Strategisch plan Kenniscentrum Mainport Innovation

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Strategisch plan Kenniscentrum Mainport Innovation 2012-2016"

Transcriptie

1 Strategisch plan Kenniscentrum Mainport Innovation

2 Kenniscentrum Mainport Innovation Heijplaatstraat JB Rotterdam copyright: Kenniscentrum Mainport Innovation, Hogeschool Rotterdam Rotterdam, 29 oktober 2012 Verantwoording figuren / bronnen: Figuur 1, 2, 3 : Havenbedrijf Rotterdam / Figuur 4: Roy Borghouts fotografie, Figuur 5, 7, 8, 15, 20, 21: Kees Joosten Figuur 6: Figuur 9, 13, 14, : Havenvisie 2030, haven-algemeen/havenvisie2030/pages/default.aspx Figuur 10, 11, 12: Ad de Kok Figuur 16: Metro Figuur 17: Figuur 18: Figuur 19: Delft University of Technology 2

3 Inhoudsopgave 1 Het kenniscentrum Mainport Innovation Duurzame ontwikkeling van de Rotterdamse haven leidt tot behoefte aan kennis en innovatie De haven in de hogeschool De ontwikkeling van het kenniscentrum Visie, missie, doelstelling en strategie Prestatie indicatoren Kwaliteitszorg 10 2 De programmalijnen en onderzoeksdomeinen Innovatie in de procesindustrie Innovatie in de logistiek Innovatie in de maritieme sector Succesfactoren Haven Organisatie van het kenniscentrum Aansluiting met andere kenniscentra en instituten Organisatie 35 Bijlage Jaarplan KC Mainport Innovation

4 1 Het kenniscentrum Mainport Innovation 1.1 Duurzame ontwikkeling van de Rotterdamse haven leidt tot behoefte aan kennis en innovatie De Rotterdamse haven staat voor een belangrijke opgave. Het Haven- en Industrieel Complex (HIC) wil zich blijven ontwikkelen tot de meest efficiënte, veilige en duurzame haven van de wereld. In combinatie met de verwachte groei in volume en bedrijvigheid (Havenvisie 2030) zijn het slim toepassen van kennis en het concretiseren van innovatieve ideeën cruciale succesfactoren. Het Kenniscentrum Mainport Innovation werkt in opdracht van bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties aan uitdagende praktijkgerichte onderzoeksprojecten, om bij te dragen aan deze opgave. Studenten, (docent-)onderzoekers en lectoren ontwikkelen kennis en concrete oplossingen in multidisciplinaire teams, zowel binnen als buiten het kenniscentrum, tezamen met andere kenniscentra en/of kennisinstellingen. Met deze onderzoekservaring en nieuwe kennis wordt het onderwijs verbeterd en levert de hogeschool studenten af met specifieke bagage voor een baan in en rond het HIC. Rotterdam is het grootste logistieke en industriële knooppunt van Europa. Met een overslag van circa 430 miljoen ton goederen in 2011 is Rotterdam verreweg de grootste zeehaven van Europa en nummer vier van de wereld. De Rotterdamse haven is de toegangspoort tot een Europese markt van meer dan 350 miljoen consumenten. Het HIC bestaat uit een groot chemiecluster, grootschalige opslag van olie- en chemieproducten, terminals voor de overslag van containers, kolen, ertsen, auto s, fruit en andere bulkgoederen, ontwikkeling en productie van scheeps- en offshore gerelateerde producten en een veelheid aan dienstverlenende toeleveranciers (onderhoud, beveiliging, human resources, zakelijke dienstverlening). Vijf raffinaderijen verwerken aardolie tot een veelheid aan (half)producten. Het 1500 kilometer lange pijpleidingstelsel verbindt de bedrijven in de haven onderling en met andere industriegebieden in Europa. Rotterdam is daarnaast de belangrijkste containerhaven van Europa. Modal split (verdelen van transport over weg, water en spoor) is van belang voor optimale logistiek en benutting van de beperkte capaciteit. Het meest krachtige van de haven van Rotterdam is misschien nog wel het vernieuwende klimaat dat al vele jaren een essentieel deel van de havencultuur is. Figuur 2: De haven van Rotterdam is groot in procesindustrie (geel), logistiek (oranje), bulkoverslag (geel en paars) en toegevoegde waarde diensten. Figuur 1: Rotterdam huisvest een van s werelds grootste havens. 04

5 De haven kent een dynamische internationale omgeving waar dagelijks meer dan mensen werken. Circa 19% van de totale beroepsbevolking in de Regio Rijnmond werkt in de haven. Door de uitbreiding van de Maasvlakte 1 en aanleg van Maasvlakte 2 zullen de komende jaren veel nieuwe vacatures ontstaan. Naar verwachting is er tot 2030 behoefte aan extra werknemers. In december 2011 is de Havenvisie 2030 vastgesteld; het resultaat van een intensief debat met het havenbedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, overheden en het Havenbedrijf Rotterdam over de ontwikkeling van de Rotterdamse haven. De gedeelde conclusie is dat de haven zal blijven groeien in volume (inclusief Maasvlakte 2). Het doel is deze groei op te vangen in het bestaande havengebied met minimaal een halvering van de milieu-impact. Een enorme opgave, die vraagt om nieuwe technologie, nieuwe business modellen, nieuwe logistieke concepten, nieuwe ICT-toepassingen, etc. Figuur 3: Havenvisie 2030 is een van de onderleggers van dit Strategisch Plan. De Nederlandse regering wil dat Nederland zich onderscheidt op de wereldmarkt. Ze wil economische groei bereiken met meer aandacht voor duurzaamheid en heeft hiertoe negen topsectoren benoemd. Zeker vier van de negen sectoren zijn nauw verbonden met de Rotterdamse haven: Energie, Logistiek, Water (maritiem / scheepsbouw) en Chemie. Voor deze sectoren is beschreven wat de kansen, knelpunten, ambities en aanpak zijn. Belangrijke speerpunten hierbij zijn de Human Capital agenda s met als doel te zorgen voor voldoende uitstekend opgeleide mensen om de internationale concurrentie aan te (blijven) kunnen. Ook het Rotterdamse college kiest er (uiteraard) voor om de haven als economische sector verder uit te bouwen. Met relevante bedrijven en kennisinstellingen (als Hogeschool Rotterdam) wordt onder andere gewerkt aan het versterken van de relatie tussen haven en stad, bijvoorbeeld door de kantoorfunctie van bedrijven in de haven of haven-gerelateerde diensten naar de stad te halen. 05

6 1 Het kenniscentrum Mainport Innovation 1.2 De haven in de hogeschool Binnen Hogeschool Rotterdam worden in een breed scala aan opleidingen gekwalificeerde professionals van de haven van morgen opgeleid. Zij kunnen de innovatieve processen vormgeven die er voor gaan zorgen dat de haven optimaal blijft functioneren. In het onderwijs van diverse opleidingen komt het HIC dan ook aan bod als het toekomstig werkveld van de studenten. Immers: de professionals van morgen moeten eerst geboeid worden voor dit werkterrein. Vanuit een multidisciplinaire benadering wordt studie verricht in projecten, minoren, Innovation Labs (I-Labs), stages en afstudeeronderzoeken. Omdat de haven veelzijdig is en de uitdagingen naar de toekomst een multidisciplinaire aanpak vragen, is het noodzakelijk om binnen en tussen onderwijsinstituten meer samen te werken. Figuur 4: Praktijkgericht onderzoek voor beter onderwijs en een slimmere haven. Het opzetten van een kenniscentrum gericht op de ontwikkelingen in en rond de Rotterdamse haven is een logische keuze van Hogeschool Rotterdam. De haven kan niet zonder de stad en de stad niet zonder de haven. De uitdagingen op economisch, Figuur 5: Samenhang verschillende beroepspraktijken gerelateerd aan de haven: onderzoek en onderwijs hierop inrichten. 6

7 technologisch, bedrijfskundig, juridisch, planologisch gebied, naast duurzaamheid, bereikbaarheid en werkgelegenheid vragen om out-of-the-box denken, nieuwe concepten en uiteindelijk concrete oplossingen. Dat vraagt om onderzoek op het grensvlak van de vragen uit het bedrijfsleven en de know-how van de Hogeschool Rotterdam. En dat vraagt om goed opgeleide, competente professionals. 1.3 De ontwikkeling van het kenniscentrum In 2012 is het Kenniscentrum Mainport Innovation (KMI) opgericht. De basis voor het KMI is reeds in 2007 gelegd met de start van het Lectoraat Ideale Haven. Centraal stond het Boeien, Binden en Behouden van studenten voor de haven. De lector Ideale Haven heeft in samenspraak met verschillende opleidingen het onderwerp haven op de onderwijsagenda weten te krijgen. In 2011 heeft de hogeschool de haven tot een van de zes speerpunten benoemd. Dit betekent dat iedere student die aan Hogeschool Rotterdam studeert, tijdens zijn studie in contact wordt gebracht met de haven en dat veel studenten een aspect van de haven nader bestuderen in onderwijsprojecten. In het verlengde hiervan is besloten een kenniscentrum voor de haven te ontwikkelen. Naast de lector Ideale Haven, stonden de lector Logistics en de lector Transitiemanagement aan de basis van dit kenniscentrum. Vanaf januari 2012 is dit Strategisch Plan ontwikkeld, in samenspraak met onderwijsinstituten, het Havenbedrijf Rotterdam, docenten en lectoren. Het KMI vormt met vijf andere kenniscentra het Instituut voor Onderzoek & Innovatie (IOI). Tussen de kenniscentra is onderlinge samenhang en samenwerking. Ieder kenniscentrum heeft een stevige inhoudelijke binding met meerdere studiegebieden. Het KMI werkt binnen de hogeschool intensief samen met studenten en docenten van de opleidingen aan het Instituut voor Bedrijfskunde, het Instituut voor Gebouwde Omgeving, het Instituut voor Engineering and Applied Sciences, het Instituut voor Communicatie, Multimedia en Informatietechnologie, de Willem de Kooning Academie, het Instituut voor Financieel Management, Rotterdam Business School en het Instituut voor Commercieel Management. Tevens zal het kenniscentrum intensief samenwerken met de RMU (Rotterdam Mainport University of Applied Sciences). Dat de haven een interessant gebied is om te werken, is bij veel studenten en docenten geen vanzelfsprekendheid. Sinds 2007 heeft lector Ideale Haven de haven steevast onder de aandacht gebracht bij een breed scala aan onderwijsinstituten en opleidingen (boeien). Dit heeft geleid tot veel betrokkenheid van havenbedrijven en het Havenbedrijf Rotterdam in minoren, keuzevakken, gastcolleges en special projects, zoals de Pressure Cooker. De komende jaren blijft het zaak deze inspanning voort te zetten. 7

8 1 Het kenniscentrum Mainport Innovation 1.4 Visie, missie, doelstelling en strategie Visie Voor een duurzame, efficiënte, veilige en concurrerende haven zijn slimme professionals nodig die in de haven willen werken en die bijdragen aan het innovatievermogen van de bedrijven in het Haven en Industrieel Complex (HIC). Bovendien vragen bedrijven en organisaties om praktische oplossingen voor uitdagingen op gebieden als duurzaamheid, bereikbaarheid, veiligheid, arbeidsmarkt, juridische zaken of financiën. Missie Het Kenniscentrum Mainport Innovation wil bijdragen aan de opleiding van HBO-professionals voor een carrière in de haven. Ook willen wij ideeën, concepten, prototypes en concrete oplossingen ontwikkelen voor problemen en uitdagingen die gepaard gaan met de groei en transitie van de haven. Wij zien praktijkgericht onderzoek door docenten, studenten en lectoren van Hogeschool Rotterdam als een belangrijk middel om dit te bereiken. Doelstelling Het Kenniscentrum Mainport Innovation (KMI) verricht met haar lectoren, docentonderzoekers en studenten innovatief toepassingsgericht onderzoek naar actuele en complexe vraagstukken uit het haven- en industrieel complex (HIC). Het kenniscentrum ontsluit, verrijkt en genereert kennis om de noodzakelijke en inhoudelijke veranderingen in de haven te ondersteunen en te implementeren. Het KMI draagt bij aan het slim toepassen van nieuw ontwikkelde kennis, zoekt naar innovatiemogelijkheden en concretiseert innovatieve ideeën in bruikbare toepassingen. Een belangrijk doel van het onderzoek is het versterken van de kennis en vaardigheden die studenten meekrijgen, voordat zij de arbeidsmarkt opgaan. Dat betekent dat het KMI niet alleen focust op degelijk inhoudelijk onderzoek, maar ook op de ontwikkeling van onderzoek- en adviesvaardigheden bij studenten (en uiteraard onderzoekers en docenten). Strategie Het kenniscentrum richt zich op concrete, actuele vraagstukken die gerelateerd zijn aan de ontwikkeling van de haven op de langere termijn. De Havenvisie 2030 geeft hierbij richting. Projecten kenmerken zich door een multidisciplinaire aanpak in samenwerking met het bedrijfsleven in het HIC. KMI onderhoudt intensieve relaties met de opleidingsinstituten van de hogeschool. Voor het onderwijs worden programma s en activiteiten ontwikkeld die daarop aansluiten. Hierbij valt te denken aan keuzeonderwijs, minoren, I-Labs, stages, afstudeerprojecten en vernieuwende werkvormen als een Pressure Cooker. Ook werkvormen waarbij studenten zelf vragen leren stellen en verrassende oplossingen ontwikkelen. De onderzoeksprojecten dragen bij aan de professionalisering van betrokken docenten en de (doorlopende) vernieuwing van het curriculum in het onderwijs. Het ontwikkelen van nieuwe modules binnen opleidingen is een ambitie. Samenwerking wordt daarnaast gezocht met andere kenniscentra, kennisinstellingen (andere hogescholen in binnen- en buitenland, STC, EUR, TU Delft), maatschappelijke organisaties en overheden. We valoriseren kennis door het organiseren van seminars, evenementen, het schrijven van publicaties, het verzorgen van colleges en cursussen. Hogeschool breed blijven we aandacht besteden aan het op de kaart zetten van de haven als interessant gebied om te werken. Het boeien is van belang, zolang de haven niet vanzelfsprekend in de mindset van studenten en docenten zit. 8

9 1.5 Prestatie indicatoren Kennisontwikkeling door lectoren, docenten en studenten 2012/ / / /2016 # lectoren: 1,3 fte # lectoren: 3,0 fte # lectoren: 4,0 fte # onderzoekers: 0,6 fte # onderzoekers: 3,0 fte # onderzoekers: 7-10,0 fte Kenniscirculatie en valorisatie naar regionale economie en samenleving # studenten (die studiepunten verdienen): 60 # studenten: 120 # publicaties: 2 # publicaties: 6 # extern betaalde PhD: 0,6 fte # studenten: 200 # publicaties: 10/jaar # extern betaalde PhD: 1,0 fte 10 afstudeerders 20 afstudeerders Verbreden en verdiepen van het netwerk Samenwerking met 20 bedrijven # KMI bijeenkomsten: 2 Samenwerking met 50 bedrijven # KMI bijeenkomsten: 2 Samenwerking met 100 bedrijven # KMI bijeenkomsten: 2 # Programmalijn bijeenkomsten: 4-8 # Programmalijn bijeenkomsten: 4-8 # Programmalijn bijeenkomsten: 4-8 Contract research twv euro Contract research twv euro Onderwijsvernieuwing en ontwikkeling van curricula Samenwerking met 5 opleidingen (minor, keuzevak) Samenwerking met 15 opleidingen Samenwerking met 20 opleidingen Elke lector doet verbetervoorstellen voor 1 opleiding Elke lector doet verbetervoorstellen voor minstens 2 opleidingen. Elke lector doet verbetervoorstellen voor minstens 3 opleidingen SLAs met 4 onderwijsinstituten SLA s met 6 onderwijsinstituten SLA s met minimaal 6 onderwijsinstituten Excellente studenten: 1-2 Excellente studenten: I-Lab van KMI Excellente studenten: I-Labs van KMI Betrokken bij 1 I-Lab Betrokken bij 2 I-Labs Betrokken bij 3 I-Labs 1 Lector / hoofddocent heeft zitting in curriculum commissie Lectoren en/of hoofddocenten hebben zitting in curriculum commissie Lectoren en/of hoofddocenten hebben zitting in curriculum commissie 1 lector/hoofddocent is betrokken bij beroepenveldcommissie van 1 opleiding. Lectoren en/ of hoofd docenten hebben zitting in minimaal 1 beroepenveld commissie Lectoren en/ of hoofd docenten hebben zitting in minimaal 1 beroepenveld commissie Professionalisering van docenten en onderzoekers 50% van de onderzoekers heeft PhD / is bezig met PhD 60% onderzoekers heeft PhD / is bezig met PhD 70% onderzoekers heeft PhD / is bezig met PhD 25% van de lectoren heeft PhD 75% van de lectoren heeft PhD 80% van de lectoren heeft PhD Tabel 1: prestatie indicatoren 9

10 1 Het kenniscentrum Mainport Innovation 1.6 Kwaliteitszorg Binnen het KMI wordt gewerkt volgens de zogenaamde Plan-Do-Check-Act cyclus (PDCA-cyclus), waarbij een vierjarig strategisch plan de basis vormt voor het handelen. In jaarlijkse werkplannen wordt dit strategisch plan vertaald naar concrete doelen en activiteiten per onderzoekslijn voor een studiejaar. In een jaarverslag wordt jaarlijks gereflecteerd op effectiviteit van de activiteiten, de al dan niet behaalde doelen en de bijstelling van ambities en activiteiten die mede sturend zijn in een volgend werkplan. Ook wordt gewerkt met een Planning & Control-cyclus. Periodiek bespreekt de directeur van het kenniscentrum de voortgang met het College van Bestuur (CvB), op basis van de begroting, bijgestelde begroting en verantwoording. In een aparte notitie wordt nader ingegaan op het kwaliteitszorgsysteem en de evaluatie-instrumenten. Hieronder leest u een korte beschrijving op hoofdlijnen. Figuur 6: PDCA-cyclus (bron: Plan De normen voor goed onderzoek binnen het kenniscentrum worden ontleend aan landelijke kaders: het Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek 1 dat is uitgewerkt in een landelijk kwaliteitszorgstelsel 2. Daarnaast werkt het kenniscentrum volgens de Gedragscode praktijkgericht onderzoek aan het hbo 3. De aard en de kenmerken van onderzoek aan Hogeschool Rotterdam staan beschreven in de Beleidsnotitie Praktijkgericht Onderzoek. Het strategisch beleid komt tot stand in samenspraak met lectoren, docenten, onderwijsmanagers, CvB, Havenbedrijf Rotterdam en bedrijven uit de haven. Havenvisie 2030 en Human Capital agenda s van de Nederlandse overheid zijn richtinggevend voor het bepalen van de inhoud. 1 HBO-raad (oktober 2007) Brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (BKO) HBO-raad (december 2008) Basisdocument Kwaliteitszorgstelsel ten aanzien van het onderzoek aan de hogescholen Nadere uitwerking van het BKO in een kwaliteitszorgstelsel. 3 Daan Andriesen, e.a. (augustus 2010) Gedragscode praktijkgericht onderzoek voor het hbo. Gedragscode voor het voorbereiden en uitvoeren van praktijkgericht onderzoek binnen het HBO in Nederland. 10

11 De normen voor de kwaliteit van de lectoren en onderzoekers zijn hogeschoolbreed vastgelegd door P&O. Op basis van deze normen is door het kenniscentrum basisprofiel van de lector opgesteld en dit profiel wordt gehanteerd bij het werven van nieuwe lectoren. In dit profiel is onder meer opgenomen dat een lector (bijna) gepromoveerd moet zijn, een autoriteit op zijn vakgebied is, beschikt over een uitgebreid relevant netwerk, een inspirator voor onderwijsprofessionals, leidinggevende kwaliteiten heeft en ervaring met het leiden van projecten. Do De lector is verantwoordelijk voor het bewaken van de voortgang van de onderzoeken/projecten waar hij/zij verantwoordelijk voor is. Iedere lector maakt gebruik van een eigen projectenstructuur en eigen formats om de kwaliteit van het onderzoek te bevorderen. De voortgang van projecten verantwoordt de lector naar de directeur van het kenniscentrum met de jaarlijkse werkplannen en evaluaties die hun oorsprong vinden in het strategisch plan. Over de voortgang op de jaarlijkse werkplannen legt de directeur van het kenniscentrum op zijn beurt verantwoording af aan het CvB. Dit is onderdeel van de P&C-cyclus en gebeurt op basis van een format. Met onderwijsinstituten waarmee structureel wordt samengewerkt, worden samenwerkingsovereenkomsten gesloten (SLA s). De overeenkomsten worden gesloten voor de periode van een studiejaar en omvatten afspraken over de bijdrage van het kenniscentrum aan de ontwikkeling van het onderwijs, de professionalisering van docenten en de bijdrage van het onderwijsinstituut aan de onderzoeksactiviteiten. Check Externe onderzoeksevaluaties en interne audits toetsen de kwaliteit van de onderzoeksactiviteiten, waarvoor de directeur van het kenniscentrum eindverantwoordelijke is. Voor het meten van impact, waardering en erkenning door diverse stakeholders (voor de bijdragen aan het onderwijs, de professionalisering van docenten en de kwaliteit van het onderzoek) worden evaluatie-instrumenten ontwikkeld. Act In de jaarverslagen reflecteren de lectoren op het (niet) bereiken van de gestelde doelen en op de effectiviteit en efficiency van de activiteiten. Op basis van deze ervaringen worden in samenspraak met de directeur van het kenniscentrum doelen en activiteiten bijgesteld in het volgende werkplan. 11

12 2 De programmalijnen en onderzoeksdomeinen Het kenniscentrum heeft de Rotterdamse haven als werkgebied. De onderzoeksthema s die relevant en interessant zijn voor het kenniscentrum liggen vooral in en rond het Haven en Industrieel Complex (HIC) en het maritiem cluster in Rotterdam en de Drechtsteden. Op basis van een grondige analyse van de ontwikkelingen in het werkveld, het kennisaanbod bij Hogeschool Rotterdam en de ervaringen van vier jaar Lectoraat Ideale haven zijn binnen het programma van het kenniscentrum vier met elkaar samenhangende programmalijnen geformuleerd. Figuur 7: Samenhang programmalijnen. De vier programmalijnen in een notendop: 1. Innovatie in de procesindustrie, waarbij het gaat om het optimaliseren en intensiveren van de procesindustrie, de transitie naar nieuwe en hernieuwbare grondstoffen en het managen van innovaties. Strategic Maintenance Management is onderdeel van deze programmalijn. Centraal staat slimmer beheer van duurzame kapitaal goederen (assets), variërend van installaties in de procesindustrie tot rollend materieel en fysieke infrastructuur zoals kades en vaarwegen. 2. Innovatie in de logistiek, waarbinnen we ons vooral richten op supply chain management, service logistiek (overlap met maintenance management), ICT voor havengerelateerde processen en het verbeteren van de bereikbaarheid van het HIC en het achterland. 3. Innovatie in de maritieme sector, waarbij de focus ligt op duurzaamheid in de levenscyclus van schepen, offshore technologie, schone scheepvaart en slimme werktuigen. 4. Succesfactoren Haven 2030, waarbij we ons richten op alle randvoorwaarden die een duurzame en slimme groei van de haven mogelijk maken. Te denken valt aan het verbeteren van de arbeidsmarkt, functionele en haalbare gebiedstransities, een goede relatie tussen stad en haven, wet- en regelgeving en havengerelateerd stakeholdermanagement. Scenarioplanning en out-of-the-box denken staan centraal. 12

13 De basis voor het toegepaste onderzoek ligt voornamelijk in de Havenvisie Dit breed gedragen visiedocument is in december 2011 gepubliceerd en biedt een goed inzicht in de ontwikkelingen in het HIC in de komende jaren en de daaraan gekoppelde uitdagingen op het gebied van kennis en innovatie. In de Havenvisie 2030 wordt gesproken over tien succesfactoren voor de haven in Kernbegrippen zijn innovatie, investeringsklimaat, ruimte, relatie stad-haven, bereikbaarheid en werk. Figuur 8: Overzicht van programmalijnen en onderzoeksdomeinen. 2.1 Innovatie in de procesindustrie In de Havenvisie 2030 is de ambitie uitgesproken dat het Rotterdamse industriële en energiecomplex in functioneert 2030 als een geïntegreerd cluster met Antwerpen. Het zal dan het grootste, meest moderne en meest duurzame petro- chemie- en energiecomplex van Europa zijn. Het complex concurreert dan op wereldschaal met clustervoordelen, geïntegreerde supply chains en energie efficiëntie. De transitie naar duurzame energieopwekking en hernieuwbare grondstoffen, waaronder biobased chemicaliën, is dan in volle gang. Energiekosten vormen een groot deel van de productiekosten. Uitdaging is deze kosten omlaag te krijgen door efficiënter te produceren. Daarnaast vraagt onze samenleving om processen zo in te richten dat er steeds minder afvalstromen ontstaan. Onze groeiende, veeleisende en diverse bevolking vraagt echter tegelijkertijd om steeds meer producten te produceren. De uitdaging is meer en beter te produceren tegen lagere kosten en zonder afvalstromen. De procesindustrie is een grote en essentiële toeleverancier van bedrijven die eindproducten produceren. 13

14 2 De programmalijnen en onderzoeksdomeinen In de jaren voor 2011 is het private investeringsvolume in Rotterdam gemiddeld 1,5 miljard per jaar geweest, met een stijgende trend. Voor de komende 5 jaar ( ) is de ambitie om circa 2 miljard private investeringen per jaar aan te trekken, met een zwaartepunt in het Industrial Cluster (onder andere nieuwe energiecentrales, productie van biobrandstoffen), maar ook substantiële investeringen in de Global Hub (containerterminals, coolport, tankopslag). Het gaat niet alleen om nieuwe (Green Field) investeringen, maar ook om investeringen waarmee bestaande faciliteiten vitaal en modern blijven. Voortdurende modernisering is niet vanzelfsprekend maar vraagt om een sterk investeringsklimaat. Figuur 9: Opgaven uit Havenvisie

15 Doelen langere termijn Ontwikkelingen in de industrie via samenwerkingsprojecten vertalen naar curricula in het onderwijs. Studenten up-to-date kennis en vaardigheden meegeven in hun opleiding. 2. Ontwikkelen van een onderzoeksgroep en realiseren van onderzoeksresultaten die aantrekkingskracht hebben op de industrie in Rotterdam en daarbuiten. 3. Aantrekkelijk zijn voor studenten uit verschillende opleidingen. 4. Uitvoeren van integrale projecten, met diverse disciplines, lectoren en onderwijsinstituten. Activiteiten voor deze lange termijn doelen 1. Een I-Lab ontwikkelen voor studiejaar Een opleiding Groene Grondstoffen starten en in 2016 studeert de eerste Groene Ingenieur af. 3. Samenwerking met diverse instituten: RMU, EAS, COM, IFM Doelen Ontwikkelen / detailleren onderzoeksprogramma Groene Grondstoffen. 2. Aantrekken en inwerken lectoren. 3. Opstarten eerste onderzoeksprojecten. Activiteiten Ontwikkeling werkplan Groene Grondstoffen, in samenspraak met werkveld en onderwijs. 2. Definitie en start van onderzoeksproject docent. 3. Definitie en start onderzoeksproject hoofddocent. 4. Openbare les lector Ad de Kok. 5. Werving lectoren voorde onderzoeksdomeinen Procesintensificatie en Strategic Maintenance Management. 6. Definitie werkplan nieuwe lectoren. Onderzoeksdomein Groene Grondstoffen Gezien het maatschappelijke debat betreffende, en de afnemende maatschappelijke acceptatie van het gebruik van eerste generatie bio brandstoffen ( food vs fuel ), zal het onderzoeksprogramma vooral de focus leggen op het omzetten van tweede generatie reststromen met een biologische herkomst in hoogwaardige producten (materialen, platform chemicaliën) met als doel vergroening van de Rotterdamse chemische industrie. Een ander, misschien nog belangrijker punt is dat de toegevoegde waarde bij de productie van chemicaliën aanzienlijk hoger is dan bij het maken van biobrandstoffen. Toekomstige projecten worden getoetst aan een aantal maatschappelijke en financiële criteria en geclassificeerd worden als Doen (= groen), Wellicht Doen (= geel) en Niet Doen (= rood). Een (voorlopige) categorisering van technologie en project gebieden is aangegeven in onderstaande figuur. Daarnaast stimuleert het onderzoeksdomein 15

16 2 De programmalijnen en onderzoeksdomeinen deelname aan multidisciplinaire projecten, zoals daar zijn Life Cycle Analyse (LCA) studies, biomassa beschikbaarheids studies, financiële analyses, logistieke vraagstukken omtrent biomassa,.. Figuur 10: Prioriteitstelling Groene Grondstoffen: binnen de blauwe stippellijn. De chemische industrie heeft zich als doel gesteld om 30% van de chemie in Nederland te vergroenen. In de periode ligt de focus op het inpassen van biochemicaliën in de petrochemische infrastructuur. Daar de bouwstenen C1 t/m C4 en de aromaten samen meer dan 90% van het volume in de petrochemie vormen, zou de doelstelling om 30% van de chemie in 2030 in Nederland te vergroenen in principe haalbaar moeten zijn. De activiteiten van het onderzoeksdomein zullen voor tenminste 80% gelieerd zijn aan deze doelstelling. De aard van deze projecten is meer praktijkgericht, dus in lijn met de onderzoeksopdracht van het onderzoeksdomein. Op de langere termijn (periode 2016+) kan de focus van het onderzoek zich verplaatsen naar het volledig benutten van enzymen en fermentatie, en bio raffinage, het benutten van de aanwezige complexiteit in de biomassa. Dit is momenteel veelal het domein van meer fundamenteel gericht onderzoek aan universiteiten en instituten. Het is de verwachting dat in de periode zich de eerste praktijk toepassingen van deze technologieën op grotere schaal zullen aandienen. Gedurende de opschaal en ontwerp activiteiten van deze technologieën is een prominente rol voor het onderzoeksdomein weggelegd. Het onderzoek wordt geïnitieerd, aangestuurd en uitgevoerd door lectoren en onderzoek docenten. Zij zorgen ook voor een vertaalslag naar uitdagende onderwijsprojecten, zoals minoren, Innovation Labs en stage/afstudeerprojecten. Studenten worden binnen het kenniscentrum actief betrokken bij de onderzoeksprojecten. 16

17 Zij komen zo in contact met de laatste ontwikkelingen in hun toekomstige vakgebied. De integrale benadering van vraagstukken leidt tot veel samenwerking met onderzoekers en studenten van andere kenniscentra. Onderdeel van de plannen is ook om de principes van Green Chemistry en met name Green Engineering te integreren in de opleiding Chemische Technologie aan de Hogeschool Rotterdam, teneinde ingenieurs af te leveren met een meer gespecialiseerde technische training en een meer specifieke focus op het duurzaam ontwerpen van chemische processen. Dit zou in 2016 moeten leiden tot het certificeren van de eerste cohort groene ingenieurs. In een later stadium valt te overwegen om een professioneel Green Engineering ontwikkelingstraject aan te bieden voor al praktiserende ingenieurs. Het heeft de voorkeur om deze opleidingstrajecten te ontwikkelen in samenwerking met collega hogescholen, universiteiten en de Vereniging Nederlandse Chemische Industrie, VNCI. De ontwikkeling van het onderzoeksdomein Groene Grondstoffen zal in fases plaatsvinden langs twee lijnen: de onderzoekslijn en de onderwijslijn. Deze twee lijnen gaan hand in hand als het gaat om het bereiken van het Ideal Final Result (IFR): het opleiden van een groene chemisch technoloog door een regionaal erkend expertise centrum voor toegepast onderzoek op gebied van groene grondstoffen. Voor beide lijnen is een zgn Multi-Generational Plan (MGP) opgesteld, welke de belangrijkste doelen in de tijdsperiode en weergeeft. Figuur 11: Cascadering van ontwikkeling onderwijs. 17

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Jaarcongres Nederlandse Vereniging van Binnenhavens, Venlo, 5 oktober 2012 Hans Smits, CEO Havenbedrijf Rotterdam N.V. 1 Haven Rotterdam in cijfers

Nadere informatie

volgens HbR zelfs verder Rotterdam

volgens HbR zelfs verder Rotterdam Heel Rijnmond één grote keten? Havenbedrijf Rotterdam Sandra Prenger 1 Heel Rijnmond industrial area logistics hub metropolitan area distribution volgens HbR zelfs verder Rotterdam Inhoud Havenvisie 2030

Nadere informatie

Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011

Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011 Havenvisie 2030 Drechtsteden 5 april 2011 1 Doel Havenvisie 2030 Richting geven aan de verdere ontwikkeling van de Rotterdamse mainport. Zekerheid en perspectief bieden aan klanten, burgers, overheden

Nadere informatie

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015

WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 WELKOM IN ROTTERDAM! Regio West-Brabant en het Havenschap Moerdijk te gast bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. Maasvlakte, 11 september 2015 1 PROVINCIE BRABANT BELANGRIJK VOOR ROTTERDAM! Rotterdam-Noord-Brabant:

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Haven Amsterdam Gateway to Europa

Haven Amsterdam Gateway to Europa IJ (voor 1850) Haven Amsterdam Gateway to Europa Jan Egbertsen 26 september 2011, Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Amsterdam Noordzeekanaalgebied (rond 1875) Overzicht

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Praktijkgericht onderzoek Hogeschool Rotterdam. Bijeenkomst Platform BioDelta Zuid Holland

Praktijkgericht onderzoek Hogeschool Rotterdam. Bijeenkomst Platform BioDelta Zuid Holland Praktijkgericht onderzoek Hogeschool Rotterdam Bijeenkomst Platform BioDelta Zuid Holland 24 juni 2014 Hogeschool Rotterdam 32.000 studenten 12 instituten 9 locaties 89 opleidingen 5 kenniscentra Vijf

Nadere informatie

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 1 Inhoud 1. Sterk in de Cluster 2. Belangrijk in de Delta 3. Voorop in kennis en innovatie 4. Logistiek en Techniek

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 WELKOM 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 Partners LeerWerkLoket PROGRAMMA 8e Netwerkbijeenkomst Leren & Werken 16.00 uur Welkom Jan Pieters, Hogeschool InHolland o.a. lid van de stuurgroep Leerwerkloket

Nadere informatie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie Opleiding Chemische Presentatie Technologie titel Rotterdam, 00 januari 2007 Rotterdam, 08 sep 2011 Wat (toekomstige) ingenieurs en management moeten weten van Energie efficiency ALLES!!!!! Chemische Technologie

Nadere informatie

Van Kennisbrug naar KennisDC

Van Kennisbrug naar KennisDC Van Kennisbrug naar KennisDC Laat kennis stromen Dick van Damme Lector Logistiek Hogeschool van Amsterdam HAN, Arnhem, 31 januari 2013 Kennis DC Breda Kennis DC Nijmegen Kennis DC Rotterdam Kennis DC Venlo

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Stef Weijers, Lector Logistiek en Allianties, HAN 31 januari 2013 Anno 2012 In Logistiek is 15% van de bedrijven wel

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Functieprofiel: Directeur Service Eenheid Functiecode: 0206

Functieprofiel: Directeur Service Eenheid Functiecode: 0206 Functieprofiel: Directeur Service Eenheid Functiecode: 0206 Doel Voorbereiden en uitvoeren van het beleid van in het algemeen en van de eigen service in het bijzonder, alsmede het leidinggeven aan de werkzaamheden

Nadere informatie

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City.

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Naar aanleiding van de Stuurgroep bijeenkomst van het Masterplan Havens Midden- Brabant heb ik gekeken naar de mogelijke

Nadere informatie

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD _ RDM CENTRE OF EXPERTISE Rotterdam heeft de ambitie uit te groeien tot een klimaatbestendige deltastad met de meest innovatieve en duurzame haven ter wereld. Deze ambitie

Nadere informatie

Supply Chain Management in nieuw Europees perspectief

Supply Chain Management in nieuw Europees perspectief Supply Chain Management in nieuw Europees perspectief Dr.ir. Rob Kwikkers 02-06-2004 Fontys Hogescholen 1 Inleiding SCM is samenwerken in ketens van bedrijven taakverdeling communiceren partnerschap 02-06-2004

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules Kracht door samenwerking VDL Industrial Modules IN DE HIGH-TECH WERELD WAARIN U EN WIJ OPEREREN, DRAAIT ALLES OM EFFICIENCY: STREVEN NAAR REDUCTIE VAN KOSTEN EN UITBESTEDING VAN NIET KERNCOMPETENTIES.

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken

Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Bijlage 1 Programma- en actielijnen Pieken Inhoud: A. Energie B. Water C. Sensortechnologie D. Agribusiness E. Life Science A. Energie Onder energie wordt verstaan: handel en distributie van aardgas, brandstoffen,

Nadere informatie

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL MBO HBO Maritieme techniek Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL DEELTIJD MBO- EN HBO-OPLEIDINGEN Nederlandse scheeps- en jachtwerven horen tot de absolute wereldtop. De voorsprong op

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN VAN AGENDEREN NAAR DOEN Terwijl u dit leest, voltrekt zich een revolutie in het zakelijk landschap. Het Nieuwe Werken (HNW) staat volop in de aandacht. En niet zonder reden:

Nadere informatie

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING 14 december Bedrijfslevenbrief Het kabinet heeft samenleving en bedrijfsleven

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie Nelo Emerencia, Speerpuntmanager Onderwijs & Innovatie Utrecht, 9 februari 2012 DAS Docentenconferentie

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Rikkert de Kort Senior adviseur goederenvervoer 13 juni 2012 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel Instellingsbeleid doelstellingen en profiel 1 Inleiding 2 Beleid 3 Onderwijs 4 Onderzoek 5 Beroepspraktijk en regio 6 Kwaliteit is mensenwerk 7 Operational Excellence 8 Bestuur 9 Raad van Toezicht 10 Financiën

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Binnen O2A5 staat een belangrijke verandering voor de deur, namelijk de invoering van zgn. onderwijsteams. Voor een succesvolle implementatie van deze organisatieverandering

Nadere informatie

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Regionaal uitvoeringsprogramma economie en arbeidsmarktbeleid Enschede, 26 januari 2012 Gido ten Dolle Programmadirecteur Ruimtelijk economische strategie en arbeidsmarktbeleid

Nadere informatie

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Op 3 oktober 2013 hebben Stenden Hogeschool en de provincie Drenthe samen met Transport en Logistiek Nederland, EVO en de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Gemeenteraad Velsen informatiebijeenkomst 20 februari 2014 n derde presentatie

Gemeenteraad Velsen informatiebijeenkomst 20 februari 2014 n derde presentatie Gemeenteraad Velsen informatiebijeenkomst 20 februari 2014 n derde presentatie Dertje Meijer, President-directeur Naam, Afdeling, Dag maand jaar, Plaats Inhoud 1. Introductie Havenbedrijf Amsterdam 2.

Nadere informatie

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut Opleidingsmanager Doel Ontwikkelen van programma( s) van wetenschappenlijk onderwijs en (laten) uitvoeren en organiseren van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande van een faculteitsplan

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen:

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen: Bijlage 1B behorend bij Voortgangsrapportage vragen Economie door gemeenten MKB: overzicht initiatieven MKB-kennisinstellingen Naam project Maritime Delta Economische kracht van de maritieme sector in

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012 Port of Ports and Hinterland congres 2012 Emile Hoogsteden Directeur Containers, Breakbulk & Logistics 1 2 1 Port of Agenda Havenvisie 2030 Containeroverslag (t/s en achterlandvolume) Modal split Marktaandeel

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

KRUISBESTUIVINGEN TUSSEN LUCHT EN ZEEHAVEN

KRUISBESTUIVINGEN TUSSEN LUCHT EN ZEEHAVEN KRUISBESTUIVINGEN TUSSEN LUCHT EN ZEEHAVEN Dick van Damme Lector Logistiek Hogeschool van Amsterdam Terneuzen 3 september 2015 AGENDA 1. Ontwikkelingen lucht- en zeehaven 2. Uitdagingen en strategierichtingen

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Jan van der Zande. Wageningen, 6 december 2007

Jan van der Zande. Wageningen, 6 december 2007 Jan van der Zande Wageningen, 6 december 2007 Haven industrieel complex Rotterdam Grote dominantie van fossiele grondstoffen, producten en halfproducten Opkomst biofuels (opslag en productie) Rotterdam

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Workshop Bouwlogistiek in de Stadsregio

Workshop Bouwlogistiek in de Stadsregio Workshop Bouwlogistiek in de Stadsregio Bijeenkomst @ Stadregio, d.d. 30-10-2013 Marcel Ludema Lector Logistics Hogeschool Rotterdam RDM Sustainable Solutions Platform Logistiek in de Bouw Onderzoek naar

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels.

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens en Adri Cornelissen In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens Alleen een organisatie die

Nadere informatie

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Janine van Oosten, directeur CNB en rijkshavenmeester Februari 2013 Havenclub Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam De havens van

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers RBW-621-L Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Januari 2014 Pagina 1 van 6 Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers 1. Missie Koninklijke Boskalis Westminster

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

FME: de bindende kracht. 31 mei 2010 - Geert Huizinga

FME: de bindende kracht. 31 mei 2010 - Geert Huizinga FME: de bindende kracht 31 mei 2010 - Geert Huizinga Vereniging FME-CWM Opgericht door en voor ondernemers in de technologische-industriële sector Nederlands grootste werkgeversorganisatie in de technologisch-industriële

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Finding the optimal solution is An our open standard mind comes standard... Burdock is de verbindende schakel tussen opdrachtgevers

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

Case Development Centre

Case Development Centre Case Development Centre Toepassing van cases in het onderwijs Kenniscentrum Innovatief Ondernemerschap Hoe kan Rotterdam bestaande kennis op nieuwe wijze inzetten om de innovatiegraad van de industrie

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

Duurzame automatiseringsoplossingen

Duurzame automatiseringsoplossingen A u t o m a t i o n S o l u t i o n s B u s i n e s s o p t i m a l i s a t i e d o o r P r o c e s I n t e g r a t i e Duurzame automatiseringsoplossingen Door mondiale ontwikkelingen en steeds sneller

Nadere informatie

Centre for Biobased Economy Innoveren van kennisoverdracht. Gerlinde van Vilsteren, 23 juni 2015

Centre for Biobased Economy Innoveren van kennisoverdracht. Gerlinde van Vilsteren, 23 juni 2015 Centre for Biobased Economy Innoveren van kennisoverdracht Gerlinde van Vilsteren, 23 juni 2015 Onderzoeksagenda Biobased Economy 2015-2027 B4B: biobased voor bedrijven, burgers en beleid - ONDERWIJS Kansen

Nadere informatie

SustainaBul 2016 #3 Universiteit Utrecht

SustainaBul 2016 #3 Universiteit Utrecht SustainaBul 2016 #3 Universiteit Utrecht Vraag 1 Aanbod cursussen & minoren Biedt de onderwijsinstelling minoren en/of cursussen aan gericht op duurzaamheid, die inzichtelijk en toegankelijk zijn voor

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie

De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie De Overheidsvisie op de bio-based economy in de energietransitie Irene Mouthaan, themaleider Bio-based Economy, directie Industrie & Handel, ministerie van LNV en IPE 0 Opbouw Presentatie Bio-based Economy

Nadere informatie

Vacatures Innovatief Ondernemen Innovatief Ondernemen is de handelsnaam waarmee MKB Steunpunt Energie en Chemie naar buiten treedt.

Vacatures Innovatief Ondernemen Innovatief Ondernemen is de handelsnaam waarmee MKB Steunpunt Energie en Chemie naar buiten treedt. Vacatures Innovatief Ondernemen Innovatief Ondernemen is de handelsnaam waarmee MKB Steunpunt Energie en Chemie naar buiten treedt. Datum: 1 april 2015 Door: Chris Bruijnes, directeur bestuurder stichting

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam Henk de Bruijn 25 september 2013 1 Haven- en industriegebied + 2 Havengebieden Maasvlakte Waal-/Eemhaven Europoort Botlek 3 Haven in cijfers Rotterdamse haven

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

Demonstratieproject Planning Services. Ontwikkeling van een Spare Parts Planning Control Tower

Demonstratieproject Planning Services. Ontwikkeling van een Spare Parts Planning Control Tower Demonstratieproject Planning Services Ontwikkeling van een Spare Parts Planning Control Tower 4 november 2011 Agenda Voorstellen Gordian Uiteenzetting van het idee: Planning Services Het demonstratieproject

Nadere informatie

Economie, innovatie en duurzaamheid zijn van

Economie, innovatie en duurzaamheid zijn van Inter-Steunpunten Transitieplatform Economie, innovatie en duurzaamheid zijn van belang in transport Hilde Meersman, Cathy Macharis, a Christa Sys, Eddy Van de Voorde, Thierry Vanelslander, Ann Verhetsel

Nadere informatie

Lectoraat Ideale Haven 2012

Lectoraat Ideale Haven 2012 Jaarbeeld 2011 Lectoraat Ideale Haven 2012 Colofon Titel Jaarverslag Lectoraat Ideale Haven 2012 Tekst & Redactie Brigitte van Tienen, Jamilla Post, Wietske Willemse Vormgeving boek Brigitte van Tienen

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

Directeur onderwijsinstituut

Directeur onderwijsinstituut Directeur onderwijsinstituut Doel College van van Bestuur Zorgdragen voor de ontwikkeling van het facultair en uitvoering en organisatie van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Venturaplus. Werkplan 2016 Dit willen wij in 2016 realiseren

Venturaplus. Werkplan 2016 Dit willen wij in 2016 realiseren Venturaplus Werkplan 2016 Dit willen wij in 2016 realiseren Venturaplus is een samenwerkingsverband van werkgevers in zorg en welzijn en beroepsopleidingen in Friesland. Onze focus is de arbeidsmarkt.

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering 1. Context en doel Het NLIP heeft tot doel om de elektronische informatie-uitwisseling in de Logistieke Sector in Nederland te verbeteren. En dan niet alleen de informatie-uitwisseling tussen specifieke

Nadere informatie

Mainports ongehinderd verbonden

Mainports ongehinderd verbonden Mainports-ongehinderd verbonden Pleidooi voor onderzoek naar ongehinderde goederentransportsystemen Gert Dijkstra - Buisleiding Industrie Gilde (BIG) Johan Visser - International Society for Underground

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken

Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Bantopa (Samen)werken aan Samenwerken Masterclass - Alliantievaardigheden Een praktische leidraad voor toekomstige alliantiemanagers Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Sense Template. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Sense Template BluefieldFinance Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie Opgericht 2007 Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met

Nadere informatie

Professionalisering van Levensduurverlenging

Professionalisering van Levensduurverlenging Professionalisering van Levensduurverlenging De toegevoegde waarde van VITALE Rob van Dongen 9 februari 2012 Agenda 1 2 3 4 Levensduurverlenging volgens VITALE Het referentiemodel Toepasbaarheid VITALE

Nadere informatie