2007 Colofon Bezoekadres Correspondentieadres Focus op in stroom Het Savantis Jaarverslag 2007 heeft als motto: focus op instroom.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2007 Colofon Bezoekadres Correspondentieadres Focus op in stroom Het Savantis Jaarverslag 2007 heeft als motto: focus op instroom."

Transcriptie

1 2007 Focus op instroom

2 Het Savantis Jaarverslag 2007 heeft als motto: focus op instroom. Met dit motto willen wij bij Savantis aangeven trots te zijn op de forse stijging van instroom van vakmensen. Ik denk daarbij aan de verdubbeling van het aantal stukadoors in de sector Afbouw en Stukadoren en aan de up van instroom in de sector Schilderen en Onderhoud. Niet te vergeten de grote instroom van Erkende leerbedrijven, met name in de sector Reclame, Presentatie en Communicatie. Als leidraad treft u tussen de hoofdstukken door korte interviews aan met personen uit de sectoren, met wie Savantis samenwerkt. Wat betekent instroom voor hen? Wat heeft Savantis voor hen betekend? Voor ons als kenniscentrum is het van groot belang om onze klanten goed te kennen en om precies te weten wat ze van ons willen. Onze doelstelling is om op werkniveau de match te blijven maken tussen het beroepsonderwijs en de leerling. Hierbij draait het bij ons om maatvoering en daarbij om het rendement van de opleiding (het diploma). Gelet op de verhoogde instroom, gelet op het maatwerk, gelet op de uitbreiding van het aantal leerbedrijven is het merkwaardig dat de regering in 2007 een bezuiniging voor kenniscentra heeft aangekondigd. Maar ik heb goede hoop dat de politiek tot inkeer zal komen en verwacht dat ook in 2008 de instroom zal blijven doorzetten, ondanks de wat minder ruime subsidieregelingen. Savantis blijft zich richten op instroom, doorstroom en uitstroom van leerlingen en leerlingwerknemers in onze mooie bedrijfstakken. Hans Verschoor, algemeen directeur Savantis

3 Focus op instroom

4 Inhoud Voorwoord 3 1 Savantis, de organisatie Inleiding Structuur van de organisatie Kwaliteitsmanagement in Financieel ICT Externe communicatie Samenwerking kenniscentra 10 2 Arbeidsmarkt Sector Schilderen en Onderhoud Sector Afbouw en Stukadoren Sector Reclame, Presentatie en Communicatie 13 9 Exameninstelling Commissies Kwaliteitszorg Examinatoren Feiten en cijfers Erkenning van verworven competenties (EVC) Communicatie Training & Advies Trainingen op maat Bedrijfsadvisering Sector Schilderen en Onderhoud Sector Afbouw en Stukadoren 45 3 Sector Schilderen en Onderhoud Instroombevordering Praktijkleren Leermeesters Leerling en stagiairs Leerlingbegeleiding Communicatie 20 4 Sector Afbouw en Stukadoren Instroombevordering Praktijkleren Ondersteuning van leerbedrijven Leerlingen en stagiairs Communicatie 25 5 Sector Reclame, Presentatie en Communicatie Instroombevordering Praktijkleren Stagementoren Leerlingen en stagiairs Belangrijke ontwikkelingen binnen de sector 30 6 Project Schoonmaak en Glazenwassen Praktijkleren Leerlingen en stagiairs Belangrijke ontwikkelingen binnen de sector 33 7 Onderwijs De rol van Savantis Samenwerking bedrijfsleven en onderwijs Kwalificatiestructuur Vernieuwde opleidingsprogramma s 37 8 Uitgeverij Overige activiteiten ESF Trajecten LOF De Vakopleiding Afbouw Contractscholing Regionale commissies Onderwijs en Bedrijfsleven Vmbo 50 Bijlagen Gecombineerde balans per Toelichting op balans en winst en verliesrekening Exameninstelling. Praktijktoetsen per locatie Lijst met afkortingen Onze organisatie 62 Maurice van den Berg, bedrijfsleider Huipen BV 14 Dick van Lent, directeur Royal van Lent Shipyard BV 21 Hilco Nijmeijer, Annhil Systeemplafonds BV 22 Niels van Hout, De Bijenkorf Rotterdam stagebegeleider 26 Marianne Tadema, hoofd P&O Succes Schoonmaak 32 Nienke Goossen en Carri Harwig, Prijswinnaars POPAI Jong Talent Prijs 34 Gertraud van Brakel, directeur SPOS Den Haag/Leiden/Gouda 38 Willem Rep, De Marinewerf examinator Schilderen en Onderhoud 40 Henk Holtmaat, Lenferink BV Lemelerveld 44

5

6 Voorwoord Het afgelopen jaar is een jaar vol positieve beweging, groei en instroom. Het economische klimaat bleef zonnig en zorgde voor groei in het bedrijfsleven en van de werkgelegenheid. Ook in de sectoren waar Savantis voor werkt, was 2007 een positief jaar met een forse instroom van leerlingen, vakmensen en Erkende leerbedrijven. De veranderingen in het beroepsonderwijs, naar competentiegericht leren, werpen voorzichtig vruchten af. Zowel bij de opleidingen Schilderen, Stukadoren, Plafond- en Wandmonteur en Vloerenleggen is de instroom in 2007 fors gestegen. De bedrijfstakken zijn de concurrentie met andere sectoren om de jongeren voor gebleven. De jarenlange contacten met vmbo-scholen, de ondersteuning bij het kiezen van het juiste beroep en vakgerichte scholing, vallen bij potentiële leerlingen in goede aarde. Steeds vaker kiezen zij voor opleidingen en beroepen die door Samenwerkingverbanden worden aangeboden. In dit Savantis jaarverslag 2007 wordt de stand van zaken in beeld gebracht in de sectoren; Schilderen en Onderhoud, Afbouw en Stukadoren en Reclame, Presentatie en Communicatie en voor het eerst ook het project Schoonmaak en Glazenwassen. Daarnaast is er aandacht voor de oprichting van De Vakopleiding, vakschool voor de sector afbouw en voor de succesvolle invulling van cursus en trainingsactiviteiten van Savantis. Samenwerking gericht op instroom De komende jaren blijft instroom een belangrijk richtpunt in onze strijd tegen de vergrijzing van de beroepsbevolking. Om gezamenlijk te werken aan de verbetering van het instroomniveau, de opleidingsketen, het imago, de kwaliteit van de opleidingen en de ondersteuning van Erkende leerbedrijven. Het is belangrijk dat ook op de lange termijn het bedrijfsleven en onderwijs samen hun verantwoordelijkheid blijven nemen voor nieuwe instroom. mr. J. van Walsem Werkgeversvoorzitter bestuur Savantis Mevrouw M. B. van Veldhuizen Werknemersvoorzitter bestuur Savantis

7 Focus op instroom

8 1Savantis, de organisatie 1.1 Inleiding Savantis is de schakel tussen bedrijfsleven en beroepsonderwijs. Savantis richt zich op het leren en werken in de praktijk. De doelstelling is: het bevorderen van de kennis en het behouden van het vakmanschap. Als kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven is Savantis door de overheid verantwoordelijk gesteld 26 ministerieel erkende beroepsopleidingen te onderhouden, leerbedrijven te begeleiden en te erkennen. In het Register van Erkende leerbedrijven zijn leerbedrijven opgenomen. Jaarlijks volgen ongeveer leerlingen en stagiairs uit het middelbaar beroepsonderwijs bij deze Erkende leerbedrijven het praktijkdeel van hun opleiding. Hierin speelt het contact met leermeesters/ stage-mentoren en docenten een grote rol. De medewerkers van Savantis fungeren hierin als een schakel tussen het beroepsonderwijs en het bedrijfsleven. Namens het bedrijfsleven zorgt Savantis voor innovatie en ontwikkeling van de beroepsopleidingen met leermiddelen en vakliteratuur (naslagwerken en handboeken). Jaarlijks brengt de Uitgeverij van Savantis nieuwe uitgaven uit. De Exameninstelling Savantis houdt zich bezig met de ontwikkeling van toetsen, de organisatie van praktijktoetsen en coaching van examinatoren. Een goede examinering is immers belangrijk voor goed vakmanschap. Daarnaast organiseert Savantis voor drie sectoren verschillende cursussen en trainingen in vaktechniek, communicatie, management en arbeidsomstandigheden. Ook worden er op basis van de wensen van een bedrijf specifieke opleidingsplannen gemaakt en/of adviezen gegeven voor maatwerk of training on the job. Savantis is werkzaam voor drie sectoren: Schilderen en Onderhoud; Afbouw en Stukadoren; Reclame, Presentatie en Communicatie. Missie van Savantis De missie van Savantis luidt: Het naar tevredenheid van de overheid, de bedrijfstakken schilders-, stukadoors- en afbouwbedrijf en de sector reclame- en presentatietechnieken uitvoering geven aan de wettelijke en aanvullende taken gericht op het verbeteren van de kwaliteit van de bedrijven, de kennis en kunde van werknemers en de realisatie van een evenwichtige situatie van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Naast deze sectoren werkt Savantis aan het project Schoonmaak en Glazenwassen. Op 29 juni 2007 heeft de RAS (Stichting Raad voor Arbeidsverhoudingen Schoonmaak- en Glazenwassersbranche) een samenwerkingscontract gesloten met Savantis. Hierdoor is Savantis verantwoordelijk voor het ontwikkelen en implementeren van kwalificatiestructuren, voor het bijhouden van het Register erkende leerbedrijven en het informeren van (leer)bedrijven over de beroepspraktijkvorming. Doelstelling Savantis Savantis stelt zich tot doel het niveau van vakkennis en vakmanschap binnen haar werkvelden verder te verhogen en is een schakel tussen arbeidsmarkt, onderwijs en overheid.

9 1.2 Structuur van de organisatie Organogram Bestuur Naast de werknemersorganisaties, de FNV Bouw, CNV Hout en Bouw, en de werkgeversorganisaties, FOSAG en NOA, heeft het onderwijsveld, via de MBO raad zitting in het bestuur van Savantis. Het bestuur is verantwoordelijk voor de beleidslijnen van de organisatie en houdt toezicht op de uitvoering ervan. PR & Voorlichting Personeel & organisatie Directie Directie De dagelijkse leiding van Savantis wordt uitgevoerd door de directie. Deze bestaat uit twee personen: de algemeen directeur en de directeur Buitendienst en Ontwikkeling. Personeel en organisatie Voor Savantis is het van belang om steeds sterker te kijken naar wat de markt verwacht. Een uitdaging, omdat deze markt niet eenduidig is, maar verschillende markten kent, elk met specifieke kenmerken. Daarbij komt een belangrijke ontwikkeling, namelijk dat opdrachtgevers van Savantis in toenemende mate helderheid en inzicht vereisen in de resultaten. Een meer transparante manier van organiseren, rondom marktspecifieke eisen en verwachtingen van afnemers van producten, is daarom een noodzakelijke stap. Transparante bedrijfsstructuur Kortom, een organisatie met een transparante bedrijfsstructuur, die is opgebouwd vanuit een sectorale benadering met een duidelijke focus op de specifieke markt. Meer transparantie ook in de zin van duidelijke en herkenbare aanspreekpunten, zowel intern als extern. Informatisering & Automatisering Een bedrijfscultuur waarin het kijken van buiten naar binnen domineert, is essentieel. Afnemers van producten/ diensten van Savantis bepalen het bestaansrecht van dit kenniscentrum. Daarom is en blijft de kwaliteit van interne bedrijfsprocessen - ook bij Savantis - zo belangrijk omdat het bepalend is voor het gezicht naar buiten. Aanpassing organisatiestructuur De oriëntatie op markten leidt ertoe dat er drie sectoren zijn ingericht: Schilderen en Onderhoud; Afbouw en Stukadoren; Reclame, Presentatie en Communicatie. Naast deze sectoren werkt Savantis aan het project Schoonmaak en Glazenwassen. In 2007 is verder gewerkt aan een steeds meer flexibele organisatie. Met als einddoel om medewerkers wendbaar en weerbaar te maken, met eigen verantwoordelijkheid en brede inzetbaarheid. Dit jaar is daarom de aanzet gemaakt om het functiegebouw te herzien, in de geest van resultaatgerichte functieprofielen. In 2008 zal dit zijn beslag krijgen. Ook is er een nieuw verzuimprotocol geïntroduceerd met een meer dominante rol voor de leidinggevende en medewerker, en secundair een faciliterende rol voor de arbodienst. Daarnaast is er de introductie van een zogeheten quick loopbaanscan voor alle medewerkers om meer zicht te krijgen op de ontwikkeling van de eigen loopbaan en specifieke drijfveren. Het management heeft zich toegelegd op een training leidinggeven aan de generatiemix, als uitvloeisel van levensfasebewust personeelsbeleid. Ontwikkeling Opleidingen & Examens Sector Reclame, Presentatie en Communicatie Sector Schilderen en Onderhoud Sector Afbouw en Stukadoren Training & Advies Algemene Zaken & Financiën De opdracht in het kader van heroriëntatie om te komen tot 100 fte eind 2007 is dicht genaderd door dalende personeelsaantallen. Zo bedroeg de personele omvang in 2006 gemiddeld 114 fte en in 2007 gemiddeld 109 fte.

10 1.3 Kwaliteitsmanagement in Financieel Savantis heeft voor de gehele organisatie een kwaliteitsmanagementsysteem ingericht dat gecertificeerd is via de ISO 9001:2000-norm. Hiermee beoogt de organisatie haar processen beheerst te laten verlopen en continu te kunnen verbeteren. Regelmatig wordt de organisatie gecontroleerd op het voldoen aan deze norm. Ook in 2007 is de certificerende instelling Lloyd s Register Nederland BV bij Savantis geweest in verband met een audit. De hieruit geformuleerde verbeterpunten zijn binnen de organisatie opgepakt. Het plan- en controlsysteem van Savantis is een belangrijk onderdeel van het kwaliteitsmanagementsysteem. In de meerjarige sectorplannen worden de ontwikkelingen binnen de sectoren Schilderen en Onderhoud, Afbouw en Stukadoren, Reclame, Presentatie en Communicatie en Schoonmaak en Glazenwassen, de macro-omgeving en in het onderwijs weergegeven. Daarnaast wordt geschetst wat de gevolgen zijn voor het beleid en de activiteiten van Savantis. Dit alles wordt omgezet in doelen en te ondernemen acties naar afdelingen. Door middel van de beleidscyclus van Savantis wordt de voortgang van de activiteiten in de gaten gehouden, bijgesteld en bijgestuurd. Regelmatig wordt hierover intern gerapporteerd maar ook extern naar het bestuur. Dit geldt bijvoorbeeld voor de instroom: aan het begin van het jaar wordt bepaald welke instroomaantallen er wenselijk zijn. Door middel van het plan- en controlsysteem wordt periodiek gemonitord hoever Savantis staat en welke actie nog noodzakelijk is om de streefgetallen te halen. In het kader van publieke verantwoording heeft Savantis ook in 2007 de Colomonitor voor de kenniscentra ingevuld. Deze kwaliteitsmonitor legt prestaties van kenniscentra periodiek vast. De monitor is opgebouwd uit drie kwaliteitsaspecten: kwaliteitszorg/ governance, kwalificatiestructuur en beroepspraktijkvorming. Tevredenheidonderzoek In 2007 heeft Savantis een tevredenheidonderzoek gehouden onder de 32 scholen voor middelbaar beroepsonderwijs, de ROC s en vakcolleges, waaraan 23 scholen hebben meegedaan. Uit hun antwoorden kwam naar voren dat Savantis hoog scoort op de punten betrouwbaarheid, professionaliteit, innovatiekracht en flexibiliteit. Aandachtspunt blijft de ontwikkeling van onderwijsproducten voor de industriële lakverwerking. Grote tevredenheid is er over het stimuleren van het opleidingsklimaat bij de leerbedrijven en het ondersteunen van de leermeesters. Het jaar 2007 was financieel gezien opnieuw een gezond jaar. Hoewel Savantis nog steeds aan het inkrimpen is op menskracht, bleven de daarmee gerelateerde kosten op activiteiten op een gelijk niveau, onder andere door de tijdelijke inzet van uitzendkrachten. Daarnaast is er relatief veel geld besteed aan onderwijsontwikkelingen en beroepspraktijkvorming. Bovendien is er in ICT geïnvesteerd, zodat ook op de langere termijn met minder menskracht aan de vraag van de sectoren voldaan kan worden. De (externe) kosten van activiteiten nam dan ook toe ten opzichte van 2006 en de begroting. Op subsidiegebied waren er eveneens extra uitgaven, aangezien er een eenmalige subsidie aan het vakcentrum in Zutphen werd verstrekt. Tegenover deze verhoogde (externe) uitgaven stonden ook hogere inkomsten. Niet alleen zijn er projectsubsidies van OCW ontvangen, ook de facilitaire diensten en geleverde diensten voor derden (onder andere het project Schoonmaak en Glazenwassen) leverden substantieel meer op dan begroot, hoewel iets minder dan in Dit laatste is niet verwonderlijk gezien het afstoten van een aantal taken door de sector, die door Savantis werden uitgevoerd voor met name SWEF, SWEV en SWIAO. Savantis Training & Advies heeft zich hersteld van het zware jaar 2006 naar een uitstekend jaar waarin een duidelijke omzetverhoging en een klein resultaat werd behaald. Tot slot kan ook de incidentele bate van de verkoop van het vakcentrum Waddinxveen niet onvermeld blijven, waardoor het te verwachten kleine verlies, (dat toch nog minder was dan begroot) is omgeslagen in een duidelijk overschot. Conform afspraken met de sectoren zal dit voor een groot deel worden toegevoegd aan de bestemmingsreserve huisvesting en onderwijsprojecten.

11 Per saldo kan er ruim 1.1 miljoen worden teruggegeven aan de subsidiërende sectorfondsen, het O&O fonds SAG (voor Schilderen en Onderhoud) en het Bedrijfschap Afbouw (voor Afbouw en Stukadoren), terwijl de taken op het gebied van kwalificaties, erkenning, beroepspraktijkvorming, onderzoek en examens wel zijn uitgevoerd. Incidenteel 15% Diensten Derden 12% Sector Afbouw en Stukadoren 4% Inkomsten Savantis Overige 3% Facilitaire diensten 12% Afbouw en Stukadoren 41% Ministerie OCW 17% Training & Advies 20% Sector Schilderen en Onderhoud 18% Opleidingsfondsen Facilitaire diensten 21% Schilderen en Onderhoud 59% Het LOF laat een duidelijke onderbesteding zien. Dit heeft vooral te maken met geringere uitputting van een aantal subsidies. Ondanks intensieve voorlichtingscampagnes werd er minder gebruik gemaakt van met name de nieuwe subsidies. Daarnaast waren er nauwelijks kosten voor afloop van de stichtingen, die in het LOF zijn opgegaan, zoals het SWEF, SWEV en SWIAO, hoewel die kosten wel waren begroot. Bovendien was er in 2007 duidelijk sprake van rente-inkomsten, door de bevoorschotting van het bedrijfschap Afbouw en door de reserve voor de sector Schilderen en Onderhoud. 1.5 ICT In 2007 is een gedeelte van de centrale computersystemen vervangen, dit om te kunnen voldoen aan de gewenste capaciteit van de organisatie met betrekking tot onder andere de opslag en nieuwe toepassingen. Ook de capaciteit van de internetverbinding is vergroot. Enkele nieuwe bedrijfsprocessen zijn geautomatiseerd en diverse bestaande automatiseringsprocessen zijn verbeterd en/of aangepast. Uitgaven Savantis Overige 12% Examens 11% Training & Advies 32% Kwalificatie 7% Ontwikkeling 6% Bpv 4% Scholing 7% De website voor De Vakopleiding is op 31 augustus 2007 online gegaan. Voor het informeren van de leerlingen over uitval of verandering van lessen heeft De Vakopleiding een SMS service ingericht, daardoor worden leerlingen tijdig geïnformeerd. 1.6 Externe communicatie Instroomcampagne Savantis voerde in 2007 onverminderd campagne om de instroom in de verschillende bedrijfstakken verder te bevorderen. De Ga-campagne, met wervingsmateriaal getiteld Ga-Schilderen!, Ga-Stukadoren!, Ga-Vloeren leggen! en Ga-Plafonds en Wanden monteren!, werd ook uitgezet bij Centra voor Werk en Inkomen en re-integratiebedrijven. Samenwerkingsverbanden zorgden voor de regionale verspreiding en ontplooide zelf activiteiten rondom de wervingscampagne. De consulenten van Savantis bezochten vele voorlichtingsavonden op vmbo-scholen, gaven er gastlessen en demonstraties in samenwerking met het bedrijfsleven en de campagne werd ingezet op studiebeurzen en banenmarkten. Met name in de kleinere specialisaties blijft het voeren van een instroomcampagne noodzakelijk. Dit omdat de toename van geschoold personeel verhoogd zal moeten worden om het vakmanschap in de toekomst te blijven garanderen. Als aanvulling op deze campagne heeft Savantis daarom in 2007 per sector een aantal verschillende korte beroepenfilmpjes gemaakt. In deze beroepenfilmpjes leggen jongeren in een paar minuten uit waarom zij voor dit beroep gekozen hebben en de hoofdlijnen van het beroep worden in beeld gebracht. De filmpjes zijn verzameld op de Beroepen DVD Savantis 2007, die via Savantis verkrijgbaar is. Tevens zijn de beroepenfilmpjes te zien op de website van Savantis, en op

12 lees verder op pagina 2 lees verder op pagina 2 lees verder op pagina 2 Savantis Opleidingsnieuws Naast het publiceren via de Savantiswebsite is er in 2006 gestart om per sector een Savantis Opleidingsnieuws uit te brengen. Hierdoor worden relevante onderwerpen en belangrijke ontwikkelingen per sector belicht. Per sector is het opleidingsnieuws drie keer verschenen in oplages variërend van tot exemplaren. het opleidingsnieuws is verstuurd naar alle Erkende leerbedrijven, leermeesters, stagementoren, onderwijsinstellingen, docenten en overige geïnteresseerden. opleidingsnieuws afbouw en stukadoren 5 juli 2007 In dit nummer: Nieuw: Vakboek voor de stukadoor 1 Jeffrey Goossens wint wisselbeker 3 Stukadoor in de steigers, deel 4: de docent 4 Nieuw Afbouwteamin de startblokken! 6 Uitblinkers zetten de toon Geslaagd instroomtraject 8 Bouwtechniek in de spotlights 9 Prijswinnaars als VIP s 10 Opleidingen samen in Zuid-Afrika 11 Samenwerkingsproject SPOS-SPOA Rosmalen: Werken in een Frans kasteel 11 Kort Nieuws en Agenda 12 Redactioneel: In de prijzen Zomertijd, komkommertijd? In de sector Afbouw en Stukadoren zijn er volop activiteiten en initiatieven, die in de prijzen vallen of prijzenswaardig zijn. In deze uitgave van Opleidingsnieuws Afbouw en Stukadoren worden vooral de winnaars in het zonnetje gezet. Het is fijn dat na veel bloed, zweet en tranen je prestaties worden beloond met een titel of een mooie bokaal. Een goed voorbeeld is Nederlands Kampioen Stukadoren 2007, Jeffrey Goossens. En de drie prijswinnaars van de V.I.P.-tour Spectaculaire Bouwtechnieken. Je hoeft echter niet altijd letterlijk een winnaar of kampioen te zijn, je kunt ook prijzenswaardig zijn. Dat bewijzen alle mensen, die samenwerken in het Ontwikkelingsproject in Zuid-Afrika en het SPOS-SPOA Rosmalen-project in Frankrijk. Inhoud In dit nummer gaat het over geslaagde momenten zoals de uitreiking van het nieuwe vakboek Stukadoortechnieken en de docenten vmbo Bouwtechniek, die op de Landelijke Dag in de Hilversumse opleidingsnieuws reclame, presentatie en communicatie Studio 4 mei 20, in de 2007 spotlight kwamen. Genoeg leesaanbod voor een zomerse avond, op de camping of op het strand. Wij wensen u veel plezier. In dit nummer: De redactie. Redactioneel 1 Beste Leerbedrijf Internationaal ondernemen Beste Leerbedrijf Nieuw: Hét Vakboek Color Management 4 Centrum voor Live Communication in actie 4 Competentiegericht opleiden én examineren 5 Meer plezier én rendement van stagiairs 6 Belastingvoordelen op een rijtje 7 Savantis in de media, in Sp!ts 8 Sign bij informatiedag SOSA 8 Praktijkdag Sign bij 3M 8 BeroepenDVD 2007 is uit 8 Nieuw: Vakboek voor de stukadoor Op 22 juni jongstleden werd - tijdens de Algemene Ledenvergadering van de NOA in het Amsterdamse Rosarium - het nieuwe vakboek Stukadoortechnieken - officieel geïntroduceerd. De heer Hans Verschoor, algemeen directeur van Savantis, overhandigde het eerste exemplaar aan de heer Jan van de Kant, voorzitter van de NOA. Deze speciale boekpresentatie kwam voor de heer Van de Kant geheel onverwachts. Ik ben blij verrast, verklaarde hij, nadat hij het vakboek in ontvangst had genomen. Een vakboek om vooral te gebruiken als nuttig naslagwerk voor ervaren én aankomende stukadoors. De heer Van de Kant wachtte dan ook niet lang met het verkennen van het binnenwerk. Vakboek met inhoud Een redactie heeft zich met hart en ziel ingezet om Stukadoortechnieken vakinhoudelijk te ontwikkelen en te produceren. opleidingsnieuws schilderen en onderhoud 5 juli 2007 In dit nummer: Veendams voetbalstadion zit weer goed in de verf 1 Redactioneel: Vakkundig voorjaar Het is bijna voorbij, de mooie lente. De zomer komt er aan, met veel activiteiten zoals de opmaat naar de Verkiezing van het Beste Leerbedrijf Savantis Dit voorjaar is gevuld met veelzijdige bijeenkomsten voor stagementoren. Een inspirerend voorbeeld is de bijeenkomst, die eind maart werd georganiseerd voor stagementoren in het Da Vinci College in Dordrecht. Enthousiaste stagementoren verdiepten zich in de leerstijlentest, motivatie en werkhouding van stagiair(e)s en van zichzelf. Voor veel deelnemers een eye-opener. Op 14 juni en 28 juni staan stagementorenbijeenkomsten op stapel bij het CIBAP Vakcollege in Zwolle en bij het NIMETO Utrecht. Competentiegericht opleiden én examineren staan volop in de belangstelling. Goede toetsing en examens zijn nu en in de toekomst van groot belang. Inmiddels heeft Savantis een conceptvoorstel gedaan voor een Blauwdruk voor examinering van opleidingen in de RPC-secor. Boeiende ontwikkelingen, die wij op de voet voor u blijven volgen. We wensen u met deze voorjaarseditie van Savantis Opleidingsnieuws veel leesplezier! De redactie. Leerbedrijf zonder grenzen: Burg Consultancy Tijdens een feestelijke bijeenkomst in het kader van de bekendmaking van het Leerbedrijf van het jaar 2006 in Ahoy Rotterdam op 15 maart jongstleden werd Burg Consultancy uit IJsselmuiden uitgebreid in het zonnetje gezet. Burg Consultancy is de allereerste winnaar van een nieuwe categorie: Beste Leerbedrijf Internationaal Ondernemen Het bedrijf was met Intres uit Hoevelaken al eerder genomineerd voor de nationale verkiezing in de sector Reclame, Presentatie en Communicatie van Savantis. In de categorie internationaal werd Burg Consultancy gekozen uit drie genomineerde bedrijven. Jorc Industrial en Timber Trade Connection waren de andere genomineerden. Saskia Boer, marketing director bij Burg Consultancy, nam de prijs in ontvangst. Nieuwe opleiding Gezel Schilder 4 Kennismaking met Saskia Bakkenes 5 Uitblinkers zetten de toon Leermeesterbijeenkomsten: leermeesterschap lééft in de regio 7 Het Nieuwe Leren ook voor de schildersbedrijfstak 8 Zeeuwse schilderkampioenen voor de leermeester 10 Geslaagd! Nieuwe lichting docenten 12 Bouwtechniek in de spotlights 13 De Tronenwedstrijd helpt het schildersvak levend te houden 14 Kort Nieuws 15 Redactioneel: In beweging Het is zomer en de vakantietijd is voor velen aangebroken. Toch is er in de sector Schilderen en Onderhoud geen sprake van de zogeheten komkommertijd. Deze uitgave van Opleidingsnieuws Schilderen en Onderhoud staat vol reportages en verhalen, waarin leermeester, leerlingen en leerbedrijven een belangrijke rol spelen. Een goed voorbeeld is het openingsverhaal waarin leerling-schilders samen met de leermeester het beroemde voetbalstadion De Langeleegte weer verfraaiden. Een voorbeeld van volop in beweging zijn en van goede samenwerking tussen leermeester en leerling-schilder Inhoud In dit nummer komen genomineerde leerbedrijven in beweging, als ze strijden om de titel Beste leerbedrijf Savantis 2007 Ook zijn er de prestaties van de leerlingen van de Zeeuwse basisschool Tervliet uit Terhole. Zij zijn in beweging gekomen en komen als regionale winnaar van de Savantis Tronenwedstrijd 2007 uit de verf. Ook goede leerprestaties en echte uitblinkers zijn de drie docenten, die vorige maand afstudeerde aan het PTH Windesheim te Zwolle. Kortom, genoeg nieuwe ontwikkelingen, die na de vakantie, een vervolg krijgen. We wensen u leesplezier en een prettige vakantie. De redactie. Veendams voetbalstadion zit weer goed in de verf De entreeruimte en trapopgang van voetbalstadion de Langeleegte in Veendam ondergingen de afgelopen winter een ingrijpende schilderbeurt. Door een gelegenheidscoalitie van schildersbedrijf, verfleverancier en twee leerling-schilders kon het schilderwerk kosteloos voor de club worden uitgevoerd. Het stadion van voetbalclub Veendam ligt er stralend bij in de vroege voorjaarszon. De roodbruine voorgevel tekent scherp af tegen de felblauwe lucht. De Langeleegte, geopend in 1954, is een begrip in het Nederlandse voetbal. Bekende spelers zoals Dick Nanninga, Pieter Huistra en Ronald Hamming legden er de basis voor hun carrière als voetballer. Het stadion, met een capaciteit van 6500 plaatsen, wordt door veel Nederlandse voetballers gevreesd vanwege de urenlange busreis naar het hoge noorden. Na enkele jaren van financiële malaise heeft de voetbalclub Veendam de weg omhoog weer ingeslagen. Ook sportief kan de club, met een zevende plek op de ranglijst, weer naar boven kijken. Als onderdeel van de wederopbouw besloot de voetbalclub vorig jaar dat de Website De vernieuwing van de website is qua beeld en techniek in 2007 verder doorgevoerd, het aantal bezoekers zien we verder toenemen. Ten opzichte van 2006 steeg het gemiddelde aantal bezoekers per dag met 18 procent. Het aanmelden voor een training/cursus is vereenvoudigd. Cursusinschrijvingen op internet worden automatisch doorgestuurd naar de interne cursusapplicatie voor verwerking. Verwacht wordt op termijn alle Erkende leerbedrijven de mogelijkheid te bieden om met een eigen inlogcode bij hun bedrijfsgegevens te komen, zoals deze bij Savantis staan geregistreerd. Startpagina website

13 Evenement Uitblinkers zetten de toon 2007 Om te laten zien hoe belangrijk het is om een goed leerbedrijf te zijn en/of een belangrijk diploma behaald te hebben, organiseert Savantis sinds enkele jaren het evenement Uitblinkers zetten de toon. Vooruitlopend op dit evenement worden allereerst bedrijven gezocht die worden voorgedragen voor nominatie van het Beste Leerbedrijf. Jaarlijks zit in het aantal aanmeldingen een stijgende lijn. In 2007 waren dit 82 bedrijven een stijging met maar liefst vijftig procent meer voordrachten ten opzichte van Tijdens dit evenement waren de winnaars per sector: Schilderen en Onderhoud Camp Schilderwerken bv uit Herten Afbouw en Stukadoren Annhil Systeemplafonds bv uit Hoogeveen Reclame, Presentatie en Communicatie Gielissen Interiors & Exhibitions uit Amsterdam Industriële Lakverwerking Royal Van Lent Shipyard bv uit Kaag De exclusieve jachtenbouwer uit Kaag, Royal Van Lent Shipyard bv, winnaar in de categorie Industriële lakverwerking, is uitgeroepen tot Beste Leerbedrijf van Savantis Dit bedrijf werd door Savantis voorgedragen voor de landelijke verkiezing tot Beste Leerbedrijf van Nederland 2007, ingesteld door het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap. Enthousiasme, openheid én een goede waarborg voor de vakmensen van de toekomst die alle disciplines beheersen, hebben daarna de landelijke jury ertoe gebracht om Royal van Lent Shipyard bv uit te roepen tot Beste Leerbedrijf van Nederland Een uitblinkend resultaat! De prijswinnaars van de verschillende sectoren van Uitblinkers zetten de toon 2007 Nederlands Kampioen Stukadoren 2007 Jeffrey Gossens Nederlands Kampioenschappen Schilderen en Stukadoren Tijdens Skills Masters 2007, een evenement dat zich specifiek richt op vmbo-ers, mbo-ers en (jong) werkzoekenden, heeft Savantis het Nederlands kampioenschap Schilderen en Stukadoren georganiseerd. Henk Roel Afman won de titel Nederlands Kampioen Schilderen Vervolgens werd Henk Roel in november 2007 vijfde bij de Europese Kampioenschappen Schilderen tijdens EuroPaintingSkills 2007 in Genua. Bij het Nederlands kampioenschap Stukadoren waren er drie kanshebbers. Uiteindelijk werd Jeffrey Goossens Nederlands Kampioen Stukadoren Hij komt in september 2008 met Henk Roel Afman ook in actie tijdens EuroSkills in Ahoy Rotterdam. 1.7 Samenwerking kenniscentra De activiteiten van de kenniscentra zijn divers. Ze hebben één taak gemeen: allen dragen zorg voor de erkenning en begeleiding van leerbedrijven en onderhouden de competentiegerichte kwalificatiestructuur met als doel een goede aansluiting tussen leren en werken. Verder bieden ze effectieve oplossingen om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter op elkaar af te stemmen. De situaties in de sectoren verschillen sterk, maar hun centrale rol op de arbeidsmarkt hebben ze gemeen. Colo is de vereniging van achttien kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven die hieruit wederzijds voordeel wil behalen. De leden organiseren overleggen om elkaar te informeren, te helpen en activiteiten op elkaar af te stemmen. In deze overleggen worden zaken besproken die het algemene belang van de kenniscentra dienen. Zo zijn er platforms over beleid, erkenning, kwalificatiestructuur, bekostiging en personeel en PR. Savantis neemt op verschillende niveaus deel aan de diverse werkcommissies van het Colo. 10

14 2Arbeidsmarkt 2.1 Sector Schilderen en Onderhoud beroep aantal Werknemers: In de sector Schilderen en Onderhoud werken naar schatting ruim mensen. Naast ruim werknemers en de ruim 6000 zelfstandigen zonder personeel (zzp-ers), werken er ook (buitenlandse) uitzendkrachten en personeel dat vanuit andere sectoren is ingeleend. - Onderhoudsschilders Nieuwbouwschilders Overige schilders Glaszetters Overig uitvoerend personeel Uitvoerders Administratief personeel e.d Hogere Technici 338 Voor leerlingen die in een sector willen instromen, is het belangrijk te weten wat hun perspectieven op de arbeidsmarkt zijn. Voor het bedrijfsleven zijn opleidingen een belangrijk instrument om voor voldoende kwalitatieve instroom te zorgen. Vraag en aanbod dienen daarom op elkaar te zijn afgestemd. Savantis houdt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt bij en adviseert het onderwijs in deze. Savantis heeft ook in 2007 voor de sectoren Schilderen en Onderhoud; Afbouw en Stukadoren; Reclame, Presentatie en Communicatie en Schoonmaak en Glazenwassen een arbeidsmarktadvies opgesteld. Het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB) heeft hiertoe in opdracht van Savantis ramingen van arbeidsmarktinformatie opgesteld voor de sectoren Schilderen en Onderhoud en Afbouw en Stukadoren. Om verschillende redenen verlaten er jaarlijks mensen de sector. Er zijn jaarlijks ook nieuwe toetreders nodig. Mede op grond van het verwachte aantal uittreders en de gunstige economische verwachtingen schat het EIB dat er in 2008 naast de verwachte 10% groei van zzp-ers, ruim 4300 werknemers toe moeten treden. Via de beroepsopleidingen kan voor kwalitatieve instroom in de sector worden gezorgd. In het schooljaar 2006/2007 zijn leerlingen in het eerste jaar één van de mbo-opleidingen op het gebied van schilderen en onderhoud ingestroomd. Het overgrote deel van deze leerlingen koos voor de BBL-leerweg (1.610) en trad dus als leerling-werknemer in dienst bij een samenwerkingsverband of individueel leerbedrijf. De instroom is in leerjaar 2007/2008 met 11 % toegenomen ten opzichte van het leerjaar Onbekend 104 ZZP-ers Uitzendkrachten, ingeleend etc. *) Totaal *) geschat Tabel 1: Beroepsopbouw Schilderen en Onderhoud Bron: EIB rapport Sectorprofiel schilders-, afwerkings- en glaszetbedrijf Schilderen en onderhoud (excl. Industriële Lakverwerking) 2006/ /2008 Verschil t.o.v. 2006/2007 BBL BOL Totaal BBL BOL Totaal Niveau % Niveau % Niveau % Niveau 4* % Totaal % Tabel 2. Instroom per opleiding in de sector Schilderen en Onderhoud Bron: Ministerie van OCW, beschikbaar gesteld door CFI 11

15 In schooljaar 2006/2007 zijn 94 leerlingen ingestroomd in een opleiding op het gebied van industriële lakverwerking. In het schooljaar 2007/2008 is het aantal nieuwe leerlingen iets toegenomen. De instroom fluctueert regelmatig. Dit heeft over het algemeen te maken met het feit dat er in het ene jaar een grote groep start bij één werkgever en het andere jaar niet. Industriële Lakverwerking 2006/ /2008 Verschil t.o.v. 2006/2007 Niveau % Niveau % Niveau % Niveau 4* *) *) - Totaal % *) aantallen lager dan 5 worden niet vermeld Tabel 3: Instroom per opleiding in de sector Industriële Lakverwerking Bron: Ministerie van OCW, beschikbaar gesteld door CFI 2.2 Sector Afbouw en Stukadoren In de sector Afbouw en Stukadoren werken naar schatting ruim mensen. Naast bijna werknemers en ruim zelfstandigen zonder personeel (zzp-ers), werken er ook (buitenlandse) uitzendkrachten en personeel dat vanuit andere sectoren is ingeleend. Om verschillende redenen verlaten jaarlijks werknemers de sector. Nieuwe toetreders zijn daarom jaarlijks nodig. Mede op grond van het verwachte aantal uittreders en de gunstige economische verwachtingen schat het EIB dat in 2008 naast de verwachte 10% groei van zzp-ers werknemers toe moeten treden (van wie stukadoors). Dit is aanzienlijk meer dan het aantal werknemers dat in voorgaande jaren is ingestroomd. beroep aantal Werknemers: Stukadoors Wandenstellers Plafondstellers Vloerenleggers Overig uitvoerend personeel Uitvoerders Administratief personeel e.d Hogere Technici 410 ZZP-ers Uitzendkrachten, ingeleend etc. *) Totaal Tabel 4: Beroepsopbouw Afbouw en Stukadoren In schooljaar 2006/2007 zijn 497 leerlingen in het eerste jaar van één van de mbo-opleidingen op het gebied van afbouw en stukadoren ingestroomd. In 2007/2008 is het aantal nieuwe leerlingen gestegen met gemiddeld 11%. Dit sluit aan op de grote behoefte van de sector aan personeel. *) geschat in 2005 Afbouw en Stukadoren 2006/ /2008 Verschil t.o.v. 2006/2007 BBL BOL Totaal BBL BOL Totaal Niveau % Niveau % Niveau *) 0 *) - Totaal % *) aantallen lager dan 5 worden niet vermeld Tabel 5: Instroom per opleiding in de sector Afbouw en Stukadoren Bron: Ministerie van OCW, beschikbaar gesteld door CFI 12

16 2.3 Sector Reclame, Presentatie en Communicatie Omdat de sector Reclame, Presentatie en Communicatie weinig collectief is georganiseerd, ontbreken harde cijfers uit de sector zelf. In onderstaande tabel is het aantal werknemers, exclusief freelancers en uitzendkrachten geschat. Het grootst in omvang zijn de reclame-, ontwerp-, en adviesbureaus waar naar schatting ruim werknemers werken. Het aantal werknemers in de categorieën overige reclamediensten en interieurbouw is ten opzichte van 2005 het sterkst gegroeid (4 %). Ondanks deze groei wordt het niveau van 2004 (nog) niet gehaald. Ontwikkelcentrales en winkels zijn het sterkst in omvang afgenomen. Sector Reclame, Presentatie en Communicatie 1 januari januari januari januari 2006 Verschil t.o.v Reclame-ontwerp- en -adviesbureaus % Overige reclamediensten % Fotografie % Ontwikkelcentrales % Ontwikkelwinkels % Productie van (video)films % Ondersteuning (video)filmproductie % Interieurbouw % Organisatie van beurzen etc % Totaal < 0,5% 6: Aantal werknemers in de sector Reclame, Presentatie en Tabel Communicatie Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen 2007 Instroom nieuwe leerlingen Het aantal nieuwe leerlingen in de sector Reclame, Presentatie en Communicatie is in het leerjaar 2007/2008 met bijna 5% afgenomen. Deze daling wordt veroorzaakt doordat er minder leerlingen zijn ingestroomd in de opleidingen op niveau 4. Op niveau 2 en 3 is juist een stijging van het aantal nieuwe leerlingen zichtbaar. Reclame Presentatie en Communicatie 2006/ /2008 Verschil t.o.v. 2006/2007 Niveau ,4% Niveau ,4% Niveau 4* ,4% Totaal ,6% Tabel 7: Instroom per opleiding in de sector Reclame Presentatie en Communicatie Bron: Ministerie van OCW, beschikbaar gesteld door CFI 13

17 Bij de leerlingbegeleiding is de Savantis-consulent ons eerste aanspreekpunt Maurice van den Berg, bedrijfsleider/leerlingbegeleider bij Erkend leerbedrijf Schildersbedrijf Huipen BV in Heemskerk. 14 We bieden leerlingen een leerplek aan om de leeftijdsbalans binnen ons bedrijf op goed niveau te houden. We hopen dat deze jongeren in het bedrijf blijven werken. Samenwerken met leerlingen is een goede manier om met jonge, enthousiaste mensen aan de slag te blijven gaan. Je leert ze als leerling kennen en kunt ze nog kneden en vormen. Bovendien zijn leerlingen belangrijk voor de continuïteit van het bedrijf. Zeker met het oog op de vergrijzing, ze zorgen voor nieuwe instroom. De Savantis-consulent is voor ons hierin van toegevoegde waarde. Samen hebben we één gezamenlijk belang, namelijk om de leerling klaar te stomen om van hem/haar een volwaardig vakman te maken. Tijdens de opleiding is onze taak dat ze in goede vorm komen. Leerlingen zitten in een kritische fase en we moeten zorgen dat ze zin het vak blijven houden. Overigens moeten hun prestaties zowel op school als in het bedrijf goed zijn. Daarnaast en - niet te vergeten - is ook het contact met het thuisfront, de ouders, belangrijk. Het contact tussen Huipen en Savantis is goed geregeld. Voor zaken die om scholing/leerlingbegeleiding draaien, ben ik zowel intern voor onze leermeesters als extern (Savantis) de contactpersoon. Bij Savantis is de consulent ons eerste aanspreekpunt, hij is dé vertrouwenspersoon. Met de consulent zorg je dat je samen doelen bereikt.

18 3Sector Schilderen en Onderhoud 3.1 Instroombevordering v c In het kader van instroombevordering wordt er landelijk gewerkt met de uitingen vanuit de Ga Schilderen - campagne, een initiatief vanuit de samenwerkingsverbanden (FSN), FOSAG en Savantis. Het logo van deze campagne is terug te vinden op de kleurenwaaier, stickers, posters, T-shirts, advertenties enzovoort. In 2008 zullen - in nauwe samenwerking met alle betrokkenen de resultaten van deze campagne tegen het licht worden gehouden. In 2007 is er - in samenwerking met een aantal samenwerkingsverbanden - deelgenomen aan de twee beurzen voor vmbo-leerlingen, Studiemarkt in Arnhem en de Onderwijsbeurs in Eindhoven. Daarnaast heeft Savantis in samenwerking met de vakcolleges de Studiebeurs in Utrecht georganiseerd. De Studiebeurs Utrecht is er op gericht deelnemers aan opleidingen op niveau 4 (vierjarige dagopleidingen) aan te trekken. Naast mbo en vmbo is er dit jaar opnieuw gewerkt aan imago en aan instroombevordering vanuit het basisonderwijs. Een goed voorbeeld hiervan is de inmiddels bekende Savantis Tronenwedstrijd. Het initiatief voor schilderlessen aan het basisonderwijs komt voort uit de FOSAG. Savantis is hiermee aan de slag gegaan in nauwe samenwerking met de Stichting Techniek in het Basisonderwijs (STIB). In 2007 is de tweede editie van deze jaarlijkse landelijke schilderwedstrijd georganiseerd en het viel in goede aarde bij de deelnemende basisscholieren, leraren en schilderbedrijven. R.K. Basisschool Meander wint de Savantis Tronenwedstrijd Praktijkleren Een belangrijk onderdeel in beroepsopleidingen (en ook steeds vaker in de toeleidende vmbo-opleidingen) is de beroepspraktijkvorming, oftewel het praktijkleren. In de praktijk bij een leerbedrijf, zowel in een stageplaats als in een leerbaan, krijgen leerlingen een juist beeld van hun (toekomstige) beroep en zijn zij in de gelegenheid kennis, vaardigheden en beroepshouding te leren en toe te passen. De wettelijke taken van Savantis op het gebied van praktijkleren starten op het gebied van de arbeidsmarkt: bij de te verwachte ontwikkelingen in de sectoren en de te verwachte personeelsbehoefte (zowel kwantitatief als kwalitatief). Deze ontwikkelingen vormen voor Savantis het startpunt van de werkzaamheden op het terrein van erkenning van leerbedrijven, de zorg voor voldoende praktijkplaatsen (zowel stageplaatsen als leerbanen) van goede kwaliteit, het in beeld brengen van de praktijkplaatsen in het Register van Erkende leerbedrijven, de kwaliteitsbevordering van de praktijkplaatsen, begeleiding en ondersteuning van de leermeesters en leerbedrijven. De taken staan niet op zichzelf: praktijkleren vindt plaats in een complexe omgeving. Savantis speelt met haar werkzaamheden in op de ontwikkelingen die van invloed zijn op dit proces: in 2007 heeft een aantal factoren geleid tot een veranderde of intensievere aanpak. Onder invloed van de roep van bedrijven en overheid om een meer uniforme erkenningsystematiek, is in april 2007 de nieuwe erkenningsregeling van kracht geworden, waarin onderscheid wordt gemaakt tussen Erkende leerbedrijven, Erkende samenwerkingsverbanden en (in de sector Schilderen en Onderhoud) Erkende detacheringorganisaties. 15

19 Savantis streeft naar het jaarlijks vergroten van het aantal beschikbare actieve leerbedrijven. In 2007 waren vraag en aanbod in evenwicht. Het aan het ministerie van OCW doorgegeven aantal Erkende leerbedrijven op de officiële teldatum 1 oktober 2007 bedroeg In dit jaarverslag treft u de cijfers per 31 december Vanuit de discussie over het beschikbare aantal praktijkplaatsen heeft Savantis in Coloverband voorbereidingen getroffen op het beschikbaar maken van kwalitatieve en actuele informatie over de (beschikbaarheid van) praktijkplaatsen en matching in het Register voor Erkende leerbedrijven. In 2008 zal dit zichtbaar worden. De samenwerkende kenniscentra hebben in 2007 ingestoken op meer gezamenlijke actie op arbeidsmarktvraagstukken in de regio s met de regiocoördinatoren van de gezamenlijke kenniscentra. Vanuit deze insteek wordt door de kenniscentra gezamenlijk meer en actiever ingespeeld op instroombevorderende, uitstroombeperkende en andere arbeidsmarktachtige activiteiten in de zes CWI-districten. Voor Savantis betekent dit dat zij met deze contacten via een aanvullende route meer de sectorbehoefte aan personeel onder de aandacht kan brengen. In het kader van instroom heeft ook de doorstroom vanuit het vmbo nog een extra impuls gekregen: via de vmbo-carrousel, de beroepen-dvd en voorlichtingsactiviteiten aan vmboleerlingen, vmbo-decanen en vmbodocenten in diverse steden in het land wordt ingestoken op meer doorstroom vanuit het vmbo en op imagoversterking van de bedrijfstak. Jaar Totaal alle sectoren Savantis Niet ieder leerbedrijf in de sector Schilderen en Onderhoud leidt jaarlijks op. Daarom is het gewenst dat er meer Erkende leerbedrijven zijn dan het in dat jaar strikt benodigde aantal opleidingsplaatsen. De beschikking over een groot aantal leerbedrijven is deels eigen aan de sector en deels noodzakelijk vanwege maatschappelijke en onderwijsontwikkelingen: Totaal sector Schilderen en Onderhoud Schilderen en Onderhoud Schilderen Industriële lakverwerking Groei t.o.v ,4% 3,6% 4,0% 0% Aantal in 2006 nieuw erkende leerbedrijven Tabel 8: Aantal leerbedrijven in de sector Schilderen en Onderhoud, per 31 december 2007, groei van het aantal leerbedrijven, in 2007 Erkende leerbedrijven Veel bedrijven behoren tot het Midden- en Kleinbedrijf: zij zullen niet jaarlijks een leerling opleiden; De bereidheid om wel leerbedrijf te blijven, zegt iets over de opleidingsbereidheid van de bedrijven in de schildersector; Praktijkleren wordt door de overheid steeds vaker ingezet om tot een betere aansluiting te komen van de opleiding en de uiteindelijke beroepsbeoefening; De invoering van competentiegericht onderwijs lijkt te leiden tot meer aandacht voor de praktijk en daarmee waarschijnlijk tot behoefte aan meer praktijkleerplaatsen. Voor de sector Schilderen en Onderhoud zal dit ook voor de BOL-leerweg gelden. 16

20 3.3 Leermeesters Vanuit de wettelijke taakstelling is één van de kerntaken van Savantis de kwaliteitsbevordering van de praktijkplaatsen. In 2007 en de komende jaren zal de competentiegerichte opleiding daarin een terugkerend onderwerp zijn. De sociale partners in de sector Schilderen en Onderhoud hebben het mede mogelijk gemaakt dat de leerbedrijven extra bezocht worden: de bedrijven worden twee tot drie keer per jaar bezocht. Savantis voert dit op verschillende manieren uit: consulenten van Savantis leggen bedrijfsbezoeken af bij leermeesters die een leerling opleiden en bij de bedrijfsleiding van diezelfde bedrijven. De ondersteuning/advisering van de bedrijven wordt ingevuld via concrete ondersteuning van de leermeester die een leerling begeleidt: de vorderingen van het onderwijsproces en de rol van de leermeester daarin vormen de basis in de ondersteuning. Van elk bezoek hiervan wordt een rapportage opgesteld die aan het leerbedrijf, eventueel het samenwerkingsverband en aan de onderwijsinstelling wordt verstrekt. Door middel van deze concrete aanpak signaleert de consulent op welk terrein ondersteuning noodzakelijk is. De consulent van Savantis heeft vervolgens de keuze om de ondersteuning verder uit te werken via coaching van de leermeester op de werkvloer, via regionale leermeesterbijeenkomsten (al dan niet in samenwerking met ROC en samenwerkingsverband) en via themabijeenkomsten bij een bedrijf of bij meerdere bedrijven. Specifieke deskundigheidsbevordering kan verder ook nog plaatsvinden via de leermeestercursus. Zoals al eerder beschreven is de implementatie van de vernieuwde (competentiegerichte) opleiding een aandachtspunt: in de ondersteuning van de leermeesters en de advisering van de bedrijfsleiding is dit een terugkerend onderwerp. Resultaten kwaliteitsbevordering leerbedrijven De in 2006 ingezette omslag naar de consulent als coach van het leerbedrijf is een succesvolle gebleken. De consulenten van Savantis verrichten hiervoor de volgende werkzaamheden: bewaken opstellen POP (persoonlijk opleidingsplan), ondersteuning en begeleiding leermeester-leerling met een rapportage aan bedrijf, onderwijsinstelling en eventueel het samenwerkingsverband, advisering bedrijfsleiding, organiseren van regionale leermeesterbijeenkomsten, BPV-overleg met onderwijsinstelling en samenwerkingsverband en tot slot groepsvoorlichting aan nieuwe leerlingen. De ondersteuning richt zich op de individuele leerbedrijven en de samenwerkingsverbanden. In 2007 zijn 5335 bezoeken leermeesterleerling gerealiseerd en is de kwaliteit van de praktijkopleiding 2228 keer onderwerp van gesprek geweest bij de bedrijfsleiding. Regionale leermeesterbijeenkomst ESPEQ-gebouw, Heerhugowaard Consulenten hebben 30 regionale leermeesterbijeenkomsten (in samenwerking met onderwijsinstellingen en samenwerkingsverbanden) georganiseerd: hieraan hebben 547 leermeesters deelgenomen. Ook hebben zij 23 themabijeenkomsten bij bedrijven georganiseerd en hiermee 149 leermeesters bereikt. In het totaal is hiermee in de sector Schilderen en Onderhoud door 696 leermeesters deelgenomen aan een bijeenkomst. Verder hebben 120 leermeesters de cursus leermeester, niveau 1 gevolgd en elf deelnemers de cursus leermeester, niveau 2. Via deelname aan een niveau 3 schildersopleiding hebben 240 leerlingen de functie aspirant leermeester toegekend gekregen, via een niveau 4 opleiding schilderen en/of afbouw hebben 77 deelnemers de functie leermeester gekregen. 17

Leerlingcijfers 2014/2015

Leerlingcijfers 2014/2015 AFBOUW Leerlingcijfers 2014/2015 Sector Afbouw Datum: 24 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen en Onderhoud; Afbouw;

Nadere informatie

SCHILDEREN EN ONDERHOUD. Gediplomeerden. Sector Schilderen en Onderhoud. Datum: maart 2015 Auteur: Savantis

SCHILDEREN EN ONDERHOUD. Gediplomeerden. Sector Schilderen en Onderhoud. Datum: maart 2015 Auteur: Savantis SCHILDEREN EN ONDERHOUD Gediplomeerden Sector Schilderen en Onderhoud Datum: maart 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen

Nadere informatie

Leerlingcijfers 2014/2015

Leerlingcijfers 2014/2015 SCHILDEREN EN ONDERHOUD Leerlingcijfers 2014/2015 Sector Schilderen en onderhoud Datum: 24 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

A fbouw. Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1. Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink

A fbouw. Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1. Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink A fbouw Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN. Leerlingcijfers. Sector Schoonmaak en Glazenwassen. Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis

SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN. Leerlingcijfers. Sector Schoonmaak en Glazenwassen. Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN Leerlingcijfers Sector Schoonmaak en Glazenwassen Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1

Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 R eclame, P resentatie en C ommunicatie Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 Datum: februari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon

Nadere informatie

Jaarverslag Exameninstelling Savantis In het kader van uitbesteding examinering 2013

Jaarverslag Exameninstelling Savantis In het kader van uitbesteding examinering 2013 Jaarverslag Exameninstelling Savantis In het kader van uitbesteding examinering 2013 Datum: mei 2014 Auteur: Marianne Pieterse H Inhoudsopgave bladzijde INLEIDING 4 1. TOETSPRODUCTEN... 5 2. AFNAME TOETSEN...

Nadere informatie

Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE

Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 en 2 Datum: 4 december 2014 Colofon Savantis

Nadere informatie

Erkend leerbedrijf. dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening

Erkend leerbedrijf. dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening Erkend leerbedrijf dáár wordt het vak geleerd horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening Waarom erkend leerbedrijf? Jonge mensen wegwijs maken in de sector: dat is de taak van een leerbedrijf.

Nadere informatie

Bijdragen aan een krachtige leeromgeving voor leerlingen in de bouw en infra. Bouw aan vakmanschap. Word erkend leerbedrijf!

Bijdragen aan een krachtige leeromgeving voor leerlingen in de bouw en infra. Bouw aan vakmanschap. Word erkend leerbedrijf! Bijdragen aan een krachtige leeromgeving voor leerlingen in de bouw en infra. Bouw aan vakmanschap Word erkend leerbedrijf! bouw op kennis Een krachtige leeromgeving Je leert door te doen. Leerlingen leren

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

Advies en ondersteuning. Opleiden doen we samen voor een krachtige leeromgeving

Advies en ondersteuning. Opleiden doen we samen voor een krachtige leeromgeving Advies en ondersteuning Opleiden doen we samen voor een krachtige leeromgeving Een krachtige leeromgeving Roc s, opleidingsbedrijven en (leer)bedrijven werken samen aan een krachtige leeromgeving. Een

Nadere informatie

Woningbouw: Voorraad, wijzigingen en nieuwbouw naar voortgang, per regio

Woningbouw: Voorraad, wijzigingen en nieuwbouw naar voortgang, per regio Woningbouw: Voorraad, wijzigingen en nieuwbouw naar voortgang, per regio Onderwerpen Voorraad wvoorraad wvoorraad wvoorraad woningen Perioden 1995 2000 2007 2008 Regio's aantal aantal aantal aantal Nederland

Nadere informatie

Hans Verschoor, Algemeen directeur Savantis

Hans Verschoor, Algemeen directeur Savantis S A V A N T I S J A A R V E R S L A G I S O V I S O V I S O V E R D R E R D R I S O V I S O V I S O V I S O V I S O V I S O V E R D R E R D R E R D R I S O V I S O V I S O V E R D R E R D R E R D R E R

Nadere informatie

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015 Herziening MBO voor leerbedrijven Versie 1.0 juli 2015 De presentatie in het kort Het mbo-onderwijs verandert Keuzedelen, nieuw in de mbo-opleiding Kansen voor het bedrijfsleven Het mbo-onderwijs verandert

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw

Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw Januari 2015 Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw Sector: Schilderen en Onderhoud en Afbouw Vastgesteld door: Paritaire Commissie Onderhoud, Schilderen en Afbouw Savantis Vaststellingsdatum:

Nadere informatie

Savantis Jaarverslag 2005

Savantis Jaarverslag 2005 Savantis Jaarverslag 2005 Inhoud Voorwoord 1. Arbeidsmarkt 1.1. Instroom 1.2. Jeugdwerkloosheid 1.3. Starterstrajecten 1.4. Uitstroom 2. Onderwijs 2.1. Samenwerking 2.2. Vernieuwing 2.3. Dagonderwijs 2.4.

Nadere informatie

Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012

Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012 Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012 Datum: oktober 2012 Auteur: Theo Mos Phuong Pham Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor

Nadere informatie

Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE

Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE Achtergrond Calibris kiest jaarlijks het Beste Calibris Leerbedrijf. De prijs wordt afwisselend uitgereikt

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Zakelijke dienstverlening Orde & Veiligheid ICT

Examenprofiel mbo Zakelijke dienstverlening Orde & Veiligheid ICT Examenprofiel mbo Zakelijke dienstverlening Orde & Veiligheid ICT Sector: ESB&I Gevalideerd door: de paritaire commissie ECABO Vaststellingsdatum: 7 oktober 2014 Examenprofielnummer: EXPRO.16 1 Inleiding

Nadere informatie

Als stagebedrijf wilt u stagiairs uitgebreid kennis laten maken met uw vakgebied;

Als stagebedrijf wilt u stagiairs uitgebreid kennis laten maken met uw vakgebied; Informatiekaart voor bedrijven 1. Doel BPV-stage: Doel van de BPV-stage voor uw bedrijf: Als stagebedrijf wilt u stagiairs uitgebreid kennis laten maken met uw vakgebied; U ziet het aanbieden van BPV-stages

Nadere informatie

De praktijk... dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening

De praktijk... dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening De praktijk... dáár wordt het vak geleerd horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening Verbinding tussen bedrijfsleven en onderwijs Kenwerk is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 september 2015

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 september 2015 Herziening MBO voor leerbedrijven Versie 1.0 september 2015 De presentatie in het kort Het mbo-onderwijs verandert Keuzedelen, nieuw in de mbo-opleiding Kansen voor het bedrijfsleven Het mbo-onderwijs

Nadere informatie

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 Kleinschalig BBL-onderwijs INHOUDS OPGAVE 2 3 4 5 6 8 10 12 13 Welkom bij ROC A12 Professionalisering in de praktijk BBL, de uitleg Subsidie

Nadere informatie

REGLEMENT TEGEMOETKOMINGEN Instroom vanaf 1 augustus 2012 tot 1 september 2015

REGLEMENT TEGEMOETKOMINGEN Instroom vanaf 1 augustus 2012 tot 1 september 2015 REGLEMENT TEGEMOETKOMINGEN Instroom vanaf 1 augustus 2012 tot 1 september 2015 (versie 1 november 2015) Inhoudsopgave Artikel 1 Definities... 2 Artikel 2 Voorwaarden... 2 Artikel 3 Subsidie... 3 Artikel

Nadere informatie

Antwoorden op vragen bij het congres De Flexkracht aan zet!

Antwoorden op vragen bij het congres De Flexkracht aan zet! Antwoorden op vragen bij het congres De Flexkracht aan zet! 30 november 2012 Vraag 1: Welke mogelijkheden zijn er om tot startkwalificatie opgeleid te worden? BOL opleiding BBL opleiding Niveau 2 mbo BOL

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Gelderland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland BIJLAGE: Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland Pagina 1: Effecten bij leerlingen Effecten bedrijven - onderwijs Toelichting: De percentages onder het kopje Nul zijn de uitersten

Nadere informatie

Gezamenlijke aanpak BPV en het BPV-protocol van:

Gezamenlijke aanpak BPV en het BPV-protocol van: Gezamenlijke aanpak BPV en het BPV-protocol van: 2 Gezamenlijke aanpak BPV In de Verbeteragenda BPV van MKB Nederland en VNO-NCW is naar aanleiding van een onderzoek naar de ervaringen van leerbedrijven

Nadere informatie

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg Afsprakenkader Partners in Leren en Werken in Zorg en Welzijn Zeeland ViaZorg 2014 Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad INHOUD Inleiding 1. Hoe kunnen de opleidingen kwalitatief beter en vooral uitdagender?

Nadere informatie

Internationale beroepspraktijkvorming

Internationale beroepspraktijkvorming Internationale beroepspraktijkvorming Uw leerlingen over de grens: tips en spelregels Mbo-leerlingen kiezen steeds vaker voor een stage in het buitenland. Maar hoe regelt u die internationale BPV (i-bpv)?

Nadere informatie

BPV-WEGWIJZER: BASIS II KENNISCENTRUM PMLF december 2011

BPV-WEGWIJZER: BASIS II KENNISCENTRUM PMLF december 2011 1 SAMENVATTING De belangrijkste werkzaamheden van het Kenniscentrum PMLF zijn: 1. onderhouden, ontwikkelen kwalificatiestructuur; 2. erkennen van leerbedrijven; 3. bevorderen van de kwaliteit van de BPV.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 200 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 Nr. 183 BRIEF

Nadere informatie

REGLEMENT INSTROOMBEVORDERING VOOR DEELNEMERS MET AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT - 2012

REGLEMENT INSTROOMBEVORDERING VOOR DEELNEMERS MET AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT - 2012 REGLEMENT INSTROOMBEVORDERING VOOR DEELNEMERS MET AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT - 2012 (definitieve versie : 13-08-2012) Inhoudsopgave Artikel 1 Definities... 2 Artikel 2 Voorwaarden... 3 Artikel 3 Inschrijving

Nadere informatie

Snel en eenvoudig besparen bij BPV. Ad Geluk; Colo Frans Bergmans; ROC Eindhoven Xaverius van Hien; ROC Eindhoven

Snel en eenvoudig besparen bij BPV. Ad Geluk; Colo Frans Bergmans; ROC Eindhoven Xaverius van Hien; ROC Eindhoven Snel en eenvoudig besparen bij BPV Ad Geluk; Colo Frans Bergmans; ROC Eindhoven Xaverius van Hien; ROC Eindhoven Introductie Spreker Ad Geluk is bij Colo, (samenwerkende kenniscentra voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Informatie voor ouders / verzorgers EEN MBO-OPLEIDING IN DE FOODBRANCHE BIEDT VOLOP KANSEN

Informatie voor ouders / verzorgers EEN MBO-OPLEIDING IN DE FOODBRANCHE BIEDT VOLOP KANSEN Informatie voor ouders / verzorgers EEN MBO-OPLEIDING IN DE FOODBRANCHE BIEDT VOLOP KANSEN Uw zoon of dochter is op zoek naar een passende mbo-opleiding. Niet gemakkelijk, want het aanbod is groot. Wilt

Nadere informatie

wellantcollege ll Leerbedrijf gezocht Beroepspraktijkvorming in uw bedrijf

wellantcollege ll Leerbedrijf gezocht Beroepspraktijkvorming in uw bedrijf wellantcollege ll Leerbedrijf gezocht Beroepspraktijkvorming in uw bedrijf Inleiding U maakt het vast wel eens mee, een onervaren maar potentiële werknemer loopt uw bedrijf binnen en vraagt of hij/zij

Nadere informatie

PERSONEEL ARCHITECTUUR & BOUW = VASTGOED BEL VOOR INFO: 020 65 88 888 WWW.LAROTONDA.COM

PERSONEEL ARCHITECTUUR & BOUW = VASTGOED BEL VOOR INFO: 020 65 88 888 WWW.LAROTONDA.COM PERSONEEL Interim Team Mascotte Excursies Bedrijsuitjes Arbeidsvoorwaarden Opleidingen Erkend leerbedrijf Stageplaatsen Vacatures Solliciteer Contact INTERIM PERSONEEL La Rotonda Projectondersteuning biedt

Nadere informatie

Masterclasses Een sterke relatie

Masterclasses Een sterke relatie Programma Versterking Beroepsonderwijs RAAT en Kennisrotatie organiseren: 10 OKTOBER 2006 Symposium Praktijkleren faciliteren 31 OKTOBER 2006 9 NOVEMBER 2006 14 DECEMBER 2006 Masterclasses Een sterke relatie

Nadere informatie

Het Ambachtshuis Brabant. Voordeur naar ambachtelijk vakmanschap

Het Ambachtshuis Brabant. Voordeur naar ambachtelijk vakmanschap Het Ambachtshuis Brabant Voordeur naar ambachtelijk vakmanschap u Vakmanschap benutten Ambachten maken wezenlijk deel uit van de Nederlandse economie. Ze worden beoefend door bijna 1 miljoen Nederlanders,

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Noord-Holland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

EEN LEVEN LANG LEREN

EEN LEVEN LANG LEREN EEN LEVEN LANG LEREN Martin van der Dong, 48 allround operator mengvoeder Agrifirm, Meppel Waarom ben je een EVC-traject gaan volgen? Wat was je motivatie? Mijn werkgever Agrifirm besloot om voor alle

Nadere informatie

A fbouw. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Afbouw. Datum: augustus 2014

A fbouw. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Afbouw. Datum: augustus 2014 A fbouw Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Afbouw 2014 Datum: augustus 2014 Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen en Onderhoud;

Nadere informatie

gezamenlijke aanpak bpv

gezamenlijke aanpak bpv BPVprotocol gezamenlijke aanpak bpv In de Verbeteragenda bpv van MKB Nederland en VNO-NCW is naar aanleiding van een onderzoek naar de ervaringen van leerbedrijven met de bpv: Beroepspraktijkvorming in

Nadere informatie

ROBO-toolkit. Praktische handreiking ter ondersteuning functioneren ROBO s

ROBO-toolkit. Praktische handreiking ter ondersteuning functioneren ROBO s ROBO-toolkit Praktische handreiking ter ondersteuning functioneren ROBO s NBOV-cluster onderwijs November 2009 Inhoudsopgave Inleiding 3 Missie, visie en doelstellingen 4 Kerntaken en rolverdeling 5 Organisatorische

Nadere informatie

Focus op Vakmanschap in MBO

Focus op Vakmanschap in MBO Focus op Vakmanschap in MBO Een tussenstand en een vooruitblik Rico Vervoorn beleidsadviseur btg Communicatie en Media MBO Raad Sectoraal overleg onderwijsinstellingen Hoe is het ook alweer begonnen? Februari

Nadere informatie

BPV-monitor vragenlijst praktijkopleiders leerbedrijven [definitief]

BPV-monitor vragenlijst praktijkopleiders leerbedrijven [definitief] BPV-monitor vragenlijst praktijkopleiders leerbedrijven [definitief] Intro In voorliggende enquête stellen we u een aantal vragen over uw ervaring met de bpv binnen uw opleiding. Het kan zijn dat u enkele

Nadere informatie

Stimulans kwaliteit BPV kinderopvang Amsterdam

Stimulans kwaliteit BPV kinderopvang Amsterdam Stimulans kwaliteit BPV kinderopvang Amsterdam Stimulans kwaliteit BPV kinderopvang Amsterdam Calibris richt zich vanuit haar wettelijke taken en maat schappelijke verantwoordelijkheid op de erkenning

Nadere informatie

Programma van Eisen m.b.t. leren in de Kinderopvang

Programma van Eisen m.b.t. leren in de Kinderopvang Programma van Eisen m.b.t. leren in de Kinderopvang Vastgesteld op 26-02-2010 De basis van het Programma van Eisen m.b.t. leren in de Kinderopvangorganisaties is het principe dat de Beroepspraktijkvorming

Nadere informatie

Leerbedrijven NL. Meer dan 200.000 leerbedrijven in Nederland erkend

Leerbedrijven NL. Meer dan 200.000 leerbedrijven in Nederland erkend Leerbedrijven NL Meer dan 200.000 leerbedrijven in Nederland erkend Leerbedrijven NL Nederland heeft meer dan 200.000 leerbedrijven die samen met de scholen jongeren in het middelbaar beroepsonderwijs

Nadere informatie

Opleidingsinitiatief. Elektrotechniek Mechatronica Werktuigbouw Fijnmechanisch

Opleidingsinitiatief. Elektrotechniek Mechatronica Werktuigbouw Fijnmechanisch Opleidingsinitiatief Elektrotechniek Mechatronica Werktuigbouw Fijnmechanisch Aanleiding Demografische ontwikkelingen Leeftijdsklasse 1950 2008 Tot 20 jaar 37% 24% 20-40 jaar 29% 26% 40-65 jaar 25% 35%

Nadere informatie

Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers

Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers Voorwoord Een wereld van verschil maken voor jong talent én voor uzelf. Wie wil dat nu niet? Niet iedereen heeft hiertoe de mogelijkheid.

Nadere informatie

Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers. Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon. bouw op kennis

Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers. Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon. bouw op kennis Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon bouw op kennis Fundeon adviseert over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers U wilt kwalitatief

Nadere informatie

fhkn: WIE, WAT, WAAR, MAAR VOORAL: WAAROM? P A R T N E R I N O P L E I D I N G E N E X A M E N

fhkn: WIE, WAT, WAAR, MAAR VOORAL: WAAROM? P A R T N E R I N O P L E I D I N G E N E X A M E N fhkn: WIE, WAT, WAAR, MAAR VOORAL: WAAROM? P A R T N E R I N O P L E I D I N G E N E X A M E N P A R T N E R I N O P L E I D I N G E N E X A M E N we HebbeN Het Hier over aloude NormeN en waarden als vakmanschap,

Nadere informatie

Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis

Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013 Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Statistisch jaaroverzicht deel 3 Datum: September 2013 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis

Nadere informatie

Docentendag Afbouw 27 nov. 2015

Docentendag Afbouw 27 nov. 2015 Docentendag Afbouw 27 nov. 2015 Programma Impressie Strikolith Onderwijs- en examenactualiteiten Van kwalificatiedossier naar onderwijsprogramma (Gezel) Stukadoor Koffiepauze Nieuwe leermiddelen in Studeo

Nadere informatie

ONDERNEMERS EN MEDEWERKERS KIEZEN VOOR NIMETO UTRECHT

ONDERNEMERS EN MEDEWERKERS KIEZEN VOOR NIMETO UTRECHT ONDERNEMERS EN MEDEWERKERS KIEZEN VOOR NIMETO UTRECHT NIEUWS: ONDERHOUDNL EN NIMETO UTRECHT TEKENEN SAMENWERKINGSOVEREENKOMST DE OPLEIDINGEN: ONDERNEMER UITVOERDER PROJECTMANAGER VASTGOEDONDERHOUD SCHILDER

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst ROCKO

Samenwerkingsovereenkomst ROCKO Samenwerkingsovereenkomst ROCKO Partijen: Summa College, hierbij rechtsgeldig vertegenwoordigd door mevrouw T. van Hoogstraten, Korein, hierbij rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer P. Notten, Kinderopvanggroep,

Nadere informatie

Nieuwe kans op extra instroom

Nieuwe kans op extra instroom Nieuwe kans op extra instroom Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn en

Nadere informatie

Reglement Erkenning Leerbedrijven Curaçao

Reglement Erkenning Leerbedrijven Curaçao Reglement Erkenning Leerbedrijven Curaçao Artikel 1. Begripsbepalingen In dit reglement wordt verstaan onder: KBB Leerbedrijf Reglement Student Onderwijsinstelling BPV Leermeester Praktijkbegeleider Het

Nadere informatie

Kinderopvang Heyendael

Kinderopvang Heyendael Hoofdstuk: 5.5 (Personeel) Titel: Werkwijze en beleid tav stagiaires Procesbewaker: Praktijkopleider Bladzijden: 1 t/m 4 Kinderopvang Heyendael Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Soorten stageplekken 3. Organisatie

Nadere informatie

index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant

index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant Inhoudsopgave 1. Mbo Techniek... 3 1.1 Deelnemers mbo techniek... 3 1.1.1 Onderwijsinstellingen... 3 1.1.2

Nadere informatie

De chemie tussen onderwijs en bedrijfsleven; een natuurlijk bondgenootschap

De chemie tussen onderwijs en bedrijfsleven; een natuurlijk bondgenootschap De chemie tussen onderwijs en bedrijfsleven; een natuurlijk bondgenootschap Kwaliteitscentrum Examinering (KCE) Het Kwaliteitscentrum Examinering beoordeelt de kwaliteit van de examens van alle beroepsopleidingen

Nadere informatie

MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016

MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016 MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016 Verenigd bekwaam Vereniging van Ziekenhuisinstrumentatietechnici Beleidsplan VZI versie 1.0 1 Inhoudsopgave Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Analyse pagina 4 Strategie

Nadere informatie

Niveau 2: Schilder (2 jaar BBL) Glaszetter (2 jaar BBL) Industrieel lakverwerker (2 jaar BBL) Metaalconserveerder (2 jaar BBL)

Niveau 2: Schilder (2 jaar BBL) Glaszetter (2 jaar BBL) Industrieel lakverwerker (2 jaar BBL) Metaalconserveerder (2 jaar BBL) Schilderen Schilderen Kijk eens rond in je eigen kamer. Wat heeft er allemaal een verflaag? De muren, de kozijnen, de plinten, het plafond. Alles bijna dus. En een mooi kleurtje staat natuurlijk ook wel

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

oer voor competentiegerichte opleidingen

oer voor competentiegerichte opleidingen oer voor competentiegerichte opleidingen A. Basisgegevens Kwalificatie Naam Medewerker stukadoor niveau 3 Cohort 2011 Crebocode 91500 Studieprogramma nummer(s) BBL :41069 Niveau 3 Studiebelasting o.g.v.

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming

Beroepspraktijkvorming Beroepspraktijkvorming Stagemarkt.nl en de herziene kwalificatiestructuur NAAR EEN COMPACTE EN OVERZICHTELIJKE REGISTRATIE VAN ERKENDE LEERBEDRIJVEN Vanaf 1 augustus 2015 neemt de nieuwe samenwerkingsorganisatie

Nadere informatie

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer

Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Supervisors logistiek Logistiek supervisor - niveau 4 Beroepspraktijkvorming op de werkvloer Compact kwalificatiedossier Supervisors logistiek

Nadere informatie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie Kwaliteitskader aanbieders Kunsteductie juni 2013 1 1. Toetsingskaders, toetsing en registratie Inleiding Kwaliteitsmanagement vloeit voort uit de overtuiging dat kwaliteit van producten en processen vrijwel

Nadere informatie

Uw kind gaat naar het mbo HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND

Uw kind gaat naar het mbo HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND Uw kind gaat naar het mbo Inhoud 1 Uw kind gaat naar het mbo p3 - De overstap naar het mbo 2 Een beroep leren op het Horizon College p4 - Uw kind

Nadere informatie

1. Voorronde op school

1. Voorronde op school Inhoudsopgave Pagina 1. Voorronde op school 2 1.1 Aanmelden 2 1.2 Kwalificatie voor het provinciaal kampioenschap 2 1.2 Voorronde organiseren 2 1.3 Wedstrijdopdrachten 2 2. Provinciaal kampioenschap 3

Nadere informatie

Leerlingen in de beroepskolom 2011/2012. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis

Leerlingen in de beroepskolom 2011/2012. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Leerlingen in de beroepskolom 2011/2012 Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Datum: augustus 2012 Auteur: Theo Mos en Phuong Pham Rapport Leerlingen in de beroepskolom 2011-2012

Nadere informatie

TIEN MAATREGELEN OM VAKMANSCHAP TE BEHOUDEN EN TE VERSTERKEN. Maak er gebruik van, het kan u geld opleveren! www.sectorplanbouwinfra.

TIEN MAATREGELEN OM VAKMANSCHAP TE BEHOUDEN EN TE VERSTERKEN. Maak er gebruik van, het kan u geld opleveren! www.sectorplanbouwinfra. TIEN MAATREGELEN OM VAKMANSCHAP TE BEHOUDEN EN TE VERSTERKEN Maak er gebruik van, het kan u geld opleveren! www.sectorplanbouwinfra.nl Sectorplan Bouw & Infra 2013-2015 Het Sectorplan Bouw & Infra 2013-2015

Nadere informatie

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010 Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt Oktober 2010 Programma 13.30 Informatie Wio, opbrengst bijeenkomst 13.45 Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt -Toelichting

Nadere informatie

Tekst: Gofrie van Lieshout Foto's: Ken Wong

Tekst: Gofrie van Lieshout Foto's: Ken Wong Bij onderzoeken die de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt en de samenwerking in kaart brengen, komt steevast de zorgsector als beste uit de bus. Sinds het bestaan van KBB, nu vier jaar, pakken

Nadere informatie

Stage beleid Cavent. KD- 17 Stage beleid Cavent 2014-07- 01 Pagina 1

Stage beleid Cavent. KD- 17 Stage beleid Cavent 2014-07- 01 Pagina 1 Stage beleid Cavent KD- 17 Stage beleid Cavent 2014-07- 01 Pagina 1 Inleiding Cavent biedt leerlingen uit het (beroeps)onderwijs mogelijkheden om stage te lopen. Om de kwaliteit hiervan te waarborgen en

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Handel en MITT

Examenprofiel mbo Handel en MITT 16 november2014 Examenprofiel mbo Handel en MITT Sector: Handel en MITT Vastgesteld door: PCBB Handel en MITT Vaststellingsdatum: 25 november 2014 Examenprofielnummer: EXPRO.10 1 Inleiding Doel en functie

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 Dienst P&O ROC West-Brabant

Jaarverslag 2012 Dienst P&O ROC West-Brabant Dienst Personeel & Organisatie Jaarverslag 2012 Jaarverslag 2012 Dienst P&O ROC West-Brabant Maart 2013 Dienst P&O Jaarverslag Dienst P&O 2012 Pagina 1 Voorwoord Voor de Dienst P&O was 2012 een bewogen

Nadere informatie

10 speerpunten onderwijs VHG

10 speerpunten onderwijs VHG 10 speerpunten onderwijs VHG 1. BPV bedrijf Een goed BPV bedrijf is cruciaal. De VHG is van mening dat bedrijven aan een minimum aantal eisen moet voldoen. Zo moeten goede begeleiding door een opgeleide

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Zeeland, West Brabant, die op basis van de resultaten van het

Nadere informatie

Samenvatting Beroepsonderwijs

Samenvatting Beroepsonderwijs Samenvatting Beroepsonderwijs Periode: januari december 2009 Opdrachtgever: FNV Horecabond Uitgevoerd door: SOHRC Timo van Doremalen Met medewerking van: Drs. Schelte Beltman Heleen Veenhof Auteursrecht

Nadere informatie

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf!

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Meer jonge mensen in de techniek Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Over TechniekTalent.nu TechniekTalent.nu is een samenwerkingsverband van acht technische sectoren met één doel: meer instroom

Nadere informatie

Xcellent. in performance ontwikkeling van mens en organisatie

Xcellent. in performance ontwikkeling van mens en organisatie Xcellent in performance ontwikkeling van mens en organisatie Xpertise Xpert Xact Xcellent + Xpertise Een geslaagd opleidingstraject begint met kennis. Onze kennis, maar ook die van u. P3transfer heeft

Nadere informatie

Lezersonderzoek Opleidingsnieuws Schilderen en Onderhoud

Lezersonderzoek Opleidingsnieuws Schilderen en Onderhoud Lezersonderzoek Opleidingsnieuws Schilderen en Onderhoud Datum: Augustus 2011 Auteur: Theo Mos OOE2011.0424- lezersonderzoek SenO TMO/PPH OOE2011.0424- lezersonderzoek SenO TMO/PPH/ def bladzijde 2 datum:

Nadere informatie

Navigatie techniekpact

Navigatie techniekpact Navigatie techniekpact Beleidsthema s en - doelen Beleid in cijfers Beleidsinstrumentarium EZ 1 Versie oktober 2015 Beleidsthema s en doelen techniekpact Zorgen voor voldoende gekwalificeerde technici

Nadere informatie

PROFIEL. Lid Raad van Toezicht profiel Onderwijs. Stichting Regio College Zaanstreek - Waterland

PROFIEL. Lid Raad van Toezicht profiel Onderwijs. Stichting Regio College Zaanstreek - Waterland PROFIEL Lid Raad van Toezicht profiel Onderwijs Stichting Regio College Zaanstreek - Waterland PublicSpirit drs. Marylin E.A. Demers Senior consultant Amersfoort, november 2015 Organisatie & context Het

Nadere informatie

Uw kind gaat naar het mbo HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND

Uw kind gaat naar het mbo HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND HORIZONCOLLEGE.NL ALKMAAR HEERHUGOWAARD HOORN PURMEREND Uw kind gaat naar het mbo Inhoud 1 Uw kind gaat naar het mbo p3 - De overstap naar het mbo 2 Een beroep leren op het Horizon College p4 - Uw kind

Nadere informatie

Schilderen en Onderhoud. Afbouw. Reclame, Presentatie en Communicatie. Schoonmaak en Glazenwassen

Schilderen en Onderhoud. Afbouw. Reclame, Presentatie en Communicatie. Schoonmaak en Glazenwassen Schilderen en Onderhoud Afbouw Reclame, Presentatie en Communicatie Schoonmaak en Glazenwassen Jaarverslag 2011 2011 gaat de geschiedenis in als een moeilijk jaar. Met name de sectoren Schilderen en Onderhoud

Nadere informatie

Nieuwe. Handleiding Versie 2012

Nieuwe. Handleiding Versie 2012 Nieuwe Handleiding Versie 2012 Inhoud Inleiding... 3 1. De Nieuwe Praktijkwijzer... 4 2. Doel van de Nieuwe Praktijkwijzer... 5 3. Uitgangspunten voor de (Nieuwe) Praktijkwijzer... 5 4. Instrumenten van

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Mede namens de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit;

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Mede namens de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit; Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10 oktober 2006, nr. BVE/IenI/2006/33530, houdende regels voor het verstrekken van een aanvullende vergoeding voor het werven van

Nadere informatie

Sectorplan Vlees sector

Sectorplan Vlees sector Sectorplan Vlees sector Het indienen van de aanvraag voor het Sectorplan Maart 2014 SOL brengt mensen T +31 (0)318 en middelen 648 750 beweging Horaplantsoen 18 6717 LT Ede Postbus 601 6710 BP Ede Inhoud

Nadere informatie

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen Projectplan Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen [Naam organisatie] vindt het belangrijk om alert te zijn op

Nadere informatie

Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten. Tweede meting werkgevers en werknemers

Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten. Tweede meting werkgevers en werknemers Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten Tweede meting werkgevers en werknemers 2 Inleiding In deze brochure vindt u de belangrijkste resultaten van de benchmark Opleiden en Ontwikkelen. De benchmark

Nadere informatie

Boris-Stappenplan. N.A.W. gegevens. Gegevens leerling. Gegevens school. Boris-leerlingnummer: Voornaam, achternaam: Adres: Telefoon: Email: Hulpvraag:

Boris-Stappenplan. N.A.W. gegevens. Gegevens leerling. Gegevens school. Boris-leerlingnummer: Voornaam, achternaam: Adres: Telefoon: Email: Hulpvraag: Boris-Stappenplan N.A.W. gegevens Gegevens leerling Boris-leerlingnummer: Voornaam, achternaam: Adres: Telefoon: Email: Hulpvraag: Bijzonderheden: Gegevens school Naam school: Adres school: Telefoon school:

Nadere informatie

Beroeps Praktijk Vormingsplan

Beroeps Praktijk Vormingsplan Beroeps Praktijk Vormingsplan Hoofdstuk en artikelindeling 1. Algemene informatie 1.1 Inleiding 1.2 Doelgroep 1.3 Profiel erkende gastouder als leerbedrijf 1.4 Profiel bemiddelingsmedewerker 1.5 Profiel

Nadere informatie