Lesbrief over energiebeheer (zonne-energie) Project Topstages

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lesbrief over energiebeheer (zonne-energie) Project Topstages www.ontdektechniek.nu"

Transcriptie

1 Lesbrief over energiebeheer (zonne-energie) Project Topstages

2 Deel A: Voorbereiding Inleiding Het bestuur van de scholengroep heeft jullie gevraagd om onderzoek te doen naar de mogelijkheden van zonnepanelen voor onze school. Om een goed onderzoek en advies uit te brengen moet je als projectgroep over voldoende kennis en vaardigheden beschikken. We gaan leren een goed onderzoeksplan uit te voeren. Werken aan interviewtechnieken Rekenvaardigheden met Excel Presentatietechnieken Een goed practicum inrichten. Uitvoeren praktijkopdracht Bedrijfsbezoek Eindopdracht Je gaat een advies schrijven aan de school. In je advies staan overzichtelijk de verschillende voor- en nadelen van zonnepanelen en een duidelijke motivatie waarom onze school hiermee voorzien zou moeten worden. Dit advies ga je aan het eind van dit project presenteren aan de rest van de klas. Werkwijze Bij de opdrachten werken jullie in groepjes van 4. Binnen de groepjes hebben we een voorzitter die de vergadering voorzit en een notulist die verantwoordelijk is voor de verslaglegging. De deelnemers nemen een actieve rol in en leggen de week in beeldvorm vast. Lever de uitwerking van de opdrachten die je op school gemaakt hebt aan het einde van de week in bij je docent. Ook ga je twee keer op bedrijfsbezoek om in de praktijk meer te leren over zonne-energie. Deze informatie verwerk je in je uiteindelijke advies. Wat moet je inleveren? Onderzoekgegevens Interviewvragen Advies / eindverslag Powerpoint presentatie 1

3 Deel B: Uitvoering Opdracht 1: Reken met meetgegevens Theorie: Hoe kan ik mijn meterstanden aflezen? Elektriciteitsmeter 1 telwerk Dit is een elektriciteitsmeter met één telwerk. Staat er een cijfer achter de komma? Dan hoeft u deze niet door te geven. Elektriciteitsmeter 2 telwerken Dit is een elektriciteitsmeter met twee telwerken. Elektriciteit I (T1) is het bovenste of het linker telwerk. Elektriciteit II (T2) is het onderste of het rechter telwerk. Staat er een cijfer achter de komma? Dan hoeft u deze niet door te geven. Elektriciteitsmeter met elektronisch telwerk Dit is een elektriciteitsmeter met een elektronisch telwerk. U ziet achtereenvolgens telwerken I (T1) tot en met IV (T4). Vult u voor Elektriciteit I de meterstand in die u ziet bij T1. Voor Elektriciteit II vult u de meterstand van T2 in. De meterstanden van T3 en T4 hoeft u niet door te geven. Deze zijn bedoeld voor teruglevering van elektriciteit. Theorie: Wat kost een kilowatt stroom? Verschil in prijs berekenen tussen energieleveranciers Om te berekenen hoeveel u kunt besparen kunt u de volgende rekensommen gebruiken. 1. Neem uw verbruik per jaar in kilowattuur (KWh), het gemiddelde voor huishoudens in Nederland is 3500 KWh. 2. Doe dit getal x de prijs van de leverancier (bijvoorbeeld: 0,20), dan krijgen we 3500 x 0,20 = 700 euro 3. Neem de maandelijkse vastrecht kosten en doe deze x 12 (bijvoorbeeld 2,95), dan krijgen we 12 x 2,95 = 35,40 euro 4. De totale leverancier-afhankelijke kosten zijn: 735,40 euro per jaar 5. Let op: deze tarieven zijn zonder leveringstarieven en eventuele opslag, maar deze zijn voor elke leverancier gelijk. U kunt dus het resultaat van uw berekening altijd gebruiken om tussen energieleveranciers te vergelijken De tabellen zijn opgesteld op basis van een gemiddeld energie verbruik van 3500 kwh. De tarieven zijn vergeleken op basis van de leveringskosten inclusief belasting. Dit is het gedeelte dat per energieleverancier verschilt. Overige kosten als meterhuur en netwerkkosten zijn voor alle leveranciers gelijk en zijn dan ook niet meegenomen. 2

4 Opdracht 2: De oneindige bron: zonne-energie Theorie over zonne-energie Passieve zonne-energie Een soort zonne-energie zal je al snel kunnen bedenken en dat is passieve zonne-energie. Passieve zonne-energie is energie waar je niets voor hoeft te doen. Bijvoorbeeld lekker in de zon zitten, de was aan de lijn te drogen hangen, de zonnewarmte door het raam naar binnen laten schijnen die binnen de betonnen muur of vloer opwarmt. De muur en de vloer zullen dan als het tegen de avond kouder wordt hun warmte in de kamer afstaan. Dus blijft het langer warm binnen. De zon schijnt zo vaak dat voor elke inwoner in Nederland zo ongeveer watt (200kWatt) aan zonne-energie ter beschikking is. Tenminste, als we slim genoeg zijn om dat op te vangen en om te zetten in warmte of elektriciteit. Fotovoltaische zonne-energie Elk jaar valt op de Nederlandse bodem ongeveer 50 keer zoveel zonne-energie dan wij jaarlijks gebruiken. Je kunt je afvragen waarom er niet meer op de aarde terecht komt. De figuur hiernaast laat zien hoe dit komt. Allereerst wordt zonlicht tegen gehouden door de wolken, de waterdamp en niet te vergeten de vervuiling in de lucht. Zonlicht dat op de aarde valt kunnen we opvangen en omzetten in elektriciteit of we gebruiken de warmte. Met gebruik van fotovoltaische zonne-panelen kunnen we zonnelicht omzetten in elektriciteit. Deze toepassing wordt ook wel PV genoemd. PV is afgeleid van het Engelse Photo Voltaic. Hoe werkt nu zo n PV paneel? Er zijn tegenwoordig verschillende soorten PV panelen, zoals je in de figuur hiernaast kunt zien. Zand is de belangrijkste ruwe grondstof voor het maken van PV panelen. Ook wel kwarts, siliciumdioxide of afgekort SiO2 genoemd. Bekijk maar eens een PV-paneeltje onder een vergrootglas. Bij sommige soorten PV-panelen zie je dat ze zijn gevormd uit hele dunne plakken siliciumdioxide. De plakken in ruwe vorm worden ook wel wafers genoemd. Het woord is afgeleid van het Engelse woord wafer wat wafel betekent. De wafers bestaan weer uit aan elkaar verkleefde kristallen en hebben een grauwe grijze kleur. Als de wafers zijn behandeld, netjes naast elkaar zijn gelegd en met elkaar zijn verbonden noemen we ze PV-cellen. Waarschijnlijk heb je al gezien dat sommige pv- panelen een blauwe kleur hebben. Waarom? Daar komen we straks nog op terug. 3

5 Maar hoe wordt er nu elektriciteit gemaakt van zonlicht? Zonlicht deeltjes vallen op het silicium. Je weet nog wel dat atomen bestaan. Een zonnecel van silicium bestaat uit erg veel atomen. De zonnedeeltjes bombarderen de atomen van het silicium waar elektrisch geladen deeltjes in zitten. Deze elektrisch geladen deeltjes, ook wel elektronen genoemd, worden losgeslagen. De zonnecel moet zo worden behandeld dat de elektronen maar in één richting kunnen gaan. Net zoals bij een batterij. (Je weet vast wel dat een batterij twee contacten heeft ook wel plus en min genoemd). 1. licht (zonnedeeltjes of fotonen) 2. voorcontact 3. negatieve laag 4. scheidingslaag 5. positieve laag 6. achtercontact Meer of minder energie opbrengst Je weet nu dat PV panelen elektrische energie leveren als er zonlicht op valt. Wat zou er gebeuren als de zon weg gaat? Ja, dat is duidelijk. We krijgen dan minder elektriciteit om te gebruiken. Je weet ook dat de zon in de morgen in het oosten opkomt en in het westen ondergaat. Dus waar moet je voor zorgen als je PV-panelen op het dak of in de tuin wil plaatsen? Natuurlijk zorg je er voor dat je PV-panelen niet in de schaduw van een boom of schoorsteen geplaatst worden. Want dan valt er minder licht op het PV-paneel. Terugkaatsen van het zonlicht Zoals je al hebt gelezen hebben PV-panelen vaak een blauwe kleur. De blauwe kleur is doelbewust op de PV-cellen aangebracht. Je weet dat als je een spiegel in de zon houdt kun je een mooie felle licht bundel maken en die in alle richtingen laten gaan door de spiegel te bewegen. Dit weerkaatsen van het zonlicht heet reflectie. Het glas van het PV- paneel kaatst zonlicht terug maar PV cellen reflecteren ook zonlicht. Dat wil ook zeggen dat je minder energie uit je PV paneel krijgt dan je zou willen. Om dit nu te verminderen brengen ze een dunne blauwe doorzichtige laag op de PV cellen. Die blauwe laag vermindert de reflectie en dus dringen meer fotonen in de PV-cel. Hoe en waar plaats je een PV paneel? Je weet de zon komt op in het oosten. De zon draait via het zuiden naar het westen en gaat daar onder. Omstreeks 12 uur middags staat de zon in het zuiden en op het hoogst. In figuur 6 kun je aflezen hoe veel licht op je PV paneel of warmtecollector valt als de zon precies op het zuiden staat. 4

6 Autonoom Autonoom is weer een nieuw woord dat nog al eens bij duurzame energie wordt gebruikt. Autonoom = onafhankelijk. Eigenlijk is elke elektrische installatie die niet op het lichtnet is aangesloten een autonome installatie. Kijk maar naar de afbeeldingen hieronder: Zomer en winter stand van de zon Zomers staat de zon hoger aan de hemel dan in de winter. De zon schijnt dan ook langer. Omdat de het langer licht is zal de geproduceerde elektrische energie hoger zijn dan in de winter. Je begrijpt uit de tekeningen nu ook dat je eigenlijk de schuine verticale stand wil aan passen om meer opbrengst te hebben. Hybride energie systemen Ook worden PV-panelen samen met kleine windturbines gebruikt. Het voordeel is dat je dan als er geen zon is en wel wind toch de accu wordt opgeladen. Als het nachts donker en de pv-panelen niet werken, kan het zijn dat er vaak wel wind is. Dus krijg je de hele dag duurzame energie door verschillende energie opwekkers te koppelen. Een installatie waar zowel PV-panelen als een windturbine wordt gebruikt wordt ook wel hybridesysteem genoemd. Hybride betekent kruising. 5

7 2. Vragen over zonne-energie 1. Schrijf 5 zinnetjes op waar voorbeelden van passieve energie in voorkomen Op hoeveel manieren kan het zonlicht teruggekaatst worden voordat het omgezet wordt in elektrische energie? 3. Waarom denk je dat als de zon ondergaat en het buiten kouder wordt een steen nog warm aanvoelt? 4. Waarom denk je dat je een kat op de motorkap van een stilstaande auto ziet zitten? 5. Waarom plaats je nooit een PV paneel naast een schoorsteen? 6. Als de zon op het zuiden staat zoals in figuur 4 wordt aangegeven waarom heb je maar 74% zonlicht op je PV paneel? 6

8 7. Als je een PV paneel thuis wil gaan gebruiken hoe zou je deze dan plaatsen? Denk aan de kompasroos: Noord, Zuid, Oost en West. 8. We hebben 16,3 miljoen mensen in Nederland. Iedere inwoner heeft bijna 2500 kwh aan zonne-energie per jaar ter beschikking. We hebben c.a 6 miljoen gezinnen hoeveel energie heeft een gezin ter beschikking? 9. Iedere inwoner heeft in Nederland 2,5 m 2 grond voor zichzelf ter beschikking om zonne-energie op te vangen. 1 PV paneel van 100 watt heeft een lengte van 1,2 m en is 0,85 m breed. Hoeveel panelen kan ik plaatsen? Houd er rekening mee die 1 m 2 grond niet precies vierkant moet zijn. 10. Ook al valt er ongeveer 1000 kwh zonne-energie per jaar op 1 m 2 grond wil nog niet zeggen dat het paneel net zoveel energie kan omzetten. Een PV paneel heeft ongeveer 15% rendement. Kun je vertellen hoeveel energie per paneel van 1 m 2 per jaar wordt opgewekt? 11. Als jullie thuis ongeveer 3000 kwh per jaar aan elektriciteit gebruiken. Hoeveel panelen heb je nodig voor 1 gezin? 7

9 Taak 3: Practicum Opdracht 3.1: Stroom uit Bakpoeder Bekijk onderstaande website. Voer onder leiding van je docent het practicum uit. Je docent vertelt je wat je nodig hebt. Knip de draad in twee stukken van vijftien centimeter, strip de isolatie eraf en maak de stukken roodgloeiend in een gasvlam zodat aan de buitenkant een laagje koperoxide ontstaat. Dit worden de polen. Knutsel vervolgens een manier om één van de polen straks uit het licht te houden; een stukje plastic buis met een gaatje of een kokertje van stevig zwart papier. Vul het glas met kraanwater en een schep bakpoeder, hang beide polen in de oplossing en sluit een voltmeter aan. De bakpoederzonnecel werkt door het zogeheten foto-elektrisch effect, in 1905 beschreven door Albert Einstein. Simpel gezegd: als een deeltje licht op een metalen plaat valt, dan duwt het een elektron van z n plek. Dat gaat vervolgens aan de wandel door het metaal. Normaal zou dat proces vanzelf ophouden, maar in de zonnecel wandelt het elektron vanzelf richting de verduisterde pool. Omdat bakpoederoplossing (Na+ en HCO3 in H2O) elektrische stroom geleidt, heb je een gesloten circuit waarin een elektrisch stroompje vloeit. 8

10 Opdracht 3.2: Zelf een zonnecel maken Zo maakt u zelf een zonnecel "De kringloop van energie en grondstoffen bestaat al miljarden jaren lang op onze aarde. In een tijdsbestek van enkele eeuwen is de mens een groot aantal natuurlijke energiebronnen en grondstofvoorraden gaan beheersen en exploiteren. Onze speurtocht naar kunstmatige fotosynthese is daarom niet alleen een onderzoek naar alternatieve energiebronnen voor onze maatschappij, maar ook een speurtocht naar onze plaats hier op aarde." Stap 1 Het kleuren van de titaniumdioxide met een natuurlijke verfstof Kleur de witte zijde van een glasplaat die bedekt is met een laag titaniumdioxide (TiO ). Deze glasplaat is vooraf bedekt met een transparante geleidende laag (SnO ) en een poreuze TiO film. Neem verse (of ingevroren) bramen of frambozen, wrijf deze fijn en voeg er een eetlepel water aan toe. (U kunt ook granaatappelpitjes gebruiken, of rode Hibiscus thee.) Leg de film vijf minuten in deze vloeistof zodat hij een diepe paarsrode kleur krijgt. Als beide zijden van de film nog niet egaal gekleurd zijn, leg de plaat dan nog vijf minuten in het sap. Was daarna de film in alcohol en maak hem voorzichtig droog met wat keukenpapier. Stap 2 - De 'tegengestelde' elektrode een laagje geven: De zonnecel heeft zowel een positieve als een negatieve plaat nodig om te kunnen functioneren. De positieve elektrode wordt de 'tegengestelde' elektrode genoemd en wordt gevormd door een 'geleidende', met SnO bedekte glasplaat. U kunt een Volt-Ohm meter gebruiken om er achter te komen welke kant van de glasplaat geleidend is. U kunt het ook met uw nagels proberen: als u er op krast, dan is de ruwe zijde van de plaat de geleidende kant. De 'niet-geleidende' kant wordt gemerkt met een "+". Gebruik een potloodstift om een dunne laag grafiet (katalytische koolstof) aan te brengen op de geleidende kant van de plaat. 9

11 Stap 3 en stap 4 - Voeg het elektrolyt toe en zet de voltooide zonnecel in elkaar De jodium oplossing wordt gebruikt als elektrolyt in de zonnecel om de kringloop te sluiten en om de kleurstof te regenereren. Leg de gekleurde plaat op tafel met de filmlaag naar boven en breng één tot twee druppeltjes van de jodium/jodine elektrolyt oplossing aan op het gekleurde deel van de film. Plaats dan de tegengestelde elektrode bovenop de gekleurde film zodanig dat de geleidende zijde van de tegengestelde elektrode bovenop de film zit. Verschuif de glasplaatjes zodat de hoeken van elke plaat vrijkomen. Deze punten zullen dienen als kontaktpunten voor de negatieve en positieve elektroden, waarlangs elektriciteit wordt onttrokken en waarmee u de zonnecel kunt testen. Gebruik de twee klemmetjes om de twee elektroden bij elkaar te houden aan de rand van de glasplaatjes De opbrengst is ongeveer 0.43 V en 1 ma/cm 2 als de TiO zijde van de cel in het volle zonlicht wordt geplaatst 10

12 Opdracht 4: Bouw je eigen solar-auto In deze opdracht gaan we een eigen solar-auto bouwen. De werktekening is te downloaden van de website van Opitec. Op deze website staat ook uitgelegd hoe je de solar-auto kunt maken. Je docent zal hierbij helpen. 11

13 Opdracht 5: Het bedrijfsbezoek Afgelopen week zijn jullie in opdracht van de school een onderzoek gestart naar de mogelijkheden van zonnepanelen voor je school. Tijdens dit proces hebben jullie zowel praktisch als theoretisch kennisgemaakt met de wereld van de zonne-energie. Wellicht heb je al een aantal antwoorden gevonden bij de deelvragen van je onderzoek, maar het zou ook zomaar kunnen dat er nieuwe vragen zijn ontstaan. Daarom gaan jullie een tweetal bedrijven bezoeken. Om aan aanvullende informatie te komen voor jullie onderzoek is het de bedoeling om een aantal interviewvragen op papier te zetten. Je gaat met je groepje tien interviewvragen formuleren, maak gebruik van de interviewtechnieken van taak 3. Kennismaken met het bedrijf en met beroepsbeoefenaars Tijdens het bedrijfsbezoek maak je natuurlijk ook kennis met het bedrijf en met de mensen die er werken. Je zult een rondleiding krijgen en je gaat een interview houden met één of meerdere mensen die er werken. Om je hier goed op voor te bereiden hebben we 2 opdrachten gemaakt: - Kennismaken met het bedrijf - Kennismaken met beroepsbeoefenaars Lees deze opdrachten door en ga met je groepje aan de slag met het voorbereiden van deze opdrachten. De opdrachten helpen je om interviewvragen op te stellen, het interview voor te bereiden en je alvast te verdiepen in het bedrijf. Vergeet deze opdrachten niet mee te nemen als je op bedrijfsbezoek gaat! Meer leren over energiebeheer (zonne-energie) Tijdens het bedrijfsbezoek ga je ook meer leren over eneregiebeheer (zonne-energie). Het is de bedoeling dat je na het bedrijfsbezoek het advies verder af kan maken. Bedenk met je groepje welke vragen je aan het bedrijf gaat stellen om het advies te kunnen schrijven. Schrijf de vragen die je wil stellen op en neem deze mee naar het bedrijfsbezoek. 12

14 13

15 Deel C: Eindopdracht In deze opdracht ga je met je groepje werken aan de verslaglegging, het verwerken van de interviewvragen en het schrijven van het advies. Maak afspraken wie zich bezig gaat houden met de presentatie en wie het advies gaat uitwerken. Zorg wel dat de taken binnen het groepje evenredig zijn verdeeld. Het advies Heb je genoeg informatie verzameld, dan kun je beginnen met schrijven. Je gaat nu proberen van de verzamelde informatie een samenhangend verhaal te maken. Zorg ervoor dat ook het uiterlijk van je verslag goed verzorgd is, en denk erom, de hoeveelheid woorden doet er niet zo veel toe, helder en bondig formuleren is vaak beter. En nogmaals het gaat om de kwaliteit, niet om de hoeveelheid! In je advies staan overzichtelijk de verschillende voor en nadelen van zonnepanelen en een duidelijke motivatie waarom onze school hiermee voorzien zou moeten worden. Presenteren Dit advies ga je aan het eind van dit project presenteren aan de rest van de klas presenteren. Het is daarbij belangrijk dat ieder groepslid ook een deel van de presentatie voor zijn rekening neemt. Bereid met je groepje de presentatie voor. Dit kan aan de hand van een powerpoint. Maak een taakverdeling met je groepje: Wie doet wat? Vertel in ieder geval iets over de volgende punten in je presentatie: - het bedrijfsbezoek (waar ben je geweest, hoe vond je het, wat heb je geleerd) - de voor- en nadelen van de onderzochte materialen - Je advies aan de architect Stappen: 1. Wat is je doelgroep? 2. Bedenk de vorm van je presentatie 3. Bereid je verhaal goed voor door het te oefenen 4. Maak een goede taakverdeling voor tijdens de presentatie 5. Ga na of je verhaal duidelijk is overgekomen Tips: Houd een heldere inleiding Gebruik een spiekbriefje Gebruik leuke voorbeelden voor een aantrekkelijke presentatie Zet de presentatie op een USB-stick Zet de presentatie op je mailaccount Tip: Het is leuk om de foto s die je tijdens het bedrijfsbezoek gemaakt hebt te laten zien in de presentatie! 14

16 Evaluatie We zijn erg benieuwd wat je van de projectweek vond. Ook het bedrijf wil graag weten hoe je het bedrijfsbezoek vond. Zij horen graag je tips. Beantwoord daarom individueel de volgende vragen. 1. Wat was je beeld over de techniek voordat je aan de oriëntatie begon? En wat is je beeld nu? 2a. Welk beroep/functie sprak je het meeste aan en waarom? 2b. Welke opleiding moet je volgen om dit beroep te kunnen doen? 3a. Hoe vond je de projectweek? Licht je antwoord kort toe. 3b. Hoe vond je het om bij bedrijven langs te gaan? Licht je mening kort toe. 3c. Wat sprak je het meeste aan bij het bedrijfsbezoek? 3d. Wat sprak je het minste aan bij het bedrijfsbezoek? 15

17 3e. Welke verbeterpunten heb je voor de bedrijfsbezoeken en de projectweek die volgend jaar plaatsvinden? 4. Hoe verliep de samenwerking in de groep? Licht je antwoord kort toe. 5. Wil je nog iets anders kwijt? 16

Jij en energie: zonne-energie

Jij en energie: zonne-energie De oneindige bron: Zonne-energie Passieve zonne-energie Een soort zonne-energie zal je al snel kunnen bedenken en dat is passieve zonne-energie. Passieve zonne-energie is energie waar je niets voor hoeft

Nadere informatie

Een gebouw ontwerpen en dan.

Een gebouw ontwerpen en dan. Een gebouw ontwerpen en dan. Waar maak je het van??? Lesbrief over bouwmaterialen Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding In de eerste fase van het bouwproces wordt door

Nadere informatie

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu Een gebouw inrichten Lesbrief over inrichting en afwerking Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding Het Mondial College krijgt binnenkort een nieuw gebouw. In dit gebouw

Nadere informatie

Zonnepanelen op school. Team 1: Meten Onderzoek naar de opbrengst van zonnepanelen. Jullie gaan meten wat zonnepanelen aan energie opbrengen

Zonnepanelen op school. Team 1: Meten Onderzoek naar de opbrengst van zonnepanelen. Jullie gaan meten wat zonnepanelen aan energie opbrengen Zonnepanelen op school Team 1: Meten Onderzoek naar de opbrengst van zonnepanelen Jullie gaan meten wat zonnepanelen aan energie opbrengen 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM Jullie gaan samenwerken in een team.

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Technische Kennis Dag 2014. Zonne-energie Henk Meijer

Technische Kennis Dag 2014. Zonne-energie Henk Meijer Technische Kennis Dag 2014 Zonne-energie Henk Meijer Zonne-energie Wat gaan we behandelen? Energie van de zon Indirect gebruik zonne-energie Direct gebruik zonne-energie Zonnepanelen en collectoren Passieve

Nadere informatie

Leskist groene energie Pagina 11

Leskist groene energie Pagina 11 Leskist groene energie Pagina 11 Bouw een windmolen; en die moet zo hard mogelijk draaien. Omdat de ene plek op aarde warmer is dan de andere waait het altijd wel. Die wind kan een molen doen draaien.

Nadere informatie

QUESTIONBOXLES ZONNECELLEN EN ELEKTRICITEIT

QUESTIONBOXLES ZONNECELLEN EN ELEKTRICITEIT QUESTIONBOXLES ZONNECELLEN EN ELEKTRICITEIT Colofon Auteur: Amy Beerens Contact: Maarten Reichwein, WKUU, wetenschapsknooppunt@uu.nl of 030-25 33 717 INHOUDSOPGAVE Inhoud 1 Doel van de les 2 2 Opzet lesplan

Nadere informatie

www.jouwenergievanmorgen.nl Tekst: Mirthe Niehoff

www.jouwenergievanmorgen.nl Tekst: Mirthe Niehoff Zonnecellen www.jouwenergievanmorgen.nl Tekst: Mirthe Niehoff Energie en elektriciteit Wat is energie? Energie maakt het mogelijk dingen te laten bewegen of te veranderen. Zonder energie werkt niets en

Nadere informatie

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties;

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties; IUSES Toolkit Introductie Met deze experimentele toolkit kunnen experimenten uitgevoerd worden op het gebied van energie efficiency, energiebesparing en duurzame energie. Hij is ontwikkeld voor docenten

Nadere informatie

De zon in het zwembad

De zon in het zwembad De zon in het zwembad Inleiding Het zwembad Aquarius staat in de gemeente Tienhuizen. Toen het zwembad in 1963 gebouwd werd speelde de energiekosten en het milieu nog niet zo n belangrijke rol. Inmiddels

Nadere informatie

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas:

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas: Namen: Klas: Windmolenpark Houten Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten Ontwikkeld door: Geert Veenstra Gerard Visker Inhoud Probleem en hoofdopdracht Blz 3 Samenwerking

Nadere informatie

Meten = weten Instructie voor leerkrachten

Meten = weten Instructie voor leerkrachten Meten = weten Instructie voor leerkrachten Dit opdrachtenblad Meten = Weten is ontwikkeld als een voorproefje voor het lespakket Zonnepanelen op school. Het opdrachtenblad is zelfstandig te gebruiken.

Nadere informatie

Zonne-energie gratis en schoon

Zonne-energie gratis en schoon Zonne-energie gratis en schoon Samen gaan we voor duurzaam Genieten van de zon. Buiten in de tuin, in het park of op het strand. De zon geeft ons gratis energie. We kunnen de zon ook op een andere manier

Nadere informatie

DUW Parkstad. De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering!

DUW Parkstad. De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering! DUW Parkstad De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering! DUW Parkstad Woningen stoten veel broeikasgassen uit. Nieuwbouw moet vanaf 2020 energieneutraal zijn. Maar hoe maken we bestaande

Nadere informatie

Bespaartips. 1 persoon 2317 2 personen 3424 3 personen 4092 4 personen 4604 5 personen 5292 6 personen 5430

Bespaartips. 1 persoon 2317 2 personen 3424 3 personen 4092 4 personen 4604 5 personen 5292 6 personen 5430 Zonnepanelen Agenda Bespaartips Wat zijn de materialen in zonnepanelen Wattpiek Dakoriëntatie Uitgangspunten aanschaf zonnepanelen Teruglevering (salderen) Wanneer betaal je niet teveel Wat betaal je als

Nadere informatie

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science 1 2 3. 9 8 7 E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 Wat je nodig hebt: Voor de motorhouder: Voor de ventilator: 1 grote houten schijf

Nadere informatie

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 www. cool-leusden.nl twitter: http://twitter.com/coolleusden PROGRAMMA Welkom - door Ago Salverda (voorzitter CML Leusden) Informatie Zonnepanelen - door Marian

Nadere informatie

Het weer. Expertgroep 5 : Donder en bliksem. Naam leerling:... Leden expertgroep:..

Het weer. Expertgroep 5 : Donder en bliksem. Naam leerling:... Leden expertgroep:.. Naam leerling:...... Leden expertgroep:.. De voorbereiding Iedereen heeft het wel eens meegemaakt: onweer! Sommige kinderen vinden het eng en zien het liever niet, anderen vinden het juist spannend en

Nadere informatie

Infogids zonnepanelen

Infogids zonnepanelen Infogids zonnepanelen Inhoudstabel Wat zijn zonnepanelen?... 1 De werking van zonnepanelen... 2 Waarmee moet u rekening houden?... 2 De kostprijs van zonnepanelen... 3 Financiële steun bij aankoop zonnepanelen...

Nadere informatie

Bekers vastzuigen met koffiefilter

Bekers vastzuigen met koffiefilter A1 1 Bekers vastzuigen met koffiefilter 2 bekers 1 koffiefilter 1 schaar 1 waxinekaarsje Lucifers Waarom gaat het kaarsje uit? Hoe kan het dat je de onderste beker op kunt tillen zonder deze aan te raken

Nadere informatie

Duurzaam Soesterkwartier

Duurzaam Soesterkwartier Duurzaam Soesterkwartier Inhoudsopgave: Zonne-energie overzicht dia 1) Zonnepaneel installatie 2) Opstelling zonnepanelen 3) Opbrengst installatie 4) Opbrengst voor eigen gebruik 5) Panelen onderhouden

Nadere informatie

Informatieavond Zonnepanelen. Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest / NewSolar

Informatieavond Zonnepanelen. Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest / NewSolar Informatieavond Zonnepanelen Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest / NewSolar 24 september2013 Agenda Informatieavond Zonnepanelen en -boilers 19:30 Welkom & aanleiding Groen Zonnig Nieuwegein

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Belangrijke vragen over zonnepanelen

Belangrijke vragen over zonnepanelen Persoonlijk advies? Bent u benieuwd naar de mogelijkheden voor uw situatie? Neem geheel vrijblijvend contact op via mail: info@sygosolar.nl, of bel 0183-565308. Belangrijke vragen over zonnepanelen Met

Nadere informatie

De toekomst is zeker. met Nefit Zonnestroom. Begrippenlijst

De toekomst is zeker. met Nefit Zonnestroom. Begrippenlijst N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m De toekomst is zeker met Nefit Zonnestroom Begrippenlijst Autonoom systeem (standalone) - op zichzelf staand systeem bestaand uit zonnepanelen, regelunit en

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

ZONNE - PANELEN INFORMATIE. Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929

ZONNE - PANELEN INFORMATIE. Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929 ZONNE - PANELEN INFORMATIE Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929 www.bruggink-bv.nl Oktober 2012 ZONNE - PANELEN 1. Algemene informatie Inhoud 2. Landelijke subsidieregeling, afkomstig

Nadere informatie

Wat is Domotica? Lesbrief over domotica. Project Topstages www.ontdektechniek.nu

Wat is Domotica? Lesbrief over domotica. Project Topstages www.ontdektechniek.nu Wat is Domotica? Lesbrief over domotica Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding Electronica en computertechnologie gaan ongemerkt een steeds groter deel uitmaken van ons

Nadere informatie

LESMODULE OVER WINDENERGIE

LESMODULE OVER WINDENERGIE YOUNG ENERGY PROJECT - STUDENTEN LESMODULE OVER WINDENERGIE Inhoudsopgave Instructiebladen Les 1 Module windenergie, Instructieblad 1.1 4 Les 1 Ontdek, Instructieblad 1.2 5 Les 2 Onderzoek, Instructieblad

Nadere informatie

Team 3: Het Zonnepaneel Onderzoek naar de werking van een zonnepaneel en de zonneboiler

Team 3: Het Zonnepaneel Onderzoek naar de werking van een zonnepaneel en de zonneboiler Zonnepanelen op school Team 3: Het Zonnepaneel Onderzoek naar de werking van een zonnepaneel en de zonneboiler Jullie gaan onderzoeken hoe een zonnepaneel en de zonneboiler werken 1. SAMENWERKEN IN EEN

Nadere informatie

ZONNE ENERGIE. Woensdag 4 maart 2015 Oude Leije GERKE DRAAISTRA

ZONNE ENERGIE. Woensdag 4 maart 2015 Oude Leije GERKE DRAAISTRA ZONNE ENERGIE Woensdag 4 maart 2015 Oude Leije GERKE DRAAISTRA Onderwerpen introductie zonne energie in Nederland uitleg werking zonnestroom installaties plaatsing op verschillende daken financiële aspecten

Nadere informatie

Thema: Energie. Naam:... Klas: Datum:... Nr.:.

Thema: Energie. Naam:... Klas: Datum:... Nr.:. Thema: Energie Naam:... Klas: Datum:... Nr.:. 1 De zon aangedreven windgenerator 1.1 Inleidende opdracht rond windenergie Windenergie over de hele wereld? Vul de volgende woorden in de tekst: De kust,

Nadere informatie

Begrippenlijst Zonnepanelen

Begrippenlijst Zonnepanelen Begrippenlijst Zonnepanelen U bent: Air mass factor Invloed van de afstand die zonlicht door de atmosfeer aflegt. In winter als de zon laag staat, moet zonlicht een relatief lange weg door de atmosfeer

Nadere informatie

Harderwijk in de zon

Harderwijk in de zon Harderwijk in de zon Informatieavond zonne-energie Veluwe Duurzaam samen met Gemeente Harderwijk 17 juni 2014 ir. A.D. Hekstra Handicom Solar solar@handicom.nl 0341-412629 Vanavond Zonnestraling -> warmte

Nadere informatie

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar)

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) Informatieavond Zonnepanelen Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 Agenda Informatieavond 19:30 Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem.

Nadere informatie

Duurzame Energie in Utrecht

Duurzame Energie in Utrecht Duurzame Energie in Utrecht The future is now Dr. Wilfried van Sark Groep Natuurwetenschap en Samenleving Universiteit Utrecht Beat the Heat NOW!, 12 december 2009 inhoud Klimaatprobleem Waarom de zon

Nadere informatie

Team 2: Wolken Onderzoek naar de invloed van wolken op zonnepanelen

Team 2: Wolken Onderzoek naar de invloed van wolken op zonnepanelen Zonnepanelen op school Team 2: Wolken Onderzoek naar de invloed van wolken op zonnepanelen Jullie gaan onderzoeken wat de invloed is van wolken op de opbrengst van zonnepanelen 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM

Nadere informatie

ZONNEPANELEN VOOR THUIS. de duurzaam winkel. maakt uw woning klaar voor de toekomst

ZONNEPANELEN VOOR THUIS. de duurzaam winkel. maakt uw woning klaar voor de toekomst ZONNEPANELEN VOOR THUIS de duurzaam winkel maakt uw woning klaar voor de toekomst HOE HET WERKT Salderen Monitoring Hoe werkt een zonneinstallatie? Een zonnestroominstallatie (ook wel PV-installatie genoemd,

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek. Kerndoel 46. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek. Kerndoel 46. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 46 162 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek Kerndoel 46 De leerlingen leren dat de positie van de aarde

Nadere informatie

Fig1.9 Zonne-energie: voorbeeldproefje

Fig1.9 Zonne-energie: voorbeeldproefje Zonne-energie Inleidende proef Doelstelling Het is de bedoeling om kort maar bondig de werking van een zonnepaneel uit te leggen. Daarna wordt de werking vlug gedemonstreerd wordt aan de hand van een kleine

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

Agenda Informatieavond Zonnepanelen

Agenda Informatieavond Zonnepanelen Informatieavond Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 19:30 21:45 Agenda Informatieavond Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem. Utrecht)

Nadere informatie

Welkom. IZEN biedt : HERNIEUWBARE ENERGIE. - Zonthermische systemen - Fotovoltaïsche system - Warmtepomp - Kleine windturbines

Welkom. IZEN biedt : HERNIEUWBARE ENERGIE. - Zonthermische systemen - Fotovoltaïsche system - Warmtepomp - Kleine windturbines Welkom HERNIEUWBARE ENERGIE IZEN biedt iedere consument de beste hernieuwbare energie oplossing met kwaliteitsvolle producten en vanuit een ondernemende organisatie. Offerte op maat Aanbod van technologieën

Nadere informatie

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING STERREN DANSEN OP DE MUUR Als je op een onbewolkte avond naar de hemel kijkt zie je overal sterren. Net zoals je soms in wolken gekke figuren kunt ontdekken, kun je dat in sterren ook. Door lijnen te trekken

Nadere informatie

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Inleiding en werkwijze: De meeste ouderen vinden het leuk om samen met jongeren iets te doen. Op deze manier hebben

Nadere informatie

Salderen. Artikel 95c

Salderen. Artikel 95c Salderen Salderen is de regeling dat zonnestroom die aan het elektriciteitsnet wordt terugeleverd, mag worden verrekend met uit het net geïmporteerde stroom. Als U bijvoorbeeld 2400 kwh stroom afneemt

Nadere informatie

I. Vragen en antwoorden over zonnepanelen 1 :

I. Vragen en antwoorden over zonnepanelen 1 : I. Vragen en antwoorden over zonnepanelen 1 : 1. Hoe werken zonnepanelen? 2. Hoe groot is een zonnepaneel, en kan ik kiezen uit verschillende uitvoeringen? 3. Is mijn dak geschikt voor zonnepanelen? 4.

Nadere informatie

Lekker wonen, lagere lasten

Lekker wonen, lagere lasten Lekker wonen, lagere lasten Lees hoe u energie kunt besparen met het energiepakket van Woonservice. Het energiepakket Een huishouden is gemiddeld 150,- per maand kwijt aan energie. Dat is een kwart van

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R DE WILLIE WORTEL QUIZZZ Gaat er bij jou ook een lampje branden? Dan heb je het goede antwoord op de vraag gegeven. Maak een knotsgekke elektroquiz. Daarvoor gaan jullie zelf de quizvragen en antwoorden

Nadere informatie

2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen

2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Experiment 2 2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Inleiding In deze experimentenreeks ga je onderzoeken welke factoren een effect hebben op het geleverde vermogen

Nadere informatie

Zo werkt mijn zonnestroominstallatie!

Zo werkt mijn zonnestroominstallatie! Gebruikershandleiding Zo werkt mijn zonnestroominstallatie! Gefeliciteerd, u profiteert nu van goedkope zonnestroom van eigen dak. Hoe werkt mijn zonnestroominstallatie? Een zonnestroominstallatie zet

Nadere informatie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie 2 Bosch Solar Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag

Nadere informatie

www.praktischtechniek.nl

www.praktischtechniek.nl D. Bekijk nu de andere zaklampen. Vul de tabel in. Werken alle zaklampen? Ja / nee Omdat: Welke zaklamp schijnt het langst? Techniekkit: Noord Nederland Domein: Energie omzetting Competentie: Ontwerpen

Nadere informatie

Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013

Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013 Welkom Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013 19:30 20:30 20:45 21:45 Agenda Informatieavond Zonnepanelen

Nadere informatie

TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL. Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets

TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL. Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets 2 INLEIDING ONDERZOEKSOPDRACHTEN De onderzoeksopdrachten, zijn kaarten die best geplastificeerd kunnen worden. De leerlingen

Nadere informatie

Zonnestroom installatie in Overasselt

Zonnestroom installatie in Overasselt Zonnestroom installatie in Overasselt Overzicht Voor wie is het interessant? Toelichting Zonnecellen Principewerking zonnecellen Verschillende PV technieken Autonome- of net gekoppelde systemen Systemen

Nadere informatie

Solar Frontier productinformatie

Solar Frontier productinformatie Solar Frontier productinformatie De hoogste opbrengst, zelfs onder zware omstandigheden In veel situaties zijn de omstandigheden voor een zonne-energiesysteem niet 100% optimaal. Maar wat wordt nu precies

Nadere informatie

Informatie Zonne energie. Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest, Pieter Biewenga NewSolar

Informatie Zonne energie. Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest, Pieter Biewenga NewSolar Informatie Zonne energie Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest, Pieter Biewenga NewSolar 18 mei 2015 Informatie Zonnepanelen en -boilers Aanleiding Groen Zonnig Houten Zonnepanelen:

Nadere informatie

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 5 Elektriciteit 1 Stroomkringen 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 2 a Een elektrische stroom bestaat uit kleine deeltjes die door geleidende materialen bewegen. b Met een stroommeter (ampèremeter)

Nadere informatie

www.ikwordgroen.nl 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1

www.ikwordgroen.nl 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1 Energie opwekken met kwalitatief hoogwaardige zonnepanelen voor een duurzamere toekomst Inhoudsopgave Wie zijn wij? 3

Nadere informatie

Lichtweerkaatsing Licht

Lichtweerkaatsing Licht Lichtweerkaatsing Licht Hgroep 5-6 49 tijdsduur 60 minuten kerndoelen 1, 32, 45 en 54 Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. U kunt ze dit ook in tweetallen of in groepjes laten

Nadere informatie

Zonne-energie. Grevenbicht 28 februari 2012

Zonne-energie. Grevenbicht 28 februari 2012 Grevenbicht 28 februari 2012 Zonne-energie. De zon is natuurlijke de grote energieleverancier van onze aarde. Zonder de zon is geen leven op aarde mogelijk, zou er wellicht geen aarde bestaan. De goedkoopste

Nadere informatie

Informatieavond Zonne energie. Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest, Pieter Biewenga NewSolar

Informatieavond Zonne energie. Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest, Pieter Biewenga NewSolar Informatieavond Zonne energie Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest, Pieter Biewenga NewSolar 28 januari 2015 Informatie Zonne energie Aanleiding Groen Zonnig Wijk bij Duurstede Zonnepanelen:

Nadere informatie

OVERAL, variatie vanuit de kern. LES- BRIEF 3v/4hv. De zonne-energiecentrale van Fuentes de Andalucía

OVERAL, variatie vanuit de kern. LES- BRIEF 3v/4hv. De zonne-energiecentrale van Fuentes de Andalucía OVERAL, variatie vanuit de kern LES- BRIEF 3v/4hv De zonne-energiecentrale van 1 Zonne-energie is in overvloed beschikbaar maar het is nog niet zo eenvoudig om die om te zetten naar elektrische energie.

Nadere informatie

Nu ook zonnepanelen mogelijk op west, oost en noord georiënteerde daken!!!!

Nu ook zonnepanelen mogelijk op west, oost en noord georiënteerde daken!!!! Nu ook zonnepanelen mogelijk op west, oost en noord georiënteerde daken!!!! Tot voor kort was het alleen mogelijk en rendabel om zonnepanelen te monteren op zuid georiënteerde daken. Daken aan de west,

Nadere informatie

blaadjes THEMA 9 Docentenhandleiding Groep 1/2/3/4/5/6

blaadjes THEMA 9 Docentenhandleiding Groep 1/2/3/4/5/6 Docentenhandleiding Groep 1/2/3/4/5/6 THEMA 9 blaadjes Dit materiaal is ontwikkeld in opdracht van IVN, in het kader van Gezonde Schoolpleinen. Tekst: Dieuwertje Smolenaars, NME Amsterdam-Noord. Vormgeving

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1, vmbo Duurzame stroom in het EcoNexis huis Vooraf Er zijn steeds meer mensen op de wereld. En die hebben gemiddeld ook steeds meer geld te besteden. Daarom is er steeds meer energie nodig.

Nadere informatie

PV-Systemen. Introductie. De Installatie. PV-Systemen 1/10

PV-Systemen. Introductie. De Installatie. PV-Systemen 1/10 PV-Systemen 1/10 PV-Systemen Introductie In afgelegen gebieden waar geen elektriciteit ter beschikking staat kunnen PV-installaties worden toegepast. PV is een afkorting van Photo Voltage. Door middel

Nadere informatie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie 1 Bosch Solar zonne-energie 2 Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag uit. Huishoudelijke apparaten,

Nadere informatie

Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape. Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan. Opdracht 3 Werkblad Hands in tape

Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape. Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan. Opdracht 3 Werkblad Hands in tape Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan Opdracht 3 Werkblad Hands in tape Opdracht 4 Werkblad Duct tape portmo TAPE UR DAY Werkblad Tape Wall Painting Werkblad

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Les techniek licht. Lesdoelen. Bronnen

Les techniek licht. Lesdoelen. Bronnen Les techniek licht Lesdoelen Bronnen o http://nl.wikibooks.org/wiki/wikijunior:natuurkunde/licht#de_regenboog o http://www.proefjes.nl/categorie/licht o http://www.keesfloor.nl/artikelen/diversen/regenboog/12vragen.htm

Nadere informatie

Hooiland pomp, Handleiding

Hooiland pomp, Handleiding Hooiland pomp, Handleiding Versie Maart 2012 Bom Aqua B.V. tel 078 6150402/ 06 120 945 36 Oosteind 47 Email info@bom-aqua.nl 3356 AB website: www.bom-aqua.nl Papendrecht Capaciteiten Opvoerhoogte van 20-75

Nadere informatie

Tentoonstelling duurzaam bouwen en wonen

Tentoonstelling duurzaam bouwen en wonen Tentoonstelling duurzaam bouwen en wonen Hopelijk heb je net een leerrijke rondleiding doorheen de tentoonstelling achter de rug. Na deze rondleiding kan je zeker en vast een antwoord geven op de vragen

Nadere informatie

Link naar leerkrachtgids www.c3.nl/onderwijsmiddelen/leerkrachtgids-ontwerpen

Link naar leerkrachtgids www.c3.nl/onderwijsmiddelen/leerkrachtgids-ontwerpen Lesbrief Ontwerpend Leren Gebruik de zon! Gebruik deze lesbrief bij de proef Zonneoven en de leerkrachtgids Ontwerpend leren met chemie. Deze lesbrief geeft verdieping en een lessuggestie rondom de ontwerpopdracht:

Nadere informatie

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren.

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren. Oriëntatie: Het doel van deze lessenserie is: bestaande foto s zoeken met een eigen verhaal erbij. Dan gaan jullie mensen deze fotoserie voorleggen en vragen welk verhaal zij erin zien. Tot slot gaan jullie

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

5-3-2015 WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING 03-03-2015. Zie de leidraad op www.zondeventer.nl

5-3-2015 WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING 03-03-2015. Zie de leidraad op www.zondeventer.nl WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING 03-03-2015 Zie de leidraad op www.zondeventer.nl Waarom zonne-energie Wat is zonne-energie Kengetallen Opbrengst zonne-energie Stappenplan Componenten Plaatsing Turnkey

Nadere informatie

GESCHIEDENIS VAN DE ZONNECEL de vroege dagen

GESCHIEDENIS VAN DE ZONNECEL de vroege dagen de vroege dagen 1839 Edmond Becquerel ontdekt dat metaalplaatjes in een geleidende vloeistof onder belichting een spanning en een stroom leveren: het fotovoltaïsch (PV) effect. Comptes Rendues 6 (1839)

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde / scheikunde 1 compex vmbo gl/tl 2010 - I

Eindexamen natuurkunde / scheikunde 1 compex vmbo gl/tl 2010 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee

Nadere informatie

Team 5: Natuur. Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel

Team 5: Natuur. Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel Zonnepanelen op school Team 5: Natuur Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel Jullie gaan onderzoeken of de plant een zonnecel is en wie daar gebruik van maken 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM Jullie gaan samenwerken

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam:

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam: Wereldgodsdiensten Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum Naam: Inhoudsopgave Inleiding Schema Beoordeling Deel 1 Test jezelf! Deel 2 Kies je onderwerp en aan de slag! Deel 3 Het ervaren

Nadere informatie

Installatiebedrijf Walraven & Zn. Tel.: 0172-611626 info@walravenenzn.nl Zuidzijde 11 Fax.: 0172-616458 www.walravenenzn.nl 2411 RP Bodegraven

Installatiebedrijf Walraven & Zn. Tel.: 0172-611626 info@walravenenzn.nl Zuidzijde 11 Fax.: 0172-616458 www.walravenenzn.nl 2411 RP Bodegraven Installatiebedrijf Walraven & Zn. Tel.: 0172-611626 info@walravenenzn.nl Zuidzijde 11 Fax.: 0172-616458 www.walravenenzn.nl 2411 RP Bodegraven PV-systemen Groene energie is de laatste jaren aanzienlijk

Nadere informatie

PV-Systemen. PV-systemen 1/11. Freddy Alferink, 2003

PV-Systemen. PV-systemen 1/11. Freddy Alferink, 2003 PV-systemen 1/11 PV-Systemen Freddy Alferink, 2003 In afgelegen gebieden waar geen elektriciteit ter beschikking staat kunnen PV-installaties worden toegepast. PV is een afkorting van Photo Voltage. Door

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HIER EN DAAR EEN BUI Soms klopt de voorspelling van de weerman. Maar vaak ook helemaal niet. Donkere wolken in plaats van de hele dag zon. Kunnen jullie dat beter? Jullie gaan een eigen weerstation bouwen

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over:

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: 1. Opbrengst zonnepanelen 2. Huurverhoging en energiekosten 3. Teruglevering 4. Techniek 5. Plaatsing 6. Gebruik 7. De slimme meter 1. Opbrengst zonnepanelen

Nadere informatie

Licht. Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. 10 min. 60 minuten

Licht. Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. 10 min. 60 minuten Licht GROEP 5-6 49 60 minuten 1, 32, 45 en 54 Tip. De leerlingen maken in deze les allemaal een eigen periscoop. U kunt ze dit ook in tweetallen of in groepjes laten doen. De leerling: weet dat licht altijd

Nadere informatie

BOUW JE EIGEN WEERSTATION

BOUW JE EIGEN WEERSTATION BOUW JE EIGEN WEERSTATION Als je wilt weten wat voor weer het is, dan moet je de verschillende weerselementen kunnen meten. Met enkele heel gewone dingen kan je jouw eigen weerstation bouwen. De thermometer

Nadere informatie

Antwoorden op veel gestelde vragen versie 14 mei 2014

Antwoorden op veel gestelde vragen versie 14 mei 2014 Antwoorden op veel gestelde vragen versie 14 mei 2014 1 Antwoorden op veel gestelde vragen Inhoudsopgave 1 Waarom zonnepanelen en wat is zonne-energie?... 3 1.1 Waarom bieden woningcorporaties zonnepanelen

Nadere informatie

nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer.

nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer. Op zoek naar het nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer. Opgave Windenergie Het Rijk heeft zichzelf tot doel gesteld om in 2020 6000

Nadere informatie