sporttenues? Met veel dank aan de ouderrraad! Inleiding NIEUWSBRIEF 12/16 mei 2014 Inleiding Na een mooie, welverdiende vakantie is iedereen op De Dijck weer begonnen aan de laatste periode van tien weken. Een periode waarin de leerlingen van de groepen 7 zich

Nadere informatie

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

En.donderdag is het dan ook nog Hoeksteenfeestdag! De weersvoorspelling is goed en dat belooft dus ook weer een topdag te worden.

En.donderdag is het dan ook nog Hoeksteenfeestdag! De weersvoorspelling is goed en dat belooft dus ook weer een topdag te worden. CALKOENSTRAAT 15 1121XA LANDSMEER INFO-BULLETIN 19 2 juli JAARGANG 2013-2014 Vanuit de directie Op het moment dat ik mijn aandeel voor de INFO schrijf, is de vakantie echt in het vooruitzicht. Wat een

Nadere informatie

WINGERDINGEN maart 2016

WINGERDINGEN maart 2016 WINGERDINGEN maart 2016 Inhoud Voorwoord Agenda Schoonmaakavond Bericht van de Medezeggenschapsraad Van de Schoolraad Damkampioenschappen Even voorstellen: Desley van Schijndel Oud papier Bijlagen: - Flyer

Nadere informatie

Wmo-netwerkbijeenkomst over sport

Wmo-netwerkbijeenkomst over sport Wmo-netwerkbijeenkomst over sport Verslag Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning)-netwerkbijeenkomst gemeente Oud-Beijerland 16 april 2013 Voor de Wmo-netwerkbijeenkomst van 16 april 2013, met als dagvoorzitter

Nadere informatie

Bontje, de poes van de molen groep 3/4

Bontje, de poes van de molen groep 3/4 Verhalend ontwerp over Olie- en Korenmolen Woldzigt in Roderwolde Bontje, de poes van de molen groep 3/4 Episode 1: Bontje, de poes van de molen Bontje is een lieve poes. Ze woont in een molen en is van

Nadere informatie

Tilburg en Kunst. Onderzoek Jongerenpanel Tilburg. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg. DIMENSUS beleidsonderzoek November 2013

Tilburg en Kunst. Onderzoek Jongerenpanel Tilburg. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg. DIMENSUS beleidsonderzoek November 2013 Tilburg en Kunst Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek November 2013 Projectnummer 529 1 Inhoud Samenvatting 3 Inleiding 5 1 Jongeren

Nadere informatie

De Zorg Samen Buurt genereert energie

De Zorg Samen Buurt genereert energie De Zorg Samen Buurt genereert energie Prinsejagt 3 Eindhoven Het begon allemaal met het initiatief van twee buurtvrouwen, Kitty Hesen en José Bielderman. Zij wilden hun buurt Prinsejagt 3 in Eindhoven

Nadere informatie

Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer

Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer WIE ERGENS NAAR TOE WIL, MOET WETEN (ONTDEKKEN) WAAR HIJ VANDAAN KOMT Erfgoededucatie is omgevingsonderwijs: het leren in, van omgeving tot

Nadere informatie

Nieuwsbrief Mei 2015. Bijbelverhalen

Nieuwsbrief Mei 2015. Bijbelverhalen Datum Activiteit Nieuwsbrief Mei 2015 11 mei Maandbijeenkomst: Een keuze maken 13 mei Werkbijeenkomst `Verteltas 14 en 15 mei Hemelvaartvakantie 18 mei Bankbattle, groep 8 Luizencontrole Juf Wendy afwezig,

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Een gezond en bruisend 2015!

Een gezond en bruisend 2015! Openbare jenaplanschool De Regenboog, Voorhof 4, 8212 CA Lelystad T. 226181 14-15 week 51 Een gezond en bruisend 2015! Kerstontbijt en kerstpresentaties vandaag De kinderen hebben genoten van het kerstontbijt

Nadere informatie

Tekst 1 Richtlijnen voor leraren op Facebook en Twitter

Tekst 1 Richtlijnen voor leraren op Facebook en Twitter Actuele opdracht leesvaardigheid Social media februari 2012 2 vmbo-th / 2 havo Opdracht 1 Lees tekst 1 verkennend. a Uit welke krant komt tekst 1? b Uit welke gegevens uit tekst 1 kun je afleiden in welke

Nadere informatie

Kunstroute. Kronenburg, Vredenburg, Holthuizen en Rijkerswoerd, Arnhem. Projectverslag

Kunstroute. Kronenburg, Vredenburg, Holthuizen en Rijkerswoerd, Arnhem. Projectverslag Kunstroute 2014 Kronenburg, Vredenburg, Holthuizen en Rijkerswoerd, Arnhem Projectverslag december 2014 1 Inleiding De Kunstroute is dit jaar voor de vierde keer georganiseerd. De drie voorgaande edities

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

We zijn aardig voor elkaar, dan blijft het gezellig het hele jaar.

We zijn aardig voor elkaar, dan blijft het gezellig het hele jaar. Info 14 5 maart 2015 Gouden Regels regel van de week Met de kinderen behandelen we wekelijks een regel. De regel van deze week is: We zijn aardig voor elkaar, dan blijft het gezellig het hele jaar. Meedenkavond

Nadere informatie

Maart 2015. In deze nieuwsbrief: Rots en water in groep 8. Paastoernooien. Nieuws van de oudervereniging. Groene voetstappen. Kapstokken gevraagd

Maart 2015. In deze nieuwsbrief: Rots en water in groep 8. Paastoernooien. Nieuws van de oudervereniging. Groene voetstappen. Kapstokken gevraagd In deze nieuwsbrief: Rots en water in groep 8 Reggio in groep 4 Paastoernooien Nieuws van de oudervereniging Groene voetstappen Kapstokken gevraagd Schoolfoto s manier zijn ze weer meer water. Verder hebben

Nadere informatie

bericht Belangrijke data: Tweede Wereldoorlog project stukjes geschreven door leerlingen uit groep 7

bericht Belangrijke data: Tweede Wereldoorlog project stukjes geschreven door leerlingen uit groep 7 bericht Info : 30 Jaargang 14 : 08-04-2016 Redactie : Monique Bos E-mail redactie : m.bos@westerwijs.nl Belangrijke data: 16 april Oud papier groep 4a 20 april Spelsportdag groep 3 en 4 in sporthal Quicksilver

Nadere informatie

De Rode en Blauwe Loper Utrecht

De Rode en Blauwe Loper Utrecht De Rode en Blauwe Loper Utrecht Korte karakteristiek De Rode en Blauwe Loper bieden laagdrempelige ontmoeting aan bewoners in Overvecht met verschillende achtergronden. Voor de groep mensen met een psychische

Nadere informatie

Maandkalender oktober 2015

Maandkalender oktober 2015 Maandkalender oktober 2015 Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag 1 2 5 dag van de leerkracht Studiedag team Leerlingen vrij 12 Muziekeducatie groep 5/6 6 7 Opening Kinderboekenweek 13 14 8:30-9:00

Nadere informatie

6. Schuldhulpverlening

6. Schuldhulpverlening 6. Schuldhulpverlening Sociale Hulpverlening in de inloophuizen Het komt helaas meer en meer voor dat mensen financieel en/of emotioneel in de zorgen raken of in een sociaal isolement terecht komen en

Nadere informatie

Gastles muziek groep 5/6

Gastles muziek groep 5/6 Openbare Dalton Basisschool De Wetelaar Zanderskamp 95 6983 CG, Doesburg tel: 0313 474292 www.wetelaar.nl e-mail: wetelaar@gmail.com Schooljaar 2014 2015 02 maart 2015 Inhoud: Pagina 1: Daltondag Aanmelden

Nadere informatie

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor mensen met een visuele en andere beperking

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor mensen met een visuele en andere beperking Onderwijs, zorg en dienstverlening voor mensen met een visuele en andere beperking Gewoon als het kan, bijzonder waar nodig Onze dochter heeft een verstandelijke beperking. Wij denken dat zij ook slecht

Nadere informatie

News. Het Octaaf. 21 augustus 2015. Dear parents,

News. Het Octaaf. 21 augustus 2015. Dear parents, Dear parents, Alweer een nieuwsbrief? Dat gaat niet direct een gewoonte worden hoor! We merken echter dat we bij het opstarten van de school veel informatie voor u hebben en verzamelen deze liever in een

Nadere informatie

Janusz Korczak. door Renée van Eeken

Janusz Korczak. door Renée van Eeken Janusz Korczak door Renée van Eeken Hoofdstukken 1. Inleiding 2. Wie was Janusz Korczak? 3. Zijn levensverhaal 4. Janusz Korzcak in deze tijd 5. Waarom ik hem gekozen heb 6. Nawoord 7. Bronvermelding 1

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen 1. Lees de uitleg. Tekst lezen en vragen stellen Als je een tekst leest, kunnen er allerlei vragen bij je opkomen. Bijvoorbeeld: Welke leerwegen zijn er binnen het vmbo? Waarom moet je kritisch zijn bij

Nadere informatie

Evaluatie Talententent. Rapport Kenmerk: 11388 Juni 2015

Evaluatie Talententent. Rapport Kenmerk: 11388 Juni 2015 Evaluatie Talententent Rapport Kenmerk: 11388 Juni 2015 Inhoudsopgave Geschreven voor Inleiding 3 Conclusies 5 Resultaten 7 Steekproef en verantwoording 19 Geschreven door Plak hier pasfoto van slide 4

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Roggeveenstraat 14 9 oktober 2015 1013 PV Amsterdam www.bredeschooldezeeheld.nl

NIEUWSBRIEF Roggeveenstraat 14 9 oktober 2015 1013 PV Amsterdam www.bredeschooldezeeheld.nl AGENDA Oktober 14-10 Workshop techniek groep 3 16-10 Studiemiddag, de kinderen zijn vanaf 11.45 uur vrij 19-10 Herfstvakantie t/m 23-10 26-10 Deze week zijn de 10 minutengesprekken 26-10 Bezoek Veemtheater

Nadere informatie