Connect. Dissolvine: verbindend element. Connect online: Jaargang 8 Oktober 2010 #05

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Connect. Dissolvine: verbindend element. Connect online: http://one.akzonobel.intra/country/nl. Jaargang 8 Oktober 2010 #05"

Transcriptie

1 Connect Connect online: Jaargang 8 Oktober 2010 #05 Dissolvine: verbindend element

2 Connect #05 Oktober 2010 pagina 2 Aan de top als duurzaamheid leider In deze Connect Dissolvine is de merknaam van AkzoNobel s chelaten. Een bijzondere eigenschap van chelaten is dat ze metaal ionen aan zich kunnen binden en daarmee afzetting van metaal verbindingen voorkomen. Onze locatie Herkenbosch produceert chelaten en metaal chelaten. Op de cover verwerkt mechanisch procesoperator Richard Meeuse big bags met Dissolvine. Meer over dit product op pag. 4, 5 en 6. Poedercoatings in de Verrekijker 7 AkzoNobel verbreedt leiderschapsteam 8 Nationale Scheikunde Olympiade bij AkzoNobel 9 AkzoNobel breidt zoutproductie uit en verlaagt CO 2 -uitstoot 10 Mentoring werkt 12 Voer goed en gematigd beleid 14 AkzoNobel gaat voor goede pensioenopbouw Elektronische OR-verkiezingen 23 Aftrap Let s Color project in Nederland 24 Collega s hoofdkantoor actief voor Dr. Sarphatihuis 26 YAN Sassenheim event! 27 Gesnapt De pensioenopbouw op peil houden Dit jaar besteden we in elk nummer van Connect aandacht aan een belangrijk product. Deze keer gaat het om Dissolvine, een zeer veelzijdig ingrediënt voor vele toepassingen. Daarnaast willen we natuurlijk niet de actualiteit uit het oog verliezen. Daarom hebben we in deze Connect extra ruimte ingeruimd voor het thema Pensioen. Pensioenakkoord, dekkingsgraad, pensioenrechten, AOW-leeftijd: de kranten staan er vol van. Vakbeweging en werkgevers, politieke partijen en allerlei pensioenrekenmeesters bespreken dit belangrijke onderwerp op allerlei niveaus. Het duizelt je soms van de ingewikkelde financiële begrippen die in al die krantenberichten over elkaar heen buitelen. AkzoNobel en de vakorganisaties zijn ook met elkaar in overleg over nieuwe pensioenafspraken voor de komende jaren. In Connect besteden we daarom deze keer extra aandacht aan deze belangrijke arbeidsvoorwaarde. Voor dezelfde pensioenkwaliteit láter zal er nú meer geld moeten worden geïnvesteerd. Het belangrijkste uitgangspunt van AkzoNobel voor het gesprek met de bonden is: het op peil houden van de pensioenopbouw. Dat is dus geen vrijblijvende uitspraak in een tijd waarin het zorgen voor een goed pensioen steeds duurder wordt. AkzoNobel wil niet dat de gestegen pensioenkosten alleen door de werknemers worden betaald en wil bij voorkeur geen lagere pensioenopbouw voor zijn werknemers. AkzoNobel is daarom bereid meer te gaan bijdragen dan het nu al doet en dan wat landelijk is afgesproken tussen de vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers. AkzoNobel heeft toegezegd een serieuze bijdrage te willen leveren aan de gestegen pensioenkosten, maar vraagt van werknemers ook verantwoordelijkheid te nemen voor een goed pensioen. Als alle partijen een redelijk deel van de stijging van de kosten voor hun rekening nemen, houden we bij AkzoNobel pensioenvooruitzichten die tot de beste in Nederland behoren. Reacties zijn zoals altijd van harte welkom! AkzoNobel heeft de eerste plaats veroverd in de supersector Chemie op de prestigieuze Dow Jones Sustainability World Indexes (DJSI). Hiermee heeft de onderneming haar positie als wereldwijde leider in duurzaamheid stevig verankerd. Uit de nieuwste lijst blijkt dat AkzoNobel de hoogste totale score in de sector heeft behaald, een verbetering ten opzichte van de tweede plaats vorig jaar. Het bedrijf behaalde al eerder een top drie positie in 2008 en in 2007 (toen AkzoNobel bovenaan de lijst stond). Onze eerste plaats, gekoppeld aan onze consistente prestaties in de afgelopen jaren, bewijst duidelijk hoe duurzaamheid met succes wordt geïntegreerd in onze wereldwijde activiteiten, aldus CEO Hans Wijers, die ook zijn erkenning uitsprak voor de bijdragen van medewerkers van de onderneming overal ter wereld. Het toekomstige succes van onze klanten en van onze eigen activiteiten is onlosmakelijk verbonden met de effectiviteit van onze duurzaamheidsinspanningen. Daarom houden we strikt vast aan onze normen en we blijven op alle gebieden streven naar verbetering om onze leidinggevende status te behouden. De DJSI World Index geldt als een van s werelds belangrijkste duurzaamheidsindexen waarin de duurzaamheidsprestaties van toonaangevende bedrijven worden vergeleken op basis van sociale, economische en milieuprestaties, inclusief toekomstgerichte indicatoren.

3 Connect #05 Oktober 2010 pagina 3 Poedercoatings op Wheel Of Energy365 Een atletiekbaan in een metershoog loopwiel om samen de strijd tegen kanker aan te gaan. Voor dit Wheel Of Energy365 klonk op 10 oktober om uur het startschot op Amsterdam Airport Schiphol. De verf op het loopwiel komt van AkzoNobel Powder Coatings. Het Wheel Of Energy365 is een gigantisch loopwiel waarin meerdere personen tegelijkertijd kunnen lopen. Het wiel wordt 365 dagen lang, dag en nacht tot 9/10/2011 om uur in estafettevorm in beweging gehouden door lopers uit Nederland en de rest van de wereld. Enno Kok, sales en marketing manager Powder Coatings: Diverse bedrijven hebben het maatschappelijk verantwoord ondernemen tastbaar gemaakt door mee te werken aan de realisatie van het wiel. AkzoNobel Powder Coatings heeft samen met twee relaties, De Run Metaalcoating in Veldhoven en Allco Finishing in Arendonk (B) gezorgd voor de conservering van het Wheel of Energy. Initiatiefnemer van Wheel Of Energy365 is Richard Bottram, al jaren voorvechter in de internationale strijd tegen de levensbedreigende ziekte kanker. Het doel van Wheel Of Energy365 is een wereldwijde bundeling van positieve energie om mensen die leven met kanker in hun kracht te zetten. Dit moet leiden tot internationale verbetering van V.l.n.r.: Age Fluitman, voorzitter Stichting Marathon365, initiatiefnemer Richard Bottram en Umberto Tan. de steun bij kanker. Het Wheel Of Energy365 is ruim 6 meter hoog en bijna 3 meter breed. Het loopvlakbestaat uit een heuse atletiekbaan vervaardigd door de makers van Olympische parcours in Athene, Beijing en Londen. Bottram liep eerder al een jaar lang dagelijks de marathonafstand (42,2 km) om aandacht te vragen voor de strijd tegen kanker. Belangstellenden kunnen zich via aanmelden voor deelname samen met bijvoorbeeld collega s, vrienden, familieleden of clubleden. AkzoNobel hoofdsponsor en gastheer Arnhem Mode Biënnale 2011 Hoofdsponsor en belangrijkste partner voor Arnhem Mode Biennale 2011 wordt AkzoNobel. De vierde editie van Arnhem Mode Biënnale zal neerstrijken op het terrein van AkzoNobel in Arnhem. Een enorme fabriekshal aan de Velperweg 76 wordt de hoofdlocatie van de Editie 2011 die zal plaatsvinden van 1 juni tot en met 3 juli. De Stichting Arnhem Mode Biënnale is er wederom in geslaagd een bijzondere hoofdlocatie te vinden voor de hoofdexpositie van de vierde editie van Arnhem Mode Biënnale. Het m 2 grote gebouw, ook wel bekend als B4 en B5, staat momenteel leeg, maar heeft in het verleden vele functies vervuld binnen de productieprocessen van AkzoNobel. Tot 1975 werd hier kunstzijde geproduceerd. Rob Frohn, lid van de Raad van Bestuur: We hebben natuurlijk sterk historische banden met Arnhem, maar er is veel meer waardoor wij en Arnhem Mode Biënnale goed bij elkaar passen. Thema s als innovatie, duurzaamheid, talent en uiteraard kleur spelen zowel in de modewereld als in onze wereld een cruciale rol. Het is een perfecte match voor beide partijen. We willen hier echt een partnerschap van maken. Kick off Een eerste introductie met de nieuwe locatie vond plaats op donderdag 21 oktober. s Avonds was in het gebouw een kick off georganiseerd om de smaakmakers van Arnhem te informeren over onder andere het stadsprogramma van Editie Het is de eerste keer dat deze voormalige fabriekshal haar deuren opent en het grote publiek kennis laat maken met een stukje industrieel erfgoed in centraal Arnhem. Arnhem Mode Biënnale Iedere twee jaar vormt de stad Arnhem het toneel voor een uniek mode-evenement: Arnhem Mode Biënnale. Met exposities, modeshows, films, workshops, optredens en een educatief programma is AMB s werelds grootste culturele mode-evenement. Het festival geeft bezoekers uit binnen- en buitenland een zeldzame kans de meest inspirerende internationale mode van dichtbij te bekijken.

4 Connect #05 Oktober 2010 pagina 4 Een chelaat voor elk fabricaat Divers, dagelijks, Dissolvine Wie de website van Dissolvine bezoekt, ziet op de homepage een in het oog springende afbeelding van een krab die met zijn scharen iets vasthoudt. Dissolvine is een chelaat en chelaat komt van het Griekse chele, dat krabbenschaar betekent, verklaart Jolanda Lam (foto links), marketing assistente. Deze illustratie laat precies de werking van een chelaat zien. Chelaten kunnen metaalionen aan zich binden en daardoor eigenschappen versterken, veranderen of toevoegen. Metaal chelaten zijn verbindingen waaraan een bepaald metaal (ion) is toegevoegd, zoals ijzer, koper, zink of mangaan. Deze verbindingen worden vooral gebruikt in de land- en tuinbouw. Door toevoeging van deze chelaten worden eventuele tekorten weer aangevuld. Invloed Dissolvine is een product waar je elke dag mee in aanraking komt. Vaak meerdere malen per dag. Het zit in zeep, crème, wasmiddelen, cosmetica, verpakkingsmaterialen van voedingmiddelen en is inzetbaar als voedselverrijking. In de industrie wordt Dissolvine gebruikt bij het verwijderen van aanslag in pijpleidingen of boilers, bij papierproductie, leerbewerking, enzovoorts. Metaalionen hebben een krachtige invloed op de chemische processen en daarmee op de prestaties van vele producten. Dissolvine is veelzijdig en kan problemen met metaalionen oplossen, aldus Jolanda Lam. Ze werkt al bijna tien jaar in het team dat zich bezighoudt met chelaten en voelt zich als een vis in het water in deze business. Misschien is dat moeilijk voor te stellen omdat het een niet zichtbaar of tastbaar business-to-business product betreft. Maar ik vind het juist boeiend dat ons product zo divers is en zoveel toepassingen heeft die je bijna allemaal terugvindt in het dagelijkse leven. Kalkaanslag, voedsel dat sneller bederft, de was niet goed schoon, minder voedzame gewassen. Een paar voorbeelden van problemen die kunnen ontstaan als er geen Dissolvine chelaten worden toepast. Dissolvine is een product dat je niet ziet, niet ruikt en niet proeft, maar wel belangrijke eigenschappen toevoegt of verwijdert in uiteenlopende toepassingen. Wereldmerk AkzoNobel is met Dissolvine marktleider; het marktaandeel is 33 procent wereldwijd. In 1962 is de 1e productie van Dissolvine gestart op onze locatie Herkenbosch in Nederland. Hier wordt in de reactiefabrieken, uit de grondstoffen amine, natriumcyanide en formaline, een basisproduct gevormd. Deze oplossing wordt in bulk aan afnemers geleverd, maar doet ook dienst als uitgangsmateriaal voor

5 Connect #05 Oktober 2010 pagina 5 Wat is Dissolvine? Dissolvine is de merknaam voor chelaten van AkzoNobel. Chelaten zijn stoffen die eigenschappen van metaalionen sturen zoals oplosbaarheid, stabiliteit en reactiviteit. Dissolvine chelaten reageren sterk met metaalionen in een waterige omgeving. Ze lossen bovendien zeer goed op in water. Ze zijn ongevoelig voor de meeste chemicaliën en functioneren onder de meest veeleisende omstandigheden nog goed. Dissolvine chelaten zijn verkrijgbaar in vaste vorm, vloeistof en in een reeks concentraties. De krabbenschaar staat symbool voor de werking van chelaten. een aantal andere processen op de locatie. De naam Dissolvine is geregistreerd sinds 1971 en is waarschijnlijk afkomstig van het Engelse to dissolve. Jolanda Lam: Ten tijde van de opening van onze fabriek in Lima (Ohio, Verenigde Staten) hebben we wereldwijd gekozen voor één identiteit met een logo, de tagline Master the elements en de naam Dissolvine. De doelstelling om hiermee wereldwijd onze merk herkenning te verhogen is ruimschoots gehaald. Destijds was het nog vreemd om een business-to-business product te voorzien van een merkidentiteit. Inmiddels staat het merk ook op alle verpakkingen. We willen dat onze producten altijd en overal herkenbaar zijn. Dit jaar, met de opening van onze nieuwe locatie Ningbo (China) in zicht, hebben we het logo gemoderniseerd om een nog krachtigere uitstraling te bereiken. Groene chelaat In het uitgebreide Dissolvine assortiment bevindt zich ook een duurzame variant: Dissolvine GL. Dit is een chelaat dat biologisch Maurice Boosten schept kristal van het bandfilter dat gebruikt wordt om te enten. Dit is van belang voor het opstartproces van Dissolvine Z in Herkenbosch. afbreekbaar is en o.a. zeer geschikt voor de schoonmaak- en wasmiddelenindustrie. Een product dat prima past in de ambities van AkzoNobel om duurzaam te ondernemen en het assortiment vriendelijker te maken voor mens en milieu, vertelt Jolanda Lam. Het staat zelfs in AkzoNobel s top 10 van meest innovatieve producten. Dissolvine GL is een groener alternatief voor onder andere fosfaten en fosfonaten, die niet allemaal evengoed biologisch afbreekbaar zijn. Daarnaast Vervolg op pagina 6 >

6 Connect #05 Oktober 2010 pagina 6 Vervolg van pagina 5 Dissolvine banners op de verpakkingsunit in Herkenbosch. zijn fosfaten een steeds schaarser wordende grondstof en leveren bovendien een ernstige bijdrage aan algengroei in onze wateren. Het grootste deel van het GL molecuul is afkomstig van een natuurlijke duurzame grondstof, het aminozuur glutamaat. We kunnen hiermee een perfect alternatief bieden als onze klanten bepaalde toevoegingen in hun producten niet meer mogen gebruiken. De bewustwording dat groene chelaten beter zijn, is een missie en een uitdaging. Dissolvine GL is een product dat nog lang niet uitontwikkeld is. We hebben een speciaal team dat zich bezighoudt met de toekomst van dit chelaat. Onlangs hebben we een aantal droomscenario s gepresenteerd. We verwachten dat er een enorme groei zit in de markt voor reinigingsproducten en ook de olie- en gas industrie biedt veel mogelijkheden. Het toepassen van chelaten in diervoeding behoort eveneens tot de toekomstige mogelijkheden. Samenwerking Als internationaal grootste aanbieder van chelaten is Dissolvine betrokken bij vele industriële processen en toepassingen. We werken nauw samen met andere business units en product groepen zoals Surface Chemistry en Cellulosic Specialties, aldus Jolanda Lam. Samen zoeken we naar nieuwe oplossingen en benutten elkaars deskundigheid. Een op maat gemaakte Dissolvine behoort tot de mogelijkheden. In die gevallen betekent dit actieve samenwerking bij de ontwikkeling en commercialisering van nieuwe producten en oplossingen. Samen doen we onderzoek en werken we aan een nieuwe generatie Dissolvine chelaten waarvoor we campagnes en advertenties ontwerpen. Je zult ons ook samen op beurzen aantreffen. De synergie tussen de verschillende AkzoNobel onderdelen en het uitstralen van één AkzoNobel als oplossing voor marktspecifieke problemen is zeer waardevol voor onze klanten. Toepassingen Dissolvine kent een breed scala aan toepassingsgebieden: Om een beeld te vormen van de diversiteit, noemen we een viertal voorbeelden: de landbouw, de reinigingsindustrie, voedingsmiddelenindustrie en de olie- en gasindustrie. In de landbouw kan Dissolvine bijdragen aan de verbetering van de kwaliteit van gewassen. Micronutriënten zoals ijzer, mangaan en zink zijn belangrijk voor de gezondheid van planten en gewassen. Dissolvine chelaten fungeren als dragers voor micronutriënten, zodat de plant de sporenelementen krijgt die ze nodig heeft. Rozen, komkommers, sla, tomaten, sinaasappelen, zelfs champagne druiven krijgen zo de optimale voeding. Ook in hydrocultuur, waarbij planten op steenwol gekweekt worden, vinden metaal chelaten een steeds grotere toepassing. In de voedingsmiddelenindustrie worden chelaten ingezet om het ranzig worden van oliën en vetten tegen te gaan, maar ook om verkleuring van boontjes, worteltjes en andere groenten te voorkomen. De reinigingsindustrie is één van de grootste toepassingsgebieden. Door chelaten aan hard water toe te voegen, zorgt het voor ontkalking en dus zacht water. Het tegengaan van kalkafzetting in pijpleidingen en/of systemen van watercirculatie, boilers, enzovoorts, is één van de vele toepassingen in de reinigingsindustrie. Ook worden chelaten ingezet bij het bleken van pulp voor de papierbereiding en het bleken van textiel. De chelaten vangen de ijzersporen in het water op en zorgen voor hagelwit papier of textiel. In de winning van olie kunnen chelaten breed ingezet worden. Een biologisch afbreekbaar chelaat kan kalkvorming verminderen en daarmee de opbrengst van de oliewinning bevorderen. Feiten over Dissolvine De chelaten van AkzoNobel zijn ondergebracht bij business unit Functional Chemicals. Wereldwijd telt Dissolvine ongeveer 450 medewerkers. Zij werken vanuit productie-locaties in Herkenbosch (Nederland), Kvarntorp (Zweden), Ningbo (China) en Lima (OH, de Verenigde Staten). Het hoofdkantoor is gevestigd in Shanghai (China). De regionale kantoren zijn gevestigd in Amersfoort (Nederland), Chicago (Verenigde Staten) en Singapore (Singapore). Uitgebreid assortiment Er is een Dissolvine variant voor bijna elke toepassing. Voorbeelden zijn: commerciële en industriële reiniging zepen en reinigingsmiddelen voor persoonlijk en huishoudelijk gebruik bleken van pulp en textiel sporenelementen voor de landbouw ontwikkelen van foto s fabricage van drukinkten ontkalkers voor brouwerijen, suiker- en zuivelindustrieën conserveringsmiddelen voor voedsel en dranken bouwmaterialen bekleding van metaal, zoals printplaten voor elektronische toepassingen productie van polymeren.

7 Connect #05 Oktober 2010 pagina 7 Poedercoatings in de Verrekijker Het in aanbouw zijnde nieuwe hoofdkantoor van de Rabobank in Utrecht herbergt straks 3,5 ton poedercoating van AkzoNobel. De nieuwe bestuurstoren van de Rabobank, in de volksmond 'De Verrekijker' genoemd, geldt als architectonisch prestigeobject en moet het nieuwe visitekaartje van de bank worden. De firma Gispen, verantwoordelijk voor het meubilair, ging met de wensen van de Rabobank en de architect in het achterhoofd, op zoek naar een bedrijf dat de coating in de juiste kleur kon leveren. Sander Birkhoff, supply chain manager van Gispen Inrichters kwam in contact met Enno Kok, sales en marketing manager van AkzoNobel Powder Coatings Nederland. De ervaring en het productieapparaat van AkzoNobel pasten voor deze opdracht precies bij de wensen van Gispen. Bij dit soort projecten willen we een product op maat bieden. Dat betekent dat we een bepaalde kleur direct nodig hebben. We zijn uitgekomen bij AkzoNobel, want zij kunnen heel flexibel reageren op steeds veranderende eisen. En dat is nodig, want een project als dit is een bal die steeds voortrolt en aan het begin is bijna niet te voorspellen waar het einde zal liggen. Het begint natuurlijk allemaal bij het idee van de architect, zegt Enno Kok. Die heeft een duidelijke visie over een bepaalde kleur, maar ook over het totaalaspect, bijvoorbeeld de textuur en matheid. De kleur was duidelijk: grijs-bruin, maar zoals te verwachten viel, veranderde het eisenpatroon in de loop van het project. Hoogglans werd zijdeglans, metallic werd juist geen metallic en ook naar de juiste structuur werd een tijd gezocht. Birkhoff: Uiteindelijk hebben we de klant een volledige proef kunnen laten zien, tot het tapijt aan toe. Het was een vloeiende samenwerking en een intensief traject waarbij we vaak moesten afstemmen hoe we tot het beste resultaat konden komen. China De coating werd niet alleen gebruikt voor meubels die Gispen zelf produceerde, maar voor de totale inrichting. Alles bij elkaar moest Het nieuwe Rabobank hoofdkantoor in Utrecht in aanbouw; poedercoating van AkzoNobel is toegepast op de inrichting. er 3,5 ton poedercoating worden geproduceerd. Hiervoor verplaatste AkzoNobel een deel van de productie het opspuiten naar China. Dat leverde onverwachte uitdagingen op. Kok: Niet alleen aan de technische kant, maar ook qua logistiek was dit een spannende klus. Onze productie in China werkt met lokale grondstoffen, die net weer anders zijn dan de grondstoffen die we hier gebruiken. Maar als producent moeten wij wel waarborgen dat het kastje precies dezelfde kleur heeft als de stoel die ernaast staat. Daarom hebben we ervoor gekozen de kant en klare poedercoating deels door de lucht, deels via een gekoelde zeecontainer naar China te brengen. Dat is gelukt, maar het was een grote operatie. Duurzaam Voor Enno Kok was deze opdracht een nieuw bewijs dat poedercoatings veelzijdig inzetbaar zijn. De markt is de laatste jaren enorm gegroeid. Behalve in de meubelbranche worden deze coatings gebruikt voor huishoudelijke toepassingen en in de automobielindustrie. De reden voor het succes is dat poedercoating een duurzaam product is, zegt hij. Het is volledig oplosmiddelvrij en wij werken met een bijna 100 procent transfer-efficiënt systeem. Dat wil zeggen dat de coating die bij het opspuiten niet op het object komt, wordt afgezogen en weer hergebruikt kan worden. Daarnaast is het aanbrengen van poedercoatings veel minder brandgevaarlijk. Het opspuiten van poedercoatings is echter wel een moeilijk technisch proces. Bron: verf& inkt Uitgesproken Zonder communicatie is de mooiste strategie niets waard. Jean Pierre Schoenaers, landenmanager Deco Nederland, in Handschrift. Het enige dat onze groei belemmert zijn mensenkwesties en de manier waarop we georganiseerd zijn. CEO Hans Wijers tijdens een vraaggesprek met Dow Jones Nieuwsdienst. We hebben ook altijd gelijk, de kleur die we kiezen verkoopt gewoon goed. Nicki Barton, colour marketing manager, tijdens een presentatie over kleur van het jaar Dit is een ijzersterke constructie waarmee AkzoNobel een grote professionaliseringsslag maakt. Jan Peter Francke, HR business partner voor o.a. Joinery&Wood over 1HR, in Handschrift. Alleen tegen lang vergaderen over futiele onderwerpen zie ik een beetje op. Anton Bos, groepsleider locatie Wapenveld, over zijn OR kandidaatschap, in Handschrift. Achter elke koers zit een logica. Als wij de nieuwe strategie volgen en presteren gaat de koers omhoog, daar zijn wij van overtuigd. CEO Hans Wijers tijdens de presentatie van de strategische plannen in Londen, tegen ANP-Reuters. Bij AkzoNobel kunnen we redelijk vrijuit spreken, dat is niet overal zo heb ik gemerkt. Johan Wartal, QHSE-manager Zoutbedrijf, locatie Delfzijl in Chain. Niemand kent een fabriek beter dan de mensen die er elke dag werken. Arie Volmer, HSE manager Chlor-Alkali, in Intermezzo. We kunnen alleen maar concluderen dat er nog veel ruimte voor verbetering is in de manier waarop we met onze medewerkers omgaan. CEO Hans Wijers over de resultaten van de ViewPoint-enquête.

8 Connect #05 Oktober 2010 pagina 8 Het volgende hoofdstuk AkzoNobel verbreedt leiderschapsteam AkzoNobel gaat haar leiderschapsteam verbreden om duurzame groei te versnellen. Tijdens de AkzoNobel Conference, die eind september plaatsvond in Frankrijk, zijn aankondigingen gedaan over veranderingen in de organisatie. CEO Hans Wijers: We staan aan de vooravond van een nieuw hoofdstuk in onze trotse geschiedenis. De belangrijkste verandering is het creëren van functionele expertisecentra ter ondersteuning van de business units. Deze centra zullen betrekking hebben op Research, Development & Innovation, Finance & Information Management, Supply Chain en HR & Organizational Development. Om ervoor te zorgen dat deze functionele gebieden op het hoogste niveau zijn vertegenwoordigd, is besloten om de top van de onderneming uit te breiden met een nieuw Executive Committee. In dit nieuwe Executive Committee krijgt de huidige Raad van Bestuur gezelschap van vier extra leiders. De negen leden van het Executive Committee beginnen met hun taken op 1 januari Marjan Oudeman gaat deel uitmaken van het nieuwe Executive Committee. Ze is afkomstig van Tata Steel Limited, waar ze werkte als Divisional Director of Strip Products. Ze wordt verantwoordelijk voor Human Resources en Organizational Development. De andere leden van het nieuwe Executive Committee zijn Graeme Armstrong (Research, Development & Innovation), Sven Dumoulin (General Counsel) en Werner Fuhrmann (Supply Chain/Sourcing). Hans Wijers: Met dit grotere leiderschapsteam zullen we beter in staat zijn om gezamenlijke agenda s te realiseren en capaciteiten binnen AkzoNobel op te bouwen, terwijl de activiteiten van de onderneming kunnen groeien. Zo kunnen we een nieuwe cultuur van Confidence, Cooperation en Co-creation ontwikkelen. De business units blijven de kern van onze onderneming. Zij zijn ons Marjan Oudeman Sven Dumoulin gezicht naar de markten en naar onze klanten. Om duurzame groei te bereiken moeten zij zich nog meer richten op waar ze het beste in zijn, namelijk luisteren naar de klant, AkzoNobel Executive Committee Hans Wijers, CEO Keith Nichols, CFO Leif Darner, Performance Coatings Tex Gunning, Decorative Paints Rob Frohn, Specialty Chemicals Graeme Armstrong Werner Fuhrmann innoveren en het leveren van de juiste producten, het (uit)bouwen van merken en het voortdurend verbeteren van de kwaliteit en klanttevredenheid. Marjan Oudeman, HR & Organizational Development Graeme Armstrong, Research, Development & Innovation Sven Dumoulin, General Counsel Werner Fuhrmann, Supply Chain/Sourcing

9 Connect #05 Oktober 2010 pagina 9 Strategische ambities Nu AkzoNobel een nieuw tijdperk binnengaat van versnelde en duurzame groei, wil de onderneming haar ambities verwezenlijken door een effectieve invoering van een nieuwe Value & Values -strategie. Value-ambities voor de middellange termijn versnelde groei Omzetstijging tot 20 miljard Elk jaar verhoging van de EBITDA, met behoud van marge van 13 tot 15 procent* Jaarlijkse verlaging van operationeel werkkapitaal (OWC) als % van omzet met 0,5 procent tot 12 procent Uitbetaling van een stabiel tot stijgend dividend. * Absolute winst voor rente, belasting, afschrijving en amortisatie, vóór incidentele posten Values-ambities voor de middellange termijn duurzame groei In de top drie blijven van de Dow Jones Sustainability Index Positie in het bovenste kwartiel voor veiligheidsniveaus Positie in het bovenste kwartiel voor diversiteit, employee engagement en ontwikkeling van talent Positie in het bovenste kwartiel voor ecoefficiënte verbeteringspercentages. In een presentatie over de nieuwe middellange termijn ambities in Londen verklaarde Hans Wijers dat AkzoNobel gaat profiteren van wereldwijde megatrends, geografische spreiding en leidende marktposities om de nieuwe ambities te realiseren. Ook willen we onze omzet in sterk groeiende markten op de middellange termijn vergroten tot 50 procent, onze grote R&D-uitgaven verhogen tot meer dan 60 procent van de totale R&D-uitgaven en voortbouwen op de voordelen van onze focus op klanten, kostenbesparingen en cash. Vooruitzichten 2010 De onzekere internationale economische vooruitzichten, voorzichtigheid bij de consument en de situatie op de bouw- en huizenmarkten geven aanleiding tot voorzichtigheid. Echter, de toonaangevende posities van AkzoNobel, de schaalgrootte en aanwezigheid in gevarieerde markten, de sterke balans om toekomstige groei te financieren en de bewijzen van duurzame industriële vraag buiten voorraadaanvulling geven reden tot voorzichtig optimisme. Herpositionering Technology & Engineering (T&E) In navolging van de nieuwe strategische ambities, is de intentie uitgesproken de functies van het huidige Technology & Engineering (T&E) te herpositioneren. Het streven is om vanaf 1 januari 2011 in de nieuwe organisatiestructuur te starten. Wat doet T & E eigenlijk? T&E is in 2006 opgezet als een wereldwijd opererend, service verlenend onderdeel voor de AkzoNobel business units en derden. De 300 medewerkers houden zich bezig met het realiseren van kapitaalintensieve investeringen, het ondersteunen en optimaliseren van productie processen. Daarbij is met name hun expertise op het gebied van projectmanagement, veiligheid, milieu, gezondheid, duurzame ontwikkeling, regelgeving, materiaal- en poedertechnologie en toxicologie van grote waarde. Waarom veranderen? Om de nieuwe strategische ambities van AkzoNobel op het gebied van sustainable & accelerated growth te kunnen realiseren, is het cruciaal dat beter en meer samengewerkt wordt en er gebruik gemaakt wordt van competenties die binnen AkzoNobel aanwezig zijn. De huidige positionering van T&E en het business model van een zelfstandige onderneming bevordert deze samenwerking niet. Wat betekent dit concreet? Het voorstel is om de huidige Capital Projects Group van T&E samen te voegen met de T&E activiteiten Process Technology, Materials Technology, Standardization & Operational Services. Gezamenlijk zullen zij de nieuwe Capital Projects organisatie vormen. Deze nieuwe organisatie zal met ingang van 1 januari 2011 aangestuurd worden door een gebruikerspanel dat bestaat uit vertegenwoordigers van de belangrijkste klanten van de huidige groep. Dit zijn de business units Industrial Chemicals, Functional Chemicals en Surface Chemistry en business unit klanten in China en de VS. Het hoofd van de nieuwe Capital Projects Group gaat rapporteren aan de Managing Director van Industrial Chemicals, Knut Schwalenberg. Hij wordt tevens voorzitter van het user panel. Alle businesses van AkzoNobel kunnen een beroep doen op de diensten van de groep. De T&E activiteiten op het gebied van HSE en de operationele eco-efficiëntie services worden samengevoegd met de huidige Corporate HSE & Sustainability organisatie. Alle business units binnen AkzoNobel zijn verplicht de diensten van deze nieuwe groep af te nemen. De groep gaat rapporteren aan André Veneman en zal vanaf 1 januari 2011 onderdeel gaan uitmaken van de nieuwe wereldwijde Supply Chain-functie, die aangestuurd wordt door Werner Fuhrmann. De expertiseteams van Safety Testing & Modeling en Powder Technology gaan met ingang van 1 januari 2011 onderdeel uitmaken van Functional Chemcials, de belangrijkste klant. Het Operational co-efficiency Program gaat deel uitmaken van de Supply Chain functie. De T&E support staff zal de organisatorische veranderingen volgen. Het voorstel voor de herpositionering is voorgelegd aan de Ondernemingsraad.

10 Connect #05 Oktober 2010 pagina 10 Nationale Scheikunde Olympiade bij AkzoNobel Geef je op als docent of practicumbegeleider! De locatie Sassenheim ontvangt in juni volgend jaar de 20 beste scheikunde leerlingen van Nederland. AkzoNobel is van 3 tot en met 10 juni 2011 gastheer van de Nationale Scheikunde Olympiade (NSO) in Nederland. Om de Olympiade bij AkzoNobel tot een succes te maken, hebben we onze beste chemici nodig die willen bijdragen aan het doceren en begeleiden van deze knappe koppen. AkzoNobel is gevraagd de organisatie van de Nationale Scheikunde Olympiade op zich te nemen. Car Refinishes in Sassenheim, Industrial Chemicals en AkzoNobel Nederland hebben hiervoor hun krachten gebundeld. Optreden als gastheer voor de Nationale Scheikunde Olympiade is een kans voor AkzoNobel om zich te presenteren aan getalenteerde scheikunde leerlingen, zegt Suzanne van Duin, expert arbeidsmarktcommunicatie bij AkzoNobel Nederland. Als bedrijf kunnen we laten zien wat je er allemaal mee kunt doen: van het maken van autolakken tot het ontwerpen van fabrieken. We willen de leerlingen enthousiast maken voor een scheikundig beroep. Trainingsweek In Nederland zullen zo n 550 middelbare scholen deelnemen aan de selectie voor de Nationale Scheikunde Olympiade. In twee selectieronden zullen van de 2000 leerlingen de 20 beste van Nederland overblijven. Deze 20 gaan door naar de Nationale Scheikunde Olympiade. Tijdens de NSO ondergaan de leerlingen een trainingsweek. Ze krijgen van docenten en begeleiders theorielessen en practica over onderwerpen die tijdens de Internationale Scheikunde Olympiade aan bod komen. De week wordt afgesloten met een theorie- en praktijktoets. De beste leerlingen zullen uiteindelijk Nederland vertegenwoordigen op de Internationale Scheikunde Olympiade 2011 in Ankara, Turkije. Docenten Voor het slagen van de Nationale Scheikunde Olympiade is het belangrijk dat enthousiaste AkzoNobel collega s komen doceren tijdens de trainingsweek. We zijn op zoek naar scheikundigen voor theorielessen en practica op de volgende scheikundige onderwerpen: organische chemie, anorganische chemie, fysische chemie, analytische chemie, biochemie en spectroscopie. Suzanne van Duin: Wij zoeken 5 docenten en 4 practicumbegeleiders. Als docent moet je in staat zijn op tweedejaars bachelor niveau de thema s te kunnen behandelen. Daarnaast is het belangrijk dat je de benodigde tijd voor voorbereiding beschikbaar hebt en van 3 t/m 10 juni aanwezig kunt zijn. De voorbereidingstijd voor een docent of practicumbegeleider bedraagt ongeveer een week. Voor meer informatie over de rol van docent/begeleider voor de NSO bij AkzoNobel kun je terecht bij John de Munnik, communicatie manager Nederland. Zie ook Opgeven met korte motivatie graag vóór 19 november via Olympiades De International Science Olympiads (ISO) is een groep van competities op verschillende wetenschappelijke terreinen die jaarlijks wereldwijd worden gehouden. Voor elke olympiade stuurt elk deelnemend land 4 tot 6 van zijn beste middelbare scholieren. Deze worden binnen het land geselecteerd via nationale olympiades. Het doel van de olympiades is het promoten van een wetenschappelijke carrière onder middelbare scholieren. Eén van de jaarlijks terugkerende competities is de Scheikunde Olympiade. De leerlingen worden uitgedaagd op verschillende scheikundige onderwerpen, waaronder organische chemie, anorganische chemie, fysische chemie, analytische chemie, biochemie en spectroscopie. Ongeveer 75 landen doen mee aan deze competitie. Zie ook

11 Connect #05 Oktober 2010 pagina 11 AkzoNobel breidt zoutproductie uit en verlaagt CO 2 -uitstoot Even bellen met... Werner Fuhrmann, general manager van Industrial Chemicals heeft een nieuwe zoutfabriek in Delfzijl geopend. De uitbreiding van de productiecapaciteit, een investering van 25 miljoen, valt samen met de omschakeling van alle zoutfabrieken op de locatie Delfzijl naar mta-industriezout. mta, een verbinding van ijzer en wijnsteenzout, is een uniek biologisch afbreekbare toevoeging die het klonteren van zout voorkomt en tevens de CO 2 -uitstoot van de chloorindustrie vermindert. Het biologisch afbreekbare mta is in de afgelopen jaren door Akzo- Nobel ontwikkeld en wordt toegepast om het klonteren van het zout te voorkomen. mta wordt aanbevolen voor membraantechnologie in de chloorindustrie, omdat het bijdraagt aan een lager energieverbruik en betere bedrijfsomstandigheden, onder meer doordat de levensduur van membranen en elektroden wordt verlengd. Deze voordelen zijn bewezen nu in de afgelopen jaren meer dan vijf miljoen ton mta-zout in AkzoNobel's eigen membraanelektrolysefabrieken is toegepast. Kosten "Binnen enkele jaren zal mta wereldwijd de standaard zijn die een topkwaliteit zout oplevert," aldus Werner Fuhrmann, "De additieven die nu nog worden gebruikt bij membraanelektrolyse hebben duidelijk negatieve effecten, omdat afzettingen op en in de membranen ervoor zorgen dat het energieverbruik toeneemt. Door mta te gebruiken gaan de onderhoudskosten omlaag, ligt het energieverbruik tot wel vijf procent lager en is daardoor sprake van minder CO 2 -uitstoot. De chloorindustrie en de samenleving in het algemeen zullen profiteren van onze innovatie." Prestatie AkzoNobel's mta is een volledig biologisch afbreekbare chemische stof. Het is daarmee een 'groen' product zonder enige nadelige invloed op bodem en water. Omdat het bovendien energiebesparing oplevert, vergroot het middel de ecologische prestatie van de gehele chloorproductieketen. Door de biologische afbreekbaarheid is mta niet alleen een geschikte toevoeging voor industriezout maar mogelijk ook voor verschillende andere zouttoepassingen, zoals wegenzout. De nieuwe zoutfabriek zorgt jaarlijks voor een capaciteitstoename van meer dan 300 kt. Hierdoor neemt de productiecapaciteit van AkzoNobel in Europa toe tot in totaal zes miljoen ton hoogwaardig zout. De fabriek werkt met MVR-technologie (Mechanical Vapor Recompression), waarbij elektriciteit in plaats van stoom wordt gebruikt als primaire energiebron in een ééntraps verdampingsproces. Marc van Dijk, manager sourcing information en voorzitter van het Green Team in Sassenheim, over Het Nieuwe Rijden. Door deze manier van rijden, een initiatief van het Green Team, verbruik je 8 tot 10% minder brandstof dan bij een normale rijsstijl. Wat wil het Green Team? Het Green Team heeft als doel duurzaamheid onder de aandacht te brengen van de medewerkers. We zijn op 1 april dit jaar gestart en vormen een platform dat activiteiten op dit gebied coördineert, stimuleert en communiceert. Er gebeurt al veel op deze locatie, maar lang niet alles is bekend. Wij willen graag dat deze bewustwording leidt tot groen denken en groen doen! Vooral dat laatste is belangrijk. AkzoNobel staat in de Dow Jones Sustainability Index, maar om in de top 3 te blijven, moeten we wel actie ondernemen. Het Green Team wil initiatieven opstarten en goede ideeën ondersteunen die de locatie groener maken. Wat houdt het Nieuwe Rijden in? Met Het Nieuwe Rijden rijd je zuiniger, schoner en veiliger. Het is een initiatief van de Milieudienst West-Holland. Zij willen bij gemeenten, bedrijven en particulieren de uitstoot van fijnstof terugdringen en verstrekken daar subsidie voor. De Milieudienst klopte bij ons aan en het Green Team heeft dit project opgepakt om medewerkers bewust te maken van de energiebesparingmogelijkheden bij het autorijden. Wat betekent dit voor medewerkers? We hebben een training opgezet waar in principe alle medewerkers aan mee kunnen doen. Het doel is dat mensen op een andere manier leren autorijden waardoor ze het brandstofverbruik kunnen terugbrengen. Door de cursus ga je defensiever rijden doordat je bijvoorbeeld anders zult schakelen en remmen. De afgelopen weken heeft er een rijsimulator in de bedrijfskantine gestaan waarin medewerkers het verschil konden voelen tussen hun oude en de nieuwe rijstijl. Vanaf eind oktober start de cursus daadwerkelijk. Tijdens een dagdeel worden een theorie- en praktijktraining gegeven waarbij de mensen eerst rijden op de manier zoals ze gewend zijn. Hierna volgt de theorie van het nieuwe rijden en daarna gaan ze opnieuw de auto in om het geleerde in de praktijk te brengen en het verschil te ervaren.

12 Connect #05 Oktober 2010 pagina 12 Mentoring werkt Om een mentor vragen is juist een teken van sterkte De één is nét in dienst, de ander zo n vijftien maanden en de derde werkt al vijftien jaar bij AkzoNobel. Maar allemaal wilden ze graag een mentor. Om te spiegelen en te sparren. Als gesprekspartner en klankbord. Of het nu over carrièrestappen, opleidingen of de weerbarstige dagelijkse werkelijkheid gaat. Drie mentees en hun mentoren over mentoring in de praktijk. Toen Lorette van de Mast vier jaar geleden net was gestart als projectleider REACH bij Industrial Chemicals, ontstond het idee om op zoek te gaan naar een mentor. Zowel inhoudelijk als op leidinggevend gebied kwam er veel op me af. Ik had behoefte aan een gesprekspartner, iemand die me zowel praktische tips kon geven, maar ook als coach kon optreden. Iemand uit een andere BU, zodat er de nodige afstand is en de broodnodige frisse blik. Ze vulde een aanvraagformulier in en al snel was er een goede match gevonden met Harm Artz, manager maintenance en engineering bij Coatings. We zijn uit eten gegaan en er was meteen een klik, herinnert Van de Mast zich. Heel belangrijk, want je bouwt toch een vertrouwensrelatie met elkaar op. En: doordat er geen hiërarchische relatie is voel je je allebei vrijer om bepaalde zaken te vertellen, vult Artz aan. Er is geen conflict of interest. Ze zien elkaar zo n drie á vier keer per jaar. Van de Mast: In de begintijd was het thema vooral hoe ik mezelf het beste kon ontwikkelen. Hoe krijg ik zaken voor elkaar? Hoe baken ik verantwoordelijkheden af? Het praten met Harm hielp me bij het reflecteren over mijn functioneren. Overigens zonder dat ik als mentor oplossingen aandraag, benadrukt Artz. Door de juiste vragen te stellen probeer ik Lorette zelf tot inzichten te laten komen. En een verrassend neveneffect is: door deze gesprekken word ik zelf ook aan het denken gezet en besef ik dat sommige dingen in mijn werk best anders kunnen. Mentee Lorette van de Mast en mentor Harm Artz: We hebben geen hiërarchische relatie en voelen ons daardoor vrijer om bepaalde zaken te vertellen. Onlangs is Van de Mast weer aan een nieuwe functie begonnen, als Applications Operations Manager en Process manager IM HSE. Deze functie vereist weer iets anders van me, zoals het aansturen van een team. Voorlopig blijf ik dus zeker de meerwaarde zien van het contact met Harm. Artz: Doordat Lorette steeds nieuwe uitdagingen opzoekt, zit er een grote dynamiek in onze gesprekken. Maar de essentie van de mentor-mentee relatie is dat je de ander leert om te leren met een bepaalde situatie om te gaan. Daar zit op termijn natuurlijk wel een bepaalde eindigheid aan. Duidelijke doelen Pavlo Levchuk is pas drie maanden in dienst, als consultant Risk Management & Compliance. Al vrij snel besloot hij, samen met zijn leidinggevende, om een mentor te zoeken. Men verwacht van mij dat ik over drie jaar een volgende stap zet. Mijn ambitie is om dan een managersfunctie te gaan vervullen. Maar ik wil in die periode ook graag het bedrijf heel goed leren kennen. Ik heb dus hele duidelijke doelen voor mezelf geformuleerd wat ik de komende jaren wil bereiken. Levchuk wist dan ook precies wat voor soort mentor hij wilde. Iemand met veel leidinggevende ervaring in verschillende BU s en met het vermogen om hem te coachen maar ook kritische feedback te geven. Het duurde niet lang voor er een goede match was: Peter Gommers, general manager bij Functional Chemicals. In de afgelopen twintig jaar heeft hij een indrukwekkende staat van dienst opgebouwd bij AkzoNobel. Bovendien is hij een warm voorstander van mentoring. Sinds tien jaar heeft hij al veel mentees onder zijn hoede genomen, dus ook in die zin is hij een goede ervaringsdeskundige voor Levchuk. Hij hanteert twee vuistregels bij het mentorschap. Ik bemoei me niet met de inhoudelijke kant van iemands functie en twee: ik heb een spiegelrol, geef hooguit suggesties en feedback. Je helpt je mentees op weg door je levenservaring en netwerk binnen het bedrijf. Veel jonge mensen zijn beducht om keuzes te maken, bang dat ze daardoor niet alle opties open houden. Maar je móet kiezen in het leven. Ik begeleid ze daarbij. Verdiepen of juist verbreden, zoeken naar de balans tussen werk en privé, het zijn klassieke vraagstuk-

13 Connect #05 Oktober 2010 pagina 13 Mentee Carlijn Janssen en mentor Frederik Stolwijk: Een klankbord maakt je start in een bedrijf gemakkelijker. Nieuw Corporate Mentoring programma ken waar elke jonge, ambitieuze collega mee kampt. Daarom vind ik het vragen naar een mentor juist een teken van sterkte. Lachend: En zelf heb ik er ook baat bij. Ik word regelmatig wakker geschud door mijn mentees. Herkenning Ook Frederik Stolwijk, controller en MT-lid van MCA, Industrial Chemicals, is blij dat hij begin dit jaar gehoor heeft gegeven aan een verzoek voor mentorschap. Hartstikke leuk, vindt hij. Ook omdat ik veel herken uit mijn eigen beginperiode bij AkzoNobel, nu tien jaar geleden. Ik denk wel eens: had ik toen ook maar een mentor gehad. Zo n klankbord maakt je start in een bedrijf toch gemakkelijker. Zijn mentee, Carlijn Janssen, werkt in dezelfde BU, ook in de financiële sfeer. Stolwijk: Dat is enerzijds een voordeel, omdat je je goed kunt verplaatsen in het werk en de dingen waar ze tegenaan loopt. Ik kan inhoudelijke tips geven, en heb vaak aan een half woord genoeg. Maar er schuilt ook een potentiële valkuil in. Als er te weinig afstand is, is het misschien minder veilig om dingen te delen. Voor werkgerelateerde zaken en problemen is Frederik voor mij bij uitstek een ideale mentor, beaamt Carlijn Janssen. Hij is heel goed ingevoerd in de materie, kent vrijwel iedereen. Maar juist dat laatste aspect kan ook wel eens een nadeel zijn. Soms is er om die reden aan mijn kant enige schroom om bepaalde, meer persoonlijke dingen te vertellen. Eigenlijk zou je in mijn situatie twéé mentoren moeten hebben Wil je een mentor of ben je een mentor, kijk dan op country/nl/pages/mentoring.aspx Everybody who makes it has a mentor volgens een Harvard studie, zegt Bilal Salahuddin, programma manager Diversity & Inclusion. Mentoring is een geweldig instrument bij persoonlijke en professionele groei en betekent winst voor alle betrokkenen. Binnen AkzoNobel zijn er al veel verschillende initiatieven op het gebied van mentoring, maar ze opereren nogal geïsoleerd van elkaar. Daarom ontwikkelt onze afdeling nu een Corporate Mentoring programma, dat voor heel AkzoNobel wereldwijd een uniform beleid uitdraagt. Ook komt er een Mentoring handboek en een Mentoring programma manager. Begin 2011 wordt het programma geïntroduceerd.

14 Connect #05 Oktober 2010 pagina 14 Voorzitter Raad van Commissarissen in COR: Voer goed en gematigd beleid Het is het belangrijk om de kosten onder controle te houden. Dit was de belangrijkste boodschap van René Scheffers, voorzitter van de Raad van Commissarissen tijdens de overlegvergadering van de Centrale Ondernemingsraad AkzoNobel Nederland begin september. Dat AkzoNobel Nederland haar uitgaven in de gaten houdt, is belangrijker dan wat ook. Dit geldt ook voor de CAO en de pensioenen. AkzoNobel in Nederland rendeert goed in vergelijking met andere landen. We vormen 9 procent van de arbeidspopulatie en 18 procent van de investeringen vindt plaats in Nederland. Door een gematigd beleid te voeren, kun je dit in stand houden en voortbouwen op wat je hebt, bijvoorbeeld met productinnovaties. Pensioen De bestuurder informeert de COR over het vooroverleg voor de nieuwe CAO en gaat uitgebreid in op het pensioendossier. De onderhandelingsdelegatie van AkzoNobel Nederland heeft uitgebreid met het bestuur van het AkzoNobel Pensioenfonds (APF) gesproken. De pensioenpremie is een heikel onderwerp en de bestuurder zegt toe in het volgende formeel overleg met de COR hier uitgebreid op terug te komen. De deelnemersraad van het APF zal één jaar langer aanblijven in verband met de ontwikkelingen en de nieuwe organisatiestructuur. 1HR Op 15 november zal de COR projectgroep 1HR het 1HR project evalueren met Gert van den Berg en Jan Willem Rossing, manager HR Services. Gert van den Berg: De kosten van het project zijn nu duidelijk. We realiseren een besparing van een half miljoen euro. Bij Chemicals is de besparing groter dan bij Coatings. Nog 8 FTE s zitten momenteel in overgangsposities. De begeleidingscommissie van de COR heeft hier weinig werk aan, omdat de meesten ervoor kiezen de onderneming te verlaten. De portal functioneert nog niet optimaal. Er wordt hard gewerkt om de mankementen op te lossen. ADM beleid De VGWM commissie van de COR heeft een initiatief voorstel Alcohol, Drugs en Medicijnen beleid bij AkzoNobel Nederland voorbereid. Dit voorstel wordt tijdens de vergadering aan de bestuurder aangeboden. De VGWM heeft vastgesteld dat er geen eenduidig protocol in Nederland is, terwijl er lokaal wel behoefte aan is. Op sommige locaties bestaan uitgebreide documenten, maar er zijn ook locaties die helemaal geen ADM-beleid kennen. De VGWM constateert daarnaast dat de M van Medicijnen steeds meer naar de achtergrond verdwijnt. De commissie vindt dit geen goede ontwikkeling en stelt daarom voor een eenduidig ADM beleid op te stellen voor AkzoNobel Nederland. De bestuurder zal zo spoedig mogelijk op het voorstel reageren. Opleidingsaanbod In september is op een aantal locaties verkiezingen gehouden (zie ook pag. 15). Op 12 januari 2011 is een introductiebijeenkomst georganiseerd voor nieuwe OR-leden in Arnhem. Voor hen, maar ook voor ervaren medezeggenschapsleden heeft de COR samen met afdeling Opleidingen en de trainingsbureaus Werkplaats voor Medezeggenschap uit Deventer en Schouten & Nelissen uit Zaltbommel een compleet opleidingsaanbod ontwikkeld. De brochure is te vinden op: one.akzonobel.intra/country/nl/pages/ Medezeggenschap.aspx. De voorzitter van COR, Fons Welters, stelt voor de nieuwe COR-leden uit te nodigen voor de speciale overlegvergadering op 3 december met bestuursvoorzitter Hans Wijers. Raad van Commissarissen René Scheffers, voorzitter van de Raad van Commissarissen AkzoNobel Nederland, informeert de COR over de aangelegenheden waar de Raad zich mee bezig houdt. Eigenlijk hebben we een beetje dezelfde taak. Wij houden ook de directie in de gaten en we geven vaak goedkeuring aan dezelfde zaken, zij het dat wij andere accenten leggen. Ook vergaderen we vaak over dezelfde zaken zoals de CAO en 1HR. Daar zitten we bovenop. Dit moet gewoon lukken. Wij zijn blij met Kees Linse, de nieuwe commissaris. Hij heeft veel internationale ervaring opgedaan bij Shell en was voorzitter van het Shell Pensioenfonds. René Scheffers is te spreken over de sfeer en onderlinge verhouding met de COR. Toch is het goed om af en toe met andere Raden van Commissarissen te discussiëren over je positie, structuur en te kijken of je met de goede dingen bezig bent. Zo hebben we de aantrekkelijkheid van Nederland als vestigingsplaats en R&D op de agenda staan. Kennis is belangrijk, maar ik geloof niet dat je je daarmee kunt onderscheiden. Wel met de manier waarop je die kennis inzet in je business. AkzoNobel heeft bijzondere concepten in huis zoals de installaties in Rotterdam en de zout- en chloor activiteiten. Die vind je nergens ter wereld. Ook de specialisaties in Wapenveld en de peroxides in Deventer moet je koesteren. Tel je zegeningen.

15 Connect #05 Oktober 2010 pagina 15 AkzoNobel gaat voor goede pensioenopbouw AkzoNobel hecht veel waarde aan goede arbeidsvoorwaarden voor al zijn medewerkers. Dit komt tot uiting in onze huidige CAO waarvan we de kwaliteit op zijn minst willen handhaven. Hetzelfde geldt voor het AkzoNobel pensioen. Om de beoogde opbouw van 2,25% per jaar te realiseren, dragen we hier als werkgever op dit moment al fors aan bij, maar liefst 22%. Ik vind het belangrijk dat we de pensioenopbouw en daarmee de vooruitzichten op een goed pensioen ook in de toekomst op peil proberen te houden, aldus directeur Gert van den Berg van AkzoNobel Nederland. In het overleg met de vakorganisaties hebben we daarom voorstellen gedaan die ruim uitstijgen boven wat vandaag de dag in Nederland wordt afgesproken. AkzoNobel is bereid 2/3 deel van de premieverhoging van 8 procent punten te betalen die nodig is om de pensioenopbouw ook in de toekomst op 2,25% te houden. Onze werknemers vragen we om het geld van 4 van hun in totaal 48 vakantieen verlofdagen te investeren om een zo goed mogelijke opbouw van hun eigen pensioen te garanderen. (vervolg op pagina 16) Hoe zit dat met pensioen? Pensioen en AOW Na je pensionering bestaat je inkomen uit AOW van de overheid en pensioen van het APF. Daarnaast heb je misschien ook inkomen uit spaargeld, lijfrente, etc. Voor de AOW betaal je al via de belasting. Over dat onderste deel van je inkomen (voor de meeste werknemers is dat circa ,-) bouw je geen pensioen op bij APF, omdat op 65-jarige leeftijd recht op AOW ontstaat. Het inkomen boven die ,- (franchise) is het pensioengevende inkomen. Gert van den Berg: Je kunt geen krant meer openslaan of het gaat over pensioen. Overleg over CAO en pensioen hervat Na het overleg van begin september hebben de vakorganisaties het overleg opgeschort met het doel de leden op de verschillende locaties te raadplegen met betrekking tot de ingenomen standpunten. In diezelfde periode heeft AkzoNobel informatie bijeenkomsten gehouden op de verschillende locaties in Nederland. Doel van die bijeenkomsten was de medewerkers de standpunten die sociale partners in het september overleg naar voren hadden gebracht toe te lichten. Vervolgens zijn op 22 oktober de onderhandelingsdelegaties bij elkaar geweest en hebben partijen de presentaties doorgesproken en de reacties van de medewerkers uitgewisseld. Van beide kanten is de wens uitgesproken om op korte termijn tot een akkoord te komen.

16 Connect #05 Oktober 2010 pagina 16 (vervolg van pagina 15) Je kunt geen krant meer openslaan of het gaat over pensioen. Veel mensen maken zich er zorgen over. Dat is ook begrijpelijk. We worden steeds ouder dus willen we ook ons pensioen over een langere periode uitgekeerd krijgen. Omdat de rente laag is, groeit bovendien het pensioenkapitaal in de toekomst niet meer zo snel aan. Het opbouwen en uitkeren van gegarandeerde pensioenen wordt daardoor steeds duurder en steeds minder haalbaar voor talloze pensioenfondsen. Niet voor niets zijn de werkgevers- en werknemersorganisaties in Nederland (sociale partners) in juni overeengekomen hoe pensioenregelingen in de toekomst eruit moeten zien en hoe ze betaald moeten worden. Ook het AkzoNobel PensioenFonds, APF, waar AkzoNobel de pensioenen van de medewerkers heeft ondergebracht, heeft te maken met al deze ontwikkelingen en onzekerheden. Van den Berg is sinds mei dit jaar met de vakorganisaties in gesprek over nieuwe pensioenafspraken. De reden daarvoor is het aflopen van het contract tussen AkzoNobel en APF van 2005 per 1 juli De situatie is voor niemand eenvoudig, niet voor de werkgever en niet voor de vakorganisaties, temeer omdat de regels van de overheid ook strenger zijn geworden. AkzoNobel heeft de vakorganisaties steeds duidelijk gemaakt: we blijven bereid om fiks mee te betalen aan een goed pensioen voor onze medewerkers. Het CAO-aanbod getuigt hiervan: bovenop de premiebijdrage van 22% willen wij 2/3 van de benodigde premieverhoging betalen, wanneer onze werknemers 4 verlofdagen willen bijdragen en de opbrengst investeren in hun pensioenopbouw. Dan zorgen we er samen voor dat de volledige 2,25% pensioenopbouw gehandhaafd blijft. Bovenop de betaling van het grootste deel van de premieverhoging voor pensioenen, bieden wij een marktconforme loonsverhoging voor 2010 en 2011 van respectievelijk 1% en 1,5%. We hebben er niet voor gekozen om de gestegen kosten van pensioenen te compenseren uit de kosten voor de beloning en het loonbod naar beneden bij te stellen. Van onze gesprekspartners van de bonden verwachten we een constructieve voortzetting van de gesprekken zodat we onze werknemers straks nog steeds naast een marktconforme beloning een goed pensioen kunnen bieden. Hoe zit dat met pensioen? Indexeren Indexeren is aanpassen van pensioen aan de stijging van lonen of prijzen om de koopkracht op peil te houden. Het geld dat werknemers in de pensioenpot stoppen (3%, nu tijdelijk 5%) is bestemd voor indexeren tijdens je dienstverband. Als je gepensioneerd bent, wil je natuurlijk ook graag dat je uitkering wordt geïndexeerd. Of dat lukt, hangt af van de beleggingsresultaten van het pensioenfonds. Als er te weinig geld beschikbaar is (lage dekkingsgraad), kan het dus zijn dat het indexeren niet doorgaat. Als er nóg minder geld beschikbaar is, kunnen in het uiterste geval zelfs de pensioenen omlaag gaan. De term daarvoor is afstempelen.

17 Connect #05 Oktober 2010 pagina 17 Algemene pensioenproblematiek: Wat is er aan de hand en wat kan eraan gedaan worden? Pensioenfondsen worden de laatste jaren geconfronteerd met sterk gedaalde dekkingsgraden ten gevolge van ontwikkelingen op de financiële markten, de ontwikkeling van de rente en de ontwikkeling van de levensverwachting. Tijdens de kredietcrisis was de gedaalde aandelenbeurs de voornaamste oorzaak van de lagere dekkingsgraad van de meeste pensioenfondsen. Momenteel wordt de daling met name veroorzaakt door de lage rente en de stijgende levensverwachting. Dit geldt ook voor het AkzoNobel pensioenfonds APF. Om de gevolgen van deze ontwikkelingen op te vangen, worden verschillende maatregelen overwogen en genomen: Het APF heeft naar aanleiding van de kredietcrisis een herstelplan opgesteld om de dekkingsgraad op termijn weer omhoog te krijgen. Dit herstelplan is goedgekeurd door De Nederlandsche Bank. De rente waarmee APF de verplichtingen moet berekenen is veel lager dan in voorgaande jaren. Hierdoor moet er meer geld binnenkomen of moeten de uitgaven van het pensioenfonds omlaag om aan de verplichtingen nu en in de toekomst te kunnen blijven voldoen. Als het nodig is, heeft het pensioenfonds de mogelijkheid om de pensioenen niet aan te passen (indexeren) aan de stijging van lonen of prijzen. Het pensioenfonds kan ook als noodmaatregel besluiten om pensioenen te korten (afstempelen), zowel voor werknemers als voor gepensioneerden. We gaan in de toekomst later met pensioen. Als het Pensioenakkoord in Nederland wordt uitgevoerd, gaat iedereen per 1 januari 2020 pas op 66-jarige leeftijd met pensioen. Een verdere aanpassing, bijvoorbeeld naar 67 jaar, is afhankelijk van de stijging van de levensverwachting. De intentie is dat met ingang van 2011 de pensioenrekenleeftijd wordt aangepast aan de in te voeren pensioenleeftijd van 66 jaar. Voor AkzoNobel specifiek betekent dit dat de pensioenpremie omhoog moet, wanneer we de pensioenopbouw van 2,25% willen vasthouden. De werkgeversbijdrage is nu 22%, die van de werknemer 5%. In totaal moet er door AkzoNobel en de werknemers 8% meer premie worden bijgedragen ten behoeve van de 2,25% opbouw. AkzoNobel is bereid het grootste deel van die stijging van 8% voor eigen rekening te nemen, ook al is dat niet in lijn met het Pensioenakkoord. AkzoNobel wil 2/3 van de gestegen kosten betalen. Wanneer werknemers 4 verlofdagen willen investeren voor hun pensioenopbouw blijft de opbouw op het gewenste niveau. Hoe zit dat met pensioen? Collectieve middelloonregeling Vroeger waren de meeste pensioenen gebaseerd op het laatste loon (eindloon) dat je verdiende. Bij AkzoNobel en de meeste andere bedrijven is afgesproken dat je pensioen wordt gebaseerd op het gemiddelde loon dat je hebt verdiend in je loopbaan. Het opgebouwde pensioen wordt normaal gesproken wel steeds aangepast (geïndexeerd) aan de stijging van de lonen. Verder hebben we afgesproken dat AkzoNobel alleen verantwoordelijk is voor de betaling van een vaste werkgeverspremie voor de pensioenopbouw. Het pensioenfonds staat dus financieel op eigen benen.

18 Connect #05 Oktober 2010 pagina 18 Voorzitter Kees Kuijken van AkzoNobel pensioenfonds: Ons pensioen in turbulente tijden Elke maand ziet u op uw salarisstrookje dat er 5% van uw salaris naar het pensioenfonds gaat. Wat u niet op uw salarisstrook ziet, is de 22% aan premiekosten die AkzoNobel maandelijks bijdraagt aan uw pensioen. Werknemer en werkgever dragen dus beiden bij aan de beoogde pensioenopbouw van 2,25% per jaar. Wij zijn ons heel goed bewust van de verantwoordelijkheid die dat geeft. Ik kan u zeggen dat ons pensioenfonds er vergeleken bij zeer veel andere fondsen relatief goed voor staat. Oud-collega Kees Kuijken is de voorzitter van het AkzoNobel pensioenfonds APF. Daarmee is hij de eerstverantwoordelijke man binnen het Bestuur van het APF bij het sluiten van een nieuw contract met AkzoNobel. Zo zit het inderdaad in elkaar, legt hij uit. Het pensioenfonds geeft de werkgever aan welke premie de komende jaren nodig is om onder normale omstandigheden de pensioenopbouw te kunnen betalen. In het geval van AkzoNobel geldt dat de totale premiebijdrage van AkzoNobel met ruim 8% omhoog moet om de pensioenopbouw van 2,25% te kunnen realiseren. Zolang er geen nieuwe pensioenovereenkomst is, blijft de oude van kracht. Wanneer deze overeenkomst lang ongewijzigd zou worden voortgezet, zou de pensioenopbouw dus minder worden dan 2,25%. Zekerheid én voldoende rendement Ondanks de relatief goede positie van het APF heeft Kees Kuijken wel zorgen. Er is een aantal pensioenfondsen die per 1 januari 2011 de uitkeringen aan gepensioneerden omlaag moeten bijstellen. Wij hoeven dat gelukkig nog niet, maar de ontwikkelingen van rente en aandelen zijn bepaald niet positief. In deze tijd is het extra belangrijk dat we beschikken over een deskundige beleggingscommissie en goede externe adviseurs. Die bekijken doorlopend wat de beste manier is om het geld te beleggen in bijvoorbeeld aandelen, staatsobligaties en Hoe zit dat met pensioen? Beschikbare Premieregeling Tot een afgesproken jaarinkomen van wordt over je salaris een zogenaamd middelloonpensioen opgebouwd. Voor het vaste jaarsalaris daarboven neem je deel aan de Beschikbare Premieregeling. Je ontvangt dan maandelijks een premie die je voor minimaal 60% bij het pensioenfonds inlegt. Over de manier waarop dat geld wordt belegd, zit je als werknemer zelf aan het stuur: het kan meer of minder risicovol. Het kapitaal dat je uiteindelijk opbouwt, wordt op de pensioendatum of bij ontslag omgezet in pensioen. onroerend goed. Over die resultaten mogen we best tevreden zijn. Het fonds moet tegelijkertijd zekerheid én voldoende rendement bieden op de lange termijn. Met dat rendement wordt ernaar gestreefd de aanpassing aan de gestegen lonen en prijzen te betalen. Samenwerking biedt voordelen De Nederlandsche Bank heeft alle pensioenfondsen de opdracht gegeven om meer geld te reserveren omdat we allemaal ouder worden. Dit betekent dat we gemiddeld langer pensioen ontvangen. Daardoor wordt het contract met AkzoNobel duurder. Waarom is er eigenlijk zo n collectief contract? Kan iedereen het niet gewoon zelf regelen met een bank of verzekeringsmaatschappij? Kees Kuijken: APF belegt het gezamenlijke pensioenkapitaal van u en uw collega s, bij elkaar ruim 4 miljard euro. Zo kunnen we het risico spreiden en de kosten laag houden. We hoeven ook geen belasting te betalen over het rendement, dat moeten particuliere beleggers wel. De samenwerking tussen AkzoNobel en APF biedt dus veel voordelen voor de deelnemers.

19 Connect #05 Oktober 2010 pagina 19 Het overleg tussen AkzoNobel en de vakorganisaties AkzoNobel en de vakorganisaties zijn sinds mei in gesprek over nieuwe afspraken over CAO en pensioen. De onrustige situatie op de financiële markten, de dalende rente en de stijgende levensverwachting maken die gesprekken niet gemakkelijker. In de praktijk zijn er twee soorten overleg. In het formele overleg worden alle standpunten officieel met elkaar uitgewisseld. Wat je daar afspreekt, ligt ook vast. In het informele overleg onderzoeken beide partijen welke mogelijkheden er zijn om tot nieuwe afspraken te komen. Ze spreken dus nog niks af, maar de partijen tasten bij elkaar af hoever ze willen gaan om er uit te komen. De denkrichtingen uit het informele overleg zijn in het formele overleg besproken en zien er samengevat zo uit: Standpunt AkzoNobel Standpunt vakverenigingen Duur (CAO + pensioencontract) 2 jaar + 5 jaar 2 jaar + 5 jaar salaris verhoging (per 1/7/10 en per 1/7/11) 1,0% + 1,5% 1% (+0,25%) + 1,5% Ambitie voor pensioenopbouw 2,25% per jaar 2,25% per jaar Gezamenlijk probleem ja ja Betalen pensioenpremie tot 22% AkzoNobel AkzoNobel Betalen pensioenpremie boven 22% 2/3 AkzoNobel + 1/3 werknemer AkzoNobel + werknemer Werknemersbijdrage in uren loonmatiging Stijging/daling samen delen ja ja Het gaat om informele standpunten waar beide partijen nog op terug kunnen komen. De loonsverhoging, de bijdrage van AkzoNobel aan hogere pensioenpremie en zelfs de gewenste pensioenopbouw: niets staat op dit moment vast. In principe zijn partijen het eens over: de duur van de overeenkomsten de ambities voor pensioenopbouw het feit dat werkgever en werknemer samen verantwoordelijk zijn voor het opvangen van de kostenstijging, en dus beiden een bijdrage moeten leveren het feit dat AkzoNobel de eerste 22% premie betaalt het feit dat we stijgingen en dalingen in de toekomst samen delen Er lijkt ook nauwelijks verschil van mening over de salarisstijging. De bonden vragen 0,25% extra salarisruimte voor speciale doelen. AkzoNobel heeft dat nog niet afgewezen. Er is wel een verschil van mening over de manier waarop werknemers bijdragen aan de hogere kosten van pensioen. De vakorganisaties menen dat hun gematigde looneis op zich al een voldoende bijdrage is. AkzoNobel constateert dat hun looneis niet lager is dan elders in het land wordt afgesproken en dat dus op een andere manier moet worden bijgedragen door werknemers. Inleveren van enkele verlofdagen (voor de ploeg: inroosteren van extra opkomstdagen) kan een geschikte oplossing zijn. In feite komt het allemaal neer op hetzelfde uitgangspunt: werknemers leveren zelf ook een bijdrage.

20 Connect #05 Oktober 2010 pagina 20 Inzet AkzoNobel: Redelijke salarisverhoging en handhaven pensioenopbouw AkzoNobel en de vakorganisaties FNV Bondgenoten, CNV Vakmensen, De Unie en VHP AkzoNobel zijn sinds mei in gesprek over pensioen en CAO. AkzoNobel is bereid om een tweejarige CAO af te sluiten met een marktconforme salarisverhoging. In andere CAO s wordt op dit moment een loonsverhoging van circa 1% per jaar met vakorganisaties afgesproken. AkzoNobel vindt het redelijk daarbij aan te sluiten. AkzoNobel vraagt een bijdrage van de medewerkers om dat streven te kunnen realiseren. De kosten daarvan zijn hoger geworden door lage rente en hogere levensverwachting. Op landelijk niveau is lang gediscussieerd door werkgevers en vakorganisaties over een oplossing van de pensioenproblematiek. Dat heeft tot een Pensioenakkoord geleid waarin is afgesproken dat de pensioenlasten in principe niet omhoog zullen gaan. Ondanks dat akkoord vindt AkzoNobel een goed pensioen zo belangrijk dat de onderneming toch bereid is om meer te betalen als werknemers ook een redelijke bijdrage leveren.

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals FOCUS ON THE FUTURE Je bent een HR professional met veel ambitie en je wilt succesvol(ler) zijn. Je bent gericht op de nieuwste HR ontwikkelingen en nieuwsgierig naar hoe andere HR professionals zaken

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Berichten van het Landelijk Steunpunt:

Berichten van het Landelijk Steunpunt: FEDERATIE VAN INLOOPHUIZEN IN NEDERLAND VOOR MENSEN DIE LEVEN MET KANKER, EN HUN NAASTEN Jaargang 4, nummer 16 Oplage: 40 stuks september 2010 Redactie: Maarten de Gouw Postadres: Weimansweg 70-72 3075

Nadere informatie

BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE

BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE 1 Boeiend en verrijkend. Ook verschillend van invalshoeken en belangen Het was mijn doel om van de ervaringen van anderen te leren en dat is geslaagd De rondetafelsessies

Nadere informatie

Sikke Klein. Duurzaam denken en doen

Sikke Klein. Duurzaam denken en doen Sikke Klein 23 maart 2011 Duurzaam denken en doen Keuzes uit de praktijk voor warmte Agentschap NL Congres Warmte in de Industrie AkzoNobel Industrial Chemicals 1 The three business areas of AkzoNobel

Nadere informatie

Slim verduurzamen gemeente gebouwen Eindhoven

Slim verduurzamen gemeente gebouwen Eindhoven Slim verduurzamen gemeente gebouwen Eindhoven Duurzaamheid loont! De vraag naar duurzaamheid in de bouwwereld én in het eigen huis is voor uw opdrachtgevers van steeds grotere betekenis. Met duurzame producten

Nadere informatie

PROFIEL. Financial Talent Program Ahold Europe

PROFIEL. Financial Talent Program Ahold Europe PROFIEL Financial Talent Program Mei 2011 Page 2 of 5 Bedrijfsprofiel - Algemeen ONDERNEMING Ahold heeft zijn wortels in de Zaanstreek, waar nog steeds het hoofdkantoor is gevestigd van Albert Heijn, Etos,

Nadere informatie

Joost Verberk, Business Consultant en oud-trainee

Joost Verberk, Business Consultant en oud-trainee verbind jezelf aan Cofely sprak me aan omdat ze behalve technisch ook qua duurzaamheid vooroploopt. En haar ambities omzet in concrete producten voor klanten. Zo heb ik tijdens mijn traineeship een Energie

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. Verwater Industrial Services Noord Oost B.V. ( onderdeel Verwater Group)

FUNCTIEPROFIEL. Verwater Industrial Services Noord Oost B.V. ( onderdeel Verwater Group) FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: Afdeling: Standplaats: Verwater Industrial Services Noord Oost B.V. ( onderdeel Verwater Group) HRM Business Partner Human Resources Emmen 1. ORGANISATIE Algemene

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens Bedrijfsprofiel Het succes van een bedrijf wordt gecreëerd door de mensen die er werken. Hun ideeën, motivatie en vaardigheden, hun normen en waarden, maar ook hun persoonlijkheden zijn de belangrijkste

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten FiT Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten Vergroot je circle of influence Niemand kan de financiële gevolgen van strategische beslissingen beter inzichtelijk maken

Nadere informatie

Gemeente Dronten geeft je de ruimte

Gemeente Dronten geeft je de ruimte Gemeente Dronten en OR hand in hand naar het Nieuwe Werken Gemeente Dronten geeft je de ruimte Door: Martine van Dijk en Robert Berk, A+O fonds gemeenten / Fotografie: Kees Winkelman De gemeente Dronten

Nadere informatie

arrangementen en trainingen

arrangementen en trainingen arrangementen en trainingen Alstublieft, Hiermee ontvangt u inspirerende informatie over een aantal heel speciale workshops en trainingen die de Kookerij Culinary College voor de zakelijke markt heeft

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Finding the optimal solution is An our open standard mind comes standard... Burdock is de verbindende schakel tussen opdrachtgevers

Nadere informatie

Een uniforme dienstverlening van hoog niveau in de hele EMEA

Een uniforme dienstverlening van hoog niveau in de hele EMEA Een uniforme dienstverlening van hoog niveau in de hele EMEA Klik hier voor de Engelse versie van dit artikel EMC is wereldleider in 'Information Technology as a Service' (ITaaS). Alleen al in de EMEA-regio

Nadere informatie

Oranje Fonds Groeiprogramma

Oranje Fonds Groeiprogramma Oranje Fonds Groeiprogramma programmaoverzicht 2012 Oranje Fonds Groeiprogramma Het Oranje Fonds bevordert betrokkenheid in de samenleving. Door onze steun ontmoeten mensen elkaar of vinden zij een nieuwe

Nadere informatie

Energiestrijd Zorghuizen

Energiestrijd Zorghuizen Energiestrijd Zorghuizen Doelstelling Samen aan de slag met energiebesparing! Zorghuizen strijden drie wintermaanden lang tegen elkaar met als doel zoveel mogelijk te besparen op het gebruik van gas en

Nadere informatie

Openhartig Managen volgens de. Montalto methode

Openhartig Managen volgens de. Montalto methode Openhartig Managen volgens de Montalto methode Managen van verbinding Leiders en managers kunnen veel meer bereiken dan ze voor mogelijk houden. Veel potentieel van medewerkers blijft onbenut, omdat hun

Nadere informatie

Ontdek de verborgen schat in onderhoud

Ontdek de verborgen schat in onderhoud Ontdek de verborgen schat in onderhoud Zoektocht naar waarde Zoektocht naar waarde Zoektocht naar waarde Zoektocht Zoektocht naar waarde Zoektocht naar waarde Zoektocht naar waarde Zoektocht Zoektocht

Nadere informatie

Koken met de groene antikleefpan

Koken met de groene antikleefpan Adres Antoon Catriestraat 16 Contactpersoon Website 9031 Drongen David Verhofstadt Communications Manager www.green-pan.com Koken met de groene antikleefpan Activiteiten GreenPan is een Gents bedrijf dat

Nadere informatie

Enquête rond het familiebedrijf in België

Enquête rond het familiebedrijf in België www.pwc.be Enquête rond het familiebedrijf in België December 2010 Kernbevindingen 1. 1 op 2 respondenten ziet overheidsbeleid en regulering als één van de voornaamste externe uitdagingen voor hun onderneming.

Nadere informatie

Masterclass IT Savvy. Impact van trends

Masterclass IT Savvy. Impact van trends Masterclass IT Savvy Impact van trends Regelmatig komen onderzoeksbureaus zoals Gartner en McKinsey met rapporten waarin nieuwe trends worden aangekondigd. Belangrijke vraag, en niet eenvoudig te beantwoorden,

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Van de Groep Olsthoorn Finding Excellence

Van de Groep Olsthoorn Finding Excellence Van de Groep Olsthoorn Finding Excellence technology / industry / logistics 2 1 Management search Executive search International management search Interim management Missie Van de Groep & Olsthoorn staat

Nadere informatie

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat OPEN YOUR EYES Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat Leiderschap ontwikkeling vanuit de kern Leiderschap is van grote invloed op de resultaten van de organisatie. Hoe kunnen we onze ambities

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. knowledge comes is our standard...

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. knowledge comes is our standard... Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Delivering An expert open mind knowledge comes is our standard... Burdock biedt project management, recruitment en consultancy in

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Fresco Consult BVBA Organisatie & functie-analyse. Vacature:.NET Developer (junior)

Fresco Consult BVBA Organisatie & functie-analyse. Vacature:.NET Developer (junior) Fresco Consult BVBA Organisatie & functie-analyse Romaric Croes 27 Mei 2013 Contents Fresco Consult BVBA... 1 Missie... 1 Informatie over de openstaande betrekking... 1 Titel... 1 Plaats in de organisatie...

Nadere informatie

eerste in oplossingen van morgen, vandaag XS4 //re-volution 11 jaar, 1,200,000 sloten, en nog steeds innoverend limited edition

eerste in oplossingen van morgen, vandaag XS4 //re-volution 11 jaar, 1,200,000 sloten, en nog steeds innoverend limited edition GESELECTEERD EN VERZORGD DOOR info@optilox.com 078 6170707 eerste in oplossingen van morgen, vandaag XS4 //re-volution 11 jaar, 1,200,000 sloten, en nog steeds innoverend limited edition XS4 RE-VOLUTION

Nadere informatie

Where innovation starts. Vakken eerste jaar Technische Bedrijfskunde

Where innovation starts. Vakken eerste jaar Technische Bedrijfskunde Where innovation starts Vakken eerste jaar Vakken eerste jaar In de major krijg je uiteenlopende vakken en projecten op het gebied van wiskunde, technische bedrijfskunde en integratie (het toepassen van

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

hertalan welkom in de wereld van EPDM

hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan the waterproof solution Hertalan levert wereldwijd unieke EPDM producten voor duurzame en watervaste oplossingen. Als eerste Europese producent van EPDM folies

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59 Inhoud Inleiding 7 1 Coaching en ontwikkeling van medewerkers in organisaties 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Professionele ontwikkeling in organisaties 13 1.3 Coaching in organisaties 14 1.4 Coachend leidinggeven

Nadere informatie

Nudge Finance Leadership Challenge

Nudge Finance Leadership Challenge Nudge Finance Leadership Challenge Extra informatie Wat is de Nudge Finance Leadership Challenge? De Nudge Finance Leadership Challenge is een ontwikkeltraject met een competitie voor de jonge leiders

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. The perfect match is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. The perfect match is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy The perfect match is our standard Burdock is de verbindende factor tussen opdrachtgevers en technische specialisten in de procesindustrie.

Nadere informatie

hr Duurzaam succesvol

hr Duurzaam succesvol hr Duurzaam succesvol Duurzaamheid is een thema binnen veel organisaties. Logisch, iedere organisatie wil graag goed gekwalificeerde, gemotiveerde en gezonde medewerkers. In steeds meer Cao s worden dan

Nadere informatie

Noort Organisatie Ontwikkeling

Noort Organisatie Ontwikkeling Ontwikkelt Groei & Efficiency Wie wij zijn: is een adviesdienst die actief is in de bloemenen plantensector. De sector is dynamisch en de ontwikkelingen gaan steeds sneller, mede door de opkomst van internet

Nadere informatie

Praktijkcase. Met de Talent Management software van Raet bieden we talenten in onze organisatie perspectief.

Praktijkcase. Met de Talent Management software van Raet bieden we talenten in onze organisatie perspectief. Praktijkcase Met de Talent Management software van Raet bieden we talenten in onze organisatie perspectief. Jordy Kool CEO / Sheila Sponselee HR-manager Infotheek digitaliseert talentmanagement en performance

Nadere informatie

Tijdbom onder arbeidsmarkt financiële dienstverlening

Tijdbom onder arbeidsmarkt financiële dienstverlening Marktvisie Finance Tijdbom onder arbeidsmarkt financiële dienstverlening Marktvisie > Finance 3 Inleiding In de financiële dienstverlening zullen de komende jaren mede onder invloed van de digitalisering

Nadere informatie

Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245.

Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245. Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245 Jaarplan 2014 INHOUD 1 KORTE BESCHRIJVING PRESENT 2 ALGEMENE DOELSTELLING 2 2

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

Organisatie principes

Organisatie principes Organisatie principes Een overzicht van organisatie principes die als richtsnoer dienen bij het vormgeven van flexibele, innovatieve organisaties. Deze principes zijn gebaseerd op de Moderne Sociotechniek.

Nadere informatie

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Als een ideale werking en een goed design elkaar innovatief aanvullen, hebben wij alles goed gedaan. Esthetische eisen vertalen in een goed design is één ding

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

We create chemistry. Onze bedrijfsstrategie

We create chemistry. Onze bedrijfsstrategie We create chemistry Onze bedrijfsstrategie Het verhaal van BASF Al vanaf onze oprichting in 1865 richten wij ons op de evoluerende wereld om ons heen. Wanneer we kijken naar hoe we als bedrijf willen bijdragen

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

BEHIND THE BOTTLE. De bijdrage van Coca-Cola aan de Nederlandse economie

BEHIND THE BOTTLE. De bijdrage van Coca-Cola aan de Nederlandse economie BEHIND THE BOTTLE De bijdrage van Coca-Cola aan de Nederlandse economie Bij Coca-Cola werken 800 werknemers Coca-Cola ondersteunt,3 miljard BBP in Nederland 22% van alle banen bij frisdranken-, water-,

Nadere informatie

Op zoek naar een disruptive innovation

Op zoek naar een disruptive innovation Op zoek naar een disruptive innovation Rob Cuypers Global marketing manager SKF Maintenance Products (MaPro) AIMP Congres Marketing in a disruptive world 11 maart 2014, High Tech Campus Eindhoven SKF -

Nadere informatie

Wat is marketing dan wel? De beste omschrijving komt uit het Engels.

Wat is marketing dan wel? De beste omschrijving komt uit het Engels. KENNETH NIEUWEBOER M arketing is meer dan het ontwikkelen van een logo en het bewaken van je huisstijl. Als er een goede strategie achter zit, levert marketing een wezenlijke bijdrage aan het rendement

Nadere informatie

Persbericht. CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen, 28 oktober 2009

Persbericht. CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen, 28 oktober 2009 CSM nv Corporate Communications Postbus 349 1000 AH Amsterdam Nienoord 13 1112 XE Diemen T +31 (0)20 590 62 16 F +31 (0)20 590 62 17 E communications@csm.nl Persbericht CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen,

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Wanneer wordt veranderen een succes?

Wanneer wordt veranderen een succes? Wanneer wordt veranderen een succes? Inhoud 1. Iedereen 100% tevreden?...2 2. Hoe als manager een veranderingsproces optimaal ondersteunen?... 2 Inzicht in het veranderingsproces... 3 Een externe partner

Nadere informatie

AkzoNobel Nederland. Sociaal Jaarverslag 2010

AkzoNobel Nederland. Sociaal Jaarverslag 2010 AkzoNobel Nederland Sociaal Jaarverslag 2010 Sociaal Jaarverslag AkzoNobel Nederland 2010 2 Gert van den Berg, voorzitter directie AkzoNobel Nederland Alle talenten inzetten! Eén van de belangrijkste verbeteringen

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen

Profielschets Raad van Commissarissen Profielschets Raad van Commissarissen Vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 18 maart 2009 en laatstelijk gewijzigd in 2014. 1. Doel profielschets 1.1 Het doel van deze profielschets is om uitgangspunten

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN?

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? Een Grundfos pump audit creëert duidelijkheid Is duurzaamheid één van de doelstellingen in uw organisatie? Steeds meer bedrijven en (semi-)

Nadere informatie

HAN. Community in progress

HAN. Community in progress HAN Community in progress Dit is HAN Hetgeen wat nu voor je ligt is het HAN-merkboek. HAN is de afkorting die wij gebruiken voor de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Dit boek geeft voor eenieder die met

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie Nelo Emerencia, Speerpuntmanager Onderwijs & Innovatie Utrecht, 9 februari 2012 DAS Docentenconferentie

Nadere informatie

Onze belangrijkste succesfactoren

Onze belangrijkste succesfactoren NL - 07/2015 Onze belangrijkste succesfactoren Meest betrouwbare bedrijf Bij Balta weten we dat betrouwbare partners de sleutel tot succes zijn. Daarom streven we ernaar om voor al onze belanghebbenden

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

TALENTPUNT. Het Development Program speciaal voor HR professionals

TALENTPUNT. Het Development Program speciaal voor HR professionals FOCUS ON THE FUTURE Je bent een HR professional met veel ambitie en je wilt succesvol(ler) zijn. Je hebt een visie op HR, al meerdere jaren ervaring en nog veel potentieel. Je bent gericht op de nieuwste

Nadere informatie

Functieprofiel. Positie Personal Assistant. Organisatie Quaestus Executive Leadership

Functieprofiel. Positie Personal Assistant. Organisatie Quaestus Executive Leadership Functieprofiel Organisatie Quaestus Executive Leadership Datum 19 May 2016 De organisatie Quaestus is gespecialiseerd in Executive Leadership en heeft een breed aanbod van diensten in Executive Search,

Nadere informatie

Where innovation starts. Vakken eerste jaar major Technische Bedrijfskunde

Where innovation starts. Vakken eerste jaar major Technische Bedrijfskunde Where innovation starts Vakken eerste jaar major Technische Bedrijfskunde TU/e Bachelor College De Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) bundelt haar bacheloronderwijs in het Bachelor College. Als student

Nadere informatie

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling Koersen op Succes Of het nu gaat om het verwezenlijken van plannen, het behalen van gestelde doelen, het leuker maken van een organisatie of het

Nadere informatie

KOETSIER EXECUTIVE SEARCH RECRUITMENT EN WERVING & SELECTIE

KOETSIER EXECUTIVE SEARCH RECRUITMENT EN WERVING & SELECTIE FUNCTIEPROFIEL W. HEEMSKERK B.V. Februari 2014 W. HEEMSKERK B.V. ALGEMENE INFORMATIE Heemskerk produceert dagelijks met meer dan 80 verschillende grondstoffen zo n 300 unieke eindproducten. Het assortiment

Nadere informatie

De organisatie draait om het toedelen van

De organisatie draait om het toedelen van organisatie De organisatie draait om het toedelen van activiteiten en organiseren van de coordinatie Hoe organiseren we kerncompetenties and gedeelde activiteiten Wat is de rol van het centrum? Hoe stuurt

Nadere informatie

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten.

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten. Ecofys Perskit Ecofys Experts in Energy Inleiding Ecofys is al meer dan 25 jaar een toonaangevend internationaal consultancybedrijf in energie en klimaatbeleid. De visie van Ecofys is "sustainable energy

Nadere informatie

Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord!

Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord! Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord! Milieubewuste inkoop Hero Benelux breidt haar inspanningen voor een duurzame inkoop van grondstoffen verder uit. We letten daarbij niet alleen op kwaliteit.

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

Copyright Stork N.V. 1

Copyright Stork N.V. 1 Management, een praktisch framework Taking up the challenge of optimizing your asset performance Stork Management Solutions Global Expertise Partner Complete, end-to-end solution Dedicated professionals

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

intensieve traject wordt niets aan het toeval overgelaten. Bij de opdrachtgever begint dit met diepgaand

intensieve traject wordt niets aan het toeval overgelaten. Bij de opdrachtgever begint dit met diepgaand Profiel FenterDaniëls bemiddelt sinds 1999 in personeel voor FINANCE posities. Dat doen wij voor vaste functies. Daarnaast ondersteunen wij organisaties met tijdelijk personeel. Onze wervings- en selectieprocedure

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 2.0

Projectplan MKB Roadmaps 2.0 Projectplan MKB Roadmaps 2.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. De eerste

Nadere informatie

Onze belangrijkste succesfactoren

Onze belangrijkste succesfactoren NL 01/2015 Onze belangrijkste succesfactoren Meest betrouwbare bedrijf Bij Balta weten we dat betrouwbare partners de sleutel tot succes zijn. Daarom streven we ernaar om voor al onze belanghebbenden de

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Eelco Smit Philips Consumer Lifestyle 29 maart 2012 Een sterke diverse industriële groep leading

Nadere informatie

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) Extra uitleg en Q&A Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Wat is pensioen? Tekst uit het filmpje Wist je dat je nu waarschijnlijk al pensioen opbouwt? Een klein

Nadere informatie

Ben jij een ondernemende samenwerker?

Ben jij een ondernemende samenwerker? Ben jij een ondernemende samenwerker? P1 Ben jij een ondernemende samenwerker? En zoek je het goede gezelschap van een groeiende formule? Jij wilt je eigen onderneming starten. Het liefst in een formule

Nadere informatie

Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie. Willem Schipper

Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie. Willem Schipper Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie Willem Schipper Fosfor, fosfaat Onvervangbaar element voor leven Wordt aangetroffen in planten en dieren In omloop gebracht door

Nadere informatie

Eigen talent eerst Kuijpers MD programma. Michiel van Kessel MBA 10 september 2013

Eigen talent eerst Kuijpers MD programma. Michiel van Kessel MBA 10 september 2013 Eigen talent eerst Kuijpers MD programma Michiel van Kessel MBA 10 september 2013 Even voorstellen Studie Bestuurskunde (Avans, 2000-2001) Personeel & Arbeid (Avans, 2001-2005) Rechten (HAN, 2006-2007)

Nadere informatie

Vraag 1. Wanneer zijn outsourcingprojecten van belang voor medewerkers?

Vraag 1. Wanneer zijn outsourcingprojecten van belang voor medewerkers? Vragen en antwoorden over outsourcing-projecten Vraag 1. Wanneer zijn outsourcingprojecten van belang voor medewerkers? Outsourcingprojecten zijn relevant voor medewerkers als een bedrijf niet alleen ICT-diensten

Nadere informatie

Trend People: dé perfecte matchmaker.

Trend People: dé perfecte matchmaker. Trend People: dé perfecte matchmaker. Kwaliteit, aandacht voor mensen en altijd gefocust op het creëren van meerwaarde, dat is waar Trend People voor staat. Geen gewoon uitzendbureau, maar een fullservice

Nadere informatie

CO 2. -Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels

CO 2. -Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels -Ketenanalyse Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels Een slimmer concept door inzicht in de keten Met PlusWonen streeft VolkerWessels naar het minimaliseren

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE www.pensioenfondsavebe.nl #12 februari 15 1 Uw pensioenregeling verandert opnieuw 3 Interview met Manager Martien Smid 4 Onze dekkingsgraad

Nadere informatie

LEVENSFASEN EN DUURZAME INZETBAARHEID WERKNEMERS

LEVENSFASEN EN DUURZAME INZETBAARHEID WERKNEMERS DE TWINTIGER leeftijd < 30 jaar De twintiger stapt het volle leven binnen, vaak met hoge verwachtingen. Het leven ligt voor hem. Is zijn beroepsidentiteit nog aan het ontwikkelen. De concrete werkpraktijk

Nadere informatie

VAN DE MEESTERS IN DRUKWERK

VAN DE MEESTERS IN DRUKWERK VAN DE MEESTERS IN DRUKWERK Voor elke drukwerkorder planten wij een boom in Nederland. DEF01 groenprint A5.indd 1 www.groenprint.nl DEF01 groenprint A5.indd 2 HOOFDSTUK 1 NIET WIJ MAAR JIJ JOUW KEUZE DOET

Nadere informatie

Executive Search & Interim Management

Executive Search & Interim Management Executive Search & Interim Management Van de Groep & Olsthoorn Executive Search Interim Management Nationaal en Internationaal Van eigenwijze zelfstandige tot een begrip in de industrie en techniek. Van

Nadere informatie

> Profiel. GITP Executive Search, Werving & Selectie en Interim Management Ptolemaeuslaan 40 3528 BP Utrecht Telefoon 030-6355213

> Profiel. GITP Executive Search, Werving & Selectie en Interim Management Ptolemaeuslaan 40 3528 BP Utrecht Telefoon 030-6355213 Executive Search, Werving & Selectie en Interim Management Ptolemaeuslaan 40 3528 BP Utrecht Telefoon 030-6355213 > Profiel Onderwerp > Functie- en competentieprofiel Salesmanager Internationaal Opdrachtgever

Nadere informatie

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut.

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. ONDERZOEKSRAPPORT Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. Introductie In het Human Capital 2015 report dat het World

Nadere informatie

Social Employee Platform

Social Employee Platform SUCCESVOL GEREALISEERD VOOR Social Employee Platform Een nieuw platform voor interne communicatie en kennisdeling 1 Social media in een corporate context Het internet is niet langer een plek waar we alleen

Nadere informatie

Portfolio Manager Hosted Desktop

Portfolio Manager Hosted Desktop Portfolio Manager Hosted Desktop Over IS Group IS (internedservices) Group is de grootste onafhankelijke Nederlandse aanbieder van IT en Cloud solutions. Opgericht in 1996 en door fusies en overnames gegroeid

Nadere informatie