5.2. LEERONDERSTEUNING. Productidentificatie. Type product: Methodiekontwikkeling Open Leercentrum (OLC) voor de OKOT-trajecten.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "5.2. LEERONDERSTEUNING. Productidentificatie. Type product: Methodiekontwikkeling Open Leercentrum (OLC) voor de OKOT-trajecten."

Transcriptie

1 5.2. LEERONDERSTEUNING Productidentificatie Type product: Methodiekontwikkeling Open Leercentrum (OLC) voor de OKOT-trajecten Gebruikers: Centra voor Basiseducatie Competentiecentra VDAB Centra voor Volwassenenonderwijs Consortia Volwassenenonderwijs Doelstelling: De methodiek van het Open Leercentrum wordt vertaald naar een nieuwe doelgroep, namelijk laaggeschoolde werkzoekenden die bij VDAB een diplomagerichte tweedekansleerweg volgen, en naar een nieuwe context, namelijk een VDAB-competentiecentrum waarin ook andere potentiële doelgroepen gebaat kunnen zijn met een OLC. De OLC-begeleider moet de cursist aanmoedigen om het leren stapsgewijs steeds meer zelf in handen te nemen. Elke activiteit wordt behandeld in vier fases: oriënteren, plannen, uitvoeren en evalueren. De OLC-begeleider ziet er op toe dat alle fasen voldoende doorlopen worden. Er bestaat momenteel geen uitgewerkte methodiek voor laaggeschoolde werkzoekenden die bij VDAB een tweedekansleertraject volgen, dat leidt tot een diploma secundair onderwijs. Het project voorziet in de ontwikkeling van een aangepaste methodiek voor deze doelgroep, rekening houdende met het nieuwe opleidingsprofiel van Aanvullende Algemene Vorming. 1

2 Inhoudstafel Opzet en context Concept van de leerondersteuning De methodiek van het Open Leercentrum Opzet van het G-coachconcept De leerondersteuning in de praktijk Inhoud Attitudes en sleutelcompetenties Ontwikkeling van lesmateriaal Duurtijd Werkwijze In groep of individueel Opvolging en overlegmomenten Conclusies en globale evaluatie Verloop van het project Bevindingen De samenwerking Aandachtspunten voor de studiebegeleider Kritische succesfactoren 2

3 Opzet en context Voor de meeste TKO-cursisten is het niet eenvoudig om (terug) de stap naar onderwijs en leren te maken. Dit heeft onder andere te maken met negatieve schoolervaringen en een gebrek aan zelfvertrouwen, waardoor bepaalde vaardigheden niet of weinig gebruikt of geoefend worden. Leren vraagt van deze cursisten dan ook een grote inspanning. Leren is ook een complex gegeven waarbij zowel sociale, culturele, economische als individuele omstandigheden een rol spelen en een invloed hebben op elkaar. Vanuit de ervaring van het Centrum voor Basiseducatie (CBE) in het begeleiden van onder andere modules leren leren voor kortgeschoolde volwassenen werd snel duidelijk in de beginperiode van Leren Werkt! dat hier de nodige knowhow aanwezig is om extra ondersteuning te bieden aan de cursussen AAV (Aanvullende Algemene Vorming). In de modules leren leren uit het modulaire aanbod van Basiseducatie wordt er immers ook gewerkt aan basiscompetenties zoals het verhogen van zelfredzaamheid en zelfvertrouwen. Daarnaast worden de cursisten begeleid vanuit hun reële mogelijkheden naar een maximaal leerresultaat en het bevorderen van het leerplezier. De leerondersteuning wordt in de OKOT-trajecten in het VDAB-competentiecentrum geïntegreerd aangeboden. Dit wil zeggen dat de uren een onderdeel zijn van het lessenrooster waarin ook de beroepsopleiding en de lessen AAV een plaats hebben. De uren zijn verplicht te volgen. De begeleider van de leerondersteuning kan wel, in overleg met de VDAB-klantenconsulent, beslissen om een vrijstelling te geven op basis van voldoende competenties om de cursussen uit de opleiding TKO zelfstandig te studeren. In de beginperiode van Leren Werkt! was het zoeken om zowel organisatorisch als inhoudelijk de juiste weg te vinden. De inhoud van de TKO-opleiding situeert zich immers op niveau van de 3 e graad secundair onderwijs, terwijl het Centrum voor Basiseducatie werkt aan doelen op niveau van de 1 e graad secundair onderwijs. De basisvaardigheden waaraan tijdens de leerondersteuning wordt gewerkt, moeten immers binnen het doelenkader van de basiseducatie passen zoals bepaald in het decreet. Ook de samenwerking en de communicatie tussen de verschillende betrokken partners maakten dat er in het begin werd ingezet op het vinden van de juiste methodiek om leerondersteuning zowel inhoudelijk als organisatorisch te kunnen realiseren. In het eerste projectjaar kregen de cursisten in het competentiecentrum van Heverlee drie uur leerondersteuning. Vanaf februari 2013 werd dit vermeerderd naar zes uur. In de voormiddag kregen de cursisten groepsbegeleiding. In de namiddag werd individueel gewerkt: tijdens de uren van de beroepsmodules konden cursisten indien gewenst aan specifieke leervragen werken. Echter, op die manier ontstond een achterstand in de beroepsopleiding. Na de fase van het ESF-project werd enkel nog gewerkt met groepen en niet meer met individuele begeleiding. 3

4 Concept van de leerondersteuning Bij de opzet van het project ging CBE ervan uit dat het concept van een Open Leercentrum (OLC) kon ingezet worden in de leerondersteuning voor een TKO-traject. Daarnaast werd in de beginperiode van het project ook het concept van de G-coach toegepast in de setting van de leerondersteuning voor AAV. Hierna geven we aan wat beide concepten inhouden. De methodiek van het Open Leercentrum In een OLC komen verschillende functies aan bod: Het OLC als leercentrum: het OLC werkt parallel aan de cursussen AAV en is bedoeld als ondersteuning van het leerproces aldaar. De activiteiten die cursisten in het OLC doen, vloeien voort uit de gevolgde cursus. Cursisten oefenen extra op vaardigheden die nodig zijn om in de opleiding AAV beter te kunnen functioneren of om de opleiding met succes te beëindigen. Dit kan gaan over leervaardigheden, informatie verwerkende vaardigheden, studieplanning, het maken van verslagen, het nemen van notities, enz. Het OLC kan slechts in beperkte mate als leerplaats functioneren, en dit enkel en alleen als er een duidelijke afgrenzing is van mogelijke inhouden en cursistenprofielen. Het OLC als informatiecentrum: in deze functie zal het OLC de toegang tot allerlei informatiekanalen vergemakkelijken voor de doelgroep van AAV. Dit in het kader van het maken van taken en opdrachten. Hier zal ook de nodige ondersteuning geboden worden aan de informatieverwerkende vaardigheden die nodig zijn om taken en opdrachten te maken. Het leerproces structureren: de OLC-begeleider structureert het leerproces van de cursist en volgt dit op. De opvolging gebeurt in overleg met de lesgevers AAV. Didactiek: de aangeboden didactiek vertrekt vanuit de algemene didactische principes van het centrum. Bovendien zullen specifieke aandachtspunten uit de verschillende leerdomeinen de didactiek beïnvloeden. Het leren in een Open Leercentrum in functie van AAV vereist daarnaast enkele bijzondere aandachtspunten die in dit project verder onderzocht werden. Zelfstandig leren bevorderen: naast het inhoudelijk werken wordt in het OLC veel aandacht besteed aan zelfstandig leren. Om het zelfstandig leren te stimuleren, past de OLC-begeleider de didactiek van de afnemende sturing (het opleiden en begeleiden van cursisten naar meer zelfstandigheid) en de 4-fasen methodiek (Fase 1 - Concreet ervaren, fase 2 - Waarnemen en overdenken (reflecteren), fase 3 - Abstracte begripsvorming, fase 4 - Actief experimenteren) toe. In de ondersteuning naar zelfstandig Leren Werkt! het OLC in het verlengde van de groepslessen, waar het bereiken van een grotere zelfstandigheid voorop staat. Materiaalontwikkeling: in een OLC staat de cursist centraal. De inhoud, methodiek en organisatie sluiten zoveel mogelijk aan bij de individuele leerwensen en behoeften van de cursist. De OLC-begeleider maakt de bedoeling van elke activiteit duidelijk in functie van zijn leerdoel(en). In het beste geval brengt de cursist zelf de bedoeling van zijn bezoek aan het Open Leercentrum over aan de OLC-begeleider. De OLC-begeleider observeert de betrokkenheid van de cursist op zijn activiteit en past eventueel het aanbod aan. Om zo adequaat mogelijk te werken, moet er veel aandacht gaan naar het ontwikkelen van materialen. 4

5 Opzet van het G-coachconcept Het rapport De G-coach. Geïntegreerde geletterdheidtraining in beroepsopleidingen stelt deze geïntegreerde geletterdheidstrajecten voor als leertrajecten waarbij cursisten het leren van een bepaald beroep of het deelnemen aan een welbepaald opleidingstraject koppelen aan het verwerven van basiscompetenties (taal, wiskunde en ICT) die voor dat bepaald beroep of voor deelname aan een welbepaalde opleiding noodzakelijk zijn. Het leren is hier in eerste instantie gericht op een (duurzame) inpassing in het arbeidsproces en/of het behalen van een beroepskwalificatie en doorstroming naar hogere functieniveaus. In de context van een job betekent geletterdheid : werken aan de vaardigheden die nodig zijn om goed te functioneren binnen het bedrijf. De werknemer moet bijvoorbeeld vlot kunnen uitrekenen hoeveel materiaal hij/zij nodig heeft om een bepaalde constructie te maken. De werknemer die individueel en op maat begeleid wordt in het verwerven van de geletterdheidsvaardigheden die hij nodig heeft voor zijn job : kan efficiënter geholpen worden bij de specifieke taken die hij moet uitvoeren. kan tijdens de begeleiding op eigen tempo aan individuele noden werken. wordt zoveel mogelijk beschikbaar gesteld voor zijn werkopdracht. De opleidingstijd per werknemer wordt zo kort mogelijk gehouden. Het einddoel is dus niet enkel geletterdheid, taal en gecijferdheid op zich, maar eveneens maximale deelname aan de arbeidsmarkt. Ook optimaal participeren aan de veranderende wereld rondom ons, is een doel waaraan specifiek gewerkt wordt. Het leren van vaardigheden wordt tevens gekoppeld aan motivatie en zelfstandigheid. De G-coach werkt nauw samen met de opleidingsinstructeur. Zo kan hetgeen er moet geleerd worden aan kennis en vaardigheden gelijktijdig en inhoudelijk afgestemd worden op het opleidingsaanbod van CBE. Er is veel aandacht voor overleg met de instructeurs. De lestijden vallen ook samen en er wordt les gegeven in eenzelfde lokaal. Zowel VDAB als CBE hebben dezelfde doelstellingen voor ogen en volgen cursisten gezamenlijk op De leerondersteuning in de praktijk Inhoud De begeleider van de leerondersteuning leert de cursisten belangrijke kennis en vaardigheden aan zodat ze taken en examens gestructureerd leren voorbereiden en afwerken. Tijdens het leertraject kunnen namelijk leerproblemen opduiken die het slagen in de weg kunnen staan: organiseren, plannen wanneer examens eraan komen leertempo theoretisch zwakke achtergrond motivatie/attitude leren samenwerken concentratie/afwerken van opdrachten faalangst 5

6 Het aanpakken van leerproblemen lukt op drie voorwaarden. Ten eerste als er voldoende tijd voorzien is per cursist in de leerondersteuning. Een tweede voorwaarde is dat er samengewerkt wordt met de verschillende partners. Ten derde moet er sprake zijn van een open overleghouding. Afhankelijk van de specifieke problemen moet een dialoog ontstaan tussen de TKO-leerkrachten, VDAB-instructeurs en studiebegeleider. Cursisten werken tijdens de leerondersteuning aan hun taken, kunnen voor groepswerk samenzitten en overleggen, kunnen achterstand voor bepaalde vakken bijwerken door extra uitleg aan de medecursisten/studiebegeleider/opleidingsinstructeur te vragen, enz. Cursisten die willen studeren, zonderen zich af van de groep. Het is dan ook aangewezen om een aparte volledig stille ruimte te voorzien voor studerende cursisten. Tijdens de uren van de leerondersteuning is het ook zinvol dat de cursisten tijd krijgen om stoom af te blazen over hun opleiding en moeilijkheden. Cursisten vragen individueel vaak psychologische steun tijdens de examenperiode of als het iets minder gaat. Deze steun krijgen de cursisten van de studiebegeleider en/of hun medecursisten. Dit is belangrijk: de cursist voelt zich gehoord (individueel/in zijn klasgroep) en kan energie halen in het houden van informele gesprekjes om er terug tegen aan te gaan. Nadien kan de cursist een haalbare taak vooropstellen die binnen de tijd van de leerondersteuning kan afgewerkt worden. In het ideale geval werkt de cursist bepaalde stappen van een opdracht af en krijgt hij het gevoel vooruitgang te hebben geboekt. In eerste instantie was het opzet om in de voormiddag in groep te werken en in de namiddag individueel. Cursisten met specifieke leervragen konden in de namiddag de uren van de beroepsopleiding gebruiken om aan die leervragen te werken. Na enkele maanden bleek echter dat dit niet de beste optie was. De cursisten creëerden namelijk een achterstand in de beroepsopleiding. Voor de cursisten uit de opleiding administratie en ICT was die achterstand het meest merkbaar. In het tweede jaar van het project ging de leerondersteuning niet door op het moment van de beroepsopleiding en konden cursisten niet zomaar binnen en buiten lopen wanneer ze nood hadden aan begeleiding. De ondersteuning die geboden werd in het tweede jaar was voornamelijk gericht op de AAV vakken en vormde een volwaardig onderdeel van de opleiding. Het is dan ook belangrijk dat de leerondersteuning geïntegreerd wordt aangeboden in de opleiding TKO. Op vraag van de cursisten wordt er door de leerondersteuner ook ingegaan op vakspecifieke vragen. Maar dit is zeker niet evident. De leerondersteuner kent niet zomaar de inhoud van bijvoorbeeld een cursus boekhouden, excel of elektriciteit. De begeleider kan wel samen met de cursisten uitzoeken hoe het in elkaar zit en een leerondersteuner zijn. Iemand die het leren faciliteert en niet iemand die hen de cursus uitlegt en meegeeft. 6

7 Attitudes en sleutelcompetenties In elke les Leerondersteuning wordt voldoende aandacht besteed aan attitudes en sleutelcompetenties met de bedoeling deze over te dragen naar de opleidingsvloer en later eventueel de werkvloer: Ordelijk, gestructureerd, zorgvuldig en nauwkeurig afwerken van een opdracht Doorzetten, ook als een opdracht moeilijk is Communicatie, durven vragen stellen, beleefdheid Respect voor materiaal (pc s), medecursisten, leerkrachten en instructeurs Samenwerken (hoe kan je leren om in groep te werken?) Eigen leerproces en vorderingen beoordelen (planning) Zelfstandig werken (verantwoordelijkheid voor eigen leren) Op tijd zijn Aangezien de studiebegeleider uit CBE Open School komt, is het makkelijker om een vertrouwensband op te bouwen met de cursisten en van daaruit hen te coachen in attitudes en sleutelcompetenties. Cursisten botsen op communicatieproblemen, sociale moeilijkheden, enz. tijdens de beroepsopleiding of tijdens AAV. De studiebegeleider kan in de tijd van de leerondersteuning hierop ingaan en heeft de mogelijkheid om rustig met de cursisten in gesprek te gaan en hen een constructieve oplossing te bieden. Hierdoor voelen de cursisten zich gehoord en ondersteund in moeilijke situaties. Als studiebegeleider heb je niet dezelfde functie als leerkracht TKO en moet je de cursisten niet evalueren. De studiebegeleider ondersteunt de cursist door te luisteren, samen na te denken en moeilijkheden in een bepaalde cursus te overlopen. De studiebegeleider moedigt de cursist aan en wil een veilige leeromgeving creëren zodat de cursist zijn studiemoeilijkheden erkent en er aan kan werken. Dit kan door een vlot contact, een kordate aanpak en oprechte interesse van de begeleider naar de problemen van de cursist toe. De studiebegeleider kan, in overleg met de desbetreffende leerkrachten/instructeurs, de cursist ondersteunen en begeleiden waar mogelijk bij specifieke leermoeilijkheden. Ontwikkeling van lesmateriaal Omdat de leerondersteuning voornamelijk op AAV gericht is, is het belangrijk om het lesmateriaal hiervan te gebruiken tijdens de studiebegeleiding. De inhoud van de cursussen AAV wordt gebruikt om de vaardigheden van leren leren aan te brengen. Dit cursusmateriaal wordt telkens opgevraagd bij TKO lesgevers. Voor onderwerpen als een planning maken, studiehouding, studietips, opdrachten verwerken, samenvatting maken, enzovoort wordt bestaand materiaal aangepast en nieuw materiaal ontwikkeld op basis van bestaande methodieken. Duurtijd Cursisten volgen éénmaal per week gedurende het éénjarige opleidingstraject de studiebegeleiding. Dit kan variëren van 1u45min tot een blok van 3 uur, afhankelijk van de beschikbare tijd in het uurrooster. Deze tijd is geïntegreerd in de opleiding TKO. Doordat de leerondersteuning integraal deel uitmaakt van de opleiding kan dit de belasting van studiewerktijd verlichten. De cursisten moeten namelijk niet alle taken alleen thuis afwerken en kunnen rekenen op de nodige begeleiding. 7

8 Werkwijze De leerondersteuning is op een regelmatig, vast tijdstip gepland. Tijdens deze uren moet er gewerkt worden aan taken, opdrachten of het instuderen van leerstof. Hierdoor kunnen de cursisten leren hun eigen werktempo aan te passen naargelang de verwachtingen van het opleidingscentrum in het afwerken van taken tegen een deadline. Het trainen van deze flexibiliteit is een goede voorbereiding op de eisen van een latere toekomstige werkgever. De lesgever leerondersteuning coacht hen in het samenwerken, taakverdeling, overleg. Als het over vakspecifieke materie gaat, krijgen de cursisten tijdens de studiebegeleiding de kans om de leerstof aan elkaar uit te leggen. Ook voor cursisten die afwezig waren tijdens de vakken AAV, biedt studiebegeleiding de kans om achterstand in leerstof bij te werken. Sommige cursisten studeren liever zelfstandig en op eigen tempo en ervaren de verplichting tot studiebegeleiding als contraproductief. Ze geven aan dat ze veel beter thuis kunnen werken op een tijdstip naar keuze (vaak s avonds/ s nachts). Maar vaak zijn deze cursisten zich niet bewust van hun mogelijke werkpunten en kan de studiebegeleider minder goed inschatten welke vooruitgang de cursist boekt. Het verplicht maken van de studiebegeleiding kan dus heel wat voordelen bieden voor de cursist. In groep of individueel In grote groep Voordelen: algemene vaardigheden bijbrengen naargelang deadlines en doelstellingen van de leerinhoud (studieplanning, organisatie, samenwerkingsvormen, powerpointpresentatie maken, algemene schoolinfo zoals , voordelen agenda, enz.) Nadelen: omwille van de heterogeniteit van de doelgroep is het niet evident om thema s aan te brengen die zinvol zijn voor iedere cursist. Bij aanvang van de opleiding werd vastgesteld dat vaak dezelfde basisvaardigheden bij meerdere cursisten ontbreken. Daarom werd in de beginfase regelmatig in (een deel van de) groep lesgegeven. Dit geeft voor een aantal cursisten een zekere veiligheid. Ze voelen zich minder geviseerd als zwakke cursist in een groep en kunnen op die manier als het ware acclimatiseren. Cursisten hadden bij de start van de opleiding soms geen overzicht over alle vakken en cursussen. Het was één stapel papieren. Als eerste opdracht werd samen naar een structuur gezocht en werd het cursusmateriaal geordend in een ringmap. Daarna ging de begeleider met de cursisten aan de slag om een planning maken. Uitstelgedrag werd aangepakt. Dit leverde voor heel wat cursisten resultaat op. Voor sommigen bleef dit moeilijk. Die opdracht is maar voor binnen 2 weken, ik heb nu niets te doen. Waarna ze vaak nog andere opdrachten kregen die voor dezelfde deadline af moesten zijn waardoor ze in tijdsnood kwamen. Voor de examenperiode bracht de studiebegeleider aan hoe de cursist kon plannen en organiseren en efficiënte studietechnieken toepassen op basis van de leerinhoud en de doelstellingen van de les. Theorie over het verwerven van studievaardigheden kan best zo kort mogelijk gehouden worden en idealiter aan het begin van de les. Nadien kunnen de cursisten aan de slag met hun eigen opdrachten en kunnen de theoretisch aspecten die de lesgever voordien 8

9 aanbracht hierop toegepast worden (bijvoorbeeld aan de hand van werkbladen die ze op het einde van de les moeten afgeven). Op het einde van de les kan de studiebegeleider hier terug naar refereren tijdens een gemeenschappelijk afsluitmoment van de les. In kleine groepjes Voordelen: Stimuleren van overleg en onderlinge dialoog Ontwikkeling van vaardigheden en kwaliteiten van elke cursist Zwakkere cursisten voelen zich in kleinere groepjes veiliger om uitleg te vragen Sterkere cursisten kunnen op hun manier zwakkere cursisten de theorie/praktijk uitleggen Nadelen: Niet elke cursist werkt graag in groep. Het werken aan een opdracht in kleine groepjes stimuleert de cursisten tot overleg en dialoog en tot luisteren naar elkaar. Een houding van wederzijds respect is een noodzakelijke attitude met het oog op een job. Het geeft sterkere cursisten soms de gelegenheid de leiding te nemen en uitleg te geven aan de zwakkere cursisten. Ze leren duidelijk en gestructureerd verwoorden. Voor sommige zwakke cursisten is het drempelverlagend om in een kleine groep uitleg te vragen. Individueel Voordelen: Leerondersteuning op maat van de cursist Zelfstandigheid en verantwoordelijkheid stimuleren Meer ruimte voor het motiveren van elke cursist Meer ruimte voor het luisteren naar de noden van de cursist Nadelen: Cursisten moeten zelfstandig werken zonder elkaar af te leiden Cursisten kunnen gestoord worden door het overleg van andere cursisten bij het uitwerken van groepswerk Meestal wordt er gewerkt met individuele begeleiding, omdat sommige cursisten extra specifieke leerondersteuning nodig hebben. Hierbij is het belangrijk om het leerdoel voor ogen te houden. Het gaat niet enkel om de inhoud maar de cursist moet ook verbanden kunnen leggen tussen bepaalde lesonderdelen, structuren kunnen herkennen en toepassen, algemene principes kunnen hanteren, enz. 9

10 Enkele voorbeelden uit de praktijk: Het instuderen van woordenschat (doel: verbanden leggen/structuren toepassen, woordenschat gebruiken in dialogen, enz.) Ordenen van notities (doel: overzicht, organisatie en juiste houding t.o.v. lesmateriaal) Een collage maken in Word (doel: correcte toepassing van ICT-kennis, verbanden leggen tussen de leerinhoud en eigen inbreng) Een powerpointpresentatie maken (bv presentatietechnieken bij PP: korte zinnen maken) Afhankelijk van de samenstelling van de groep kunnen deze vaardigheden ook in (kleinere) groep(jes) ingeoefend worden. Als de begeleider één-op één werkt met een cursist in een klasgroep wordt er verwacht dat de andere cursisten zelfstandig werken en elkaar niet laten afleiden. Dit is niet vanzelfsprekend voor deze doelgroep. Bij het maken van een groepswerk, overleggen de cursisten bijvoorbeeld met elkaar, maar kunnen de cursisten die willen studeren zich minder concentreren door het praten van anderen. Voor de cursisten die willen studeren is een aparte studieruimte (eventueel zonder pc s) dan ook ideaal. Vooraleer de cursist zich afzondert in een aparte ruimte kan de studiebegeleider er op toezien of zijn studiemethode efficiënt is en kan er hierin bijgestuurd worden. Vervolgens kan de cursist studeren op eigen tempo en kan de studiebegeleider regelmatig van lokaal wisselen om na te gaan of de studiemethode van de cursist nog voldoende productief is. Opvolging en overlegmomenten Circa om de zes weken wordt een TKO-klassenraad georganiseerd om de vorderingen van de cursisten in kaart te brengen. Leden van de klassenraad zijn: de coördinator vanuit L4-Volwassenenonderwijs, klantenconsulenten en instructeurs VDAB, lesgevers TKO, coördinatrice TKO, de stafmedewerker projecten CBE en de educatief medewerker CBE. Tijdens de klassenraad worden problemen met cursisten besproken: dit levert vaak nuttige informatie op voor de educatief medewerker van CBE om mee aan de slag te gaan tijdens de leerondersteuning. Vakleerkrachten geven concrete informatie over individuele cursisten. Tijdens de klassenraden kan deze achtergrondinformatie van pas komen. Bij heterogene groepen is het wel niet vanzelfsprekend om specifieke moeilijkheden bij cursisten in groep te bespreken. In de wandelgangen komt het een enkele keer voor dat moeilijkheden kort worden besproken over cursisten. Later tijdens een gesprek kan op de problematiek dieper op ingegaan worden. Bij specifieke (leer)problemen is het ook aangewezen om in overleg met alle onderwijsverstrekkers TKO-cursisten te kunnen doorverwijzen naar specifieke diensten (CLB, CAW, sollicitatiecoach VDAB,enz.). In functie van de leerondersteuning is ook extra inhoudelijk overleg nodig om de bedoeling van AAV af te stemmen op de praktijkuitvoering van opdrachten. Hierbij is het zeer nuttig zijn om leerplannen van TKO en VDAB te bespreken. Dit zou kunnen tijdens een klassenraad of een specifiek overlegmoment dat hiervoor wordt georganiseerd. Ook een doe-dag voor leerkrachten TKO, VDAB-instructeurs en studiebegeleiders van het CBE Open School kan een leermoment voor de lesgevers zijn om een gemeenschappelijke visie te vormen wat betreft attitudes van en naar cursisten toe. 10

11 Conclusies en globale evaluatie Verloop van het project Leerondersteuning kon bij het begin van het project Leren Werkt! snel starten, omdat CBE Open School al gekend was binnen VDAB door o.a. de wiskundewerkplaats, een vorig project leerondersteuning, G-coach, enz. De communicatie tussen lesgevers TKO en de studiebegeleider van Leerondersteuning verliep het eerste jaar van dit project Leren Werkt! echter eerder moeizaam. Doordat de lesgevers TKO niet aanwezig waren buiten hun lessen in het competentiecentrum verliep de meeste communicatie via mail. Hierdoor zat er vaak vertraging tussen het melden van een probleem en de effectieve aanpak. In een latere fase van het project liep de communicatie veel vlotter omdat de betrokken lesgevers elkaar beter kenden en wisten wat ze van elkaar konden verwachten. Bevindingen Indien de studiebegeleiding de cursisten alle nodige vaardigheden moet bijbrengen om het opleidingstraject tot een goed einde te brengen, is de voorziene tijd voor leerondersteuning (eerder) te beperkt. Echter, een TKO-traject vereist een voltijds uurrooster waarin de uren verdeeld worden tussen AAV (780 lestijden) en beroepsmodules. Drie uur leerondersteuning is het maximum aantal uren dat kan ingezet worden in het uurrooster. Het inzetten van leerondersteuning tijdens een TKO-opleiding kan zonder meer als succesvol omschreven worden. Voor verschillende cursisten is 'terug gaan studeren' niet evident: ondertussen zitten vele van hen in een gezinssituatie waardoor een goede studieplanning noodzakelijk is, moeten ze bepaalde studievaardigheden terug onder de knie krijgen, enzovoort. Cursisten ondervinden dikwijls leermoeilijkheden voor theoretische vakken omdat het voor hen moeilijk is om grote hoeveelheden leerstof te verwerken. Bij onderwerpen die voor hen te abstract zijn, haken ze gemakkelijker af. De steun en ondersteuning van een leerkracht van CBE is dan een welgekome hulp. Cijfers in hoeverre leerondersteuning de slaagcijfers beïnvloeden zijn er om evidente redenen niet, maar de ervaring van instructeurs en leerkrachten leert ons dat het zijn effect niet mist. Ook uit evaluatiegesprekken met cursisten komt duidelijk de meerwaarde ervan naar boven. De samenwerking Instructeurs van VDAB zijn gewoon om problemen in verband met rekenvaardigheden door te geven aan de lesgevers uit de rekenwerkplaats. Vaak kwam via de lesgevers van de rekenwerkplaats een vraag naar extra ondersteuning op vlak van wiskunde tot in de leerondersteuning. Langsgaan bij instructeurs en rechtstreeks de vraag stellen hoe het gaat met de cursisten en waar de problemen zich situeren blijkt een effectieve aanpak die resultaat oplevert. Een goede samenwerking en afstemming met TKO-leerkrachten vraagt tijd. Dit is vooral te wijten aan het ontbreken van persoonlijk contact buiten de klassenraden. De leerkrachten die regelmatig met de studiebegeleider van de leerondersteuning in contact 11

12 komen doordat ze in het competentiecentrum aanwezig zijn op het moment van de leerondersteuning geven ook meer informatie door. De informele gesprekken leveren vaak werkpunten op voor cursisten. Het is spijtig dat leerkrachten TKO weinig aanwezig zijn in het competentiecentrum buiten hun lesuren. Hierdoor zijn de persoonlijke contacten vaak beperkt tot voor en na de klassenraad. Bij de klassenraad werd er besloten dat de studiebegeleider opgenomen wordt in de Dokeos-site, het online platform waar men cursussen en planningen kan raadplegen. Er werden ook overlegmomenten georganiseerd buiten de klassenraad om, om op de hoogte te zijn van de concrete lesinhouden en zo de leerondersteuning te kunnen afstemmen. Ook het grote aantal personeelsleden en de regelmatige personeelswissels bij VDAB maken het moeilijk om direct bij de juiste persoon terecht te komen. Samenwerken met drie partners is niet evident. L4 is hierin de coördinerende factor en stuurt dit proces. Wanneer een cursist dreigt te verzwakken, kan een goede samenwerking tussen de verschillende organisaties een geschikt vangnetwerk zijn om hier meteen op in te spelen. Daarvoor is het nuttig dat VDAB, TKO en het CBE regelmatig een overlegmoment inplannen. Aandachtspunten voor de studiebegeleider De studiebegeleider moet verschillende competenties hebben: Cursisten kunnen motiveren Een goede lesgever zijn Vaktechnische kennis hebben van de opleiding Diplomatisch zijn, zowel tegenover cursisten als naar instructeurs, lesgevers Voldoende basiskennis hebben van ICT Kunnen overleggen en onderhandelen Oorzaken van leerproblemen kunnen detecteren Inzicht hebben in leerstrategieën en leerstijlen Grote flexibiliteit Enthousiast zijn en blijven in alle omstandigheden Steeds kunnen uitgaan van de mogelijkheden van cursisten en niet van hun Beperkingen Op de hoogte zijn van de verwachte algemene en didactische competenties van de beroepsopleiding van de cursist Bij groepswerkjes is het nuttig om de cursisten de nodige basiscompetenties van zelfstandig leren bij te brengen. Hierdoor leert de cursist bijvoorbeeld zelf beslissen hoe het best een taakopdracht op een rechtvaardige manier onderling kan verdeeld worden. Het verwerven van deze competenties is niet vanzelfsprekend voor de cursist en de studiebegeleiding is een ideaal moment om hieraan te werken. Bij het verdelen van groepsopdrachten in AAV-cursussen is het ideaal als de studiebegeleider op de hoogte wordt gebracht van: welke cursisten met elkaar samenwerken, wat de doelstellingen zijn van deze opdracht (inhoud, lay-out, presentatie voor de klas, verloop samenwerking, ), of er al een taakverdeling is of niet, enz. 12

13 De studiebegeleider kan, in samenspraak met de VDAB-instructeur/TKO-leerkracht een stappenplan voor de cursist aanreiken. Dit stappenplan kan een hulpmiddel zijn voor de cursist om te weten hoe de verschillende stappen van de opdracht evolueren, wat de aandachtspunten zijn, hoe ze hier op kunnen inspelen en hoe de cursisten met elkaar hierover moeten communiceren. Elk lid van het groepje bewaakt de stappen en is verantwoordelijk voor zijn/haar gedeelte. De studiebegeleider moet dan ook het verloop van deze opdracht wekelijks opvolgen, vaststellen welke competenties bij elk groepje ontbreken en geschikte werkvormen aanbieden om deze competenties te verbeteren zodat de opdracht tot een goed einde kan gebracht worden Kritische succesfactoren De samenwerking tussen de partners van het project Leren werkt! moet structureel verankerd zijn. Het project moet gedragen worden door alle betrokken medewerkers. Ze moeten allen achter de visie van de leerondersteuning staan. De leerondersteuning moet volwaardig deel uitmaken van de opleiding. Je werkt als team vanuit verschillende invalshoeken met het doel een cursist de nodige vaardigheden bij te brengen. Daarom is het belangrijk dat de studiebegeleider betrokken wordt bij de evaluatie van een cursist tijdens de klassenraad. De studiebegeleider krijgt in dit overleg vaak meer informatie over de cursist en dit specifiek over zijn functioneren in de opleiding. Juist doordat de studiebegeleider vanuit een andere organisatie werkt, kan er in leerondersteuning objectief en zonder vooroordelen extra aandacht gaan naar die bijkomende problemen. Immers de lesgever van de leerondersteuning is geen evaluator. Zulke waardevolle informatie kunnen delen, vraagt openheid en wederzijds vertrouwen tussen de partners. Dit komt alleen de cursist ten goede en kan helpen om de opleiding succesvol af te ronden. Instructeurs, lesgevers en studiebegeleider werken complementair, met het oog op het welslagen van de opleiding. Dit is vaak een evenwichtsoefening. De typisch vakgebonden vragen zijn eigen aan een instructeur. Samen met de cursisten kan de leerondersteuner zoeken hoe dit kan gestudeerd worden. Moeilijke punten, niet begrepen onderdelen van de cursus of zaken die de cursist niet durft vragen kan samen met de leerondersteuner aangepakt worden en als nodig kan de cursist ondersteunt worden in de juiste aanpak om toch de gepaste antwoorden te krijgen op leervragen. Dit vergroot weer de slaagkansen van de cursist. De samenwerking en wisselwerking tussen de verschillende lesgevers van Leren werkt! is cruciaal voor het slagen van het project. Zo is het bijvoorbeeld makkelijk dat de studiebegeleider op de hoogte is van de cursusinhouden zodat er hierop kan ingespeeld worden in de leerondersteuning. De studiebegeleider weet op die manier wat er van de cursisten verwacht wordt en moet zich niet enkel baseren op wat cursisten aangeven. Ook de onderlinge communicatie en het doorgeven van planning en deadlines zorgen voor het welslagen van de leerondersteuning. Op deze voorwaarde valt of staat het succes van de leerondersteuning. 13

14 Door regelmatig te overleggen met lesgevers/instructeurs van de verschillende organisaties die bij het project betrokken zijn, kan er een gemeenschappelijke visie worden bepaald naar cursisten toe. Arbeidsattitudes verwerken als rode draad in de opleiding kan een bindmiddel zijn om een gemeenschappelijke visie te versterken bij de partners. Een duidelijke en tijdige communicatie van gemaakte afspraken, snelle communicatie, zoals mailen of Googledocs kan zowel de begeleider leerondersteuning als de leerkracht/instructeur instant informeren over de doelstellingen van het takenpakket van de cursist. Zo is elke partner hiervan op de hoogte en staan de neuzen in dezelfde richting. Ook bij concrete leervragen van cursisten kan er door lesgevers TKO snel verwezen worden naar de leerondersteuning om zaken bij te werken. Een vlotte communicatie en het beschikken over de juiste communicatietools ( adressen, gemeenschappelijke fora, ) tussen de organisaties kan deze snelle verwijzing bevorderen. In de beginfase was er nog weinig materiaal vanuit de theorielessen waardoor het zeer moeilijk was om in te schatten met welk didactisch materiaal de cursisten aan de slag konden gaan. Vandaar dat al snel de vraag kwam van de studiebegeleider om met concreet materiaal te werken. Zo kon de studiebegeleider de cursisten meteen efficiënt aan het werk zetten en planningen maken. Ook is het nuttig om de te bereiken doelstellingen van verschillende lessen AAV in de voorbereiding van examens te communiceren aan de studiebegeleider. Dit kan tijdens overleg of via Google docs, of vergadermomenten zodat de studiebegeleider de cursist hierop kan wijzen tijdens de leerondersteuning. Het is noodzakelijk dat de studiebegeleider weet wat de doelstellingen zijn van elke taak/opdracht zodat de cursist hierin kan begeleid worden tijdens de leerondersteuning. Vanuit de instructeurs van VDAB komen er minder vragen voor de leerondersteuning. Dit kan meer gestimuleerd worden door een nauwere samenwerking. Vaak verwijzen de instructeurs van de beroepsopleiding de cursisten door naar de rekenwerkplaats van CBE Open School. Dit beantwoordt het best aan de concrete leervragen van de cursisten in de ateliers. Tevens geven instructeurs vaak zelf extra uitleg tijdens de opleiding. 14

Gedifferentieerde leertrajecten

Gedifferentieerde leertrajecten Studiedag: Het volwassenenonderwijs en levenslang leren: een krachtige synergie VERSLAG WORKSHOP PCA / 4 februari 2015 Gedifferentieerde leertrajecten Dit verslag is een beknopte weergave van de gevoerde

Nadere informatie

Resonans geletterdheidsmodules

Resonans geletterdheidsmodules Resonans geletterdheidsmodules Provinciaal Onderwijs Vlaanderen 8 mei 2014 Inhoud 1. Wat 2. Ontwikkeling 3. Stand van zaken 4. Mogelijkheden en beperkingen 5. Organisatie 6. Vragenronde 7. Inhoudelijke

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 bijlage 1 Bijlage 1: Algemene instapcompetenties

Nadere informatie

12 scenario s. van warme overdracht

12 scenario s. van warme overdracht 12 scenario s van warme overdracht Scenario s van warme overdracht tussen centra voor volwassenenonderwijs CVO - centra voor basiseducatie CB Voor mensen met minder geletterdheidsvaardigheden is het niet

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

De G-coach. Geïntegreerde geletterdheidstraining in beroepsopleidingen. Brussel, 23 oktober 2009. dept. WSE

De G-coach. Geïntegreerde geletterdheidstraining in beroepsopleidingen. Brussel, 23 oktober 2009. dept. WSE De Geïntegreerde geletterdheidstraining in beroepsopleidingen Brussel, 23 oktober 2009 dept. WSE Onderzoek i.o. MVG, Dept. WSE en ikv. Plan Geletterdheid Verhogen Literatuur- en praktijkonderzoek Didactisch

Nadere informatie

luisteren: ET 4, 6 spreken: ET 15, 18, 23 lezen: ET 10, 12 schrijven: ET 28, 30, 31, 34 mondelinge interactie: 24, 27

luisteren: ET 4, 6 spreken: ET 15, 18, 23 lezen: ET 10, 12 schrijven: ET 28, 30, 31, 34 mondelinge interactie: 24, 27 TABASCO Oriëntatie + voorbereiden Leercoach Leerlingen Iemand voorstellen (schriftelijk en mondeling) Leerplandoelstellingen kiezen functionele kennis: - woordvelden: 35.1.1 en 35.1.2 en 35.1.3 - grammatica:

Nadere informatie

Kennis rond dementie, familierelaties en verlieservaringen is onontbeerlijk.

Kennis rond dementie, familierelaties en verlieservaringen is onontbeerlijk. COMPETENTIEPROFIEL COACH BEGELEIDING MODULES PSYCHO-EDUCATIEPAKKET DEMENTIE EN NU De coach van Dementie en nu is hij/zij die de vormingssessies begeleidt voor een groep mantelzorgers van personen met dementie.

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Diplomagericht onderwijs in de gevangenis

Diplomagericht onderwijs in de gevangenis Diplomagericht onderwijs in de gevangenis Colloquium Koning Boudewijnstichting Vorming en opleiding in de gevangenis Best Practices Brussel, 6 mei 2009 Diplomagericht onderwijs Onderwijsdiploma? Organisatie

Nadere informatie

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1 Kijkwijzer techniek Deze kijkwijzer is een instrument om na te gaan in welke mate leerlingen een aantal competenties bezitten. Door middel van deze kijkwijzer willen we verschillende doelen bereiken: Handvatten

Nadere informatie

ONTWIKKELEN VAN COMPETENTIES IS EEN LEERTRAJECT

ONTWIKKELEN VAN COMPETENTIES IS EEN LEERTRAJECT LEIDRAAD 8: ONTWIKKELEN VAN COMPETENTIES IS EEN LEERTRAJECT Opleiding en doorgroei als garantie voor blijvende inzetbaarheid Een belangrijk aspect als garantie voor blijvende inzetbaarheid is opleiding.

Nadere informatie

Competentieprofiel instructeurs

Competentieprofiel instructeurs Competentieprofiel instructeurs 1) Actuele Kennis & Vaardigheden van Eerste Hulp Dit is de elementaire kennisstof en de bijbehorende vaardigheden die ten grondslag liggen aan Eerste Hulp onderwijs. Deze

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED INFORMATIE EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE

Basiseducatie LEERGEBIED INFORMATIE EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE RLLL/EXT/ADV/004bijl003 Basiseducatie LEERGEBIED INFORMATIE EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE Zwevende Module ICT (Ontwerp) Versie 1.0 Pagina 1 van 1 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15 Januari

Nadere informatie

Link met het secundair onderwijs

Link met het secundair onderwijs Link met het secundair onderwijs 1. Instroomprojecten 'Tutoraat' en 'Klimop' De moeizame doorstroom in het secundair onderwijs en de instroom naar het hoger onderwijs van kansarme en allochtone jongeren

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

H u i s w e r k b e l e i d

H u i s w e r k b e l e i d H u i s w e r k b e l e i d Voor maken. sommige een Voor kinderen aantal anderen kinderen een is complexe het levert huiswerk huiswerk taak echter waarbij geen een zij problemen bron een beroep van op,

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Ik als begeleider van de begeleiders. Keuzewerkwinkel inspiratiedag IJD Hasselt

Ik als begeleider van de begeleiders. Keuzewerkwinkel inspiratiedag IJD Hasselt Ik als begeleider van de begeleiders Keuzewerkwinkel inspiratiedag IJD Hasselt Ben ik de stuurder of de motivator van mijn begeleidingsploeg? Welke stijl van leiding geven, ligt in mijn natuur? Deze vragen

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden AC2 40

Nadere informatie

Infobrochure SLO SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING

Infobrochure SLO SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING Infobrochure SLO SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING INHOUD Voor wie? Waar staan wij voor? Opleidingsstructuur en diploma Inhoud van de modules Studiepunten Studieduur en modeltraject Flexibiliteit Waar en wanneer

Nadere informatie

LEERGEBIED MAATSCHAPPIJ-ORIËNTATIE

LEERGEBIED MAATSCHAPPIJ-ORIËNTATIE Vlaamse Onderwijsraad Raad Levenslang en Levensbreed Leren Kunstlaan 6 bus 6 26 februari 2008 1210 Brussel RLLL/ET/ADV/005bijl3 Bijlage bij het Vlor-advies LEERGEBIED MAATSCHAPPIJ-ORIËNTATIE Opleiding

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Voorlopig verslag Gecombineerd Onderwijs 2009-2010 PCVO Maasland

Voorlopig verslag Gecombineerd Onderwijs 2009-2010 PCVO Maasland 1 Voorlopig verslag Gecombineerd Onderwijs 2009-2010 PCVO Maasland Studiegebied : HBO technisch Opleiding : Industriële Informatica / Elektromechanica Historiek PCVO Maasland organiseert sinds 2002-2003

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED INFORMATIE EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE

Basiseducatie LEERGEBIED INFORMATIE EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE RLLL/EXT/ADV/004bijl2 Basiseducatie LEERGEBIED INFORMATIE EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE Modulaire opleiding Informatie en communicatietechnologie (ICT) AO BE 001 (Ontwerp) communicatietechnologie, opleiding

Nadere informatie

2012-2016. Zelfstandig Leren

2012-2016. Zelfstandig Leren 2012-2016 Zelfstandig Leren 0 Inhoud Beschrijving doelgroep... 2 Visie op onderwijs... 2 Basisvisie... 2 Leerinhouden/ activiteiten... 2 Doelen voor het zelfstandig leren... 3 Definitie zelfstandig leren...

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Project Leerzorg. Achtergrond

Hoofdstuk 2. Project Leerzorg. Achtergrond Hoofdstuk Project Leerzorg Achtergrond 3 . Project Leerzorg - Achtergrond ONTSTAAN Het Project Leerzorg werd ingediend in antwoord op de oproep tot voorstellen voor netoverschrijdende en multidisciplinaire

Nadere informatie

De G-coach. Geïntegreerde geletterdheidstraining in beroepsopleidingen. Leuven, 29 november 2010. matthias.vienne@vsko.be. dept.

De G-coach. Geïntegreerde geletterdheidstraining in beroepsopleidingen. Leuven, 29 november 2010. matthias.vienne@vsko.be. dept. De Geïntegreerde geletterdheidstraining in beroepsopleidingen Leuven, 29 november 2010 matthias.vienne@vsko.be dept. WSE Onderzoek i.o. MVG, Dept. WSE en ikv. Plan Geletterdheid Verhogen Literatuur en

Nadere informatie

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen.

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen. Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-fiche opleidingsonderdeel: COMMUNICATIEVAARDIGHEID Code: 10368 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 3 Studietijd: 75 à 90 uur Deliberatie: mogelijk

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-cultureel werk

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-cultureel werk ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Sociaal-cultureel werk Module Groepswerk Code Bc2 Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte totale 60 studiebelasting (in uren) 1 2.Inhoud Als sociaal-cultureel

Nadere informatie

Opleiding. Orthopedagogie. Code + officiële benaming van de module. E2 Samenwerkingsvaardigheden 2. Academiejaar 2015-2016. Semester.

Opleiding. Orthopedagogie. Code + officiële benaming van de module. E2 Samenwerkingsvaardigheden 2. Academiejaar 2015-2016. Semester. Opleiding Orthopedagogie Code + officiële benaming van de module E2 Samenwerkingsvaardigheden 2 Academiejaar 2015-2016 Semester 1 Studieomvang 3 studiepunten Totale studietijd 60 Aantal lestijden 40 Aandeel

Nadere informatie

TAALBELEIDSPLAN OPLEIDING POLYVALENT VERZORGENDE

TAALBELEIDSPLAN OPLEIDING POLYVALENT VERZORGENDE TAALBELEIDSPLAN OPLEIDING POLYVALENT VERZORGENDE Voor de periode van 2011 tot 2014 1. Voorstelling van de opleiding begeleider in de kinderopvang en polyvalent verzorgende Het CVO biedt volwassenen met

Nadere informatie

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren.

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. Eindtermen ICT 1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. 2. De leerlingen gebruiken ICT op een veilige, verantwoorde en

Nadere informatie

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR

BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Opleidingsinstelling Adres Telefoon fax BEOORDELING STAGE DOOR DE VAKMENTOR Identificatie Naam student/cursist: Opleidingsonderdeel/module: Stageplaats: Vakmentoren: naam en contactgegevens Periode: O

Nadere informatie

Porfolio. Politie Vormingscentrum

Porfolio. Politie Vormingscentrum Porfolio 1. Inleiding 2. Wat is een portfolio? Hoe gebruik je het portfolio Reflectieverslagen Persoonlijke leerdoelen formuleren Werkwijze en denkmodel om opgaven/problemen op te lossen 1. INLEIDING Ligt

Nadere informatie

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam:

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam: Project wiskunde: iteratie en fractalen Naam: Klas: 6EW-6LW-6WW 1 Doelstellingen De leerlingen leren zelfstandig informatie verwerven en verwerken over een opgelegd onderwerp. De leerlingen kunnen de verwerkte

Nadere informatie

Vacature. voltijds medewerker begeleiding educatief secundair traject inburgering

Vacature. voltijds medewerker begeleiding educatief secundair traject inburgering Vacature Consortium volwassenenonderwijs Antwerpen vzw Kantooradres: Francis Wellesplein 1 2018 Antwerpen Postadres: Postbus 10030 Brederodestraat 90 2018 Antwerpen Tel. 03 338 93 70 Fax 03 338 93 65 info@vol-ant.be

Nadere informatie

Reflectiegesprek: toekomstbeelden

Reflectiegesprek: toekomstbeelden 1 Reflectiegesprek: toekomstbeelden 1. Mastercampussen: nog sterkere excellente partnerschappen in gezamenlijke opleidingscentra (VDAB West-Vlaanderen) 2. Leertijd+: duaal leren van de toekomst (Syntra

Nadere informatie

COMPETENTIEPROFIEL Coördinator VORMING EN BEGELEIDING PLOT-Brandweerschool

COMPETENTIEPROFIEL Coördinator VORMING EN BEGELEIDING PLOT-Brandweerschool COMPETENTIEPROFIEL Coördinator VORMING EN BEGELEIDING PLOT-Brandweerschool FUNCTIEDOEL Het coördineren van de werkgroep vorming en begeleiding om de kwaliteit van de brevetopleidingen en de voortgezette

Nadere informatie

Syllabus Communicatie en Intergenerationele Samenwerking voor werknemers binnen de publieke sector met een leeftijd van 30-

Syllabus Communicatie en Intergenerationele Samenwerking voor werknemers binnen de publieke sector met een leeftijd van 30- Syllabus Communicatie en Intergenerationele Samenwerking voor werknemers binnen de publieke sector met een leeftijd van 30- Inleiding: De opleiding in en intergenerationele samenwerking is bedoeld voor

Nadere informatie

Vacature. voltijds medewerker begeleiding educatief secundair traject inburgering

Vacature. voltijds medewerker begeleiding educatief secundair traject inburgering Vacature Consortium volwassenenonderwijs Antwerpen vzw Kantooradres: Francis Wellesplein 1 2018 Antwerpen Postadres: Postbus 10030 Brederodestraat 90 2018 Antwerpen Tel. 03 338 93 70 Fax 03 338 93 65 info@vol-ant.be

Nadere informatie

Vakdidactiek: inleiding

Vakdidactiek: inleiding Vakdidactiek: inleiding Els Tanghe 1 1. Inleiding Een specialist in de wiskunde is niet noodzakelijk een goede leraar wiskunde. Een briljant violist is niet noodzakelijk een goede muziekleraar. Een meester-bakker

Nadere informatie

De gedragscriteria voldoen aan deze voorwaarden: duidelijk en begrijpbaar observeerbaar en meetbaar geen waardeoordeel

De gedragscriteria voldoen aan deze voorwaarden: duidelijk en begrijpbaar observeerbaar en meetbaar geen waardeoordeel Basisvaardigheden Algemeen Voor elke basisvaardigheid is omschreven wat de betekenis is = soort van definitie Daarnaast is een vertaling in (observeerbare) gedragscriteria gegeven om te kunnen scoren in

Nadere informatie

werkbladen, telefoons en opnametoestel

werkbladen, telefoons en opnametoestel DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN

IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN 1 2 3 4 5 A Samen werken (spelen) Hierbij is het samenwerken nog vooral doel en nog geen middel. Er is nog geen sprake van taakdifferentiatie. De taak ligt vooraf

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

ONDERWIJS HOOGSTRATEN ZIN OM EEN VAK TE LEREN? SEPTEMBER 2014 TOT EN MET JANUARI 2015. Kijk op pagina 6. Stephen Vincke - FOD Justitie

ONDERWIJS HOOGSTRATEN ZIN OM EEN VAK TE LEREN? SEPTEMBER 2014 TOT EN MET JANUARI 2015. Kijk op pagina 6. Stephen Vincke - FOD Justitie ONDERWIJS HOOGSTRATEN SEPTEMBER 2014 TOT EN MET JANUARI 2015 Stephen Vincke - FOD Justitie ZIN OM EEN VAK TE LEREN? Kijk op pagina 6. 1 COMPUTER STARTERSCURSUS COMPUTER Wil je graag meer weten over de

Nadere informatie

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties :

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties : Inhoud Inleiding...3 Competenties...4 1. Interpersoonlijk competent...5 2. Pedagogisch competent...5 3. Vakinhoudelijk en didactisch competent...6 4. Organisatorisch competent...6 5. Competent in samenwerking

Nadere informatie

PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014

PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014 PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014 Welkom Wie zijn de experten te gast? Wie zijn wij? Wat gaan we doen in deze workshop? 1. Presentatie: verwezenlijkingen en

Nadere informatie

10/05/2012. Project evalueren studenten in het UZA. Hoe is dit gegroeid?? Wat is de achtergrond en het doel van evalueren

10/05/2012. Project evalueren studenten in het UZA. Hoe is dit gegroeid?? Wat is de achtergrond en het doel van evalueren Project evalueren studenten in het UZA Nancy Van Genechten Katrien Van den Sande Yvonne Gilissen Werkgroep mentoren en Hogescholen Hoe is dit gegroeid?? Mentorendag 2010 Hoe verder na vraag Mentoren hadden

Nadere informatie

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO)

Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) RLLL-RLLL-EXT-ADV-007bijl3 Basiseducatie LEERGEBIED Maatschappijoriëntatie (MO) Opleiding AO BE 20 (Ontwerp) Versie {1.0} (Ontwerp) Pagina 1 van 11 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 15

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

Studeer wijzer: Iedereen op weg naar succesvol studeren?

Studeer wijzer: Iedereen op weg naar succesvol studeren? Verslag workshopcyclus diversiteit: studievaardigheden Studeer wijzer: Iedereen op weg naar succesvol studeren? Doelstelling Door het uitwisselen van ervaringen en expertise met betrekking tot het thema

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

MINISTERIEEL BESLUIT VAN 17 MAART 2000 inzake de kwaliteitszorg in de opleidingscentra voor polyvalente verzorgenden (B.S. 20.V.

MINISTERIEEL BESLUIT VAN 17 MAART 2000 inzake de kwaliteitszorg in de opleidingscentra voor polyvalente verzorgenden (B.S. 20.V. MINISTERIEEL BESLUIT VAN 17 MAART 2000 inzake de kwaliteitszorg in de opleidingscentra voor polyvalente verzorgenden (B.S. 20.V.2000) Artikel 1. De sectorspecifieke minimale kwaliteitseisen voor de opleidingscentra

Nadere informatie

Taken van de zorgcoördinator

Taken van de zorgcoördinator Taken van de zorgcoördinator Gesprekken met kinderen Het gaat hier meestal om kinderen die zich om een of andere reden niet goed in hun vel voelen: scheiding van ouders, niet voldoende assertief zijn,

Nadere informatie

Levenslang. leren. Leer wat je wil, wanneer je wil

Levenslang. leren. Leer wat je wil, wanneer je wil Levenslang leren Leer wat je wil, wanneer je wil Alles over levenslang leren Volwassenenonderwijs http://onderwijs.vlaanderen.be/ cursisten Tweedekansonderwijs Vlaanderen www.tweedekansonderwijs.be Opleidingen

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

SAMEN SCHOOL MAKEN. Huiswerkbeleid van VIA Basisschool Onze-Lieve-Vrouw

SAMEN SCHOOL MAKEN. Huiswerkbeleid van VIA Basisschool Onze-Lieve-Vrouw Huiswerk is SAMEN SCHOOL MAKEN Huiswerkbeleid van VIA Basisschool Onze-Lieve-Vrouw Huiswerk is het uitvoeren van opdrachten buiten klasverband. Goed huiswerk ligt in het verlengde van het leerproces dat

Nadere informatie

6 Coaching van de cliënt

6 Coaching van de cliënt 6.1 6 Coaching van de cliënt De begeleiding of coaching op de werkvloer is afhankelijk van de noden van de cliënt én van de noden van de collega s en werkgever. Samen starten op de stage/ tewerkstelling

Nadere informatie

Competentiemanagement bij de federale overheid

Competentiemanagement bij de federale overheid Competentiemanagement bij de federale overheid Competentieprofielen Basis Leidinggevend D December 2009 LEIDINGGEVEND D 1/ BASISPROFIEL Tabel informatie begrijpen taken Taken uitvoeren Leidinggevend D

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

De Schoolwerkplaats school van nu

De Schoolwerkplaats school van nu 2015 De Schoolwerkplaats school van nu Visie en uitgangspunten Manon van der Linde Ilse Overzier Marjan van Baekel- Kan 1. Waar de Schoolwerkplaats voor staat Missie Wat we willen is dat alle kinderen

Nadere informatie

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het olvp Beste ouder(s) Een school en studiekeuze maken na zesde leerjaar is niet gemakkelijk. U krijgt heel wat informatie en wilt met zoveel mogelijk zaken rekening houden. In deze kleine brochure maken

Nadere informatie

Het zorgbeleid in het Pierenbos

Het zorgbeleid in het Pierenbos Het zorgbeleid in het Pierenbos Indien je als ouder vragen hebt, stap je in de eerste plaats naar de klasleerkracht. Deze zal overleggen met de ondersteuner en/of zorgcoördinator en bekijken welke trajecten

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: niet

Nadere informatie

G-coach : Hilde Decort Educatief medewerkster CBE Halle-Vilvoorde

G-coach : Hilde Decort Educatief medewerkster CBE Halle-Vilvoorde G-coach : Hilde Decort Educatief medewerkster CBE Halle-Vilvoorde Infosessie met alle begeleiders en IC met bespreking van doelstellingen Opstellen van selectiecriteria van doelgroepwerknemers Analyse

Nadere informatie

Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid. An Bistmans 29 november 2010

Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid. An Bistmans 29 november 2010 Basiseducatie en het Strategisch Plan Geletterdheid An Bistmans 29 november 2010 BE- kernopdracht geletterdheid Duidelijke plaats in de samenleving en flexibiliteit Modularisering - certificering VKS1

Nadere informatie

Doel: Creativiteit. Middel: ICT onderbenut (bij voorbeeld Sociale media, faceboekgroepen

Doel: Creativiteit. Middel: ICT onderbenut (bij voorbeeld Sociale media, faceboekgroepen Menselijk niveau: Het is nodig dat het onderwijs NU massaal ICT hulpmiddelen integreert in het onderwijzen en leren om zo de kinderen voor te bereiden op de toekomst waarin creatieve en innovatieve vaardigheden

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Rapport Docent i360. Test Kandidaat

Rapport Docent i360. Test Kandidaat Rapport Docent i360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor u ligt het

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO

DOCUMENT. Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica. Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VVKSO Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel DOCUMENT VVKSO Servicedocument VOET voor het vak ICT/Informatica Dit document is een aanvulling op het algemeen servicedocument

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot Graduaat Maatschappelijk werk Samenwerkingsvaardigheden AC2 40 n.v.t.

Nadere informatie

basiseducatie Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren?

basiseducatie Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren? basis educatie Heb je problemen met lezen, schrijven of rekenen? Je bent niet alleen! In Vlaanderen heeft 1 op 7 mensen er moeite mee. Bij Basiseducatie kan je opnieuw bijbenen. Er zijn 13 Centra voor

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS

Alle ruimte. voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS Alle ruimte voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS Campus Het Spoor Mol 02 Leerlingen leren door te doen, te ondervinden, mee te maken,. Ze beleven met hun zintuigen, verstand en gevoel, alleen of in groep.

Nadere informatie

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Samengevat door ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Eindtermen ICT Vanaf het schooljaar 2007-2008 zijn er eindtermen voor ICT in het lager onderwijs, dus zal men ICT meer en meer moeten integreren

Nadere informatie

Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening

Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening 1 Actuele situatie OCMW Steenokkerzeel begeleidt al vele jaren cliënten met financiële problemen. Vaak wordt een financieel

Nadere informatie

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I taalgericht naar werk Over het belang van geïntegreerd vakonder wijs voor beroepsgerichte opleidingen Publicatie ontwikkeld door Linguapolis, Instituut voor Taal en Communicatie Universiteit Antwerpen

Nadere informatie

Visietekst. Trajectbegeleiding in DBSO

Visietekst. Trajectbegeleiding in DBSO Vlaamse Onderwijsraad Raad Secundair Onderwijs Leuvenseplein 4 23 november 2004 1000 Brussel RSO/GCO/DOC/018 Visietekst Trajectbegeleiding in DBSO 1 Inleiding In het Vlor-advies van 20 januari 2004 stelt

Nadere informatie

Functiebeschrijving Niveau C1-C3 Leidinggevend

Functiebeschrijving Niveau C1-C3 Leidinggevend Ploegbaas Techniek en inrichting Functiebeschrijving Niveau C1-C3 Leidinggevend 1. IDENTIFICATIEGEGEVENS AFDELING TERRITORIUM DIENST INFRASTRUCTUUR SUBDIENST CEL GEBOUWEN FUNCTIE GENERIEKE FUNCTIETITEL

Nadere informatie

Aan het einde van het tweede semester vier werkdagen voor het driehoeksgesprek in mei of juni.

Aan het einde van het tweede semester vier werkdagen voor het driehoeksgesprek in mei of juni. HOE WORDT DE STUDENT BEGELEID EN BEOORDEELD? Studenten doen clusters van onderzoeksdagen en eindigen met een langere stage. Tijdens het praktijktraject worden studenten begeleid door de mentor, de leergroepbegeleider

Nadere informatie

volwassenen met een tekort aan basiscompetenties op het vlak van taal, wiskunde, ICT en sociale kennis en vaardigheden.

volwassenen met een tekort aan basiscompetenties op het vlak van taal, wiskunde, ICT en sociale kennis en vaardigheden. Leerpunt ZOVL geeft reeds meer dan 20 jaar opleidingen aan volwassenen met een tekort aan basiscompetenties op het vlak van taal, wiskunde, ICT en sociale kennis en vaardigheden. Er is een gevarieerd open

Nadere informatie

Probleemanalyse Time-

Probleemanalyse Time- School:... Naam jongere:... Naam leerkracht:... Probleemanalyse Time- T.a.v. medeleerlingen Plaats in de klasgroep Anderen aanvaarden Aanvaard worden Conflicthantering Vriendschappen Individueel Zelfbeeld,

Nadere informatie

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn:

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn: Specifieke lerarenopleiding C ECTS-fiche opleidingsonderdeel vakdidactische oefeningen 2 Code: 10375 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling:

Nadere informatie

AANKONDIGING NASCHOLING. 13 maart 2008. Hoogbegaafden: kwetsbare vogels in het secundair onderwijs

AANKONDIGING NASCHOLING. 13 maart 2008. Hoogbegaafden: kwetsbare vogels in het secundair onderwijs AANKONDIGING NASCHOLING 13 maart 2008 Hoogbegaafden: kwetsbare vogels in het secundair onderwijs Doelstellingen Aan het einde van deze dag hebben deelnemers zicht op de behoefte aan zorg van hoogbegaafden

Nadere informatie

Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs

Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs In deze leerlingprofielen wordt per onderwijsniveau een beschrijving gegeven van kenmerken en eigenschappen van leerlingen die passen bij dat onderwijsniveau.

Nadere informatie

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het:

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het: Groenveldstraat 46, 3001 Heverlee Tel. 016/ 20 80 26 Fax 016/23 60 46 basisschool@donboscoheverlee.be - www.donboscoheverlee.be Ons huiswerkbeleid De leerlingen zijn een groot deel van de dag actief op

Nadere informatie

Op-Stap Een oriëntatie- en activeringsmodule voor personen met een psychische kwetsbaarheid

Op-Stap Een oriëntatie- en activeringsmodule voor personen met een psychische kwetsbaarheid Op-Stap Een oriëntatie- en activeringsmodule voor personen met een psychische kwetsbaarheid Ontstaan Doorheen de jaren een stijging van het aantal aanmeldingen van personen met een psychische kwetsbaarheid.

Nadere informatie

LEERCOACH IN DE NETWERKSCHOOL. Verantwoordelijkheden

LEERCOACH IN DE NETWERKSCHOOL. Verantwoordelijkheden Leercoaches begeleiden studenten in hun leertraject, studievoortgang en ieontwikkeling binnen de Netwerkschool ROC Nijmegen. Deze notitie uit 2013 beschrijft de verantwoordelijkheden, bevoegdheden en kerntaken

Nadere informatie

Oriëntatie en leerloopbaanbegeleiding. volwassenen. Liv Geeraert

Oriëntatie en leerloopbaanbegeleiding. volwassenen. Liv Geeraert Oriëntatie en leerloopbaanbegeleiding voor volwassenen Liv Geeraert De Leerplek = een geïntegreerd loket: - Huis van het Nederlands - consortium volwassenenonderwijs - VDAB lokale werkwinkel (aanpalend)

Nadere informatie

Wat is leercoaching?

Wat is leercoaching? Wat is leercoaching? 2 zelfstandig sturen Leercoaching is een programma dat als doel heeft leren en ontwikkelen te stimuleren. Diegene die leert, wordt begeleid door een coach. De coach onderzoekt samen

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 F 050 38 11 71 www.howest.be Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2013-2014 Inhoud Doel

Nadere informatie