Jaarplan 2014 Kenniscentra RDM Sustainable Solutions Mainport Innovation

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarplan 2014 Kenniscentra RDM Sustainable Solutions Mainport Innovation"

Transcriptie

1 Jaarplan 2014 Kenniscentra RDM Sustainable Solutions Mainport Innovation Hogeschool Rotterdam Kenniscentra RDM Sustainable Solutions Mainport Innovation Kees Joosten (directeur), Ria van Oosterhout (programmamanager), Marlies Bedeker & Anne Bos Rotterdam, november 2013 praktijkgericht onderzoek

2

3 Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Terugblik Actuele ontwikkelingen 6 3. Doelen 2014 per programmalijn 8 4. Kwaliteitszorg Management & Organisatie 30 Overzicht hoofdactiviteiten per programmalijn en onderzoeksdomein 37 Bijlagen: zie bijbehorende bijlageboekje 1

4

5 Inleiding Dit is het gezamenlijke jaarplan van de twee kenniscentra op RDM Campus: Sustainable Solutions en Mainport Innovation. Per 1 september 2013 zijn deze twee kenniscentra onder de leiding van één programmadirecteur komen te staan. Gezien de overlap in doelstellingen en onderzoeksdomeinen heeft de programmadirecteur de opdracht gekregen om één geïntegreerd nieuw kenniscentrum te bouwen. Een opdracht die niet op stel en sprong zal zijn voltooid gezien de achtergrond van de kenniscentra waaruit het nieuwe centrum voortkomt. Kenniscentrum Sustainable Solutions (KSS) behoort tot de oudste kenniscentra van Hogeschool Rotterdam, terwijl Kenniscentrum Mainport Innovation (KMI) het jongste kenniscentrum is. KSS heeft een breed portfolio aan onderzoeksprojecten en is betrokken in diverse minoren+, innovatieteams, icoonprojecten en in het onderwijs en bij onderwijsvernieuwing. KSS heeft in 2013 de interne audit van het AMC gehad en was een belangrijke speler in de VKO-audit eerder dit jaar. KMI is daarentegen nog sterk in opbouw; zowel met het aantrekken en inwerken van lectoren, het opstarten van projecten als het realiseren van eerste tastbare resultaten. In dit jaarplan zullen deze verschillen zichtbaar zijn. Het jaarplan vormt een concretisering van de strategische onderzoeksprogramma s van KSS ( ) en KMI ( ). Bij het formuleren van doelen en activiteiten voor 2014 is vanzelfsprekend rekening gehouden met de ervaringen en resultaten in Belangrijke input vormen de aanbevelingen van de interne audit KSS en de externe VKO-audit. Bovendien is bij het opstellen van het jaarplan rekening gehouden met actuele externe en interne ontwikkelingen, die van invloed zijn op de focus en koers van de kenniscentra. Gedurende de maand oktober zijn de lectoren gevraagd zogenaamde impactambities te formuleren (in paragraaf 1.2 wordt dit nader toegelicht). Daarna is een aantal bijeenkomsten belegd waarin (in wisselende samenstelling) lectoren, (hoofd-)docenten, onderwijsmanagers en managers externe betrekkingen zijn gevraagd om hierop te reageren en gezamenlijk te werken aan concretisering van een werkplan voor In de bilaterale gesprekken tussen de programmadirecteur en lectoren zijn de ambities, doelen en activiteiten verder uitgewerkt. Onderwijsmanagers hebben een bijdrage geleverd op de verbinding onderzoek-onderwijs. Tussentijds is regelmatig afgestemd met directeuren van EAS, IGO en RMU. Het resultaat van deze aanpak is een goed besef bij lectoren dat impact uiteindelijk belangrijker is dan een volle uitvoeringsagenda. Focus op een beperkt aantal speerpunten (maatschappelijk relevante onderwerpen) en opleidingen staat daarin centraal. Zeker gezien de relatief beperkte middelen die ter beschikking staan. Verder is de samenwerking met EAS, IGO en RMU (en in de slipstream CMI) geïntensiveerd. Over-en-weer adresseren we inhoudelijke onderwerpen, wensen en knelpunten, die in 2014 worden aangepakt. Het jaarplan en met name de samenvattende tabel is hiermee een krachtig communicatie- en sturingsmiddel geworden, dat enerzijds inzicht en overzicht geeft van de doelen en activiteiten van de gezamenlijke kenniscentra en anderzijds helpt bij het maken van strategische keuzes in de nabije toekomst. De eerste stap naar integratie van de twee kenniscentra is gezet met behulp van de samenstelling van dit jaarplan. Er is bij lectoren, docenten en directeuren van de instituten veel vertrouwen en enthousiasme om komend jaar succesvol praktijkgericht onderzoek te doen (kennisontwikkeling), bij te dragen aan onderwijsvernieuwing en professionalisering van docenten en te werken aan valorisatie van kennis in de praktijk van de haven en de gebouwde omgeving. Dit jaarplan kent vier delen: voorliggende rapportage met vijf hoofdstukken, het bijlageboekje behorende bij deze rapportage met onder meer de werkplannen van elk onderzoeksdomein, de begroting en een samenvattende tabel. Deze laatste geeft een overzicht van de doelen en resultaten in Het hoofdgedeelte start met een korte terugblik op 2013 en de beschrijving van een aantal externe ontwikkelingen (hoofdstuk 2). Dit is de opmaat voor het daadwerkelijke jaarplan in hoofdstuk 3. Daarna volgen achtereenvolgens onze aanpak kwaliteitszorg en management & organisatie. 3

6

7 HOOFDSTUK 1 Terugblik Focus op kwaliteit Het afgelopen jaar stond in het teken van FOCUS: het hogeschoolbrede verbeteringsprogramma om de kwaliteit van de bacheloropleidingen flink en structureel te verbeteren. Met name de criteria onderzoeksvaardigheden en reflectief vermogen hebben betrekking op de kenniscentra. FOCUS stelt dat onderzoek en onderwijs veel nauwer verweven moeten worden en dat daarom de kenniscentra een grotere rol moeten spelen in het onderwijs. En dat het onderwijs meer richting moet kunnen geven aan de onderzoeksprogrammering van de kenniscentra. Ook kiest FOCUS nadrukkelijk voor het speerpunt haven, met als tastbaar resultaat de start van het Centre of Expertise Sustainable Mainport Innovation (CoE SMI). Het jaarplan 2014 zal meer dan vorig jaar ambities, doelen en activiteiten beschrijven die op FOCUS aansluiten. We zijn in 2013 aan de slag gegaan met een intensivering van de samenwerking tussen de kenniscentra en de betrokken instituten (EAS, IGO, RMU, CMI en ook IBK, IFM, COM). KSS en KMI hebben veel aandacht besteed aan het demonstreren van Best Practices als het gaat om de samenwerking tussen onderzoek, onderwijs en bedrijven. We zien op tal van plekken een (steeds grotere) nuttige bijdrage van de kenniscentra aan kwaliteit van onderwijs. Door middel van praktijkgerichte onderzoeksprojecten wordt hiermee tegelijkertijd vaak het innovatievermogen van bedrijven verbeterd. Maar dit alles is niet helemaal nieuw. We zijn er namelijk van overtuigd dat het RDM Campus-concept de laatste 5 jaar juist werkt aan de FOCUS-opgave: verbeteren van curricula, gericht op betere eindkwalificaties van bachelorstudenten. Met name in de techniekvakken en altijd vanuit een integrale benadering. Innovatieteams, Communities of Practices, ilabs/minoren+, Icoonprojecten en de onderzoeksprojecten van de kenniscentra bieden een unieke mix van leren, onderzoeken, proberen, testen, demonstreren en innoveren. Mede als gevolg van de FOCUS-agenda is per 1 september 2013 een traject van start gegaan dat is gericht op fusie van de twee kenniscentra. Dit levert potentieel een sterker fundament voor het speerpunt haven in de hogeschool, zeker in combinatie met het CoE SMI. In aanvang werken de twee programmadirecteuren, de programmamanager en de specialisten onderzoek en onderwijs nauw samen, om enerzijds een goede overdracht te doen, maar om anderzijds de historisch gegroeide samenwerking tussen hen en lectoren en onderzoekers niet te verstoren. Op 1 juli verscheen het auditrapport voor KSS van het AMC. En eind september kwam het VKO-auditrapport beschikbaar. In hoofdstuk 4 worden de aanbevelingen samengevat. Deze zijn verwerkt in de doelen en activiteiten voor Aanpak samenstelling Jaarplan 2014 Dit jaarplan is een product van intensieve samenwerking tussen lectoren, (hoofd-)docenten, programmadirecteur, de onderwijscoördinator en programmamanager Sustainable Solutions, in afstemming met instituutsdirecteuren (IGO, RMU, EAS), onderwijsmanagers, managers externe betrekkingen (EAS, IGO) en enige externe ondersteuning. Er is een nieuwe aanpak gevolgd bij het opstellen van dit jaarplan, ingegeven door de handreiking van het College van Bestuur (CvB): een tabel met indicatoren, die is opgesteld door vijf hogescholen. Lectoren is gevraagd om eerst (opnieuw) te definiëren wat hun impact-ambities zijn: wat willen zij bereiken op het gebied van onderwijs, bedrijfsleven en wetenschap: Welk verschil ga je maken? In tweede instantie is gevraagd deze impact-ambities te vertalen naar doelstellingen: Hoe wil je de impact realiseren? Met deze doelen zijn de lopende activiteiten kritisch bekeken. Wat loopt door in 2014 en wat moeten we stoppen (lees: 5

8 wat draagt niet bij aan de beoogde impact)? In deze fase is ook de samenhang met andere lectoren in andere onderzoeksdomeinen bekeken. Waar is samenwerking tussen lectoren en met opleidingen mogelijk en ondersteunend aan het bereiken van de beoogde doelen? Steeds met het FOCUS-programma als leidraad. Vervolgens zijn de activiteiten voor 2014 benoemd en is de begroting opgebouwd. In de bijlage (zie het bijlageboekje) is per onderzoeksdomein een beschrijving opgenomen van impactambities, doelstellingen en werkplannen voor Activiteiten en resultaten zijn zoveel mogelijk SMART geformuleerd. In een uitgebreide tabel (aparte bijlage) zijn de essenties van alle werkplannen samengevat. Deze tabel is inmiddels het centrale bespreekstuk geworden binnen het kenniscentrum, maar ook met de instituten en opleidingen. Het geeft een goed overzicht van de (behoorlijk omvangrijke) scope van de twee gezamenlijke kenniscentra. Het blijkt dat de tabel reeds gebruikt wordt om de discussie te voeren over focus (welke thema s stellen centraal?), massa (waar willen we onze schaarse middelen op inzetten?) en prioriteiten (wat wil het onderwijs en wat verwacht het bedrijfsleven?). 1.3 Relatie CoE SMI In 2013 is het businessplan ontwikkeld van het CoE SMI. Doel: Meer haven in de hogeschool. Zowel in onderwijs als onderzoek. De kenniscentra op RDM hebben intensief bijgedragen aan het plan. Voor het gezamenlijke kenniscentrum biedt het CoE SMI in 2014 kansen om: 1. Bepaalde onderzoeksdomeinen te versterken (meer massa op een speerpunt dat door opleidingen en bedrijfsleven belangrijk wordt gevonden); 2. Nieuwe domeinen toe te voegen (verbreding die met huidige SKO-gelden niet te realiseren zijn). Met de start van CoE SMI is het onderdeel Ideale Haven vanuit KMI overgeheveld naar het CoE, aangezien de activiteiten rond kennismaken daar beter passen. De meeste onderzoeksdomeinen van KMI hebben een sterke relatie met de vier focusgebieden van het CoE SMI. Binnen KSS zijn de domeinen Logistics en Future Mobility sterk gerelateerd. Relatie tussen onderzoeksdomeinen en speerpunten CoE SMI Mainport Innovation Groene grondstoffen Procesintensificatie Maintenance Maritieme innovatie Supply Chain Management Informatie in de haven Port Development Transities / scenario s CoP Maritiem CoP Logistiek KDC CoP Processindustrie i.o CoP Logistiek Energie i.o. Sustainable Solutions Future mobility Logistics Product innovatie Gebiedsontwikkeling Revolutie in de maakindustrie 6

9 HOOFDSTUK 2 Actuele ontwikkelingen 1 Voor de kenniscentra zijn de volgende ontwikkelingen van belang voor het voortzetten en/of wijzigen van de huidige koers: Op het gebied van industrie en energie: De opkomst van schaliegas (met als gevolg goedkope kolen voor Europa) in de VS; Lage prijs voor CO2-uitstootrechten; Subsidie voor bijstook van biomassa in energiecentrales vervalt + importheffing op biomassa. Gevolgen hiervan zijn: Elektriciteit op basis van kolen goedkoper is dan op gas; Europa minder aantrekkelijk is als productielocatie voor de chemie; De transitie naar duurzame energie en biochemie vertraagt, ook omdat CO2 reductiemaatregelen niet sluitend te krijgen zijn. Op het gebied van logistiek: Terminals op Maasvlakte 2 gaan open in 2014; Inlandlinks steeds succesvoller; PortBase speelt steeds centralere rol in de haveninformatievoorziening. Gevolg hiervan is: IT in de haven is een doorslaggevende succesfactor. Op het gebied van de bouw: Ondanks de economische crisis en stagnerende woningmarkt blijft de urgentie bestaan om gebouwen te isoleren en slimmer te ontwerpen (energieneutraal). De overheid stelt dat in 2020 elke nieuwbouwwoning energieneutraal moet zijn en in 2035 alle bestaande woningen een energierekening nul moet hebben; Herstructurering en verduurzamen van de bestaande voorraad (maintenance) worden belangrijk. Gevolg hiervan is: Praktijkgericht onderzoek wordt steeds relevanter: wat werkt en wat niet? Op het gebied van de relatie haven en stad: Het onderzoek dat OECD in 2013 presenteerde, waarin havensteden (en Rotterdam in het bijzonder) bijdragen aan de economische spin off van de haven voor de stad en de regio te vergroten; Is Stadshavens in uitvoering. Er is een ontwikkelingsstrategie voor de Merwe- en Vierhavens in wording. Het RDM terrein wordt verder ontwikkeld en voor de Waalhaven is een ontwikkelingsstrategie opgesteld. Rijnhaven tender loopt; Er zijn regionaal afspraken over woningbouwprogramma s gemaakt. Gevolgen hiervan zijn: Dat onderzocht moet worden hoe de economische spin off van de haven mogelijk te maken is om te komen tot een internationaal maritiem dienstencentrum; De ontwikkelingsstrategieën leiden tot de ontwikkeling van de genoemde gebieden, waarbij het, mede a.g.v. de crisis in woning- en kantorenmarkt, erop aankomt nieuwe partnerships met markt te ontwikkelen; 1 Bron: Havenvisie2030.pdf / 7

10 Dat het belangrijk is te monitoren of de afspraken over woonmilieus in lijn blijven lopen met de ontwikkeling van de haven, zodat milieu, veiligheid en leefkwaliteit niet in het geding komen. Op het gebied van scheepvaart: Bij het verbeteren van de verkeersplanning en het optimaliseren van de dienstverlening zijn zowel van scheepvaart als binnenvaart veel verschillende partijen betrokken; LNG wordt om diverse redenen een steeds aantrekkelijker alternatief als brandstof voor de scheepvaart. Rotterdam wil zich profileren als de LNG Hub. Gevolgen hiervan zijn: Dat deze processen traag verlopen en veel regie/goede samenwerking vragen; Dat LNG veel sneller opkomt als scheepsbrandstof dan eerst was voorzien. Op het gebied van arbeidsmarkt: Er wordt gewerkt aan een doorlopende leerlijn van het basisonderwijs tot aan het hoger onderwijs op loopbaanoriëntatie en de haven; Modern HR-beleid is nodig om hoger opgeleid talent te binden aan de haven; De vraag naar hoger technisch opgeleiden leidt tot druk op de arbeidsmarkt. Gevolgen hiervan zijn: Dat alle losse initiatieven gericht op het boeien van jongeren worden gebundeld in een overkoepelende visie op loopbaanoriëntatie in de haven; Dat onderzocht moet worden hoe netwerken versterkt kunnen worden, arbeidsvoorwaarden flexibeler kunnen worden, etc.; Dat gezocht moet worden naar manieren om meer hoger (technisch) opgeleiden in de haven te krijgen. Op het gebied van technologie: Nieuwe ontwikkelingen veranderen de wijze waarop we dingen maken en gebruiken. Een voorbeeld hiervan is de opkomst van de 3D printer. Gevolg hiervan is: Bedrijven moeten toekomstbewust zijn en toegerust worden om met snelle nieuwe ontwikkelingen om te gaan. MVO Nederland beschrijft 10 belangrijke trends. De meest relevante voor KSS en KMI: TREND 3: Ontwikkelingslanden groeimarkt voor Nederlands bedrijfsleven Een groeiend aantal Nederlandse bedrijven waagt de sprong en gaat ondernemen in ontwikkelingslanden. Logisch, want dit zijn de opkomende economieën van de toekomst. TREND 4: Niet-financiële waarden worden geld waard Steeds vaker klinkt de roep om onze economie anders in te richten: door niet-financiële en maatschappelijke factoren mee te nemen in de berekening van kosten. De eerste bedrijven pakken de handschoen op en starten met impactmeting. TREND 6: Bedrijven voeren Mission Zero aan De gevolgen van klimaatverandering waren dit jaar duidelijker dan ooit. We zullen onze CO2-uitstoot drastisch terug moeten brengen. Bedrijven nemen hierin het voortouw en gaan over op Mission Zero. TREND 7: De samenleving is klaar voor de circulaire economie In de samenleving ontwikkelt zich een trend gericht op delen en hergebruiken in plaats van bezitten en weggooien. De stijgende grondstofprijzen helpen ook een handje mee. Dit maakt de circulaire economie steeds aantrekkelijker voor bedrijven. 8

11 Conclusie Deze ontwikkelingen bevestigen de juiste koers die we met KSS en KMI hebben ingezet: gericht op transitie naar een duurzame haven en stad. De implicaties van de ontwikkelingen worden in 2014 meegenomen in de beslissing over het verlengen of veranderen van aflopende lectoraten. Een keuze die bijvoorbeeld al gemaakt is, is het verkleuren van het onderzoeksdomein Future Mobility van stad naar haven. Tevens is de samenwerking in de bouw-poot tussen lectoren versterkt (met de concept houses als verbindende schakel) en werken de lectoren rond het thema nieuwe (maak-)industrie samen aan het detailleren van hun researchagenda s en projecten. In samenspraak met het Havenbedrijf Rotterdam is een nieuw onderzoeksdomein/lectorschap toegevoegd: Port Development, vanwege de grote exportkansen van ingenieurs die opgeleid zijn met kennis en expertise op het gebied van haven(her-)ontwikkeling. Tevens is de discussie gestart met CoE SMI, EAS, IGO en RMU voor het verdiepen van de kennis, verbeteren van onderwijs en uitbreiden van het externe netwerk op de gebieden Procesindustrie, Logistiek, Maritiem en Energie. 9

12 HOOFDSTUK 3 Doelen en hoofdactiviteiten De visie en missie van de twee kenniscentra In september 2013 is Bert Hooijer als directeur overgestapt van KSS naar CoE SMI. De twee kenniscentra kwamen toen onder de leiding van Kees Joosten. In het laatste kwartaal is de tijd genomen om alle taken en verantwoordelijkheden over te dragen. De financiële verplichtingen, in met name subsidieprojecten, worden door Bert Hooijer en Ria van Oosterhout afgewikkeld. De meeste projecten met externe financiering lopen eind 2013 af. Dit maakt ruimte om begin 2014 te komen tot een geïntegreerd nieuw kenniscentrum. Hierbij is het nog niet vanzelfsprekend dat in de profilering naar buiten er één naam zal worden gebruikt. Vooralsnog willen we zorgvuldig omgaan met de naamsbekendheid van Sustainable Solutions en willen we ook de duidelijke profilering op haven (Mainport Innovation) niet te snel laten verwateren. In Q2 van 2014 zal een voorstel voor definitieve integratie, focus en naamgeving worden gepresenteerd. Uit de strategische plannen van KSS en KMI komen de volgende visies en missies: Credo Visie Missie Sustainable Solutions Praktijkgericht onderzoek voor beter onderwijs, een duurzame, klimaatbestendige en attractieve havenstad en innovatie in het betrokken bedrijfsleven. Voor de transitie van Rotterdam naar een smart city is innovatiekracht nodig en slimme professionals die hebben geleerd integraal te werken aan duurzaamheid in al zijn aspecten en in complexe processen. Hiermee wordt aangesloten bij de omslag die Nederland dient te maken van een economie die naast groei, efficiëntie, doelmatigheid en welvaart, ook uitgaat van andere waarden, zoals kwaliteit, leefbaarheid, diversiteit en welzijn, ofwel: People, Planet & Profit. KSS wil in nauwe samenwerking met stakeholders uit de praktijk een bijdrage leveren aan de transitie van Rotterdam naar een duurzame klimaatbestendige stad. Samen met de praktijk wil zij toekomstvaste en slimme oplossingen voor (grootstedelijke) vraagstukken op het gebied van Moving, Building, Powering & Manufacturing ontwikkelen. Mainport Innovation Praktijkgericht onderzoek voor beter onderwijs en een slimmere haven. Voor een duurzame, efficiënte, veilige en concurrerende haven zijn slimme professionals nodig die in de haven willen werken en die bijdragen aan het innovatievermogen van de bedrijven in het Haven- en Industrieel Complex (HIC). KMI draagt bij aan de opleiding van hbo-professionals voor een carrière in de haven. Ook ontwikkelen wij ideeën, concepten, prototypes en concrete oplossingen voor problemen en uitdagingen die gepaard gaan met de groei en transitie van de haven. Wij zien praktijkgericht onderzoek door docenten, studenten en lectoren van Hogeschool Rotterdam als een belangrijk middel om dit te bereiken. Bij het opstellen van dit jaarplan is reeds gewerkt aan integratie van ambities, doelen en werkprogramma s van de verschillende lectoren. 10

13 3.2 Samenwerking onderwijs Hogeschool Rotterdam is een brede, praktijkgerichte hogeschool die zich richt op grootstedelijke vraagstukken van de stad Rotterdam en de haven. In de lijn met de onderwijskundige aanpak van de hogeschool (ROM) en haar oplossingsgerichte samenwerking met partijen in de stad (OIIO) wil Kenniscentrum RDM Sustainable Solutions en Mainport Innovation een duurzame, innovatieve en toekomstbestendige bijdrage leveren aan het oplossen van vraagstukken gerelateerd aan stad, haven en industriecomplex. Verbetering van de kwaliteit van het bacheloronderwijs heeft hierbij hoge prioriteit. Structurele samenwerking van Kenniscentrum RDM met het onderwijs moet er toe leiden dat onderzoek: De samenwerking tussen onderwijs en het (innoverende) werkveld versterkt; Input levert voor de ontwikkeling en/of vernieuwing van curricula; Een leeromgeving biedt waarin studenten zich kunnen ontwikkelen tot multidisciplinaire, kritische, innovatieve en maatschappelijk bewuste probleemoplossers; Docenten de mogelijkheid biedt zich continue te professionaliseren wat betreft hun eigen vakgebied en het doen van onderzoek. Om deze ambities te verwezenlijken streeft het kenniscentrum naar vormen van samenwerking die daadwerkelijk leiden tot de beoogde onderwijskwaliteit. Concreet betekent dit dat het kenniscentrum wat betreft de samenwerking met het onderwijs specifieke aandacht heeft voor: Pedagogisch-didactische factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van technisch-instrumentele professionaliteit (doen we het goed?) en kritisch-reflexieve professionaliteit (doen we de goede dingen?): voldoende kennis en vakmanschap, de juiste professionele attitude, een onderzoekende, reflectieve, op samenwerking gerichte, ondernemende houding en maatschappelijk bewustzijn; De verbinding van het netwerk van het kenniscentrum met de professionele netwerken van opleidingen en instituten zoals de beroepenveldcommissie en het bureau voor externe betrekkingen; De verbinding van de professionaliseringsopgave van het kenniscentrum met die van de opleidingen, instituten en P&O; Factoren die een rol spelen bij de implementatie van (innoverende) onderwijsvormen en activiteiten voor professionalisering. Wat betreft de realisering van ambities werkt het kenniscentrum via twee sporen. Lectoren, hoofddocenten en docent-onderzoekers werken samen met een of meerdere specifieke opleidingen aan de ontwikkeling, uitvoer en borging van concrete onderwijsprogramma s. De ambities en doelstellingen hiervoor zijn per lectoraat beschreven. Daarnaast richt het kenniscentrum zich op een aantal opleidingsoverstijgende ambities wat betreft de samenwerking met het onderwijs: In co-creatie ontwikkelen, uitvoeren en borgen van opleidingsoverstijgende programma s waarin onderzoek, onderwijs en werkveld samenkomen rond integrale vragen met betrekking tot duurzame ontwikkeling in haven, stad en industriecomplex; Door middel van praktijkgericht empirisch onderzoek inzicht verkrijgen in de pedagogisch-didactische kenmerken van krachtige leeromgevingen in de driehoek onderzoek-onderwijs-werkveld; Versterken van de samenwerking met de instituten en het CoE SMI wat betreft relatiebeheer opleidingen werkveld; Verstevigen van de samenwerking met de instituten (IGO, EAS en RMU) wat betreft professionalisering van docenten; Verstevigen van de samenwerking met de instituten wat betreft de implementatie van innoverende onderwijsprogramma s waarin onderzoek, onderwijs en werkveld samenkomen. Kenniscentrum RDM wil in 2014 de volgende concrete opleidingsoverstijgende ambities realiseren: Leerwerkgemeenschap Duurzame gebiedsontwikkeling at home & abroad : in samenwerking met IGO en EAS ontwikkelen, uitvoeren en borgen van deze leerwerkgemeenschap. 11

14 Praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek naar pedagogisch-didactische kenmerken van onderwijsprogramma s die gericht zijn op de ontwikkeling van studenten tot het beoogde type professional: Leerwerkgemeenschappen bij IGO en EAS; Afstudeeratelier Bouwkunde; Onderwijsprogramma s landelijk netwerk lectoren en opleidingen logistiek; PI-projecten IGO; Onderzoek naar de rol van de driehoek onderwijs-onderzoek-werkveld als kennishub in relatie tot innovatie in de haven. Ontwikkelen van een breed steunpunt voor een uitdagende leeromgeving in de verbinding onderwijs, onderzoek en praktijk. Doel van dit steunpunt is een betere match met de opgave, ambities en mogelijkheden van opleidingen wat betreft de verbinding met de beroepspraktijk. Ontwikkeling is een samenwerking tussen de instituten (IGO, EAS, RMU en cmi), het CoE SMI en Kenniscentrum RDM. In samenwerking met instituten formuleren van de gezamenlijke opgave wat betreft professionalisering van docenten wat betreft onderzoek, bijvoorbeeld in de vorm van een startconferentie professionalisering onderzoek georganiseerd door het kenniscentrum, de instituten (EAS, IGO, RMU, CMI) en het CoE. In samenwerking met instituten verkennen en formuleren van randvoorwaarden voor de implementatie en borging van gezamenlijke onderwijsprogramma s, bijvoorbeeld met betrekking tot de rol van lectoren bij het afstuderen, de inzet van kwaliteitszorg ten behoeve van het lerend vermogen van docententeams binnen innoverende onderwijsvormen en samenwerking met ondersteunende diensten zoals bedrijfsbureaus en roosterdienst. 3.3 Doelen lange termijn We beogen het volgende eindresultaat in 2018: 1. Het onderdeel haven groeit substantieel (van naar schatting ¼ naar ½); 2. De totale omzet van de gezamenlijke programmalijnen groeit eveneens; 3. Het domein energie is toegevoegd, mogelijk ook andere belangrijke thema s, op basis van vraagarticulatie uit het bedrijfsleven en de opleidingen; 4. Er wordt steeds meer in cross-over projecten gewerkt. 12

15 3.4 Kenniscentrumbrede doelen, activiteiten en resultaten 2014 Op 1 januari 2014 gaan de kenniscentra Sustainable Solutions en Mainport Innovation op in één organisatorische eenheid. Vanaf 1 januari 2014 wordt gewerkt met één begroting, één directeur, één secretariaat. De voorlopige missie van het nieuwe kenniscentrum is: Praktijkgericht onderzoek voor beter onderwijs, een attractieve klimaatbestendige deltastad en een duurzame, efficiënte en innoverende haven. Voor 2014 hebben we de volgende speerpunten: Fusie kenniscentra In dit jaarplan 2014 zijn de doelen voor de twee invalshoeken Stad en Haven nog apart benoemd. In de eerste drie maanden van 2014 wordt tijdens de strategische bijeenkomsten met lectoren en onderzoekers toegewerkt naar het integreren van de ambities en doelen tot een gezamenlijk verhaal. Op 1 mei 2014 is het gezamenlijke strategische vierjarenplan gereed, inclusief een kwaliteitszorgplan. Meer Haven In 2018 richt het kenniscentrum zich voor 50% op de haven en voor 50% op de stad. Om dit te bereiken moet het aandeel haven in het kenniscentrum al in 2014 groeien. In 2014 worden de vacatures voor lector Maritieme Innovatie en lector Maintenance Management vervuld; Binnen het domein haven worden meer hoofddocenten en docent-onderzoekers aangesteld, gedetacheerd vanuit de opleidingen van primair EAS, RMU, CMI en IGO; In 2014 wordt een programmalijn energie ontwikkeld met middelen van en op basis van de voorstudie door het CoE SMI; In 2014 wordt onderzoeksdomein Future Mobility meer gericht op de haven; Vanuit EAS bestaat de wens om te onderzoeken of een lectoraat gericht op Elektrotechniek (embedded systems) haalbaar is; In de tweede helft van 2014 gaat het kenniscentrum zich verbreden richting het economische domein door samenwerking met de Kralingse Zoom te vertalen naar concrete onderzoeksprojecten en onderwijsactiviteiten. Bijdrage aan het onderwijs De onderwerpen curriculumvernieuwing en innovatie van het onderwijs zijn belangrijke onderwerpen in dit jaarplan. Dit onderwerp wordt een terugkerend agendapunt op het strategisch kenniscentrumoverleg (voorheen lectorenoverleg) dat in 2014 vijf keer zal plaatsvinden met lectoren, onderzoekers, hoofddocenten en managers externe betrekkingen van EAS, IGO en RMU met als doel te leren van elkaars ervaringen en best practices te delen; Onderzoek naar effectieve en efficiënte onderwijsvormen om middels praktijkgericht onderzoek de onderzoeksleerlijn te verrijken levert in 2014 nieuwe inzichten en concrete handvatten op. Experimenten met leerwerkgemeenschappen en afstudeersateliers geven de empirische onderbouwing; Elke lector adopteert één of twee opleidingen waaraan hij/zij: Advies geeft over de onderzoeksmethodes; Up-to-date marktkennis binnenbrengt en verbinding met bedrijfsleven maakt; Adviserend optreedt in de curriculumcommissie; Gesprekspartner is voor hoofddocenten die concreet de onderzoeksleerlijn vormgeven; Docenten opleidt in onderzoeksvaardigheden en de laatste technologie/kennis uit het werkveld; Brainstormt met docenten over de invulling van (delen van) de researchagenda. 13

16 Professionalisering Het kenniscentrum wil bijdragen aan de professionalisering van docenten. In 2014 organiseert het kenniscentrum een conferentie voor de docenten van EAS, IGO en RMU om dit doel te bereiken. Deze conferentie levert een professionaliseringsagenda op die dan aanvullend op de reeds bestaande inzet van individuele lectoren van start gaat. Kennisdeling en valorisatie Lectoren delen regelmatig bevindingen uit onderzoeksprojecten. In 2014 organiseert elke lector minimaal één kennisdelingsbijeenkomst, waarmee zij hun kennis, kunde en het kenniscentrum nadrukkelijk profileren; Er zullen minimaal vijf openbare lessen georganiseerd worden in 2014; Het aantal bijeenkomsten van Communities of practice zal worden uitgebreid met als doel gezamenlijk met onderwijs en bedrijfsleven te werken aan specifieke onderzoeksagenda s per programmalijn; Er verschijnen 20 publicaties van de hand van de lectoren in Externe financiering Om massa te voegen bij de focus en om samen met het bedrijfsleven te kunnen werken aan onderzoeksprojecten, zijn externe financiële middelen nodig. Voor de financiering van diverse projecten worden in 2014 subsidieaanvragen ingediend: een Europese subsidie aanvraag voor de financiering van Concept House Village vanaf 2015, twee nieuwe RAAK aanvragen en een TKI Energy aanvraag; CoE SMI wordt gezien als bron van extra middelen voor het aanstellen van onderzoeksdocenten. Kwaliteitszorg In 2014 dient stapsgewijs gewerkt te worden aan de operationalisering van de door 5H ontwikkelde set kernindicatoren. Doel is om in de eerste helft van 2014, met de diensten O&K en CS als initiatiefnemer en trekker, te komen tot eenduidige definities en eenduidige streefwaarden/richtlijnen voor de categorieën input, activity en output, usage en impact; In de tweede helft van 2014 dienen hierbij eenduidige meetinstrumenten gekozen dan wel ontwikkeld te worden en dient rondom de kernindicatoren een PDCA-cyclus te zijn ontwikkeld (wanneer meten we wat). Implementatie binnen de kenniscentra vindt gedurende deze periode stapsgewijs plaats, parallel aan het operationaliseringstraject; De invoering binnen de kenniscentra wordt afgerond in de eerste helft van Doel is om, met O&K als initiatiefnemer en trekker, in de eerste helft van 2014 een Handboek Kwaliteitszorg Onderzoek voor de kenniscentra ontwikkeld te hebben. De sleutelprocessen rondom onderzoek zullen hierin centraal staan. In de tweede helft van 2014 vindt de implementatie plaats, met O&K als initiatiefnemer en ondersteuner. 14

17 3.5 Impact-ambities en doelen per programmalijn en onderzoeksdomein Deze paragraaf vat de impact-ambities en doelstellingen samen van de verschillende lectoren in hun onderzoeksdomeinen, binnen de zeven programmalijnen van de gezamenlijke kenniscentra. Per onderzoeksdomein is in het bijlageboekje een uitgebreid werkplan opgenomen, met tevens een overzicht van activiteiten in Als bijlage is de overall samenvattende tabel toegevoegd (zie vanaf pagina 37). Situatie twee kenniscentra eind 2013: De lectoren zijn gevraagd om te beschrijven wat de actualiteit is in hun vakgebied en welke consequenties dat kan hebben voor het onderwijs aan Hogeschool Rotterdam. Gevraagd is te (her-) definiëren wat de ambities zijn met praktijkgericht onderzoek en hun 4-jarige lectorschap. Welk verschil wil je maken? Op onderwijs, beroepspraktijk en de wetenschap. 15

18 Programmalijn: Onderzoeksdomein 1 Impact-ambitie: Onderzoek Onderwijs Buitenwereld/Bedrijven Opmerking Building Stad & Water / Adaptief bouwen lector Rutger de Graaf het ontwikkelen en toepassen van nieuwe concepten op het gebied van adaptief bouwen en watermanagement. Daarbij richten wij ons op het opbouwen van de inzichten die nodig zijn om innovaties daadwerkelijk in te praktijk toe te passen en op te schalen. Op deze manier wil het lectoraat bij dragen aan de transformatie van Rotterdam tot een waterbestendige, aantrekkelijke en duurzame deltastad. De bijdrage van lectoraatscluster zal onder andere bestaan uit het publiceren van wetenschappelijke journal en conference papers en daarnaast het geven van presentaties en lezingen voor een wetenschappelijk publiek op nationale en internationale congressen. Ook is de ambitie om minimaal één promotietraject te starten. Het lectoraat stelt zich tot doel een verbinding te vormen tussen het werkveld en het onderwijs en de meest recente inzichten en thema s uit het werkveld ter beschikking te stellen aan het onderwijs. Vanuit Stad en Water wordt bijgedragen aan het onderwijs van verschillende opleidingen met name de opleiding van het Instituut voor de Gebouwde Omgeving (IGO). De volgende impactambities zijn geformuleerd: Inbreng van nieuwe actuele maatschappelijke thema s in het onderwijs in de vorm van PI projecten, minoren, minoren+, afstudeerwerken en andere vakken uit het curriculum; Bijdragen aan het creëren van een inspirerende leeromgeving voor stages, minoren, leerwerkgemeenschappen, afstudeerplaatsen en communities of practice; Bijdragen aan aansluiting onderwijs op beroepspraktijk; Bijdragen aan internationalisering en ondernemerschap door inbrengen internationale casussen; Bijdragen aan versterking interdisciplinair samenwerken en onderzoeksvaardigheden door koppelen van verschillende opleidingen aan onderzoeksthema s lectoraat. Het lectoraat stelt zich tot doel het innovatievermogen van het werkveld te vergroten en door middel van toegepast onderzoek innovaties te ontwikkelen, toe te passen en meer inzicht over het werkveld op te bouwen. De bijdrage aan het werkveld drijvend bouwen zal bestaan uit het publiceren en presenteren voor een vakpubliek. Daarnaast wordt de Community of Practice Drijvend Bouwen (CoPD) uitgebreid. Lector Piet Dircke stopt per , de vacatureruimte zal worden ingevuld met dan wel extra inzet van docentonderzoekers, dan wel met een nieuwe lector. 16

19 Programmalijn: Onderzoeksdomein 2 Impact-ambitie: Onderzoek Onderwijs Buitenwereld/Bedrijven Building Sustainable Architecture and Urban (re)design lector Duzan Doepel de ambitie van het lectoraat is om de thematiek van bioklimatisch bouwen een prominentere positie te geven binnen de opleidingen: (interieur) architectuur, stedenbouw, planologie en bouwkunde. Door praktijkgericht onderzoek draagt het lectoraat bij aan het ontwikkelen van een ontwerpinstrumentarium om in de Nederlandse context klimaatvraagstukken integraal mee te kunnen nemen in ontwerpopgaven. De uiteindelijke doelstelling is om de uitkomsten van dit onderzoek te vertalen naar een publicatie: Climate and comfort as instruments for design. Integraal ontwerpen met klimaat en comfort (bioklimatisch ontwerpen) is geen standaard onderdeel van het onderwijscurriculum. Duurzaamheid wordt in het algemeen vanuit een technische invalshoek benadert. Studenten komen ad hoc in aanraking met onderdelen van deze thematiek, maar door het gebrek aan overzicht en continuïteit is het voor hen moeilijk om de lessen hieruit destilleren. De ambitie van het lectoraat is om deze thematiek een prominentere positie te geven binnen de opleidingen: (interieur) architectuur, stedenbouw, planologie en bouwkunde. De leerbedrijven in het SusAtelier spelen hierbij een grote rol. De maatschappelijke vraagstukken rondom klimaatverandering, energie en grondstoffenschaarste vragen een andere benadering en aanpak. Door praktijkgericht ontwerpend onderzoek ontwikkelt het lectoraat met marktpartijen integrale oplossingen met klimaatontwerp voor comfort als uitgangspunt. Dit vindt voor een belangrijk deel plaats in het koepelproject Concept House Village (CoP Duurzaam Bouwen) met de concept houses Retrofit, ReUse House, CHIBB en Ecobiokas. Programmalijn: Onderzoeksdomein 3 Impact-ambitie: Onderzoek Onderwijs Buitenwereld/Bedrijven Building Innovatie Bouwproces en Duurzaamheid lector Christoph Maria Ravesloot door toepassing van laatste inhoudelijke kennis uit journal papers toe te passen in het eigen actie-onderzoek Het lectoraat streeft naar hoge wetenschappelijke ambities door toepassing van laatste inhoudelijke kennis uit journal papers toe te passen in het eigen actie-onderzoek. Daarnaast wordt dit actie-onderzoek met zo hoog mogelijk niveau van wetenschappelijke methodiek uitgevoerd. Op thema s van de verschillende opleidingen wordt gefocust op versnelling van invoering van duurzaamheid en MVO. Het didactisch concept binnen het onderwijs en onderzoek van het lectoraat is gebaseerd op zo n hoog mogelijke zelfstandigheid van studenten. Dat wordt bereikt door projectmatig groepswerk en door begeleiding in ateliers. Daarnaast wordt een deel van de begeleiding gedelegeerd naar bedrijven en organisaties in de praktijk. Voor de hogeschool levert dit kennis op van didactische leermethoden met minder contacturen en meer kwaliteit, zowel wetenschappelijk als praktijkgericht. De werkwijze van het lectoraat Innovatie Bouwproces en Duurzaamheid sluit goed aan bij het nieuwe werken, de decentrale besturing van de overheid en bij enkele subsidieprogramma s als van de Stichting Innovatie Alliantie. De Hogeschool Rotterdam krijgt via het lectoraat ervaring in het schrijven, geaccepteerd krijgen, met succes uitvoeren en implementeren van praktijkgericht actie-onderzoek. Rondom het lectoraat is een groot en betrouwbaar netwerk van bedrijven en organisaties actief. 17

20 Programmalijn: Onderzoeksdomein 4a Impact-ambitie: Onderzoek Onderwijs Buitenwereld/Bedrijven Building Gebiedsontwikkeling en Transitiemanagement lector Gert Joost Peek zichzelf als herkenbaar Rotterdams kennisinstituut positioneren. Met het onderzoek naar de praktijk van stedelijke ontwikkeling waarin nieuwe vormen van gebiedsontwikkeling vorm krijgen en zo vanuit de praktijk bijdragen aan de wetenschappelijke onderbouwing van gebiedsontwikkeling nieuwe stijl. Daarnaast onderzoekt op wat voor wijze gebiedsontwikkeling kan bijdrage aan de brede maatschappelijk transitie naar een duurzame economie door het stimuleren van radicale innovaties, bijvoorbeeld door het creëren van open innovatiemilieus. Openbare les in Het onderwijs van het Instituut voor de Gebouwde Omgeving (IGO) waar nodig verrijkt worden met de nieuwste inzichten en werkwijzen van gebiedsontwikkeling nieuwe stijl. Hierin gaat het steeds meer om interdisciplinaire en transdisciplinaire samenwerking, de duurzaamheidprestatie en nieuwe financieringsmodellen. De natuurlijke uitvalsbasis voor het lectoraat is de opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie / Stedenbouw. Een concrete uitdaging ziet het lectoraat in het initiëren van kennisoverdracht over de facilities van de stad. De komende jaren de beroepspraktijk en het maatschappelijke middenveld sturen en ondersteunen om de omslag te maken naar gebiedsontwikkeling nieuwe stijl. Het lectoraat zal met onderzoek, publicaties en interventies bijdragen aan gebiedsontwikkelingen in de stad Rotterdam. Programmalijn: Onderzoeksdomein 4b Impact-ambitie: Onderzoek Onderwijs Buitenwereld/Bedrijven Opmerkingen Building Corporaties in coproductie associate lector Victor Dreissen kennis ontwikkelen bij studenten, bewoners en professionals waarmee zij corporaties en hun bewoners beter met elkaar kunnen verbinden. Met het onderzoek Bewoners aan het stuur kijken we kritisch naar de veronderstelde trend van vermaatschappelijking. In de aanstormende participatiemaatschappij zouden bewoners meer zeggenschap moeten hebben en meer zelfwerkzaamheid aan de dag leggen. Corporaties hebben participatie hoog op hun agenda staan maar moeten tegelijkertijd dichter bij hun kerntaak blijven, hun legitimiteit versterken en hun bedrijfskosten verlagen. Binnen dit speelveld onderzoeken we of bewoners wel behoefte hebben aan meer zeggenschap, zij de capaciteiten hebben om zeggenschap uit te oefenen, in welke vorm corporaties zeggenschap over willen en kunnen dragen en welke risico s hier bij spelen. Het thema Bewoners aan het stuur slaat een brug tussen de (bouw)technische opleidingen en de sociale en economische studies. Het onderzoek biedt kansen om studenten vanuit klantperspectief naar het werk van corporaties in al haar facetten te laten kijken. Studenten maken door gastcolleges, PI projecten, opdrachten voor minors en (afstudeer)stages kennis met dit werkgebied en de laatste trends op gebied van participatie en zeggenschap. Opdrachtgevers van het onderzoek zijn corporaties en organisaties uit de corporatiebranche. Er vindt regelmatig feedback plaats waarmee we directe aansluiting op de (toekomstige) beroepspraktijk proberen te borgen. Continuïteit van het onderzoek in 2014 is afhankelijk van de verlenging met de tweede 2-jaartermijn van de detachering van de associate lector. 18

Jaarplan 2014 Kenniscentra RDM Sustainable Solutions Mainport Innovation

Jaarplan 2014 Kenniscentra RDM Sustainable Solutions Mainport Innovation Jaarplan 2014 Kenniscentra RDM Sustainable Solutions Mainport Innovation Hogeschool Rotterdam Kenniscentra RDM Sustainable Solutions Mainport Innovation Kees Joosten (directeur), Ria van Oosterhout (programmamanager),

Nadere informatie

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD _ RDM CENTRE OF EXPERTISE Rotterdam heeft de ambitie uit te groeien tot een klimaatbestendige deltastad met de meest innovatieve en duurzame haven ter wereld. Deze ambitie

Nadere informatie

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven RDM Centre of Expertise Innovatie motor voor Stad en Haven https://www.youtube.com/watch?v=ubghpqsittc RDM Centre of Expertise RDM Centre of Expertise is een broedplaats waar studenten, onderzoekers/lectoren

Nadere informatie

Workshop Bouwlogistiek in de Stadsregio

Workshop Bouwlogistiek in de Stadsregio Workshop Bouwlogistiek in de Stadsregio Bijeenkomst @ Stadregio, d.d. 30-10-2013 Marcel Ludema Lector Logistics Hogeschool Rotterdam RDM Sustainable Solutions Platform Logistiek in de Bouw Onderzoek naar

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Van Kennisbrug naar KennisDC

Van Kennisbrug naar KennisDC Van Kennisbrug naar KennisDC Laat kennis stromen Dick van Damme Lector Logistiek Hogeschool van Amsterdam HAN, Arnhem, 31 januari 2013 Kennis DC Breda Kennis DC Nijmegen Kennis DC Rotterdam Kennis DC Venlo

Nadere informatie

Praktijkgericht onderzoek Hogeschool Rotterdam. Bijeenkomst Platform BioDelta Zuid Holland

Praktijkgericht onderzoek Hogeschool Rotterdam. Bijeenkomst Platform BioDelta Zuid Holland Praktijkgericht onderzoek Hogeschool Rotterdam Bijeenkomst Platform BioDelta Zuid Holland 24 juni 2014 Hogeschool Rotterdam 32.000 studenten 12 instituten 9 locaties 89 opleidingen 5 kenniscentra Vijf

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Lectoraat stad en Water en de CoP Drijvend Bouwen Presentatie titel. Dr. ir. Rutger de Graaf Lectoraat Stad en Water

Lectoraat stad en Water en de CoP Drijvend Bouwen Presentatie titel. Dr. ir. Rutger de Graaf Lectoraat Stad en Water Lectoraat stad en Water en de CoP Drijvend Bouwen Presentatie titel Dr. ir. Rutger de Graaf Lectoraat Stad en Water Rotterdam, 00 januari 2007 Community of Practice Toekomst Drijvend Bouwen Waarom drijvend

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Het jaarplan is opgebouwd aan de hand van een aantal onderdelen: Een reflectie op de activiteiten in 2014; De visie en doelstellingen binnen het jaarplan voor 2015;

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak KIvI Jaarcongres Sustainable Mobility,6 november 2013 Pieter Tanja Leefbaarheid en gezondheid in stad en regio verkeersveiligheid geluidoverlast

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Masterclass - Alliantievaardigheden Een praktische leidraad voor toekomstige alliantiemanagers Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen

Nadere informatie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie Opleiding Chemische Presentatie Technologie titel Rotterdam, 00 januari 2007 Rotterdam, 08 sep 2011 Wat (toekomstige) ingenieurs en management moeten weten van Energie efficiency ALLES!!!!! Chemische Technologie

Nadere informatie

Groeien door samenwerken

Groeien door samenwerken Samenwijs en verder Hoe kan het onderwijs een bijdrage leveren aan de duurzame maatschappelijke innovatie vanuit het concept Samenwijs? Roeland Hogt (Automotive, RDM CoE, Kenniscentrum RDM, ACE) Ism Ans

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn Zorg en Welzijn Algemeen De post-hbo opleiding Management in Zorg en Welzijn is een opleiding van 1,5 jaar voor mensen met een afgeronde hbo-opleiding die werkzaam zijn in de sector zorg en welzijn en

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

dutch building better//energy markets

dutch building better//energy markets building better//energy markets Alliander versnelling van de energietransitie Opzetten van een nieuwe dienst in een zelfstandige BV; inbrengen van gewenst ondernemerschap Vertalen van mogelijkheden nieuwe

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

De gezamenlijke (innovatie) agenda netwerk openbare bibliotheekvoorzieningen

De gezamenlijke (innovatie) agenda netwerk openbare bibliotheekvoorzieningen De gezamenlijke (innovatie) agenda netwerk openbare bibliotheekvoorzieningen 2016-2018 De gezamenlijke (innovatie)agenda Pagina 1 Inhoud Inhoud Aanleiding en opdracht Procesaanpak Uitkomsten Vervolg De

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Stef Weijers, Lector Logistiek en Allianties, HAN 31 januari 2013 Anno 2012 In Logistiek is 15% van de bedrijven wel

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING 14 december Bedrijfslevenbrief Het kabinet heeft samenleving en bedrijfsleven

Nadere informatie

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City.

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Naar aanleiding van de Stuurgroep bijeenkomst van het Masterplan Havens Midden- Brabant heb ik gekeken naar de mogelijke

Nadere informatie

Associate lectoraat werk & technologie i.o. Leren & werken in de 21e eeuw

Associate lectoraat werk & technologie i.o. Leren & werken in de 21e eeuw , Associate lectoraat werk & technologie i.o. Leren & werken in de 21e eeuw Lectoraat Strategisch Human Resource Management Academie Mens & Arbeid i.s.m Academie Financiën, Economie & Management en TechYourFuture

Nadere informatie

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen.

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen. KUNSTPARTICIPATIE: OVER DEZE SUBSIDIE Met de programmalijn Kunstparticipatie wil het Fonds de vernieuwing van het aanbod van kunstbeoefening in de vrije tijd realiseren. Daarnaast wil het bijdragen aan

Nadere informatie

Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016

Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016 Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016 Agenda 1. Uitwisseling IWP: naar een sterke verbinding tussen de drie cirkels 2. VastgoedLAB Groningen eerste ervaringen en leerpunten van studenten,

Nadere informatie

10-8 7-6 5. De student is in staat om op navolgbare wijze van vijf onderwijskundige (her)ontwerpmodellen de essentie te benoemen;

10-8 7-6 5. De student is in staat om op navolgbare wijze van vijf onderwijskundige (her)ontwerpmodellen de essentie te benoemen; Henk MassinkRubrics Ontwerpen 2012-2013 Master Leren en Innoveren Hogeschool Rotterdam Beoordeeld door Hanneke Koopmans en Freddy Veltman-van Vugt. Cijfer: 5.8 Uit je uitwerking blijkt dat je je zeker

Nadere informatie

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer 1. Inleiding Zoetermeer wil zich de komende jaren ontwikkelen tot een top tien gemeente qua duurzaam leefmilieu. In het programma duurzaam Zoetermeer

Nadere informatie

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel Instellingsbeleid doelstellingen en profiel 1 Inleiding 2 Beleid 3 Onderwijs 4 Onderzoek 5 Beroepspraktijk en regio 6 Kwaliteit is mensenwerk 7 Operational Excellence 8 Bestuur 9 Raad van Toezicht 10 Financiën

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Wereldwijd vindt de economische groei steeds meer plaats in delta s. Deze groei leidt enerzijds tot een onhoudbare ecologische druk en anderzijds tot

Wereldwijd vindt de economische groei steeds meer plaats in delta s. Deze groei leidt enerzijds tot een onhoudbare ecologische druk en anderzijds tot AQUA DOCK Wereldwijd vindt de economische groei steeds meer plaats in delta s. Deze groei leidt enerzijds tot een onhoudbare ecologische druk en anderzijds tot een toenemende creativiteit om de leefbaarheid

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut Opleidingsmanager Doel Ontwikkelen van programma( s) van wetenschappenlijk onderwijs en (laten) uitvoeren en organiseren van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande van een faculteitsplan

Nadere informatie

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN VAN AGENDEREN NAAR DOEN Terwijl u dit leest, voltrekt zich een revolutie in het zakelijk landschap. Het Nieuwe Werken (HNW) staat volop in de aandacht. En niet zonder reden:

Nadere informatie

ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva.

ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva. ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva.nl 1 CONTENT Ontwerpen van technische innovaties Het innovatielab Cases Discussie

Nadere informatie

Clean Tech Delta. Innovative solutions to climate and energy challenges

Clean Tech Delta. Innovative solutions to climate and energy challenges Clean Tech Delta Innovative solutions to climate and energy challenges De New Green Deal voor innovatie en schone technologie in de regio Rotterdam-Delft Clean Tech Delta gezamenlijk innovatie en schone

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Academie voor Ondernemerschap, Marketing en Innovatie 's-hertogenbosch

Academie voor Ondernemerschap, Marketing en Innovatie 's-hertogenbosch Academie voor Ondernemerschap, Marketing en Innovatie 's-hertogenbosch datum 2014 contactpersoon Rene van der Burgt onderwerp Mogelijkheden tot samenwerken telefoon (088) 525 61 94 van Advanced Business

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 WELKOM 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 Partners LeerWerkLoket PROGRAMMA 8e Netwerkbijeenkomst Leren & Werken 16.00 uur Welkom Jan Pieters, Hogeschool InHolland o.a. lid van de stuurgroep Leerwerkloket

Nadere informatie

Functieprofiel: Directeur Service Eenheid Functiecode: 0206

Functieprofiel: Directeur Service Eenheid Functiecode: 0206 Functieprofiel: Directeur Service Eenheid Functiecode: 0206 Doel Voorbereiden en uitvoeren van het beleid van in het algemeen en van de eigen service in het bijzonder, alsmede het leidinggeven aan de werkzaamheden

Nadere informatie

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis!

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! Wat is de Opgewekte Woning Club? De Opgewekte Woning Club is een slimme aanpak welke energiezuinig wonen en verbouwen bij woningeigenaren

Nadere informatie

Profiel. Verander manager beleid. 22 oktober 2015. Opdrachtgever Ieder(in)

Profiel. Verander manager beleid. 22 oktober 2015. Opdrachtgever Ieder(in) Profiel Verander manager beleid 22 oktober 2015 Opdrachtgever Ieder(in) Voor meer informatie over de functie Lidewij Geertsma, adviseur Leeuwendaal Telefoon 088 00 868 00 Voor sollicitatie www.leeuwendaal.nl

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP)

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) I/ Inleiding Het aantal kinderen en jongeren met ernstige psychische problemen is goed bekend. Zowel in Nederland als in andere landen

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

Profiel. Hoofd Beleid en Advies. 2 juni 2016. Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen

Profiel. Hoofd Beleid en Advies. 2 juni 2016. Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen Profiel Hoofd Beleid en Advies 2 juni 2016 Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen Voor meer informatie over de functie Jeannette van der Vorm, adviseur Leeuwendaal Telefoon (088) 00 868 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo

Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo www.healthyageing.net Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo Symposium CoE HA Docenten mbo en hbo Assen, 3 februari 2016 Healthy Ageing Active and Healthy

Nadere informatie

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 1 PROVINCIE BRABANT BELANGRIJK VOOR ROTTERDAM! Rotterdam-Noord-Brabant:

Nadere informatie

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Kinderopvang in transitie Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Conclusies Ingrijpende maatschappelijke verandering vraagt aanpassing Transities leiden tot onzekerheid, spanning en afbraak Omgaan met transities

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Inspirerend Management. in de zorg. Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap

Inspirerend Management. in de zorg. Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap Inspirerend Management Development in de zorg Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap Behoefte aan effectief leiderschap Vergroting van de invloed van de politiek en zorgverzekeraars

Nadere informatie

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR?

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE OPENER AANPAK VERGROOT KWALITEITSBEWUST WERKEN IN TEAMS ALIE KAMPHUIS, MARLOES VAN BUSSEL EN IDA BONTIUS WWW.CINOP.NL 2 WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Analysekader: uw verandertraject in kaart!

Analysekader: uw verandertraject in kaart! Analysekader: uw verandertraject in kaart! Op weg naar een toekomstbestendige organisatie Met deelname aan In voor zorg! (IVZ) werkt u aan de toekomstbestendigheid van uw organisatie. De omgeving verandert

Nadere informatie

Onderwijs van de 21ste eeuw:

Onderwijs van de 21ste eeuw: Onderwijs van de 21ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Onderwijs van de 21 ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie Professionaliseringsaanbod

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

ICT in Digi-Taal Presentatie titel

ICT in Digi-Taal Presentatie titel ICT in Digi-Taal Presentatie titel de rol van human centered ICT Ingrid Mulder Lector Human Centered ICT Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 00 januari 2007 Engels en Digi-Taal in het basisonderwijs Rotterdam,

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig Privaat vastgoed Optimaal renderend en toekomstbestendig Duurzaam huisvesten Royal HaskoningDHV is sinds jaar en dag een betrouwbare partner in commercieel vastgoed. Als adviseurs hebben wij mede het aanzicht

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen

Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen AGENDAPUNT 2 Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen Vergadering 12 december 2014 Strategische Agenda Crisisbeheersing In Veiligheidsregio Groningen werken wij met acht crisispartners (Brandweer, Politie,

Nadere informatie

Doorkijkjes W&T in de Pabo

Doorkijkjes W&T in de Pabo Doorkijkjes W&T in de Pabo Pabo Hogeschool Rotterdam mei 2015 Algemeen De pabo van de Hogeschool van Rotterdam kent een voltijd, deeltijd en een academische variant en verzorgt daarmee onderwijs voor circa

Nadere informatie

Clean Tech Delta. Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking. Welkom bij de Provada!

Clean Tech Delta. Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking. Welkom bij de Provada! Clean Tech Delta Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking Welkom bij de Provada! Wij van Clean Tech Delta, thuishaven voor cleantech innovaties in de regio Delft-Rotterdam-Drechtsteden,

Nadere informatie

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag!

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Johan van Dalen, ProRail, Cindy de Groot, Provincie Zuid-Holland Esther Veendendaal, RVO 5 juni 2014 Ontstaan van Duurzaam GWW Het begon met Duurzaam Inkopen Nu verder

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Techniek College Rotterdam

Techniek College Rotterdam Samenwerking Albeda / Zadkine Op weg naar: Techniek College Rotterdam Kwartaallezing 26 november 2015 1 overview: Waarom Techniek College Rotterdam? en de weg tot nu toe. Beleid Focus op Vakmanschap van

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014 Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie 22 september 2014 Inhoud 1. Inleiding en aanleiding 2. Strategische outline 3. De markt en de vereniging 4. Strategische domeinen 5. Beweging 1. Inleiding en

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Leergang Allround Leiderschap

Leergang Allround Leiderschap Leergang Allround Leiderschap Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Allround Leiderschap Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de kijk op leiderschap

Nadere informatie

Leergang Hoger Management

Leergang Hoger Management Leergang Hoger Management Ontwikkelen van leiderschap in het voortgezet onderwijs 1 Een samenwerking tussen Marant Interstudie en Kennisland. 2 De samenwerking tussen Marant Interstudie en Kennisland verbindt

Nadere informatie

Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011

Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011 Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011 1 Doel Havenvisie 2030 Richting geven aan de verdere ontwikkeling van de Rotterdamse mainport. Zekerheid en perspectief bieden aan klanten, burgers, overheden

Nadere informatie

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen:

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen: Bijlage 1B behorend bij Voortgangsrapportage vragen Economie door gemeenten MKB: overzicht initiatieven MKB-kennisinstellingen Naam project Maritime Delta Economische kracht van de maritieme sector in

Nadere informatie

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen.

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie