BLIKSEMSE BOLLEN, BALLEN en ANDER LICHT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BLIKSEMSE BOLLEN, BALLEN en ANDER LICHT"

Transcriptie

1 BLIKSEMSE BOLLEN, BALLEN en ANDER LICHT Deze bloemlezing gaat over vreemde verschijnselen, aan de hemel en uit de hemel, waaronder bolbliksem. Wat dat laatste betreft past een kleine uitleg. Bolbliksems zijn sinds eeuwen geregistreerd, en de gevolgen van een bolbliksem in je huis kunnen heftig zijn. De krantenberichten hieronder vertellen hóe heftig. Desondanks zijn er nog altijd fysici die eerder naar een idiote verklaring grijpen dan zelf iets te onderzoeken. De 'verklaring' wordt in zo'n geval nooit verklaard, en roept daarmee meer vragen op dan dat er iets mee wordt opgelost. Eentje van dit jaar, geopperd door een fysicus van de universiteit van Innsbrück: "Sterke magnetische velden die gepaard gaan met gewone bliksem beïnvloeden de hersens van aanwezigen zodanig dat ze dingen gaan zien die er niet zijn." Wat mensen meemaken maar de wetenschap niet kan verklaren zit 'dus' tussen de oren. Deze man verdient de Nobelprijs voor de meest lumineuze geest van deze eeuw. Hieronder de vele vreemde capriolen van de bliksem. 1 Het Vaderland EEN VUURBAL. Boven Bergen op Zoom woedde Donderdag, avond een hevig onweer. Even over half zes. terwijl de werklieden van de fabriek van de firma Beckers zich naar huis begaven, viel juist boven hen met ontzettende vaart een vuurbal uit de lucht, welke op ruim 10 Meter afstand van hen neerkwam, eenige gaten in den grond sloeg maar in het water uitdoofde. Nieuwsblad van het Noorden Vuurbal kwam in woning en ging terug Tijdens een onweersbui op Pinkstermaandag sloeg een vuurbal door het dak van een huis in de Weerdsedwarsstr. te Emmen, bewoond door de familie Akkerman. De bal kwam in de kamer en ging vervolgens het huis weer uit.

2 De weerhaan en dertig dakpannen werden vernield. Kinderen, die op de vloer zaten te spelen, bleven ongedeerd. Friesche Koerier Vuurbal Degenen die het verschijnsel in de lucht hebben gezien, in de Oranje-Vrijstaat en Natal, zeggen dat het zich, voordat het ontplofte, in zuidelijke richting bewoog als een vuurbal die een intense blauw-groene gloed uitstraalde met een roodgloeiende staart er achter aan. De vuurbal ging onder een vliegtuig van de Johannesburg-Durban-lijn door toen dit zich op een hoogte van ongeveer vijfduizend meter boven Nieuw- Hannover bevond. Volgens de piloot bewoog de vuurbal zich voort in een lange, brede baan van groen licht en ontplofte als een geweldige raket. Een van de passagiers zei dat de vuurbal veel groter leek dan de volle maan die op die tijd aan de hemel stond. Alles bijeen genomen heeft men de vuurbal ongeveer een kwartier lang op zijn weg zuidwaarts aan de hemel gezien. Amigo di Curacao Vuurbal treft hockey-speelsters CANBERRA (RTR) Tijdens een hockeywedstrijd in Canberra zijn zaterdag alle 22 speelsters door een vuurbal getroffen en tegen de grond gesmakt. Vijf der meisjes moesten n een ziekenhuis worden opgenomen. Een van hen heeft levensgevaarlijke brandwonden opgelopen. De vier anderen waren aanvankelijk, na eerste hulp te hebben gekregen, naar huis gestuurd, doch moesten later weer in het ziekenhuis worden opgenomen, omdat zij zich ziek voelden. Volgens een der speelsters scheerde de vuurbal na een hagelstorm over het veld, daarbij de speelsters de ene na de andere tegen de grond slaand. Allen werden naar het ziekenhuis overgebracht, waar zij voor elektrische schok werden behandeld. 2 Sumatra Post EEN METEOOR? Den Haag, 22 Mei (Aneta-A.N.P.). Gisteravond werd verschillende plaatsen in Nederland een gloeiende vuurbal in de lucht waargenomen, die achter den horizont verdween. Vermoedelijk was het een meteoor. Friesche Koerier Vuurbal is geen meteoor UTRECHT (ANP) Naar wij van de zijde van de Utrechtse sterrenwacht vernemen blijkt een enorme vuurbal, die zondagavond met name door bewoners van de Waddeneilanden is gezien, geen meteoor te zijn. Daarvoor bleef het object te lang zichtbaar. Over de verklaring van dit verschijnsel tast men nog in het duister. De Utrechtse Sterrenwacht stelt het dan ook op prijs geïnformeerd te worden door hen die nauwkeurige waarnemingen hebben verricht. De vuurbal werd zondagavond omstreeks tien minuten over negen gesignaleerd op Terschelling, ter hoogte van het Stortemelk. Men schatte de hoogte ter plaatse op 60 graden, de afstand op vyftien km. De bol verdween vrij snel in noordelijke richting. Om kwart over negen nam de vuurgloed af van helder tot donkerrood, waarna het verschynsel vry snel achter de horizon verdween. Dit gebeurde om vijf minuten voor half tien op 257 graden. Nieuwsblad van het Noorden Vuurbal spatte uiteen Dinsdagnacht precies 12 uur, werd ten Noorden van Ulrum een vuurbal waargenomen, die op grote hoogte uiteenspatte.

3 Algemeen Handelsblad Gemengde berichten. Het vreemde.lichtverschijnsel. In ons vorig Ochtendblad ontleenden we aan het N. v. d. D." een bericht, dat te.barsingerfaorn j.l. Dinsdagavond een vuurbal, die zich door het luchtruim verplaatste, was gezien. Een dergelijk verschijnsel is, naar onze correspondent to IJmuiden bericht, op bedoelden avond te ongeveer halftien ook daar ter plaatse zeer goed waargenomen. Op dit tijdstip was het luchtruim, na zware onweersbuien en grooten regenval, plotseling verlicht, doordat een vuurbal, die een blauwachtigen gloed achterliet, zich door de lucht bewoog en een cirkel beschreef van het Zuiden naar het Noorden. Voorwaarts NATUURVERSCHIJNSEL Onze abonné G. J. Broere, te Stolwijkersluis,schrijft ons: Donderdagavond omstreeks kwart over zeven zag ik een ster van zeer grooten omvang zich bewegen van het noordwesten naar het westen. De ster werd een groote vuurbal, die in zijn baan een breede lichtstreep naliet. Plotseling spatte de vuurbal uiteen en verdeelde zich in kleinere vuurballetjes. Het geleek op een vuurpijl, die In de lucht ontploft en sterren rondzaait. De onderscheidene vuurballetjes doofden uit en verdwenen in het luchtruim. Het geheele schouwspel duurde 10 seconden. Nieuwsblad van het Noorden Tijdens kerkdienst blikseminslag te Leeuwarden Geweldige vuurbal veroorzaakte schrik Tijdens het korte maar hevige onweer van gistermiddag sloeg de bliksem langs de toren van de St. Bonifaciuskerk naar beneden, met het gevolg, dat de zekeringen doorsloegen en de kerk, waar juist een dienst werd gehouden, in het duister werd gezet en het orgel zweeg. Een geweldige vuurbal verschrikte de aanwezigen, doch men wist de kalmte te bewaren. Nadat nieuwe stoppen waren ingezet, was het euvel verholpen en konden de extra kaarsen, die voor verlichting waren ontstoken, worden gedoofd. Ook in Franeker Ook in de katholieke kerk te Franeker sloegen, tengevolge van een blikseminslag, de zekeringen door. Ook daar moest men zich enige tijd met kaarslicht behelpen. 3 Nieuwe Tilburgsche Courant ENGELAND. Vuurbal tusschen schoolkinderen. Een 60 tal kinderen, die Zondag tijdens een uitstapje te Murtle bij Aberdeen op een grasveld aan het spelen waren, werden door een zwaar onweer overvallen, gedurende het welk 'n groote vuurbal midden tusschen hen inviel. Een groot aantal sloeg tegen den grond en verklaarden later, dat zij een hevige schok in de beenen hadden gevoeld. Een jongen was tijdelijk blind, een ander vertoonde op zijn dij de teekening van een varen, terwijl een meisje op haar arm allerlei krassen had. Het terrein waar de vuurbol was neer- gekomen, was geheel verschroeid. Geen der kinderen heeft blijvend nadeel van het ongeval ondervonden. Gedurende hetzelfde onweer sloeg de bliksem op een metalen stop van een flesch met spuitwater, welke gedragen werd door een ver pleegster die met een groep kinderen eveneens bij Aberdeen, wandelde. De flesch sloeg met geweld uit elkaar en 't glas vloog overal heen, doch niemand werd gewond.

4 Algemeen Handelsblad Een vuurbol. Men bericht uit Barsingerhorn: Terwijl even een pauze was ingetreden tusschen elkander haast regelmatig opvolgende hevige onweersbuien en het aan alle zijden weerlichtte, werd Dinsdagavond de Noorderhemel plotseling als daghelder. Het was omstreeks halftien. Een helle, violetkleurige vuurbal schoot gedurende enkele seconden van Zuid naar Noord, door het luchtruim. De aanblik was overweldigend. Sumatra Post De razende komeet. Het dorpje Stansted in Essex is opgeschrikt door een geheimzinnig phenomeen, in den vorm van een vuurbal, waarschijnlijk een meteoor, welke met donderend geraas en angstwekkend gesis, uit de lucht kwam rollen en vlak bij den voet van een boom in den grond sloeg, daarbij een gat van verscheidene voet breedte makend. Alsof dit nog niet voldoende was - aldus schrijft de.daily Chronicle" sprong de vuurbal weer op en bedreef de volgende reeks van wandaden. Hij sloeg in een hoofdleiding van het gas welke daarop twee uur lang brandde. Wierp een motorrijder van het zadel, bedolf een zekeren heer Rowland Norman, die juist in zijn auto wilde stappen, onder modder en steenen. Een baande zich ten slotte een dertig Meter lang een weg langs een prikkeldraad afsluiting, onderweg een houten schutting vernielend en stukken grond opwoelend. En 50 Meter verderop kwam de vuurbal eindelijk tot rust en verdween in den grond. Overal in het dorp werden verhalen gedaan over het zonderlinge verschijnsel en deszelfs funeste gevolgen. Hier waren ruiten gesprongen, daar een deur uit de hengsels gelicht, elders was weer iets anders geschied. 4 De Waarheid Ravage door zeldzaam natuurverschijnsel Tijdens een hevig onweer boven Musselkanaal en omgeving heeft een zogenoemde bolbliksem" een zeldzaam natuurverschijnsel een enorme ravage aangericht, waarbij een splinternieuw woonhuis geheel werd vernield, terwijl tal van andere woningen meer of minder ernstige schade hebben opgelopen. De bewoners van het nieuwe huis, de familie Strockmeijer, waren op het ogenblik dat het huis door de bolbliksem getroffen afwezig. Door dezelfde explosie" werden van een dertigtal woningen in de omgeving van de Musselweg de ruiten vernield, electriciteits - meterkasten werden van de muren gerukt en televisietoestellen zwaar beschadigd. Aan de Musselweg zelf sloeg de hoofdbuis van de waterleiding kapot. Daardoor stond de omgeving spoedig geheel onder water. Hoe een bolbliksem ontstaat is een vraag die de wetenschap nog niet heeft opgelost. Aangenomen wordt dat door de hoge spanning zuurstof en waterstof uit de regendruppels worden vrijgemaakt. De hevige knal wordt

5 geweten aan de explosie van knalgas dat ontstaat door de vermenging van zuurstof en waterstof in een bepaalde verhouding. Voor de vorming van een bolbliksem zou een bel lucht noodzakelijk zijn, die warmer is dan de lucht in de omgeving. De warmere lucht neemt de electriciteit uit de koudere lucht op en concentreert die zó, dat de bel gaat gloeien. Houdt de voeding met electriciteit op, dan explodeert de bel.zo zag de pas gebouwde woning van de familie Strockmeijer in Musselkanaal eruit, nadat deze geraakt was door een zogeheten bolbliksem". Het Vaderland De onverklaarbare lichtflikkeringen Onze weerkundige medewerker schrijft: Inzake het bovengenoemd verschijnsel ontving ik nog een paar brieven van lezers, die mij ongeveer hetzelfde mededeelen als de heer D. D. B. Mej. J. V. zag de lichtflikkeringen in twee achtereenvolgende nachten, tusschen half twaalf en twaalf en in het Westen. De heer J. F. W. D. nam een gelijksoortig verschijnsel reeds gedurende meer dan anderhalf jaar, steeds tusschen 1 en 3 uur waar en dan in de richting N.N.O. Ik weet geen andere verklaring dan dat de lichtflikkeringen afkomstig zijn van een vuurbaak, hoewel de heer D. D. B. deze verklaring van tevoren heeft afgewezen. Het is volstrekt niet noodig. dat zich in de richting van het beste uitzicht een vuurbaak bevindt. Bij zeer lage bewolking en by sterk nevelig weer kan de rondgaande lichtbundel van een draailicht wolken verlichten, die zich in de richtlijn van den waarnemer bevinden. Deze ziet dan telkens een vage lichtflikkering. Ik zie dat zelf zoo dikwijls, dat ik er mij niet meer over verwonder. De vuurtoren te Scheveningen, het luchtvaartbaken te Schipluiden en ook een vuurbaak ergens in het Noorden zie ik vaak zulke schitteringen geven. Dat het verschijnsel in de stad bij voorkeur 's nachts is te zien zal wel zijn omdat dan de hemel na het blusschen der lichten donker is. Aan een Noorderlicht kan werkelijk niet gedacht worden, noch aan een electrisch verschijnsel, tenzij dan van een verwijderd onweer. Nieuwsblad van het Noorden

6 Nederlandsche Staatscourant DUSSELDORF, den 20 October. Gisteren avond ten 9 uren, viel in eene der straten dezer stad een groote vuurbal ter neder, welke, nadat dezelve uitgedoofd was, eene hardheid behield, die echter gemakkelijk gebroken kon worden, Dezelve had een sterke zwavelreuk. Dit lucht verschijnsel verdient onder de zeldzame geteld te worden. De Waarheid Bolbliksem: het heilige vuur Ergens in een loods in Rotterdam is de firma Convectron gevestigd. In armoedige omstandigheden wordt daar gewerkt aan wat de grote revolutie zou kunnen zijn op het gebied van de energievoorziening. De gevestigde" wetenschap ziet in de directeuren van de firma vooralsnog twee gekken die op volstrekt onwetenschappelijke basis bezig zijn. Een aantal goklustige beleggers heeft er echter, zoals enkele weken geleden bij een aandelencommissie weer bleek, toch vertrouwen in dat ze 6 het kunnen: het opwekken van de bolbliksem. De geestelijke vader van de bolbliksem als onuitputtelijke energiebron is dr. ir. G. Dijkhuis. Zijn theorie is dat zich in de bolbliksem, een vrij zeldzaam voorkomend verschijnsel, een kernfusiereactie voordoet, die vergelijkbaar is met die in zonnen. De bolbliksems zouden, nog steeds volgens Dijkhuis bestaan uit plasma kapotgeslagen atomen, dezelfde materie als zonnen. In de vuurbol zouden kernen van waterstofatomen samensmelten tot heliumkernen, het principe van kernfusie dus. De nucleaire wetenschap probeert al decennia lang om dergelijke kernfusie tot stand te brengen, maar de daarvoor benodigde hitte 100 miljoen graden kan nog steeds niet bereikt worden, althans niet in een beheersbare vorm. Niet nodig", aldus Dijkhuis. Door de structuur van bolbliksems wordt die temperatuur in het hart van de vuurbol vanzelf bereikt. De enige moeilijkheid is om een bolbliksem kunstmatig op te wekken. Daarvoor moet een kortsluiting plaats vinden van een enorme kracht. Om daarmee te experimenteren zijn Dijkhuis en zijn mede-directeur Kees Wevers al jarenlang bezig met het opstellen van onvoorstelbare hoeveelheden accu's. Die zijn afkomstig uit duikboten van de Nederlandse marine. Het laatste grote experiment hiermee vond plaats toen de onderzoekers een

7 capaciteit van 150 duizend ampère hadden bereikt, naar hun mening de magische grens" die nodig was om bolbliksem op te wekken. Bij de kortsluiting die veroorzaakt werd, werd wel iets bolbliksemachtigs waargenomen", maar ondanks de indrukwekkende vuur- en vlammenzee en de entourage van honderden manshoge batterijen kon de proef toch niet echt geslaagd genoemd worden. Dit was overigens een van de vele pogingen die in de afgelopen decennia gedaan zijn om bolbliksem kunstmatig op te wekken. Een keer is het gelukt, althans dat vond professor James Tuck die het project in de woestijn bij Los Alamos in de VS leidde. Bij de experimentele ontlading, waarvoor overigens ook duikbootaccu's werden gebruikt, ontstond een dermate heftige explosie dat het dak van het gebouw waarin de proefopstelling stond eraf geblazen werd. De Amerikanen hebben het onderzoek toen maar gestaakt. Eigenlijk gelooft bijna niemand in de mogelijkheden van bolbliksem als reguliere energiebron. In 1985 verscheen een vernietigend rapport van twee Nederlandse natuurkundigen over de Convectron-activiteiten en theorie van Dijkhuis 16, als zou zich in de bolbliksems kernfusie afspelen, die volgens hen op niets is gebaseerd. Dit alleen al maakt het commerciële experiment redelijk onzinnig, aldus de natuurkundigen. Dijkhuis reageerde onmiddellijk. Hoewel ook hij moet toegeven dat er wel erg weinig bekend is over de bolbliksem, werd volgens hem bepaald niet aangetoond dat zijn theorie met klopt. Het aantal aandeelhouders, die steeds weer miljoenen in Convectron investeren, is het blijkbaar met hem eens Als Dijkhuis gelijk heeft, dan heeft men tenslotte een aandeel in wat zonder meer de energieindustrie van de toekomst gaat worden: schoon, goedkoop, onuitputtelijk; Grootste probleem blijft de onbekendheid van de wetenschap met het verschijnsel bolbliksem. Er is maar één natuurkundige die een bolbliksem goed heeft kunnen bekijken en dat was nog wel tijdens een vliegreis tussen New Vork en Washington in De Engelse wetenschapper Roger Jennisen zag een bolbliksem van ongeveer twintig centimeter doorsnee door het gangpad zweven. Met een onverschrokken optimisme echter blijft Convectron gewoon doorgaan. Het enige wat even moet' gebeuren is dat er een kunstmatige bolbliksem in Rotterdam ontstaat. Is het eenmaal zover dan zullen geldschieters toestromen, zegt de directie van Convectron. Alleen het gebeurt niet. Nog niet. Nieuwsblad van het Noorden Bolbliksem ging zelfs eens door sleutelgat Bij het merkwaardige voorval met de Bolbliksem in Plan Laanhuizen, waarvan wij melding maakten, tekent onze weerkundige medewerker het volgende aan: Gemiddeld worden er in ons land 4 tot 6 bolbliksems per jaar waargenomen. Er zijn over dit verschijnsel, dat steeds samenhangt met een bliksemontlading, vrijwel geen nadere bijzonderheden bekend. Er zijn twee soorten bolbliksems, namelijk met een gele en met een blauwe kleur. Vooral de laatste kan, wanneer deze een woning binnendringt, vrijwel overal brand veroorzaken. De gele verdwijnt dikwijls na een knal. die binnenshuis wel eens zo hevig is geweest, dat de ruiten sprongen. Maar daarbij werd geen brand veroorzaakt. De bollen hebben dikwijls zoals de naam al zegt - de vorm van een bol (ter grootte van een tennisbal, soms een voetbal), maar kunnen alle vormen aannemen. Er is zelfs een geval in ons land bekend, waarbij een bolbliksem via de schoorsteen in een woning kwam, langzaam door de kamer dreef en door het sleutelgat in de volgende kamer terecht kwam. 7

8 Het Volk Nieuwe Tilburgsche Courant Tilburgsche Berichten. MERKWAARDIG NATUURVERSCHIJNSEL. Een vuurbol schoot langs den hemel. Sterrenregen" te verwachten. Mijnheer, ik heb gisterenavond iets bijzonders gezien! Met deze mededeeling verscheen hedenmorgen een abonné aan ons Bureau en hij vertelde het volgende: We stonden zoo rond een uur of negen op den kanaaldijk en zagen plotseling van Oost naar West een vuurbol, die helder blauw gekleurd was, wat tegen groen aan, door de lucht vliegen. Was het geen vliegmachine met licht op? Nee, heelemaal niet! Het gekke van het geval was, dat de bol een lichtende straal achter liet en zich op een gegeven moment in twee helften splitste. De eene helft bleef achter en verdween terwijl de andere nog een tijdje voortvloog, langzamerhand verminderde om tenslotte ook geheel te verdwijnen. Spoedig bleek, dat onze abonné goed gezien had, want van verschillende zijden werd ons nog mededeeling gedaan over dit merkwaardig verschijnsel, dat niet alleen vanuit onze stad, maar ook in andere plaatsen van het land blijkt te zijn waargenomen. De weerkundige medewerker van de Tel. ontdoet het natuurwonder van zijn sprookjesachtig karakter met de volgende beschrijving: 8 De waarnemers hebben waarschijnlijk een bolide gezien. Aan onweersverschijnselen (bolbliksem) behoeft men op dezen mooien zomeravond in ieder geval niet te denken. Zoon bolide is als het ware een bode uit de wereldruimte, welke de aarde ontmoet en met groote snelheid onzen dampkring binnenvliegt. Door wrijving en samendrukking van gassen treedt 'n groote warmte-ontwikkeling op, waardoor het materiaal, waaruit de bolide bestaat, gaat gloeien en verdampen. Het hierbij optredende licht kan zoo fel zijn, dat men er des nachts een courant bij kan lezen. Vandaar dat ook overdag en zeker ook in de schemering een bolide dikwijls wordt opgemerkt. (Men spreekt dan van een daglichtmeteoor). De bolide van 26 Maart van dit jaar, welke een lichtend spoor naliet, dat uit door de zon beschenen stoffen bestond, trok in Nederland en ook in het buitenland buitengewoon de aandacht. Eenige jaren geleden werden nabij Katwijk, en eenige jaren daarvoor bij Amsterdam, boliden opgemerkt, die met een knal haar leven beëindigden. In Groningen werd eveneens voor eenige jaren ook een buitengewoon sterke daglicht-meteoor opgemerkt. Meestal vergist men zich sterk in 't schatten van de hoogte en afstand van deze hemelsche objecten. De bolide eindigt haar levensweg doorgaans op vele tientallen kilometers hoogte boven het aardoppervlak. De gisteren optredende bolide, welke tot de grootere onder haar soortgenooten moet

9 behoord hebben, zal wellicht wat verder dan gemiddeld gebeurt, tot het aardoppervlak zijn doorgedrongen. Een dergelijk groot exemplaar noemt men ook wetenschappelijk heel huiselijk vuurbol"; dit ter onderscheiding van de vallende sterren, welke kleiner en minder opvallend zijn, en de meteorieten, welke zoo groot zijn dat zij het aardoppervlak bereiken voor volledig verdampt te zijn. Ongetwijfeld betreft het hier een meteoorsteen uit de groep Perseïden, die elk jaar om dezen tijd de aardbol passeert. Eerstdaags is ook de bekende jaarlijksche sterrenregen" weer te verwachten. Nieuwsblad van het Noorden ARBEIDER WERD ONWEL VAN SCHRIK Vuurbol rolde over lichaam van man heen ( Van een onzer verslaggevers ) De schrik van zijn leven kreeg een veertigjarige bouwvakarbeider vanmiddag tijdens de onweersbui boven de stad Groningen. Er kwam een grote vuurbol op hem af, die bij zijn lichaam omhoog ging, over zijn hoofd heen naar beneden rolde en tenslotte in een blikken bus uit elkaar spatte. De man, die ongedeerd bleef, werd onwel van de schrik. Dit merkwaardige voorval speelde zich af in een bouwkeet van het Aannemersbedrijf R. J. Jansen & Broek N.V. bij het Droppingsveld in het Plan Laanhuizen. De arbeider stond vlak bij de geopende deur van de keet, toen de bolbliksem op hem af kwam. Er werd geen schade aangericht; alleen aan de bus zaten enkele schroeiplekken. Ook verder is er door de onweersbui geen noemenswaardige schade aangericht. Wel stroomde de regen door de straten en zocht iedereen een goed heenkomen. Op een gegeven moment werd het zo donker, dat de stads verlichting ontstoken moest worden, terwijl overal in de stad binnenshuis de lichten aanflitsten. Over het onweer tekent onze weerkundige medewerker 't volgende aan: Het onweer, dat na het middaguur van zuidwest naar noordoost over de noordelijke provincies trok, was rijk aan hoge ontladingen van wolk tot wolk en ging vergezeld van een kortstondige slagregen, waarbij in Meppel 14, in Paterswolde 11 en in Groningen 14 mm regen viel. 9 De Heerenveensche Koerier Atmosferische storingen - Nog een bolbliksem (...) Tenslotte een interessante mededeling over een bolbliksem voorgekomen op 22 September te Meppel. Uit de brief van de heer W. L. P. te Putten (Gld.) citeren we: Meppel lag Vrijdagavond in het centrum van een buitengewoon zwaar onweer, waarvan vooral de laatste donderslag bij vele stadgenoten nog lang in de herinnering zal blijven. Het onweer was toen practisch voorbij gedreven, doch plotseling weerklonk zulk een buitengewoon hevige slag, dat velen meenden, dat de bliksem in hun huis geslagen was. De ruiten dreunden en in vele huizen zag men vuur uit de radio komen. Ook waterleiding, kranen en douchebuizen stonden een moment onder stroom. Twee jongens zagen tot hun verbazing een vurige bol op het Kerkplein rollen!" De schrijver vervolgt: Waar ik gelogeerd heb, sloegen de vlammetjes uit de lamp. 't Was zon kroonlamp, dus vele vlammetjes: Maar er moet meer dan één bol geweest zijn, want bij andere mensen is ook een vuurbol door de schoorsteen gekomen, die na even rondgedraaid te hebben, uitdoofde. Het onklaar worden van radio's enz. is door die ene bliksemstraal veroorzaakt over een afstand van soms wel minuten lopen!

10 De Heerenveensche Koerier Buitengewoon merkwaardig en zeldzaam verschijnsel te Lutjewolde (Gr.) Bolbliksem bleef meer dan een kwartier intact Bolbliksems zijn op zïoh zelf al zeldzame verschijnselen. In de jaarlijks door het K.N. M.l. gepubliceerde overzichten leest men er heus niet zo vaak over. Dit jaar was er eerst en bericht uit Frankrijk, daarna één uit Harderwijk, terwijl er nu een geval ter tafel ligt afkomstig uit Lutjewolde in de provincie Groningen. Schijnbaar zijn de atmosferische omstandigheden deze zomer meer dan in andere jaren gunstig geweest voor bolbliksems. Het gebeuren in laatstgenoemd plaatsje is dermate bijzonder, dat we U er in dit artikeltje nadere bijzonderheden over zullen vertellen. Tijdens de passage van een tamelijk actieve depressie ten noorden van de Waddeneilanden wakkerde de wind op het station Eelde aan tot stormkracht en kwam plaatselijk in het noorden onweer voor. Dat was in de nacht van 2 op 3 September. Wat er daarna is gebeurd volgt uit het verslag dat we persoonlijk uit de mond van boer Maatjes optekenden: Omstreeks middernacht had ik af en toe al onweer gehoord boven het huilen van de stormachtige wind en het kletteren van de slagregen uit. Om ongeveer 10 voor één hoorde ik plotseling een harde klap en ik dacht dadelijk: Dat is ingeslagen of anders wel dichtbij. Toen ik de deur opende van de slaapkamer, lag de telefoon (in Lutjewolde doen ze het nog ouderwets met slinger en hoorn) kapot tegen de slaapkamerdeur. Ook waren enkele lichtstoppen onklaar geraakt. Na eerst de overige huisgenoten verzocht te hebben er dadelijk uit te komen en na er een nieuwe stop te hebben ingezet, geld alsmede enkele andere waardevolle papieren bij elkaar te hebben gezocht, waar ongeveer een 5 a 8 minuten over verliepen, begaf ik me naar de schuur. VUURBOL SISTE EN SPOOT! Onmiddellijk zag ik een grote vuurbol achter in de schuur, schuin boven de deur tegen het dak, ogenschijnlijk zo groot als een voetbal. Onmiddellijk ging ik terug om het schuimblusapparaat te halen. Met dit apparaat klom ik op een ladder en spoot het blusapparaat geheel op de bol leeg. Deze trok zich hier echter niets van aan en bleef steeds op dezelfde plaats doorsissen en spoot af en toe lange blauwe vlammen en vonken tot boven in de schuur! Inmiddels was de inwonende zuster naar de buurman gegaan om aldaar de brandweer te alarmeren. De buurman kwam met zijn knechten om te helpen en men is met een man of elf met emmers water aan het blussen gegaan, daar het riet en hout in de nabijheid van de vuurbol reeds begonnen te branden. Ook deze mensen hebben de vuurbol nog duidelijk gezien, hoewel ze toch zeker al 15 a 20 minuten oud was! PLOTSELING VERDWENEN! Even voor de brandweer kwam, was de vuurbol, na eerst nog ongeveer een meter te zijn versprongen, plotseling geheel verdwenen. Niemand wist hoe! De brand kon na twee uur met vier slangen geblust worden. Alleen het dak aan de achterzijde van de boerderij brandde geheel uit. Boer Maatjes viel door de alteratie" met emmer en al van de ladder naar beneden. Bewusteloos werd hij achter in de schuur gelegd. Nog net drongen de volgende woorden van de anderen tot hem door: Wij kunnen de hoop gerust opgeven!" 10

11 Limburgs dagblad Vier zonnen te Weert De Kroniek uit het klooster Maria-Wijngaard te Weert, ", overgedrukt in onze Publications" van 1875, weet ons ook iets omtrent wondere luchtverschijnselen te verhalen. Op Witten Donderdag van 22 Maart 1563 zijn daar schrikkelijke dingen gebeurd, als aardbevingen, en doen meynden wij al te samen dat de werelt soude hebben vergaan". En dan gaat de kronijkschrijver (door ons in moderne spelling overgeschreven) voort: En de zon werd deze gezien geheel zwart, boven haar hebbende twee zonnen tegen een, zeer klaar, die haar radiën of stralen tegen elkander al dansende en schietende, verduisterde die onder of derde zonne, die al zwart bleef en zag". Men was er in dit jaar met de schrikkelheden in Maart te Weert niet vanaf. De Kronijk verhaalt ons verder: Omtrent deze tijd zijn er wederom vier zonnen gezien. Daarna, de 15e Mei op Pinksterdinsdag tussen 3 en 4 uren, onder de zingende vesper, kwam wederom zo groot gedruis van aardbeving, zo groot als op Witten Donderdag en op Mei-avond is geweest." En in een geschrift over Montfort, aangehaald door onze geoloog van Rummelen St. in zijn verhandeling over in Zuid-Limburg en omgeving waargenomen aardbevingen, lezen we: In 1563 zagen de mensen allerlei wonderlijke luchtverschijnselen, vreesachtige tekens aan, in en om de zon, wederom met vervaarlijke aardbevingen gepaard". In het Kronijckboek van Spaane (Publications 1887) kan men lezen Verscheyde nachten te vooren had men alhier in de locht gezien schrikkelijke vertooningen van vuur..." Algemeen Handelsblad WONDERLIJKE LUCHTVERSCHIJNSELEN. In de bekende kroniek van Zeeland van Reigersberg komen tal van bijzonderheden voor over weersgesteldheid, harde en zachte winters, dure en goedkoope tijden, dijkbreuken, tochtverschijnselen enz. Vooral de kometen waren in die dagen vreeselijke luchtmonsters, die bloed en vlammen braakten, boden van alle mogelijke ellenden, als pest, stormen, veesterfte, watervloeden, hongersnood, oorlogen. Op den inventaris van de ongelukken van beteekenis uit die dagen is geen post, welke niet verband houdt met een komeet en haar verschrikkelijken staart. In 1351 verscheen in September een komeet ende daar was oock een Eclipsis der Sonnen wel seventhien uyren lanck, dat noyt mensche desgelijks ghesien hadt, maar ook het volgende jaar verhaalt hij weer van zoon monster dat noyt mensche diergelycke ghesien en hadde". Het mooiste is van deze eclips van zeventien uren, dat bij het nagaan gebleken is dat geen eclips heeft plaats gehad. Nog erger was het geweest in 1316, want toen verscheen een vervaarlijke komeet, waar een groote en lastige dure tijd op volgde en een groote pestilentie, zoodat er veel menschen van honger stierven, gedurende twee jaren lang in "dien tijd veranderde een stuk gerstebrood in een harden steen, die nog te zien is in Middelburg. Hieraan is de legende verbonden, dat een vrouw bij haar beter gesitueerde zuster om een stuk brood bedelde ; deze zeide geen brood te hebben waarop de andere wenschte, dat haar brood in steen zou veranderen. Vervolg: 11 De Locomotief (Samarang) Luchtverschijnselen. Maart, In ons nummer van 8 Maart namen wij een correspondentie uit Klatten op, waarin meededeeling werd gedaan van een aldaar den 27en Maart waargenomen natuurverschijnsel. Wij laten dit bericht hier nog eens in zijn geheel volgen: Uit Klatten. Gisteren, Donderdag den 27sten Maart, des morgens van acht uur tot kwartier over negenen, was hier (Klatten) een zeer

12 merkwaardig natuurverschijnsel te zien, dat echter door velen te dezer plaatse onopgemerkt bleef. Misschien was dit ook elders het geval, waarom ik hier in een nadere beschrijving treed. 8 uur, des morgens. Om de zon waren twee regenbogen zichtbaar, die gesneden werden door een verlichten streep van wolken. De snijpunten waren verlicht en de wolkenstreep ging over de zon, die er echter niet door verduisterd werd uur. des morgens. Nog een derde regenboog had zich gevormd. Om de zon binnen den derden boog was een roodachtige gloed waar te nemen. 9 uur, des morgens. De tweede regenboog van binnen af gerekend scheen een elliptische vorm aan te nemen. Waar hij den wolkenstreep sneed waren weder verlichte punten, terwijl nog twee andere hooger aan den Hemel werden waargenomen, evenals op denzelfden streep. Het was alsof er vier bijzonnen waren. Verrassend was het oogenblik, waarop de bedoelde streep als door een tooverslag doorzichtig werd en de ruimte daarbinnen plotseling een kleur aannam tusschen ketsrood en roodbruin. Ik heb die kleur wel eens crapplack" hooren noemen. Een Holiandscbe naam ken ik er niet voor. De bijzonnen werden niet alle tegelijk zichtbaar, maar één voor één. Het geheel was inderdaad allermerkwaardigst. In verscheidene bladen en tijdschriften vinden wij nu beschrijvingen van luchtverschijnselen, die in Europa zijn waargenomen, omstreeks denzelfden tijd en bijzonder veel overeenkomst hebben, met hetgeen te Klatten opgemerkt werd. Hier gaat een en ander, dat wij overnemen uit L'Illustration van 19 April j.l. Dat einde der maand Maart 1884 heeft zich onderscheiden door zeer schoon weder en bijna geen rijzing van den thermometer. Er hebben zich verscheidene lüchtverschijnselen voorgedaan, belangrijk genoeg om opgeteekend te worden. Het eerste verschijnsel werd waargenomen door den heer W. de Ponvielle, die zich in gezelschap bevond van de heeren Jaubert, redacteur van de Nouvelle" en W. Moniat, leerling aan een lyceum te Parijs. Tien minuten na het ondergaan der zon, omstreeks 6u 25 min. 's namiddags, op Zondag den 23 Maart. j.l., zagen deze heeren zich een verticale kolom van wit licht ontwikkelen, die een hoogte had van omstreeks 23 ; bij een breedte van 1 ; De breedte van dezen lichtenden band, die zich tot aan de zon uitstrekte, was aan den horizon even uitgebreid als op zijn grootste hoogte. Hieruit zou men mogen afleiden, dat hij zijn ontstaan te danken heeft aan de verlichting van een bolvormige substantie; geheel gelijk aan het bovenste gedeelte van onzen dampkring. Het was een prachtig schouwspel. Nadat de zon op haar baan was voortgeschreden, werd de lichtstraal nog een oogenblik gezien, door een opening in het floers, dat de lucht bedekte, waarna hij plotseling verdween, een bolvormigen lichtstreep achterlatende. Het verschijnsel duurde ongeveer vijf minuten. De lucht was bedekt met wolken, die slechts hier en daar de zonnestralen doorlieten. Het was door een dezer openingen, dat de boven beschreven lichtende kolom zich een weg baande, om den aanschouwer met verbazing en bewondering te vervullen. Het tweede verschijnsel werd zes dagen later, om 11 uur 's morgens, waargenomen door den heer Benou, directeur van het observatorium te St. Maur. De lucht was bedekt met vlokachtige wolkjes, ook wel schapenwolkjes genoemd. Wanneer deze wolkjes nederdalen en de oppervlakte der aarde naderen, geven zij altijd, wanneer zij voorbij de zon gaan, aanleiding tot luchtverschijnselen, die lichtsterkte genoeg bezitten, om te worden opgemerkt. Aangezien deze verschijnselen veroorzaakt worden door den doorgang van het licht door eenige ijskristallen, zoo kon men duidelijk de strepen van het spectrum onderscheiden. Een bleek rood was de overheerschende kleur aan de beide randen. De zou was omgeven door een lichtkrans en maakte het middelpunt uit van een grooten cirkel, terwijl links en rechts van dezen cirkel nog twee halve cirkels zichtbaar waren, van eenigszins grooter diameter, die met hun uiteinden in den eersten samenvloeiden. Deze cirkels werden midden door gedeeld, door een grooten lichtenden dwarsstreep, die over het middelpunt der zon ging. De krans en de cirkels werden voortgebracht door de hoeken der zeshoekige sneeuwvlokken en door zeshoekige prisma's, die in de wolken zweefden. Gedurende den val van deze kristallen en prisma's werden de lichtstralen der zon ontelbare malen gebroken. De zijvlakken weerkaatsten het licht en deden bovenvermelden grooten, helder-witten dwarsstreep of cirkel ontstaan, die zich langs den ganschen horizon uitstrekte. Dit laatste verschijnsel is in de gematigde luchtstreken zeer zeldzaam. De heer Benou verklaart het niet meer te hebben waargenomen sedert 8 Mei 1850, toen hij zich te Vendôme bevond. De volledige theorie van deze verschijnselen is gevonden en duidelijk uiteengezet door Bravais, lid van de vroegere Commission du Nord". Zij werd in 1847 gepubliceerd in de Annales de l'ecole Polytechnique". Gelijksoortige waarnemingen, als die van den verticalen kolom, staan vermeld in de acten van Leipzig van het jaar

13 Nieuws van de Dag Merkwaardige luchtverschijnselen. De Ostdeutsche Zeitung in Posen geeft het volgende bericht over een zeldzaam luchtverschijnsel, voor de waarheid waarvan de pastoor van het dorp, de heer Gryslewski, zegt in te staan. Den 2den Februari luidt het verhaal waren de inwoners van het dorp Golasze, in den Kreits Petrikau (Posen), twee uren lang ooggetuigen van een grooten veldslag, door fantastische legers geleverd. Infanterie en cavalerie vormden een zigzagsgevormde groote slaglinie. Vaantjes en Uhlanenmutsen kon men duideljjk onderscheiden, zelfs de gestalten in uniform, alleen de kleuren waren onkenbaar; al de gezichten, hoewel duidelijk te zien, hadden nevelachtige omtrekken, evenals alles dan ook een nevelachtig aanzien had, hoewel de hemel volkomen helder was. Hier deed de infanterie een aanval; daar streed de cavalerie, nu eens hadden schermutselingen plaats tusschen afzonderlijke ruiters, dan weder stortten geheele kolonnes op elkander en werden handgemeen, trokken terug en vervolgden elkander. Aan een andere zijde stonden divisies cavalerie onbeweeglijk tegenover elkaar, vóór elke afdeeling bevond zich een ruiter met het zwaard in de hand. Plotseling werd de sabel omhoog geheven, het paard rende met groote sprongen voort en de geheele divisie volgde het. Van den kant des vijands geschiedde hetzelfde. De paardenhoeven wierpen de sneeuw bij hoopen op zoodat het 't licht verduisterde. De strijdende kolonnes geraakten in chaotische verwarring en vormden één enkele zwarte massa, die zich voortbewoog en eindelijk als een losbarstende mijn naar alle zijden uiteen spatte, eenige paarden en menschen bleven op de plaats van den strijd liggen. Op sommige oogenblikken kon men den slag zoo duidelijk waarnemen, dat men de ruiters van de paarden zag vallen, infanteriesoldaten ter aarde neerstorten en paarden los rondloopen. Van onder de toeschouwers gingen luide kreten van schrik en medelijden op. Tronwon en kinderen liepen onder groot gejammer naar huis, want dit alles geschiedde op een niet zeer grooten afstand. Al spoedig stelden de verstandige lieden de bijgeloovigen gerust door hen te verklaren dat hetgeen men zag, slechts een zeer bedriegeljjk luchtverschijnsel was. Zelfs durfden twee waaghalzen het ondernemen naar de plaats van het verschijnsel te loopen. Op het dorp zag men nu duidelijk hoe zij door de troepen drongen, maar zij zelven zagen op de plaats niets. Teruggekeerd naar het dorp zagen zij echter het verschijnsel weder duidelijk. Dit alles duurde zoolang tot de laatste straal der ondergaande zon verdwenen was. Hoe dieper de zon daalde, des te meer stegen de strijdende legers, tot hunne hoofden eindelijk boven het woud in den donkeren achtergrond verdwenen. Een luchtverschijnsel van geheel anderen aard was den 9en dezer zichtbaar te Biclitz in Silezië. Op dien dag, een heerlijken zonnigen winterdag met 15 graden koude, was aan den donkerblauwen hemel om zoo te zeggen een regenboog zichtbaar, niet van den gewonen vorm maar meer een gebroken boog. Tegen 11 uur 's voormiddag schitterde hij in de prachtigste kleuren aan den horizont, onder een hoek van 50 graden waren aan beide zijden iets lager nog twee bogen van flauwere kleuren zichtbaar. Op den achtergrond de zon, met twee bijzonnen aan weêrszij. Een straalkrans omringde den geheelen gesichteinder. Van 11 tot 12 uur duurde het heerlijke schouwspel, dat door duizenden menschen met verbazing en bewondering waargenomen werd. 13

14 Nieuwsblad van het Noorden Heldere meteoren en lichtverschijnselen waargenomen Mededeeling van het Nederlandsch Meteorologisch Instituut te De Bilt In de avonden van 23, 25, 26 en 27 December 1940 en 3 Januari 1841 zijn in ons land zeer heldere meteoren, resp. zeer sterke lichtverschijnselen waargenomen. Het Meteorologisch Instituut ontving verschillende, vaak vrij uitvoerige en nauwkeurige beschrijvingen van deze hemelverschijnselen. Uit de ontvangen mededeelingen kon afgeleid worden, dat het hierbij in het algemeen meteoren betrof, welke schenen uit te gaan (radieeren) van een gebied, dat in of nabij het sterrenbeeld de Visschen" gelegen was en waarvan de meesten zich in Oostelijke of Noordoostelijke richting bewogen. Het licht, dat zij uitstraalden, wordt als zeer helder geelgroen opgegeven. De verschijnselen duurden slechts enkele seconden, enkele berichten spreken van een lange groenachtige staart. In het geval van 3 Januari werd het verschijnsel ongeveer 16 minuten voor zonsondergang gezien, dus bij vrijwel helderen hemel. Het deed zich voor aan den Zuidelijken hemel. Aangezien de opgaven der tijdstippen van optreden een weinig uiteenliepen en het aantal gevallen, waarin de baan van den meteoor ten opzichte van de sterren werd vastgesteld, gering was was het niet mogelijk voldoende betrouwbare berekeningen te maken omtrent het verloop van de banen over ons land, alsmede over de hoogte in den dampkring. De verschijnselen hebben geen betrekking op in bepaalde maanden regelmatig jaarlijks voorkomende meteorenzwermen. De Waarheid Nieuwsblad van Friesland Volkssterrenwacht opent jacht naar vuurbollen' Een aantal volkssterren - wachten in ons land houdt deze week een waar - nemingsactie 'jacht naar vuurbollen' voor amateurs. Tussen 21 en 26 april worden al veel jaren een of meer heldere vuurbollen gezien aan de avond- en nachthemel. Sommige van die bollen waren zo helder dat het enkele seconden 'dag' 'werd. Vuurbollen komen uit ons zonnestelsel, dringen bij hun ontmoeting met de aarde met hoge snelheid de dampkring binnen en vergaan dan meestal met groot vertoon van licht. De heer P. A. Koning, waarnemingsleider van de volkssterrenwacht Bussloo (Gld) roept het publiek op deze week te letten op ongewoon plotselinge kortdurende zeer heldere lichtverschijnselen. Vorig jaar op 25 april kwamen bij de volkssterrenwacht in ons land vele honderden meldingen binnen van mensen die een vuurbol ontdekten, zo helder als de volle maan. 14

15 Het volksdagblad Bliksem op vreemde wijze huisgehouden Enorme schade, maar geen persoonlijke ongelukken HEERHUGOWAARD, 4 Oct, De bliksem heeft gisterochtend om vijf uur op zeldzaam-vreemde wijze huisgehouden in de woning van den landbouwer K. Hooyveld aan de Veenhuizermiddenweg te Heerhugowaard. Tijdens een kort onweer sloeg het hemelvuur in de woning en richtte een enorme ravage aan. In het dak werd een gat geslagen van ongeveer tien vierkante meter en op hetzelfde ogenblik werden alle pannen weggeslagen en tot vijftig meter in de omtrek verspreid. De bliksem veroorzaakte vervolgens een ruïne in alle kamers: geen raam bleef heel, geen meubelstuk bleef op zijn plaats. Het echtpaar Hooyveld was door de harde slag wakker geworden en voelde plotseling een hevige luchtdruk. Het ledikant werd uiteengereten. Man en vrouw lagen te midden van glasscherven, die in het bed terecht gekomen waren. Boven sliepen vier kinderen, drie meisjes van zeven, zes en vier jaar en een jongen van vijf jaar. Géén van hen was gewond, hoewel de ledikanten waren versplinterd en een zware dakspant boven hun hoofden was omgebogen. Nadat een begin van brand met een emmer water was geblust, konden de bewoners een onderzoek In het huis instellen. In de keuken waren de emmers als blik in elkaar gedrukt. Sommige kozijnen waren niet meer te vinden. Deuren op de verdiepingen waren in duizend stukjes versplinterd. Alleen de klok en een portret was onbeschadigd gebleven. Ook de halfsteensmuur, waarmede de woning was opgetrokken, bleek intact gebleven te zijn. Sumatra Post De bliksem en zijn werking Tot de wonderbaarlijke werkingen van den bliksem getuigen de onderstaande feiten. Voorwerpen van hun plaats gezet, zonder dat iemand er aan raakt. Schilderijen die van den muur gerukt worden. Een ver weggeworpen kastdeur; Een latafel in stukken gebroken. Sleutels uit de sloten gehaald; Sleutels uit een deur genomen en in een klomp verborgen, in beweging gebrachte bellen. Een stilgezette klok, een weggehaalden slinger; Stilstaande horloges weer aan den gang gebracht; magnetisch geworden horloges. Kaarsen, gaspitten en electriciteit, die aangestoken worden en uitgaan. Een spiegel uit het penant losgemaakt en voorzichtig op den grond gezet. Steenen uit den haard genomen en aan weerszijden van een slapend kind gelegd. Drie slapende kinderen, uit een huis geworpen en veilig en wel neerkomend, terwijl het bed in duizend stukken gebroken wordt. Een kussen, op eenigen afstand neergeworpen, zonder dat het kind, dat er op sliep, eenig letsel bekwam. Steenen van honderden kilo's ver weg geworpen. Een binnenstebuiten gekeerde hoed. De bliksem, in bolvorm een deur openduwend 15

16 en, als een ongewoon bezoeker binnenkomend. De bliksem in bolvorm rondom een jong meisje spelend, zonder haar eenig kwaad te doen. Een vrouw, als man verkleed, die door den bliksem geheel naakt ontkleed wordt. Een door den bliksem getroffene wordt ontkleed en haar kleeren aan een boom opgehangen. (Het aantal door den bliksem geheel ontkleed is werkelijk aanzienlijk; kleeren worden uit elkaar gescheurd, schoeisel met geweld afgerukt en de getroffene staat weer gezond en wel op!). Twee vrouwen waren aan het breien; de bliksem neemt handig de naalden weg. Een bliksemstraal doodt een priester voor het altaar, voert de hostie mee en verbergt deze onder puin. Een molenaarsjongen wordt van het hoofd tot de voeten in tweeën gespleten. De kolf van een geweer afgerukt en in een aangrenzend vertrek geworpen. Kogels smelten in een geweer, zonder dat het buskruit ontploft. Een jonge man, die het plein oversteekt, wordt door den bliksem opgenomen en 50 meter verder gezet. Een hoed wordt tien pas verder geworpen zonder dat er het minste zuchtje wind is. Gedurende een schitterende avondpartij dringt de bliksem door den schoorsteen en maakt de danslustigen zwart als negers door hen met roet te bedekken. Lichamen worden tot asch; de kleeren blijven intact. Daartegenover: kleeren verbranden en de lichamen blijven intact. Gouden kettingen verdwijnen zonder een spoor achter te laten. Gouden versiersels van lijken afgenomen. Spijkers uit een satijnen canapé gerukt en onder een dakpan gelegd. Gespleten, ruiten, verdwenen stukken glas. Geldstukken door den bliksem gestolen. Een stapel borden om de twee stuks middendoor gebroken. Enz. enz. Hoeveel andere vreemde verschijnselen zouden wij nog niet aan al deze kunnen toevoegen? In Juli 1911 slaat de bliksem in op het bureau van den stationschef van Figanières (dep. Var.) en ledigt al de inktkokers zonder ergens het minste spoor van inktvlekken na te laten. In dezelfde maand ledigt hij te Vinon bij Toulon een bassin, waarin 3 kubieke liter water stond. En dan de fotografieën door den bliksem! ' Ziehier eenige voorbeelden van: ceraunische stralen. Den 17e Juni 1896 werd een daglooner. Elisson genaamd, door den bliksem getroffen in een hut bij Pertuis (dep. Vaucluse) en deze stralen hebben dwars door zijn kleeren op zijn borst het beeld gefotografeerd van een populier en een spar die op een meter afstand daar vandaan stonden. De burgemeester van Pertuis zond teekeningen in aan Dr. Tournatoire, die den betrokkene nauwkeurig onderzocht had. De door den bliksem getroffene is er zonder eenig letsel afgekomen. Op 27 Juni 1900 heeft te Bergheim (in den Elzas) een bliksemstraal lindebladeren gefotografeerd op den rug van twee mannen. Zij werden omver geworpen, doch evenmin gedood. De geleerde natuurkundige Hirn, van het Instituut, schreef dal de handigste teekenaar het niet beter had kunnen doen. In den zomer van 1805 wordt aan Dr. Derendinger in den trein zijn portemonnaie ontstolen. Eenigen tijd daarna wordt hij geroepen om een man te onderzoeken die door den bliksem getroffen is en hij ziet op de dij van den getroffene (niet gedoode) de fotografie van zijn monogram (twee gekuiste D's) dat in staal aangebracht was op zijn portemonaie van schildpad. De getroffene was de dief. Eens slaat de bliksem in in de Saint- Sauveur kerk te Lagny: Werpt 50 geloovigen die er bidden, omver; breekt het altaar, maar laat, waaraan weet men niet, het schilderij dat Jezus Christus voorstelt, blijven hangen. Hij neemt het gordijn, waarmede dit schilderij bedekt was. weg en trekt het van de ijzeren roede zonder deze van haar plaats gebracht te hebben of de koperen ringen te hebben gebroken; scheurt het bordpapier, waarop de mis-canon gedrukt staat in vier stukken; drukt op het altaar doek de heilige woorden der consecratie af terwijl de verhevenste woorden Hoc est corpus meum et Hic est sanguinis mei weggelaten worden. Deze verschijnselen en duizend andere zijn bewezen geconstateerd, onweerlegbaar. 16 Iemand die getroffen is door de bliksem en op zijn borst z.g 'Lichtenberg figuren' heeft: een afdruk van de bliksem...

17 Rotterdamsch Nieuwsblad Gemengd Nieuws. Vreemde uitwerking van dan bliksem. Een werktuigkundig ingenieur, te Parijs, die tijdens een hevig onweer zat te schrijven, hoorde eensklaps een slag. waarbij hij moest onderstellen, dat de bliksem ergens bij hem in de buurt was ingeslagen. Op dat zelfde oogenblik kreeg het speeksel in zijn mond een vreemden smaak, terwijl hij rondom zich een ozongeur waamam. Twee uur later bij het middagmaal toen hij de vork in den mond bracht, had hij het onaangenaam gevoel, alsof er een vrij sterke electrische stroom door zijn kaak ging. Terzelfder tijd nam hij een ontvelling aan zijn lip waar, een werkelijke verbranding, waardoor een blaartje van 2 centimeter lengte ontstond. De man, die twee met goud geplombeerde tanden heeft, schrijft dit verschijnsel aan een in zijn mond ontwikkelden electrischen stroom, veroorzaakt door de aanraking van twee metalen, het zilver van de vork en het goud der tanden, gescheiden door het speeksel dat gewijzigd was door de voorafgegane ontlading van electriciteit van den dampkring. Zijn mondholte zou daardoor voor eenige oogenblikken letterlijk in een Volta-element veranderd zijn. De Indische Courant Een weinig bekend natuurverschijnsel. De geheimzinnige, onberekenbare bliksemstraal. In de Vereenigde Staten maakt men in verschillende laboratoria veel werk van het onderzoeken van bliksemverschijnselen. Een en ander hierover geven wij in het volgende artikel aan de hand der Amerikaansche onderzoekingen weer. Een donderslag uit een helderen hemel" is inderdaad een zeldzaam verschijnsel, doch een bliksemstraal uit een helderen hemel is het niet. De bliksem kan bij helderen hemel evengoed inslaan en dikwijls kan men het zien weerlichten, zonder dat er een wolkje aan de lucht is. Dit verschijnsel gaat gewoonlijk echter onopgemerkt voorbij, omdat er geen donderslag op volgt. De geluiden, die dikwijls veroorzaakt worden door electrische ontladingen in de atmosfeer, zijn nog niet verklaard. Vroeger dacht men, dat de slag veroorzaakt werd door het toestroomen van lucht naar het vacuüm, dat door het passeeren van de bliksemstraal was ontstaan, doch deze theorie is onhoudbaar gebleken. Er komen dikwijls onweersbuien voor met veel weerlicht, doch zonder eenig geluid; dr. W. Knoche, chef van den meteorologischen dienst in Chili en een geleerde van naam, heeft er eens een meegemaakt, die uren duurde en waarbij hij, naast duizenden bliksemstralen, tal van andere lichtverschijnselen zag, die een prachtig' schouwspel opleverden. De eenige plaatsen ter wereld, waar geen onweersbuien voorkomen, zijn de Noord- en Zuidpool. De meeste komen voor te Baliburg in Kameroen (Afrika), en wel gemiddeld 200 per jaar of 4 per week. In San Francisco heeft men er daarentegen slechts een of twee per jaar. Dr. C.E.P. Brooks, een bekend Engelsch meteoroloog, heeft berekend, dat maal per dag een bliksemstraal ergens op de wereld overspringt naaide aarde. Als men alle electrische ontladingen meetelde, zouden het er veel meer zijn, namelijk 100 per seconde, doch de meeste hebben plaats tusschen twee wolken. Als men deze cijfers ziet, kan men zich verplaatsen in de gemoedsgesteldheid der menschen, die den bliksem meer dan iets anders vreezen. Deze vrees is echter zeer dwaas; het aantal menschen, dat door den bliksem wordt gedood, bedraagt nog niet 1 op de 1000, dus veel minder dan er bijvoorbeeld gedood worden door kouvatten, autoongelukken en dergelijke. De bliksem heeft in de volksfantasie altijd een groote plaats ingenomen, vermoedelijk, omdat hij zoo onberekenbaar optreedt. Een bliksemstraal sloeg steenen af van een schoorsteen en wierp ze naar Bobby Jones, den bekenden golfspeler, die in de buurt stond. Een andere deed hetzelfde met twee werklieden, die aan den voet van een schoorsteen schuilden voor den storm, doch deze maakte de steenen bovendien gloeiend. Bekend is het ongeluk van den alpinist, die door een bliksemstraal van een rots werd geslingerd en niet stierf door den bliksem, maar tengevolge van zijn val. Er is eens een bliksemstraal in een gaspijp geslagen; de pijp ging stuk en het gas werd aangestoken, waardoor het betrokken huis tot den grond toe afbrandde. Een trein verongelukte indirect tengevolge van den bliksem; deze wierp namelijk een los rotsblok op de rails vlak voor de naderende locomotief. De grootste schade, die, voor zoover wij weten, door een bliksemstraal is aangericht, bedroeg ruim honderd millioen 17

18 Tilburgsche Courant dollars; de bliksemstraal bracht een kruitmagazijn te Lake Denmark in New Jersey tot ontploffing, waardoor groote verwoestingen werden aangericht. Men kan dikwijls opmerken, dat de kleeren van door den bliksem getroffen personen volkomen verscheurd of van hun lichaam gerukt zijn. Vooral geldt dit van de schoenen. Men veronderstelt, dat dit komt, doordat de bliksem het zweet op de huid plotseling in stoom verandert, wat het effect heeft van een kleine ontploffing. Merkwaardig genoeg vindt men in dergelijke gevallen slechts zelden brandwonden op het lichaam. Sommige ongelukken, die door den bliksem zijn veroorzaakt, kunnen echter leerzaam zijn als waarschuwing. Zoo was een vrouw in Ohio bezig een koe te melken, die aan een omheining van ijzerdraad was vastgebonden. Driehonderd meters verder sloeg de bliksem in de omheining, doch hij volgde den draad, waardoor zoowel de koe als de vrouw werden gedood. Harold Hamm, een bekend voetballer, werd gedood doordat de bliksem sloeg in een metalen hengel, die hij in de hand hield. Een New-Yorksch arbeider droeg een rol ijzerdraad tijdens een onweersbui; de bliksem sloeg er in, doch zijn eenige kwetsuur was een ernstige brandwond op de plaats, waar hij een hamer in den zak droeg. De hamer was door den bliksem roodgloeiend gemaakt. Een vreemd ongeluk is in 1930 in Mexico gebeurd. Een jonge man woonde de begrafenis van zijn moeder bij; men had juist de kist laten dalen en hij stond nog weenende op den rand van het graf, toen hij door den bliksem werd getroffen en gedood, terwijl hij daarbij tevens op de doodkist van zijn moeder werd geworpen. Alle andere aanwezigen bleven ongedeerd. Huizen loopen iets grooter kans om door den bliksem getroffen te worden dan menschen. Men heeft berekend, dat een huis op een heuveltop, dat zooveel mogelijk aan den bliksem is blootgesteld, eenmaal per eeuw door den bliksem wordt getroffen. Hooge gebouwen met een stalen of ijzeren geraamte trekken alle bliksemstralen tot zich, die anders de omringende lagere gebouwen zouden treffen; zij verhoogen dus de algemeene veiligheid. Men schat de spanning van een bliksemstraal op gemiddeld 100 millioen volt en de stroomsterkte op ongeveer Ampère, terwijl de energie misschien wel 1000 millioen P.K. bedraagt. Toch vertegenwoordigen de bliksemstralen, welke dagelijks naar de aarde overspringen, slechts een energie van ongeveer 270 millioen P.K., want een bliksemstraal duurt slechts zoo kort, namelijk enkele millioenste seconden, dat hun energie veel kleiner wordt, als men haar over 24 uur verdeelt. Toch is een energie van 270 millioen P.K. nog zeer respectabel voor ons menschen; als wij haar konden benutten, zou elke aardbewoner dag en nacht gratis een electrische gloeilamp kunnen branden. De energie van den bliksem heeft echter in ander opzicht wel degelijk nut voor ons: zij veroorzaakt chemische reacties en vormt een oplosbare stikstofverbinding, die met den regen naar de aarde wordt gebracht, zoodat over de geheele aarde jaarlijks gemiddeld 12 K.G. van de fijnste kunstmest" per H.A. neervalt. Men veronderstelt, dat de groote energie der atmosferische electriciteit tot stand komt, doordat millioenen regendruppeltjes uiteenvallen, wanneer zij meegesleurd worden door de krachtige winden van de onweersbui. Zelfs de druppeltjes van een brandspuitstraal worden weleens electrisch in die mate, dat de brandweerlieden er een matigen schok van krijgen. Van de verschillende vormen, waaronder de bliksem optreedt, kan men echter niet altijd een verklaring vinden. Soms ziet een bliksemstraal er uit als een snoer lichtende kralen aan een lichtenden draad; men veronderstelt, dat er dan een reeks van ontladingen plaats vindt. Gekleurde bliksemstralen ontstaan door ontleding van luchtdeeltjes. Sommige bliksemstralen bewegen zich zoo langzaam voort als een vuurpijl ; hoe dit 18

19 mogelijk is, kan de wetenschap nog niet verklaren, evenmin als het verschijnsel van de z.g. vuurbollen, die soms door een schoorsteen of een open raam een huis binnenkomen, secondenlang rondzweven en bij het aanraken van een of nader voorwerp ontploffen, waarbij zij gewoonlijk groote schade aanrichten. Men vindt ze ook weleens in den top van de donkere slang, die het onderste gedeelte vormt van een naar de aarde afdalende tornado. In Engeland is het voorgekomen, dat dezelfde bliksemstraal, welke het huis in brand stak, ook het brandalarm in werking stelde. Een man, die een door den bliksem gedooden vriend wegdroeg, werd het volgend oogenblik zelf gedood, doordat een tweede bliksemstraal precies op dezelfde plaats insloeg in het lijk. Het volksgeloof, dat de bliksem nooit tweemaal op dezelfde plaats inslaat, wordt daarmede gelogenstraft. Een Canadeesche moeder verzorgde haar kindje, terwijl haar hond naast haar stoel lag te slapen, toen de bliksem insloeg. Zij werd zelf licht getroffen, doch herstelde spoedig van den schok en bleek ongedeerd te zijn; het kindje was midden op de tafel geworpen en scheelde evenmin iets, doch de hond was dood. Een attente bliksemstraal kwam een Engelsche keuken binnen, stak het vuur aan in het fornuis en richtte absoluut geen schade aan. Een man in Pennsylvanie was bezig, een geladen vuurwapen schoon te maken, toen de bliksem insloeg. Daardoor ging het af en trof hem in zijn been, doch de bliksem zelf deed hem geen kwaad. Nieuws van de Dag voor Nederlandsch Indië Bliksem-Grillen. In wonderljjke verscheidenheid en onverklaarbaar doen zich de verschijnselen bij het inslaan van de bliksem voor. Sommigen wondt hij over het geheele lichaam, een ander weer werpt hij tegen den grond en doodt hem zonder eenig teeken van letsel achter te laten. Soms worden de kleederen dan getroffen en letterlek van 't lichaam gestroopt en aan flarden gereten, terwjjl de persoon zelf niet meer dan een lichten schok ontvangt. De wetenschap heeft natuurljjk haar theorie om deze vreemdsoortige tegenstrijdigheden te verklaren. Als iemand door den bliksem getroffen wordt, komt dat gewoonlijk door het hoofd het lichaam binnen, gaat door den romp, de beenen en verlaat dan via de voeten op de grond het lichaam. Waar de straal inslaat, richt zij doorgaans groote schade aan: zij rjjt den hoed stuk en verbrijzelt den schedel; maar ook de plaat waar de stroom het lichaam verlaat, wordt deerlijk gehavend. Als de voeten het punt van uitgang vormen, veroorzaakt de straal er een diepe wond, de schoenen totaal vernietigend of althans in stukken scheurend. Als het schoenen zjjn met spijkers, kan bijna met zekerheid gezegd worden dat de zolen er afgeslagen worden. Een merkwaardige illustratie hiervan heeft een gebeurtenis opgeleverd die verleden jaar voorviel. De kapitein en een matroos van een schip werden door een onweer overvallen en door den bliksem getroffen. De kleeren van den matroos werden in stukken gescheurd en de zolen van zjjn schoenen waarin ijzeren pennen, werden geheel van het bovenleer gescheiden. De schoenen van den kapitein waren van houten pennen voorzien en hadden hoefijzers onder de bakken, bij hem bestond de eenige aangerichte schade daarin, dat de hakken van de zolen waren afgeslagen. Een veel voorkomend gevolg van het inslaan van den bliksem is, dat al het haar van hoofd en gezicht wordt geschroeid zonder noemenswaardig letsel aan de huid. In zulke gevallen groeit gewoonljjk naderhand het haar weer aan, maar er zjjn ook voorbeelden bekend, waarbjj de haarwortels geheel, vernietigd waren en het slachtofter voor zjjn verdere levensjaren zoo kaal als een eitje bleef. Te Ashford viel een paar jaar geleden iets voor, dat de ongewone vernielzucht van den bliksem sterk doet uitkomen. Eenige mannen werkten in het land, toen zij plotseling door een hevige onweersbui werden overvallen. Drie ervan vluchtten in een schuur, en de vierde bleef buiten staan, vlak voor een 19

20 JAVA-BODE venster. De straal kwam door den deur binnen en ging door het venster het huis weer uit, bij deze gelegenheid het raam een eind ver het land in werpend. Toen de mannen die binnen geschuild hadden, weer buiten kwamen, vonden zij hun kameraad naakt onder een boom liggen, twee meter van de plaats waar hij gestaan had. Al zijn kleeren, van 't hoofd tot de voeten, behalve een deel van een flanellen hemdsmouw, waren in stukken gescheurd en lagen in het land verspreid; zijn rechterbeen had een gevaarlijke breuk, zijn rechterhiel evenzoo, het haar was hem geheel van 't gezicht geschroeid en zijn lichaam was met brandwonden overdekt. De riempjes waren uit zijn schoenen getrokken, het bovenleer van den linkerschoen was gescheurd op vreemdsoortige wijze verwrongen, de zool was onbeschadigd gebleven en vertoonde geen spoor van verbranding. Van den rechterschoen was niet alleen het bovenleer vernield, maar ook de zool verscheurd en verbrand. Door's mans horloge was een gat geboord en de ketting was op een paar schakels na gesmolten. Als door een wonder was de man den dood ontkomen, men schrijft dit toe aan zijn kleeren, die nat waren, terwjjl zjjn lichaam sterk transpireerde, zoodat de electriciteit in de vochtige kleeding een goeden geleider naar den grond vond. Maar toch was 't een aardige verwoesting, aangericht in een ste gedeelte van een seconde. in 1861 werd een jonge dame in Richmond Park door den bliksem getroffen onder de volgende omstandigheden; de straal ging eerst langs de takken van een boom, totdat hij ter hoogte van het hoofd der dame was; daarna sprong hij op een stalen ornament, dat zij op den hoed droeg, vandaar op de stalen baleinen van haar corset en ten slotte op de ijzeren spijkertjes in haar schoenen, waarna hij in den grond sloeg. Maar in plaats van zijn weg te kiezen langs de kleeren, slaat de bliksem ook vaak in het lichaam, en dan zijn de gevolgen vreeseljjk. Stel eens, dat het hoofd wordt getroffen en, als gewoonlijk eerst de hoed wordt vernield, dan kan de bliksem de hersenpan-verbrijzelen, de hersens treffen en zoo onmiddellijk den dood veroorzaken ; maar ook is het mogelijk, dat hij langs gezicht en hals gaat zonder de huid van deze deelen ook maar de minste schade toe te brengen. Ook zijn er voorbeelden van bekend, dat de straal de oppervlakte van gelaat en hals verliet om den mond binnen te dringen, waar hij een groote verwoesting onder tanden, tong en stemorganen aanrichtte, en zelfs in andere gevallen longtering veroorzaakte. Waar de kleeren het nauwst zitten, zijn de brandwonden het ergst, en 20

21 doorgaans zijn zij ook ernstig op plaatsen onder kettingen, horloges, munten of andere metalen voorwerpen gelegen. Zeer geheimzinnig ziet er een ander gevolg uit van het inslaan van den bliksem in het menscheljjk lichaam, nl. het verschijnen van een soort afbeelding van boomtakken op de huid. Aanvankelijk dacht men in dergelijke gevallen aan fotografie van bomen in de nabijheid door den bliksem overgebracht. Maar men nam het verschjjnsel ook waar bij personen, die binnenshuis werden gedood. De juiste verklaring is, dat de bliksemstraal de aderen van de huid aandoet en daarop een beeld van hun wonderlijke vertakkingen te voorschjjn brengt. De preferenties van den electrischen straal zijn zeer beslist. Hij houdt evenveel van den eik als hij den beuk schuwt, hij velt vier en vijftig van de eerstgenoemde boomsoort tegen één van de laatste. Hij geeft de voorkeur aan lange, gezette personen, aan windmolens en kerktorens. Deze worden vijftig maal zoo vaak getroffen als gewone huizen. Tegen een huis gebouwd op kalksteen, worden negen getroffen, op zandsteen gebouwd, en twee-en-twintig op kleigrond. Ongetwjjfel verkiest de bliksem mannen boven vrouwen, want hij doodt vier van de eersten tegen een van de laatsten. Met tamelijke zekerheid weet men dat in een groep van beide sexe de mannen zullen getroffen worden en de vrouwen gespaard blijven. Een merkwaardig geval van dien aard gebeurde eenige jaren geleden te Assam. Een heer zat met zijn vrouw, zijn zoon en zijn dochter onder de veranda te ontbijten, toen door een bliksemstraal de beide mannen gedood werden, terwijl de vrouwen ongedeerd bleven. En eindelijk geeft de electriciteit nog weer de voorkeur aan dieren boven menschen, het is nl. dikwijls gebeurd dat honderd schapen van een kudde allen gedood werden, terwjjl de herder die er tusschen liep, geen letsel bekwam. Een van de onverklaarbaarste grillen van den bliksem is wel deze, dat hij met een zelfden straal sommigen 't gehoor of gezicht beneemt en bij andere diezelfde zintuigen repareert, of wel in 't een geval iemand verlamming bezorgt en in 't andere lamme lichaamsdeelen geneest. Door den bliksem gedood te worden moet den minst pijnlijken dood zjjn. Een duif bjjv. verdraagt een doodelijken electrischen schok zonder eenige beweging te maken, ze blijft precies zitten als voor den schok, met haar kop naar voren, heldere oogen en onveranderd van houding. Als een konijn een lichten schok krijgt, schreeuwt het, maar een doodelijke ontlading doodt 't dier zonder het ook maar 't geringste teeken van lijden geeft. Personen, die door het treffen van den bliksem bewusteloos werden, konden zich, als zij weer bij kwamen, niets van het inslaan herinneren. Hun eerste kennis van het gebeurde kwam tot hen als zij eenige uren later weer pijnlijk tot bewustzijn kwamen. 21 Nieuws van de Dag GEMENGD NIEUWS. Onweders. Volgens het verslag der Onweders, Optische Verschijnselen, enz. in Nederland", naar vrijwillige waarnemingen in 1901, werd door 234 stations aan de waarnemingen omtrent onweders deelgenomen. Het aantal onweersdagen, 108, is gelijk aan dat van het vorige jaar. De maanden Januari en December waren buitengewoon rijk de overige maanden, ia vergelijking met andere jaren, arm aan onweder.

22 Het Volksdagblad Volgens het aantal trefberichten, was de door de onweders aangerichte schade zeer veel geringer dan het vorige jaar. In 1901 werden 33 menschen door den bliksem getroffen, onder wie 12 met doodelijken afloop; 64 runderen, 25 schapen, 16 paarden, 3 geiten, 30 varkens, 8 konijnen, 52 kippen, 2 ooievaars en 1 hond werden door den bliksem of door den daardoor veroorzaakten brand gedood; 13 hooibergen, 1 schip en 117 gebouwen van onderscheiden aard werden getroffen, hieronder zijn 9 kerktorens, 19 molens en 1 schoorsteen. Het aantal getroffen boomen bedraagt 103 en 13 maal werden telephoon-, telegraaf en andere electrische toestellen en geleidingen door den bliksem beschadigd. Het totaal der opgegeven schade bedraagt f 127,125. Dat het raadzaam is torens van een bliksemafleider te voorzien, blijkt genoegzaam uit de mededeeling, dat in 1900 door een Ned. Brand-verzekerings-Maatschappij voor schade aan drie torens, van een bliksemafleider voorzien, slechts f 249, daarentegen voor schade aan vijf torens, zonder bliksemafleider, f 16,491 betaald, werd. Middelburgsche Courant ONWEERSBERICHTEN. Uit Noord-ltalie komen ook berichten van een groot aantal ongelukken, door den bliksem veroorzaakt. Verschillende personen, die hun electrische lampen wilden aansteken wegens de duisternis, kregen hevige schokken. Een boer werd door een vallenden draad getroffen en op de plaats gedood; een groot aantal anderen gewond. Een ander eigenaardig gevolg had de bliksem te Lodi, waar hij terecht kwam onder een in een kamer zittend gezelschap, en van twee der dames het haar geheel wegschroeide. Te Raesfeld, in Westfalen, is de bliksem geslagen in een huis, waar juist een echtpaar zijn gouden huwelijksfeest vierde. Van de 60 personen van het gezelschap geraakten er 25 bedwelmd, maar geen werd doodelijk getroffen. Het huis brandde tot den grond toe af. 22 Nieuws van de Dag voor Nederlandsch Indië lets over het inslaan van den bliksem Er is zeker geen afdeeling van de electriciteit, waarover men minder weet dan over de lucht-electriciteit, de oorzaken van haar ontstaan en haar uitwendig effect. Men mag tal van electrische proeven nemen in nabootsing van een onweder, die de werking van den bliksem moeten demonstreeren, de werkelijkheid gooit onmiddellijk de ruiten in, de bliksem doet net het omgekeerde van wat onze theorie doet verwachten. Werkelijke waarnemingen van den bliksem zelf zijn zoo goed als onmogelijk; ten eerste omdat hij altijd verschijnt waar bij niet verwacht wordt, en ten tweede omdat het gevaar van directe waarnemingen te groot is, zooals in den tijd van Franklin's beroemden vlieger door tal van waarnemers ondervonden werd, waarvan enkelen doodelijk getroffen werden. Alles is even zonderling bij de bliksemverschijnselen, waarschijnlijk omdat de potentialen (electrische spanningen) die hier optreden, zoo enorm groot zijn, dat ze buiten het gebied onzer waarnemingen vallen. Wat moet men bijv. zeggen van een geval als dit: een stevige bliksemafleider op een fabrieksschoorsteen wordt gemaakt van een solieden koperen kabel. De bliksem slaat in dien geleider, springt er halverwege af, gooit den schoorsteen om, slaat dwars door een dikken muur heen, dan nog eens door een muur, en verdwijnt in den grond. Bij nader onderzoek blijkt de afleider, met grondplaat en al, uitstekend in orde te zijn; de bliksem had dus deze behooren te volgen en direct in

23 den grond moeten afzakken. Achter den eerst doorboorden muur lagen de machines, een groote ijzermassa dus, maar waarom sprong de groote vonk dan van daar weer over, dwars door een tweeden muur heen, naar den grond? Waarom prefereerde hij den weg door de muren met hun zeer grooten electrischen weerstand, en passant even den schoorsteen een beentje lichtend, boven den uitstekenden geleider van koper? Was de hoeveelheid electriciteit, dus de stroomsterkte te groot? Maar waarom smolt de geleider dan niet, zooals hij zeker gedaan zou hebben bij proeven in het klein? En zoo is het met alle bliksem-verschijnselen, allen even grillig en dikwijls onverklaarbaar. Daarom is er zooveel verdeeldheid in de opinies op tal van punten. Er is een partij, (afgescheiden van de orthodoxen, de bezwaarden van gemoed) die 't gebruik vau bliksem-afleiders afkeurt, omdat zij, volgens hen, evenveel gevaar aanbrengen als afwenden. M. i. heeft die partij groot ongelijk; want de statistiek bewijst onomstootelijk het groote nut, al zijn enkele gevallen als het bovenstaande met den schoorsteen, zeker te constateeren. Ze zijn zeer zeldzaam. In Noord-Holland, Friesland, Groningen, enz., waar tal van orthodoxe boeren wonen, die niet alleen tegen de Koepok-inenting, maar ook tegen debliksem-afleiders zijn, toont de statistiek dat de talrijke getroffen boeren plaatsen bijna zonder uitzondering geen bliksemafleider hadden. Over den veiligheidskring is men het ook al niet eens; de een neemt een radius aan gelijk de hoogte van den afleider, een ander de helft daarvan en weer een ander beweert dat een radius van 3 maal de hoogte nog voldoende veiligheid geeft. Het is duidelijk dat hier weinig ervaring werd opgedaan; het inslaan van den bliksem in een niet beschermd huis is reeds zeldzaam, maar bij een huis met afleider komt het bijna nooit voor, zoodat gegevens ontbreken. Utrechtsche Courant OVER AFLEIDERS en het ONWEER: DOOR Prof. G. MOLL. Te Doneaster, eene stad in Engeland, in het graafschap York, staat op eenen eenigzins verheven grond een fraai in 1827 en 1828 gebouwd Gothisch kerkje. De met vele versierselen voorziene spitse toren is omtrent 150 voeten (Engelsche) hoog. Op den top van de spits is even als op het kustlicht te Westkappel, een eenigzins kegelachtige glansmassa geplaatst, met oogmerk om het inslaan des bliksems te verhoeden. Een ooggetuige verhaalt, dat op den 3den November 1836, eene donderbui over Doneaster trok, die in den aanvang niet zeer dreigend was, doch na eenige donderslagen was er eene diepe stilte. Toen zag men een sterken witten schitterenden bliksemstraal, die de geheele lucht verlichtte. Kort daarop of liever te gelijker tijd kwam er uit eene zwarte wolk een lange, weinige getakte straal van eene roodachtige kleur; deze schoot eerst in eene horizontale rigting voort, daalde, boven den toren gekomen zijnde, naar beneden en trof den top, die kort daarop in zwarten rook gehuld werd. Omtrent twaalf voeten van de spits werden neder geworpen, vervolgens verdeelde zich de straal, brak vensters, wierp steenen en metselwerk naar beneden, brak de glazen wijzer-plaat van het uurwerk, hetwelk 's nachts met gas verlicht wordt, vond de electrische 23

24 vloeistof geleiding, te weten koperen gaspijpen, en daalde nu verder naar de aarde. Aan de gaspijp is geene schade gedaan, het zal dus, op grond van ondervinding, voorzigtig zijn, indien het niet reeds geschied is, de gasleiding op het Westkappelsche kustlicht te doen vervangen door een afleider, gelijk er geplaatst zijn op de lichttorens van Goedereede en Kijkduin, en denkelijk ook op dien van Egmond. (Letterbode van 10 Februarij.) De Waarheid De Heerenveensche Koerier Geheimzinnige lichtverschijnselen (Van onze weerkundige medewerker) Vorige week zijn verschillende personen in Friesland getuige geweest van verschijnselen, die ongetwijfeld het gevolg waren van een bijzondere gesteldheid van de atmosfeer. Tijdens de hevige sneeuwstorm, die Dinsdagavond over Friesland woedde, nam een boer uit de..oude Miede" het volgende waar: Toen hij zich naar huis begaf, werd plotseling zijn aandacht getrokken door een donkerrode mist, die in zuidwestelijke richting uit de grond oprees. Enigszins op en neer bewegend kwam het licht langzaam op hem toe, op een wijze, die te vergelijken is met op-hetstrand-lopen van golven. Het licht, af en toe helgeel van tint, was zo helder, dat de boer zijn ogen moest sluiten om verblinding te voorkomen. Nadat de lichtgolf was gepasseerd en inmiddels nog eens van kleur was veranderd, verdween het verschijnsel in het noordoosten. De duur van de lichtgolf werd geschat op twee minuten. Behalve deze boer hebben nog meer

25 personen lichtverschijnsels gezien, waarvan sommigen de duur nog langer stelden. In de omgeving van War-f/a zag men 's morgens om een uur of zeven ook een lichtschijnsel, terwijl een vijftienjarige jongen een grote vuurbal naar beneden zag komen, die te vergelijken was met een vallende ster. Anderen hadden terzelfdertijd het langzaam oplichten en afflauwen van een blauw schijnsel waargenomen. Een licht, in de vorm van een fietsband moet volgens een persoon, die per auto Roordahuizum passeerde in de nacht van Dinsdag op Woensdag om een uur of één te zien zijn geweest. Het phenomeen bestond uit een geweldige lichtflits, dje enkele seconden aanhield. De hemel was op dat moment tienmaal zo blauw als op een mooie zomerdag, en er was meer licht, dan bij een Blikseminslag. Een groepje mensen, op weg naar Tictjerk zag eerder op de avond het lichtverschijnsel (van Oude Miede"), terwijl een inwoner van Tietjerk tweemaal een flits waarnam. Woensdagochtend om zes en zeven uur flakkerden plotseling groene vlammetjes uit de grond op, die o.a. door een melkvaarder in de Oude Miede" gezien zijn. Uit andere bron verluidde, dat kinderen op daken blauwe vlammetjes hadden gezien. Niet alleen in de buurt van Leeuwarden, maar ook uit andere delen van Friesland o.m. uit Dokkum, Wolvega en Bcrguni zijn naderharm berichten over natuurverschijnselen bekend geworden. 25 De Locomotief Uit Kepandjen (Malang) schrijft men aan De Locomotief. 23 Mei. Heden morgen om ongeveer 24 uur deed zich hier een zeer eigenaardig verschijnsel voor. Na een lange droogte van ongeveer een maand viel gisteren-middag een flinke regenbui; 's nachts bleef de lucht licht bewolkt. Te ongeveer 21 uur werd schrijver dezes door een

26 angstige stem gewekt, welke stem bleek te behooren aan den inlandschen nachtwaker. Buiten komende zag ik in het zenith een waar vuurwerk, welk niet beter te omschrijven is als door het volgende: Neem een dunne nevellaag waardoor de sterren juist onzichtbaar zijn. Boven deze laag stelt men zich 50 of meer volle manen voor die onder geflikker uiteenspatten, dan eens hier dan daar, terwijl telkens op andere plaatsen deze lichtverschijnselen ontstaan en verdwijnen. Door de onder liggende nevelban is dit licht omfloersd en met uitgeloopen randen. Behalve in het Zuid-Oosten ongeveer, waar eenige sterren zichtbaar waren, was het geheele uitspansel bewolkt, en deden zich hierin die lichteffecten voor, maar hoofdakelijk in het zenith. Na ongeveer 1/4 uur stierf het verschijnsel weg, terwijl toen pas de stilte in de natuur onderbroken werd door een licht, dof gerommel, met eenig weerlicht ln het Noord-Oosten, wat spoedig ook wegstierf. Hoe dit verschijnsel te verklaren? Kan het zijn dat lichte wolkjes van tegengestelde electrische lading elkaar hoog in de atmosfeer ontmoetten en dan kleine plaatselijke ontladingen met lichtverschijnselen plaatshadden, dan eens hier, dan daar? Kan een uwer lezers hieromtrent soms inlichtingen geven? En is bel Boas bekend of deze vorm van electrische ontladingen wel eens meer voorkomen? Ik heb ten minste van iets dergelijks nooit gehoord of gelezen. Waarschijnlijk zijn er meerderen die dit opvallend schouwspel gezien hebben, en zal een eenigszins plausibele verklaring ook hen zeer welkom zijn. 26 De Locomotief Kometen of haarsterren In het midden en op het einde der 16e eeuw geloofde men bij het verschijnen eener komeet zoo zeer aan het einde van dit ondermaansche, dat velen hun bezittingen en kostbaarheden aan de kloosters schonken, zonder er over na te denken, dat dan toch voor die evenzeer het einde der dagen nabij was. De monniken echter wisten wel beter; zij namen leukweg de schenkingen der aardsche goederen aan, in afwachting der dingen die komen zouden. Merkwaardig is hetgeen wij hierover bij schrijvers uit dien tijd vinden opgeteekend en geïllustreerd. De komeet van 1527 is o. a. afgebeeld en beschreven door Ambroise Paré en door Simon Goulart. Eerstgenoemde, een beroemd chirurg uit dien tijd, schreef over die komeet, onder den titel:»monster aan den hemel", het volgende: "Die komeet was zoo schrikwekkend en vervaarlijk, en zij boezemde de menschen een zoo groote vrees in dat enkelen van angst stierven en anderen ziek werden. Zij scheen een ontzettende lengte te hebben en had de kleur van bloed. Aan haar bovenuiteinde zag men de gedaante van een gebogen arm met een grooten degen in de hand als op het punt van te stooten. Aan de spits van den degen waren drie sterren gelegen. Aan weerszijde der komeet zag men een groot aantal bijlen, messen en door bloed gekleurde degens, en daar tusschen een groot aantal menschenhoofden. Wat de verbeelding al niet zien kan! Die van 1531 scheen den dood van Louise van Savoye, de moeder van FransII, aan te kondigen. De vorstin zelf deelde in de dwaze begrippen harer tijdgenooten, door, te bed liggende te zeggen:»dit is een teeken dat niet gegeven wordt voor iemand van lage geboorte: God heeft het aan den hemel geplaatst om ons te waarschuwen. Laten we ons tot den dood voorbereiden." Drie dagen later overleed zij.

27 Tal van kometen zijn het voorwerp geweest van eindelooze bespiegelingen. Op bevel van LodewijkXIV werd een verhandeling tegen de dwaze vrees voor kometen in het licht gegeven. De groote koning stelde er prijs op, als de eenige zon beschouwd te worden en liet niet toe, dat men meende dat de eeuwige roem van Frankrijk in gevaar zou kunnen komen door een verschijnsel aan den hemel. Sumatra Post Nieuwsblad van Friesland DE MAAN IN EEN KRUIS. Een prachtig gezicht. Sommige menschen zagen er een voorteeken in. De weerkundige medewerker van Het Vaderland" schrijft: Uit Wijk bij Duurstede ontving ik bericht over een aldaar waargenomen luchtverschijnsel. Om pl.m. kwart over zeven zag men daar de maan in een kruis staan, wat een prachtig gezicht was." De maan stond precies in het midden van het kruis, de uiteinden liepen eerst in een punt uit. Het geheel duurde slechts kort, hoogstens ongeveer zeven minuten. Sommige menschen zagen er een voorteeken in," staat in de brief. Het verschijnsel is wel is waar niet zeldzaam, maar het is zelden zoo lichtsterk, dat bet bijzonder de aandacht trekt. Het ontstaat door terugkaatsing van de maanstralen op zeer kleine ijskristalletjes, die op groote hoogten in de dampkring zweven en het bestaat eigenlijk uit twee deelen: een verticale lichtstreep, de z.g. kolom of zuil, en een horizontale witte streep, de parselinische ring, die soms, evenwijdig aan de horizon, geheel de hemel rondloopt. Dat is echter zeer zeldzaam. In het bovengenoemde geval zag men betrekkelijk korte stukken van de lichtstrepen in de vorm van een kruis. Het denkbeeld dat er een voorteeken in ligt, is niet nieuw. Constantijn de Groote heeft

28 waarschijnlijk hetzelfde verschijnsel waargenomen en er een waarschuwing in gezien, dat hij voor het Christendom moest strijden. Dagblad van Zuid Holland en 's Gravenhage Gemengde berigten. Een Amerikaansch sterrekundige heeft den 21 October bij Sloboken een groenachtigen meteoor zien vallen; vroeger zeide hij. er in Zwitserland reeds twee violetkleurige te hebben opgemerkt. Ten gevolge van de vele vreemde lichtverschijnselen in den laatsten tijd voorgekomen, raadt La Place, in Mexico en Pern observatoria op te rigten. Limburgs Dagblad

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Inhoud Slaapkamer 6 Opwarming 8 Een jaar later 10 Genoeg 12 Terrorist 14 Geheim 16 Olie 20 R.O.A. 23 Betty 26 Vertrouwen 29 Feiten 32 G.O.F. 35 Protest 38 Warm 42 Reuzenmachine 44 Een bewaker! 47 Terrorist?

Nadere informatie

Het rommelt nog even om het huisje en dan is het weer stil. Aardedonker en doodstil.

Het rommelt nog even om het huisje en dan is het weer stil. Aardedonker en doodstil. 1. Yoni staat in de keuken voor het aanrecht, met haar handen in het sop. De afwas, dat is haar taak. Een van haar taken, eigenlijk. Alle borden, kopjes, schalen, messen en pannen van de hele dag dompelt

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

Mijn mond zat vol aarde

Mijn mond zat vol aarde Mijn mond zat vol aarde Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot,

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot, 23g2.. passeerden vanmiddag veel bommenwerpers en jagers in oostelijke richting. Vanavond naar Simonse geweest. Toen ik terug naar huis ging en nog maar juist de poort uit was, hoorde ik opeens iets, alsof

Nadere informatie

Het draait allemaal om de Zon!

Het draait allemaal om de Zon! Het draait allemaal om de Zon! De zon: een doodgewone ster Henny J.G.L.M. Lamers Sterrenkundig Instituut Universiteit Utrecht lamers@astro.uu.nl astro.uu.nl Een reusachtige gloeiend hete gasbol De zon

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Wie kreeg van God de ingeving om de Filistijnen een lesje te leren?

Wie kreeg van God de ingeving om de Filistijnen een lesje te leren? Jonathan verslaat met de hulp van God de Filistijnen. Wie kreeg van God de ingeving om de Filistijnen een lesje te leren? 1 Samuel 14:1, eerste deel 1 Op een dag gebeurde het dat Jonathan, de zoon van

Nadere informatie

6 Stefanus gevangengenomen

6 Stefanus gevangengenomen 6 Stefanus gevangengenomen 8. En Stefanus, vol geloof en kracht, deed wonderen en grote tekenen onder het volk. 9. En enigen van hen die behoorden tot de zogenoemde synagoge van de Libertijnen, van de

Nadere informatie

Had het werk van de profeten Elia en Elisa velen tot inkeer gebracht?

Had het werk van de profeten Elia en Elisa velen tot inkeer gebracht? De laatste jaren van de profeet Elisa. Had het werk van de profeten Elia en Elisa velen tot inkeer gebracht? Maar de hervorming, door Elia begonnen en voortgezet door Elisa, had velen ertoe gebracht God

Nadere informatie

Wat u moet weten over onweer

Wat u moet weten over onweer Wat u moet weten over onweer Onweer fascineert ons Al sinds de oudheid hebben mensen ontzag voor onweer, vooral voor bliksem. Zo dachten de Germanen dat bliksem ontstond als de god Donar met een hamer

Nadere informatie

Het kasteel van Dracula

Het kasteel van Dracula Uit het dagboek van Jonathan Harker: Het kasteel van Dracula 4 mei Eindelijk kom ik bij het kasteel van Dracula aan. Het kasteel ligt in de bergen. Er zijn geen andere huizen in de buurt. Ik ben moe. Het

Nadere informatie

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen).

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). 42 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). Hoofdseinpalen. Een hoofdseinpaal bestaat uit een paal met een naar rechts uitstekenden draaibaren

Nadere informatie

De haas en de egel. Wilhelm Grimm en Jacob Grimm. bron Wilhelm Grimm en Jacob Grimm, De haas en de egel. Z.n., z.p. 1900-1910.

De haas en de egel. Wilhelm Grimm en Jacob Grimm. bron Wilhelm Grimm en Jacob Grimm, De haas en de egel. Z.n., z.p. 1900-1910. De haas en de egel Wilhelm Grimm en Jacob Grimm bron. Z.n., z.p. 1900-1910 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/grim002haas01_01/colofon.php 2011 dbnl 1 De haas en de egel. Het was een mooie

Nadere informatie

Inleiding Waarom dit onderwerp?

Inleiding Waarom dit onderwerp? Inleiding Ik zou graag willen weten hoe vulkanen ontstaan. En wat de oorzaak kan zijn dat vulkanen uitbarsten. Waarom dit onderwerp? Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik laatst heel vaak de Etna op tv

Nadere informatie

Het begin van de winter

Het begin van de winter WINTER 21 december WINTER 2 Het begin van de winter Vanaf 21 juni worden de dagen weer langzaam korter. De zomer duurt tot 22 of 23 september. Dan zijn de dag en de nacht overal even lang. Met andere woorden:

Nadere informatie

Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm

Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm In 2011 gingen mijn man en ik 10 dagen op vakantie naar Cyprus. Toen we geland waren, stond er een taxi klaar, om ons naar ons vakantieverblijf, te brengen.

Nadere informatie

HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. Sein 5. Sein 5. Veilig.

HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. Sein 5. Sein 5. Veilig. 22 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. Toepassingsvoorschriften. 23 HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. De beambte toont

Nadere informatie

Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 3

Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 3 Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 3 3.4.1 Basis Tijd meten 1 Juli heeft 31 dagen. Wanneer 25 juli op zaterdag valt, valt 31 juli dus op een vrijdag. Augustus heeft ook 31 dagen. 1 augustus valt dus op

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

De geschiedenis van een muis

De geschiedenis van een muis bron exemplaar Koninklijke Bibliotheek Den Haag, signatuur: XKP 098. J. Vlieger, Amsterdam 1880-1890 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_ges005gesc01_01/colofon.htm 2010 dbnl 1 De Geschiedenis

Nadere informatie

D Artagnan gaat naar Parijs

D Artagnan gaat naar Parijs D Artagnan gaat naar Parijs Artagnan reed op zijn oude paard, een uitgeputte knol met een trieste blik. Ook al was zijn paard op zijn minst vreemd te noemen en ook al waren de kleren die hij droeg verbleekt,

Nadere informatie

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ...

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ... Naam: DE WATERSNOOD- RAMP Het is 31 januari 1953. Het stormde vreselijk In Zeeland. Toch waren de meeste mensen gewoon rustig naar bed gegaan. Zij werden in hun slaap overvallen door een zware stormvloed.

Nadere informatie

Het lam. Arna van Deelen

Het lam. Arna van Deelen Het lam Arna van Deelen Hij leunde vermoeid op zijn staf, starend over de eindeloze velden. De kudde lag verspreid onder de bomen, die op deze tijd van de dag voor wat schaduw zorgden. Hij legde zijn hand

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Reflectie I Het is druk in Jeruzalem

Reflectie I Het is druk in Jeruzalem Reflectie I Het is druk in Jeruzalem Vijftig dagen na de dood van Jezus, is het druk hier in Jeruzalem. Maar dat heeft met Jezus niets te maken. De meeste bezoekers van de stad weten niet eens dat hij

Nadere informatie

Ik ga mijn spreekbeurt houden over vuur. Ik heb alvast op het bord geplakt waar ik het over ga hebben:

Ik ga mijn spreekbeurt houden over vuur. Ik heb alvast op het bord geplakt waar ik het over ga hebben: Ik ga mijn spreekbeurt houden over vuur. Ik heb alvast op het bord geplakt waar ik het over ga hebben: Op het bord 1. Blij met vuur 2. Wat is vuur? 3. Vuur maken 4. Lekker warm 5. Verbranden zonder vlammen

Nadere informatie

LITURGIE 2 E PAASDAG 6 APRIL 2015

LITURGIE 2 E PAASDAG 6 APRIL 2015 LITURGIE 2 E PAASDAG 6 APRIL 2015 Samen zingen: Youth for Christ 62 - Heer, U bent mijn leven Heer, U bent mijn leven, de grond waarop ik sta. Heer, U bent mijn weg, de waarheid die mij leidt. Uw woord

Nadere informatie

Een mysterieuze uitnodiging

Een mysterieuze uitnodiging Een mysterieuze uitnodiging Het begon allemaal op een avond in september. Ik had net een nieuw artikel ingeleverd bij De Wakkere Muis, de krant van mijn broer, Geronimo Stilton. Het was een nogal eenvoudig

Nadere informatie

Thema: De K van Moeilijkheid : ** Ruimte aarde milieu Tijdsduur : *** Weerboekje. Na deze opdracht weet meer over temperatuur, onweer en de weerkaart

Thema: De K van Moeilijkheid : ** Ruimte aarde milieu Tijdsduur : *** Weerboekje. Na deze opdracht weet meer over temperatuur, onweer en de weerkaart Thema: De K van Moeilijkheid : ** Ruimte aarde milieu Tijdsduur : *** Weer en klimaat Juf Carolien temperatuur Weerboekje Doel: Na deze opdracht weet meer over temperatuur, onweer en de weerkaart Uitleg

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 13. In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt.

Examen HAVO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 13. In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Examen HVO 2008 tijdvak 1 vrijdag 23 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 13 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. ij dit examen

Nadere informatie

Waar in de Bijbel vraagt God aan Abraham om een opmerkelijk offer? Genesis 22. Abraham wordt door God op de proef gesteld!

Waar in de Bijbel vraagt God aan Abraham om een opmerkelijk offer? Genesis 22. Abraham wordt door God op de proef gesteld! Waar in de Bijbel vraagt God aan Abraham om een opmerkelijk offer? Genesis 22 Abraham wordt door God op de proef gesteld! Wat verzoekt God aan Abraham? Genesis 22:2 2 En Hij zeide: Neem toch uw zoon, uw

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

U2 viering: programma en vertaling van de U2 songteksten

U2 viering: programma en vertaling van de U2 songteksten U2 viering: programma en vertaling van de U2 songteksten Intro Vredeswens (Grace) ter groet Pride God YHWH Om te volgen Spiegel Gloria Vraag en Antwoord De wereld When love comes to town Love and peace

Nadere informatie

JAN STEVENS. Voorjaarsdroom. De Wielewaal" Dordrecht 1945

JAN STEVENS. Voorjaarsdroom. De Wielewaal Dordrecht 1945 JAN STEVENS Voorjaarsdroom De Wielewaal" Dordrecht 1945 r JAN STEVENS 4 Voorjaarsdroom De Wielewaal" Dordrecht 1945 voor Minke « Die lentemorgen, vroeg - ben ik door de boomgaard gegaan en het was of

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente,

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente, Lieve Gemeente, Waar woont God? Waar is God thuis? Die vraag hebben we hier wel eens besproken n.a.v. ons mooie kerkgebouw. Een mooi huis van God is hier gebouwd. Maar zoals de eerste predikant van deze

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Les techniek licht. Lesdoelen. Bronnen

Les techniek licht. Lesdoelen. Bronnen Les techniek licht Lesdoelen Bronnen o http://nl.wikibooks.org/wiki/wikijunior:natuurkunde/licht#de_regenboog o http://www.proefjes.nl/categorie/licht o http://www.keesfloor.nl/artikelen/diversen/regenboog/12vragen.htm

Nadere informatie

GAAT ER OP UIT. Balder

GAAT ER OP UIT. Balder Balder GAAT ER OP UIT H et was die ene nacht van het jaar dat de tijd stil lijkt te staan voor het merendeel van de mensen, maar voor EEN persoon ging die nog altijd veel te snel. Er was nooit genoeg tijd

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Chiina (een waar gebeurd verhaal)

Chiina (een waar gebeurd verhaal) Xii iis evangelliist iin Chiina (een waar gebeurd verhaal) Het sneeuwde in de bergachtige streek Gansu. Een koude en venijnige wind blies kleine sneeuwvlokken in zijn gezicht. Toen Xi 's ochtends uit het

Nadere informatie

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet.

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet. LES Nu zie je Hem wel, Sabbat Doe Lees Lukas 4. 40 nu zie je Hem niet. Heb je weleens een moment gehad dat je het gevoel had dat God heel dicht bij je was? Misschien door een liedje, een bijbelvers, een

Nadere informatie

KINDEREN VAN HET LICHT

KINDEREN VAN HET LICHT KINDEREN VAN HET LICHT Verteller: Het gebeurde in een donkere nacht, heel lang geleden, dat er herders in het veld waren, die de wacht hielden over hun schapen. Zij stonden net wat met elkaar te praten,

Nadere informatie

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen 1 Gedichten, geïnspireerd door bomen Geheimen In het donker huizen bomen die overdag gewoner zijn. Wij slaan de bochten van een pad mee om en gaan, ontkomen aan het licht af op geheimen.kleine geluiden

Nadere informatie

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte.

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte. De droom Hassan droomt dat het sneeuwt. De sneeuw dwarrelt in het donker. Hij valt niet naar beneden, want er is geen beneden. En er is geen boven. Hij valt niet van de hemel naar de aarde, want er is

Nadere informatie

Verhalen uit een ander rijk

Verhalen uit een ander rijk Verhalen uit een ander rijk Ana-Magdalena Zainea www.anderssamen.nl www.ana-magdalena.nl Titel: Verhalen uit een ander rijk Auteur: Ana-Magdalena Zainea Correctie: Bart Renaer en Dorien Ruben Illustraties

Nadere informatie

De bouw van het Misjkan

De bouw van het Misjkan De bouw van het Misjkan Laten wij nu eens een kijkje nemen op de plaats waar Betsalel en Oholiav en de overige mensen die hen helpen, bezig zijn met de bouw van het Misjkan, terwijl heel het volk hen steunt.

Nadere informatie

Een beveiliging van een werktrein van de Staats Spoorwegen met een fatale afloop.

Een beveiliging van een werktrein van de Staats Spoorwegen met een fatale afloop. WEST JAVA- Bantam 1949. Een beveiliging van een werktrein van de Staats Spoorwegen met een fatale afloop. Het is 19 december 1948. De legercommandant, de generaal S. Spoor, komt met zijn dagorder, waarin

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Liedjes Kerstmusical: Volg die ster

Liedjes Kerstmusical: Volg die ster 14-1: Waar ben je geboren Waar ben je geboren, waar kom je vandaan Waar is het begonnen, waar is het ontstaan Waar ken jij de weg zelfs met je ogen dicht Waar ben je geboren, waar zag jij het licht Iedereen

Nadere informatie

rekentrainer jaargroep 7 Fietsen op Terschelling. Teken en vul in. Zwijsen naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs

rekentrainer jaargroep 7 Fietsen op Terschelling. Teken en vul in. Zwijsen naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs Zwijsen jaargroep 7 naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs Waar staat deze paddenstoel ongeveer? Teken op de kaart. Welke afstand of welke route fietsen de kinderen? naam route afstand Janna

Nadere informatie

Het weer. Expertgroep 5 : Donder en bliksem. Naam leerling:... Leden expertgroep:..

Het weer. Expertgroep 5 : Donder en bliksem. Naam leerling:... Leden expertgroep:.. Naam leerling:...... Leden expertgroep:.. De voorbereiding Iedereen heeft het wel eens meegemaakt: onweer! Sommige kinderen vinden het eng en zien het liever niet, anderen vinden het juist spannend en

Nadere informatie

Ontmoeting met God in de Tabernakel. Zondag 6 juli 2014

Ontmoeting met God in de Tabernakel. Zondag 6 juli 2014 Ontmoeting met God in de Tabernakel Zondag 6 juli 2014 1 Ex 29: 43 Daar zal Ik dan de Israëlieten ontmoeten, en zij zullen door Mijn heerlijkheid geheiligd worden. Daar: bij de Tabernakel 2 De Tabernakel

Nadere informatie

-23- Geen medelijden

-23- Geen medelijden -22- Graniet Hoeveel keer was de vrachtwagen al gestopt? Innocent was de tel kwijtgeraakt. Telkens als de truck halt hield, werden er een paar jongens naar binnen geduwd. Maar nu bleef de deur van de laadruimte

Nadere informatie

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Naam GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Groot Brittannië Groot-Brittannië is Schotland, Engeland en Wales samen. Engeland is het grootst van Groot-Brittannië en Wales het kleinst. Engeland heeft meer dan 46

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Ga niet naar de hel. Een jonge Koreaanse artiest meegenomen naar de hel. PIT www.divinerevelations.info/dutch

Ga niet naar de hel. Een jonge Koreaanse artiest meegenomen naar de hel. PIT www.divinerevelations.info/dutch Ga niet naar de hel Een jonge Koreaanse artiest meegenomen naar de hel PIT www.divinerevelations.info/dutch In 2009 werd een jonge artieste, die een nachtbidstond bijwoonden, bezocht door Jezus Christus.

Nadere informatie

Naam: VULKANEN. Vraag 1. Uit welke drie lagen bestaat de aarde? Vraag 2. Hoe dik is de aardkorst gemiddeld?

Naam: VULKANEN. Vraag 1. Uit welke drie lagen bestaat de aarde? Vraag 2. Hoe dik is de aardkorst gemiddeld? Naam: VULKANEN Voordat je begrijpt hoe vulkanen ontstaan, moet je eerst weten hoe de aarde in elkaar zit. De aarde is een bol die uit drie lagen bestaat. De binnenste laag is de kern. De temperatuur is

Nadere informatie

Noah(een kerstverhaal)

Noah(een kerstverhaal) Noah(een kerstverhaal) Josja loopt mopperend tussen de tafeltjes door. Hij heeft een hotelletje aan de rand van Bethlehem. Het is druk in zijn hotel en alles loopt in het honderd. Daarom is hij binnensmonds

Nadere informatie

MENORAH BEELD VAN DE ZEVENVOUDIGE GEEST VAN GOD EXODUS 37 EXODUS 37:17-22

MENORAH BEELD VAN DE ZEVENVOUDIGE GEEST VAN GOD EXODUS 37 EXODUS 37:17-22 DE MENORAH BEELD VAN DE ZEVENVOUDIGE GEEST VAN GOD EXODUS 37 EXODUS 37:17-22 17. Hij maakte de kandelaar van louter goud; van gedreven werk maakte hij de kandelaar, het voetstuk zowel als de schacht, de

Nadere informatie

Welkom in de Hoeksteen

Welkom in de Hoeksteen Welkom in de Hoeksteen In deze dienst wordt Sophie Boersma gedoopt & Vieren we het Heilig Avondmaal Voorganger: ds. Sieds de Jong Opwekking 672 Kinderopwekking 185 Gezang 125 : 1, 3, 4 en 5 Gezang 167

Nadere informatie

H e t v e r h a a l v a n V i c t o r V i s c h

H e t v e r h a a l v a n V i c t o r V i s c h Het verhaal van Victor Visch V i c t o r V i s c h e n h e t g e h e i m v a n M i l l i n g e n H et is al meer dan een kwart eeuw geleden dat de Haarlemse kunstschilder Victor Visch werd uitgenodigd

Nadere informatie

David Grossman Uit de tijd vallen

David Grossman Uit de tijd vallen David Grossman Uit de tijd vallen Een verhaal in stemmen Vertaling Ruben Verhasselt Cossee Amsterdam stadschroniqueur: Als ze s avonds aan tafel zitten te eten, verandert plots het gezicht van de man.

Nadere informatie

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID Romeinen 8: 13 Want indien gij naar het vlees leeft, zult gij sterven; maar indien gij door de Geest de werkingen des lichaams doodt, zult gij leven. 14

Nadere informatie

1911 2011 honderd jaar geleden De zomer van 1911 was een rampjaar voor Haaren. Uit Tilburgsche Courant, 8 Augustus 1911 Jos Schuurmans

1911 2011 honderd jaar geleden De zomer van 1911 was een rampjaar voor Haaren. Uit Tilburgsche Courant, 8 Augustus 1911 Jos Schuurmans 1911 2011 honderd jaar geleden. De zomer van 1911 was een rampjaar voor Haaren. Van woensdag 9 tot zondag 13 augustus 1911 was er een hete golf. Sint-Lambertus de parochiepatroon en heilige van kerk in

Nadere informatie

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde.

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde. Jimmy s thuiskomst H et was kerstavond en het was bitter koud in het jaar 1953. De mensen deden nog snel hun laatste kerstinkopen en in de betere buurten waren de huizen gezellig verlicht. Er was echter

Nadere informatie

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds.

Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Sterdienst 8 februari 2015 Oosterkerk: Thema: Mag ik mij even voorstellen, n.a.v. Lukas 19, 1 10 Jezus en Zacheus. Ds. Evert Jan Hefting Mag ik me even voorstellen? Mijn naam is Zacheüs, oppertollenaar

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

Welke boom stond midden in het hof en welke plannen had satan?

Welke boom stond midden in het hof en welke plannen had satan? Welke boom stond midden in het hof en welke plannen had satan? Genesis 2:8-10 8 Ook plantte de HEERE God een hof in Eden, in het oosten, en Hij plaatste daar de mens, die Hij gevormd had. 9 En de HEERE

Nadere informatie

ZOM Renovatieproject in Basse (Gambia) afgerond

ZOM Renovatieproject in Basse (Gambia) afgerond STICHTING ZOM Klein project, groot verschil ZOM Renovatieproject in Basse (Gambia) afgerond De 280 leerlingen van de St. George s Lower Basic School in Basse Santa Su hebben eindelijk na 2 jaar een eigen

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

Openbaring 1. Openbaring van God Jezus Christus Openbaring 1:1-3. Jezus. Johannes Wij

Openbaring 1. Openbaring van God Jezus Christus Openbaring 1:1-3. Jezus. Johannes Wij Openbaring 1 Bijna alle vertalingen noemen dit laatste Boek in de Bijbel Openbaring van Johannes, terwijl dit niet de oorspronkelijke titel is. Openbaring begint namelijk met de woorden Openbaring van

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast

Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast Donderdag 8 juli 2011 door Gemma van Winden-Tetteroo Jakob en Marja voor hun prachtig verbouwde Rechthuis. Schipluiden De zon kruipt bijna weg achter

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Vanwaar Hij komen zal. Geschreven door D. J. Steensma zaterdag, 09 april 2016 08:19

Vanwaar Hij komen zal. Geschreven door D. J. Steensma zaterdag, 09 april 2016 08:19 Velen hebben moeite met de tekenen en wonderen die in de Bijbel staan beschreven, ook met de opstanding van Christus uit de doden en met zijn hemelvaart. Maar als we daarmee moeite hebben, dan kunnen we

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

Waar woonde Nabal, was hij rijk en wat vertelt de Bijbel over zijn echtgenote?

Waar woonde Nabal, was hij rijk en wat vertelt de Bijbel over zijn echtgenote? De actie van Abigaïl en de les voor David. Waar woonde Nabal, was hij rijk en wat vertelt de Bijbel over zijn echtgenote? 1 Samuel 25:2 2 Nu was er in Maon een man die in Karmel zijn bedrijf had. Die man

Nadere informatie

Cine REX en CINEAC. Namen van Antwerpse bioscoopen. In het Franse oorlogsmuseum LA COUPOLE

Cine REX en CINEAC. Namen van Antwerpse bioscoopen. In het Franse oorlogsmuseum LA COUPOLE Cine REX en CINEAC Namen van Antwerpse bioscoopen In het Franse oorlogsmuseum LA COUPOLE Helfaut, Nord Pas De Calais, Frankrijk : Een plaats waar het lot van Europa bepaald had kunnen worden. 19 Juli 2012

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn?

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn? Loopdrang De gangen in dit gebouw beginnen alweer nog voordat ze zijn geëindigd. Het zijn cirkels. Dit gebouw was vroeger een opvanghuis voor demente bejaarden. En de gangen hier lopen rond, omdat sommige

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Welke opdracht kreeg Mozes van God?

Welke opdracht kreeg Mozes van God? Opnieuw heeft God de tien geboden geschreven. Welke opdracht kreeg Mozes van God? Exodus 34:1 1 Toen zei de HEERE tegen Mozes: Houw twee stenen tafelen voor u uit, zoals de eerste, dan zal Ik op die tafelen

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs

Voor jongeren in het praktijkonderwijs PrO -weekkrant Week 44 oktober/november 2013 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 28 oktober - 3 november 2013 Eenvoudig Communiceren Doden door zware storm Foto: ANP Foto: ANP Het stormde maandag in

Nadere informatie

KOPIEERBLADEN. THEMA 5: Ik wil ridder worden! Plantyn - TotemTaal - Thema 5: ik wil ridder worden!

KOPIEERBLADEN. THEMA 5: Ik wil ridder worden! Plantyn - TotemTaal - Thema 5: ik wil ridder worden! KOPIEERBLADEN THEMA 5: Ik wil ridder worden! 97 97 Wat moet je doen om ridder te worden? Vind je dit goed? Moet er nog iets bij? Als je de opdrachten hier goed uitvoert, krijg je een ridderdiploma. Page

Nadere informatie

OP DE DREMPEL. Daar liet de HEER hem het hele land zien. (Deuteronomium 34,1)

OP DE DREMPEL. Daar liet de HEER hem het hele land zien. (Deuteronomium 34,1) Preek van 31 december 2015, Oudejaarsavond, gehouden in de Bethlehemkerk in Papendrecht door Piet van Die OP DE DREMPEL Daar liet de HEER hem het hele land zien. (Deuteronomium 34,1) Synagoge Oud en Nieuw

Nadere informatie

Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal.

Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal. Hoi! Leuk dat je toela/ng komt doen op Het Lyceum Ro7erdam bij de rich/ng Wetenschap. In deze toela/ng vertelt Leonardo da Vinci je een verhaal. In het verhaal staan twee opdrachten. Gebruik al je fantasie

Nadere informatie

LYRICS EP1 BEGRIJP ME NIET VERKEERD

LYRICS EP1 BEGRIJP ME NIET VERKEERD LYRICS EP1 BEGRIJP ME NIET VERKEERD Ik ken je tranen en je wensen En je drift om door te gaan Ik ken je afgunst en je twijfel En wat je denkt als je ontwaakt Ik ken je lelijkste momenten Zo donker vol

Nadere informatie

En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22

En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22 donderdag 1 januari Nieuwjaarsdag En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22 Gebouwd door God Vandaag slaan we de eerste bladzijde op van een nieuw jaar. Een

Nadere informatie

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Openingstekst: (Door een ouder en kind) A. Zeg zou jij het licht aandoen? Je moet opschieten, want het is bijna tijd. Dadelijk

Nadere informatie