WELKOM! MOREEL EN ETHISCH ONDERNEMEN EN LEIDEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WELKOM! MOREEL EN ETHISCH ONDERNEMEN EN LEIDEN"

Transcriptie

1 WELKOM! MOREEL EN ETHISCH ONDERNEMEN EN LEIDEN 1 april 2014

2 Ethiek piramide Muel Kaptein Ethisch leiderschap Spiegeltest Voldoen aan verwachtingen stakeholders Telegraaftest Voldoen aan gewekte verwachtingen Voldoen ik aan codes Wet- en regelgeving Valt het binnen het hekje

3 Hoe om te gaan met ethiek? DSB Doof Dilemma Stom Samen Blind Bespreken

4 Programma 1 april uur Welkom namens Hogeschool Rotterdam door Simon Snel uur Spreker Albert Jan Stam (Berenschot) uur Plenair stellingen bespreken uur Koffie pauze uur Spreker Gwendolyn van Tunen (ABN AMRO Bank) uur Uiteen in groepen uur Wrap up en plenaire afsluiting uur Borrel en gelegenheid tot netwerken

5 Het Volvo V70 - dilemma 1

6 Triple-E meaningful management & management of meaning Ethiek Expliciteren en honoreren van waarden Reflecteren op en doorvertalen van waarden Monitoren en bewaken van waarden Handelen naar waarden Engagement Expliciteren van belangen stakeholders Borgen van betrokkenheid stakeholders Handelen naar stakeholders Excelleren Expliciteren van prestatiedoelen Borgen van prestatiedoelen Realiseren van prestatiedoelen 2

7 De actualiteit van integriteit 3

8 De actualiteit van integriteit 4

9 De actualiteit van integriteit 5

10 De actualiteit van integriteit 6

11 De actualiteit van integriteit 7

12 De actualiteit van integriteit 8

13 De actualiteit van integriteit 9

14 Het belang van integriteit Risico: verlies van reputatie 10

15 Het belang van integriteit Risico: verlies van legitimiteit 11

16 Het belang van integriteit Risico: uithollen van de boom 12

17 Vroeger was er de priester Bad practices opbiechten en zo van fouten leren. 1. Begroeting van de boeteling 2. Boeteling belijdt zonden 3. Priester legt penitentie (gebeden of goede werken) op 4. Priester geeft goede raad om zonden in toekomst te vergeven 5. Priester verleent de boeteling absolutie (vrijspraak en vrede) 6. Lofprijzing 7. Dankzegging 8. Wegzending met zegen 13

18 Nu is er de organisatieadviseur + Integriteit van het management - Management van integriteit - + Kwetsbaar: Geen integriteits- management Zeer kwetsbaar: Integriteit is geen thema Duurzaam: Integere organisa/e & reputa/e Kwetsbaar: Integriteit is alleen window dressing 14

19 E = (mc) 2 Ethical behavior is moral character-building x moral community-building 15

20 Zo doen we dat hier Bestuurders over het stimuleren van integriteit Niels-Ingvar Boer Albert Jan Stam Kunstwerken: Hester van Dapperen 16

21 Bestuurders en sectoren Sector ONDERWIJS WONINGCORPORATIES ZORG OPENBAAR BESTUUR FINANCIËLE DIENSTVERLENING Blz Bestuurders Doekle Terpstra Bestuursvoorzitter Inholland Jan van Zijl Voorzitter MBO Raad Margriet Drijver Voormalig bestuursvoorzitter woningcorporatie Com wonen Jannie van den Hul-Omta Voormalig toezichthouder woningcorporatie Woonbron Hans Büller Voormalig bestuursvoorzitter Erasmus Medisch Centrum Maarten Rook Voorzitter vereniging STZ Greet Prins Bestuursvoorzitter zorginstelling Philadelphia Liesbeth Spies Voormalig minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Léon Frissen Voormalig gouverneur provincie Limburg Frans Schippers Directeur/commandant Veiligheidsregio Kennemerland Dirk Duijzer Directeur Coöperatie, Bestuur en Duurzaamheid Rabobank Nederland Else Bos Bestuurder pensioenuitvoeringsorganisatie PGGM 17

22 De kracht van verbinding Weet voor wie de organisatie werkt Blijf verbonden met de kernwaarden van de organisatie Houd verbinding met de werkvloer Voorkom ivorentorengedrag 18

23 1. Helikopterview Tegenkracht: helikopterview De alfa-kracht bij verbinding is helikopterview. Van een bestuurder wordt naast verbinding (morele empathie) immers ook gevraagd om het overzicht te bewaren en de grote lijnen te blijven zien, om soms een gepaste distantie in acht te nemen en niet te verzanden in allerlei details (morele beschouwing). Helikopterview morele beschouwing + - Ivoren toren morele afstandelijkheid Gijzeling morele slaafsheid - + Verbinding morele empathie Wanneer een bestuurder doorschiet in een helikopterview, dreigt de valkuil van de ivoren toren : de verleiding zich terug te trekken in de bestuurskamer en te doen alsof de wereld echt zo simpel is als het managementdashboard doet vermoeden. Op deze manier verliest de bestuurder intern en/ of extern het contact met anderen (morele afstandelijkheid), waardoor de kans aanwezig is dat hij dingen doet die niet overeenkomen of die in strijd zijn met de waarden, belangen en wensen van anderen. Bestuurders zijn dan bijvoorbeeld verbaasd als de kranten kritisch schrijven over gouden 19

24 De kracht van vertrouwen Zorg dat mensen weten aan welk groter geheel zij bijdragen Motiveer mensen door hen te vertrouwen Pas alleen controle toe wanneer dit onvermijdelijk is Voorkom de regelreflex 20

25 Tegenkracht: behoedzaamheid Zo doen we dat hier Bestuurders over het stimuleren van integriteit Behoedzaamheid morele alertheid + - Regelreflex morele dwangmatigheid Blind vertrouwen morele onverschilligheid - + Vertrouwen morele ruimhartigheid Wanneer een bestuurder doorschiet in behoedzaamheid, dreigt de valkuil van de regelreflex : de verleiding om vanuit overmatig wantrouwen zaken te protocolleren en gedrag te sturen door middel van strakke regels. Op deze manier probeert de bestuurder krampachtig het gedrag van andere mensen te controleren (morele dwangmatigheid), waardoor mensen gedemotiveerd raken en steeds minder bereid zijn om (voor elkaar) de goede dingen te doen. Bestuurders zijn dan bijvoorbeeld verbaasd wanneer medewerkers hen onvolledig of te laat van belangrijke zaken op de hoogte brengen. 21

26 De kracht van moresprudentie Ontwikkel en stimuleer morele sensitiviteit Versterk de kwaliteit van morele oordeelsvorming Maak de omslag van regulering naar moresprudentie Voorkom systeemdwang 22

27 Niveaus van argumenten (Beeldvorming) Macro Publieke waarden Meso Professionele waarden Morele kwestie Organisatie waarden Micro Persoonlijke waarden 23

28 Oriëntaties van argumenten (Oordeelsvorming) Universeel Terugkijkend Universele mensenrechten Lokale rechten Beginselen Regelutilisme Actutilisme Gevolgen Vooruitkijkend Deugden van rechtvaardigheid van zelfvorming van zorg Lokaal 24

29 Tegenkracht: helderheid Deel III Bestuurders Wat we leren en van integriteit deze ervaringen beeld verbaasd wanneer medewerkers zich niet massaal inschrijven voor dilemmatrainingen in hun eigen tijd. Helderheid morele duidelijkheid + - Systeemdwang moreel automatisme Richtingloosheid morele twijfel - + Moresprudentie morele weloverwogenheid Wanneer een bestuurder doorschiet in moresprudentie, dreigt de valkuil van richtingloosheid : de verleiding om morele afwegingen volledig over te laten aan mensen zelf zonder hierbij enige richtlijnen mee te geven. Op deze manier heeft de bestuurder dermate veel vrijheidsgraden om te handelen (morele twijfel), dat hij de morele leidraden niet langer scherp heeft. Bestuurders zijn dan bijvoorbeeld verbaasd dat ze na het volgen van een training moreel leiderschap of morele besluitvorming alleen nog maar meer moeite hebben met morele kwesties. 25

30 De kracht van de dialoog Bespreek lastige morele kwesties met elkaar Spreek elkaar aan op ongewenst gedrag Zorg voor voldoende tegenspraak en zelfreflectie Voorkom tunnelvisie 26

31 meer moeite hebben met morele kwesties. Tegenkracht: doorzettingskracht 4. Doorzettingskracht De alfa-kracht bij dialoog is doorzettingskracht. Van een bestuurder wordt naast dialoog (morele afstemming) immers ook gevraagd om daadkrachtig op te treden, beslissingen te nemen in situaties met grote meningsverschillen en om deadlines te halen (morele assertiviteit). Doorzettingskracht morele assertiviteit + - Tunnelvisie morele eenzijdigheid Besluiteloosheid morele passiviteit - + Dialoog morele afstemming Wanneer een bestuurder doorschiet in doorzettingskracht, dreigt de valkuil van tunnelvisie : de verleiding om te doen alsof je iets niet hoort, iets op zijn beloop te laten of te doen alsof je neus bloedt. Op deze manier houdt de bestuurder geen rekening met het belang van consensus en draagvlak (morele eenzijdigheid), waardoor mensen niet met elkaar het gesprek aangaan over passend gedrag en waardoor het gedrag van iemand op den duur steeds verder kan afwijken van wat anderen als goed beschouwen. Bestuurders zijn dan bijvoorbeeld verbaasd wanneer er bij medewerkers 27

32 De kracht van transparantie Wees open over wat je doet Leg verantwoording af aan betrokkenen Bouw effectieve checks and balances in Voorkom dat zaken in de doofpot belanden 28

33 5. Terughoudendheid Tegenkracht: De alfa-kracht bij transparantie is terughoudendheid. Van een bestuurder wordt naast transparantie (morele eerlijkheid) immers ook verlangd dat hij in bepaalde gevallen geheimhouding in acht neemt. Dit om rekening te houden met de kwetsbaarheid van bepaalde mensen en om vanuit onderhandelingsperspectief of concurrentieoverwegingen zaken voor zich te houden (morele tact). Terughoudendheid morele tact + - Doofpot morele manipulatie Overdosis morele onbehulpzaamheid - + Transparantie morele eerlijkheid Wanneer een bestuurder doorschiet in terughoudendheid, dreigt de valkuil van de doofpot : de verleiding om bepaalde informatie achter te houden, om niet te veel te worden lastiggevallen door allerlei mensen die iets kunnen vinden van die informatie. Op deze manier creëert de bestuurder achterdocht, ontstaat er geheimzinnigheid en prevaleert het eigenbelang (morele manipulatie). Hierdoor kan er ruimte ontstaan om buiten het zicht van anderen de verkeerde dingen te doen. Bestuurders zijn dan bijvoorbeeld verbaasd dat zich malversaties hebben kunnen voordoen in de financiële boekhouding. 29

34 De kracht van het goede voorbeeld Leef altijd en consequent het gewenste gedrag voor Weet wanneer je als cultuurdrager kwetsbaar bent Besteed aandacht aan details en framing Voorkom het meten met twee maten 30

35 De alfa-kracht bij het goede voorbeeld is opportunisme. Van een bestuurder wordt naast voorbeeldgedrag opportunisme (morele accuraatheid) immers ook Tegenkracht: gevraagd om in sommige situaties boven de partijen te staan, om in het belang van de organisatie bepaalde werkzaamheden te verrichten die het wellicht onmogelijk maken om bepaalde waarden voor te leven en om bepaalde activiteiten te ondernemen waaraan voorrechten verbonden zijn die niet voor iedereen zijn weggelegd (morele flexibiliteit). Opportunisme morele flexibiliteit + - Twee maten meten morele ongeloofwaardigheid Braafste jongetje moreel perfectionisme - + Goede voorbeeld morele accuraatheid Wanneer een bestuurder doorschiet in opportunisme, dreigt de valkuil van het meten met twee maten : de verleiding om jezelf een uitzonderingspositie aan te meten op basis van bepaalde overwegingen. Op deze manier geeft de bestuurder het slechte voorbeeld en draagt hij bij aan onduidelijkheid over gewenst gedrag (morele ongeloofwaardigheid), waardoor medewerkers zich steeds meer gelegitimeerd voelen om het slechte gedrag over te nemen. Goed betaalde bestuurders zijn dan bijvoorbeeld verbaasd wanneer medewerkers protesteren wanneer alleen zij hun der- 31

36 De kracht van volharding Blijf anticiperen op de veranderende tijdsgeest Zorg dat integer gedrag voortdurend op de agenda blijft staan Accepteer dat cultuurverandering tijd kost Voorkom een kortetermijnblik 32

37 Tegenkracht: probleemoplossend vermogen Zo doen we dat hier Bestuurders over het stimuleren van integriteit Probleemoplossend vermogen morele nuchterheid + - Kortetermijnblik morele passiviteit Dogmatisme moreel fanatisme - + Volharding morele gedrevenheid Wanneer een bestuurder doorschiet in zijn probleemoplossend vermogen, dreigt de valkuil van de kortetermijnblik : de verleiding om de ad-hoc omstandigheden te laten prevaleren en morele kwesties niet de benodigde aandacht te geven. De bestuurder sluit bijvoorbeeld even de ogen voor iets of kiest de weg van de minste weerstand (morele passiviteit), waardoor er onvoldoende doorzettingsmacht aanwezig is om de verschillende valkuilen te omzeilen. Dergelijke bestuurders denken dat ze er wel zijn met die ene heisessie waar integriteit ook nog even ter sprake komt. 33

38 De auteurs Over de auteurs Dr. Niels-Ingvar Boer (1975) is gepromoveerd organisatiekundige met een bijzondere interesse in leiderschap, zingeving, integriteit en verandervermogen. Hij is sinds 2005 werkzaam bij Berenschot als senior consultant op het gebied van management development en organisatieontwikkeling. Daarvoor was hij vier jaar strategisch adviseur op het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Eerder verschenen boeken van zijn hand over kennismanagement, risicomanagement en prestatieafspraken. Dr. Albert Jan Stam (1967) is als gepromoveerd theoloog en ethicus geïnteresseerd in vraagstukken waarin levensbeschouwing, economie, governance en organisatiekwesties samenkomen. Hij is werkzaam geweest als predikant en is sinds 2009 als associate partner verbonden aan Berenschot. Als boardroom- en managementadviseur is hij gespecialiseerd in bevlogenheid, zingeving, ethiek en integriteit. Tevens is hij executive coach en mediator. Stam is toezichthouder bij enkele bedrijven en instellingen. 34

39 Uw functie is het beheren van één grote klant. U komt er achter dat deze klant de belastingdienst ontduikt door constructies die net over het randje zijn. Uw leidinggevende geeft desgevraagd aan dat het niet aan u is om daar wat mee te doen en dat we deze klant in geen geval willen verliezen. Wat doet u?! 1. Ik doe een anonieme melding bij de belastingdienst.! 2. Ik stel de zaak én de reactie van mijn leidinggevende aan de orde bij de directie.! 3. Ik laat het rusten zoals mijn leidinggevende vraagt.! 4. Ik stuur namens mijn werkgever een brief aan de klant waarin wij de illegale constructies benoemen.! 39

40 U werkt bij een verzekeringsmaatschappij. Een coffeeshop wil graag een verzekering bij ons afsluiten. Met welke afweging bent u het eens?! 1. We moeten bij het afsluiten van verzekeringen geen onderscheid maken tussen type klanten.! 2. We kunnen dit alleen aanbieden met een hogere premie omdat we rekening moeten houden met eventuele reputatieen verzekeringsrisico s.! 3. Vanwege mogelijke banden met de onderwereld is het risico te groot om coffeeshops te verzekeren.! 4. Als verzekeringsmaatschappij weigeren we klanten die een ongezonde levensstijl promoten.! 40

41 Binnen uw politieke partij wordt veel belang gehecht aan een gezonde levensstijl. De partij komt met een voorstel om een gezonde levensstijl te bevorderen. Zij stelt voor om de zorgverzekering goedkoper te maken voor mensen die gezond leven. Criteria die zij voorstelt zijn: niet roken, laag BMI, vermijden van risicovolle sporten, het vermijden van een ongezond eet- en drinkgedrag. Wat is uw mening?! 1. Ik ben het hiermee eens en probeer het voorstel zo snel als mogelijk tot een wetsvoorstel te maken.! 2. Ik zeg tegen mijn partij dat ik het principieel onaanvaardbaar vind dat we differentiëren in zorgkosten.! 3. Ik zeg tegen mijn partij dat alleen roken en hoge alcoholconsumptie mogen gelden als criteria.! 4. Ik wacht eerst af wat de opinie van de samenleving en verzekeringsmaatschappijen op dit punt is.! 41

42 PAUZE

43 Gwendolyn van Tunen Chief Compliance Officer

44 Eerstvolgende bijeenkomst Donderdagochtend 26 juni 2014 Locatie: Kadaster Arnhem

WELKOM! MOREEL EN ETHISCH ONDERNEMEN EN LEIDEN

WELKOM! MOREEL EN ETHISCH ONDERNEMEN EN LEIDEN WELKOM! MOREEL EN ETHISCH ONDERNEMEN EN LEIDEN 1 april 2014 Ethiek piramide Muel Kaptein Ethisch leiderschap Spiegeltest Voldoen aan verwachtingen stakeholders Telegraaftest Voldoen aan gewekte verwachtingen

Nadere informatie

Dilemmics. Morele Oordeelsvorming. Werkboek. voor medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken

Dilemmics. Morele Oordeelsvorming. Werkboek. voor medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken Dilemmics Morele Oordeelsvorming Werkboek voor medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken 2013 Werkboek Morele Oordeelsvorming 1 2014. Dilemmics. Alle rechten van deze uitgave zijn voorbehouden.

Nadere informatie

Gedragswijzer Integriteit

Gedragswijzer Integriteit Gedragswijzer Integriteit juli 2014 1 Inleiding Wij zijn Velison Wonen, een woningcorporatie met ambities in Velsen. We willen waarborgen en versterken wat we al zijn: een maatschappelijk betrokken, daadkrachtige

Nadere informatie

Bedrijfscode Haag Wonen

Bedrijfscode Haag Wonen Bedrijfscode Haag Wonen Bedrijfscode Haag Wonen 1 Dit is de bedrijfscode van woningcorporatie Haag Wonen. In deze code benoemen we onze uitgangspunten voor eerlijk en integer samen werken. Wij handelen

Nadere informatie

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VAN DE RAAD De RvC van Pré Wonen hecht grote waarde aan het werken conform de principes van good governance, waarbij de Governance code een

Nadere informatie

Intern Toezicht Het team en de spelers

Intern Toezicht Het team en de spelers Intern Toezicht Het team en de spelers CRITERIA voor goed intern toezicht in woningcorporaties 2009 Aanleiding De VTW brengt in deze notitie de belangrijkste criteria voor een goed intern toezichthoudend

Nadere informatie

Wereldwijd Klokkenluidersbeleid. ABN AMRO Bank N.V.

Wereldwijd Klokkenluidersbeleid. ABN AMRO Bank N.V. Wereldwijd Klokkenluidersbeleid ABN AMRO Bank N.V. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Achtergrond 3 1.2 Onregelmatigheden van algemene, operationele en financiële aard 4 1.3 Lokale wet prevaleert 5 1.4 Persoonlijke

Nadere informatie

Betreft: Gratis adviseur voor de dag van de verpleging

Betreft: Gratis adviseur voor de dag van de verpleging Betreft: Gratis adviseur voor de dag van de verpleging De gezondheidszorg is continue in beweging, de afgelopen jaren is er veel veranderd en dat zal de komende jaren zeker zo blijven. De marktwerking,

Nadere informatie

Workshop Integriteit & Financiën Jaarcongres Controlling Alex van Groningen

Workshop Integriteit & Financiën Jaarcongres Controlling Alex van Groningen Workshop Integriteit & Financiën Jaarcongres Controlling Alex van Groningen Theo Quaijtaal (HighQ) 18-04-2013 1 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (Pleonasme) De maatschappelijke en daarmee ethische

Nadere informatie

INTEGRITEITSCODE GOED WONEN ZEDERIK

INTEGRITEITSCODE GOED WONEN ZEDERIK INTEGRITEITSCODE GOED WONEN ZEDERIK Vastgesteld door het MT op 14 oktober 2008 1 Integriteitscode Goed Wonen Zederik werkt met maatschappelijk kapitaal aan de realisatie van belangrijke maatschappelijke

Nadere informatie

Profielschets. Voorzitter Raad van Commissarissen. Beter Wonen Almelo. ERLY the consulting company Datum: november 2015 Adviseur: drs.

Profielschets. Voorzitter Raad van Commissarissen. Beter Wonen Almelo. ERLY the consulting company Datum: november 2015 Adviseur: drs. Profielschets Voorzitter Raad van Commissarissen Beter Wonen Almelo ERLY the consulting company Datum: november 2015 Adviseur: drs. Lilian Vos Beter Wonen Beter Wonen is een maatschappelijk gedreven en

Nadere informatie

Governance en de rol van de RvT. 8 mei 2013. Prof. dr. J. Bossert Zijlstra Center VU

Governance en de rol van de RvT. 8 mei 2013. Prof. dr. J. Bossert Zijlstra Center VU Het Zijlstra Center for Public Control and Governance Vrije Universiteit Amsterdam Governance en de rol van de RvT 8 mei 2013 Prof. dr. J. Bossert Zijlstra Center VU Inhoudsopgave Doen we het goed? Doen

Nadere informatie

Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen

Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen RISK & COMPLIANCE Onderzoek Soft controls bij interne accountantsdiensten: Terugkoppeling bevindingen 16 februari 2010 ADVISORY Onderwerp: Onderzoek Soft controls binnen interne accountantsdiensten Geachte

Nadere informatie

3 daagse cursus: Train de Trainer Morele Dilemma s

3 daagse cursus: Train de Trainer Morele Dilemma s 3 daagse cursus: Train de Trainer Morele Dilemma s Wat? EtiQs en Nyenrode Business Universiteit organiseren een train de trainer - training voor belangstellenden. Het doel van de train-de-trainer is dat

Nadere informatie

Gedragscode. Deze Gedragscode vervangt met ingang van 1 januari 2016 de bestaande gedragscode van de Vastned Groep.

Gedragscode. Deze Gedragscode vervangt met ingang van 1 januari 2016 de bestaande gedragscode van de Vastned Groep. Gedragscode Vastgesteld door de directie op 26 oktober 2015 en goedgekeurd door de raad van commissarissen op 2 november 2015. In werking getreden op 1 januari 2016. De missie van Vastned Retail N.V. (

Nadere informatie

Acht basis soft controls

Acht basis soft controls Acht basis soft controls Tijd voor next level compliance Februari 2016 De meeste Nederlandse ziekenhuizen maken ernst van regelnaleving. Maar voor het bevorderen van gewenst gedrag van medewerkers blijken

Nadere informatie

Gedragscode Bureau Financieel Toezicht

Gedragscode Bureau Financieel Toezicht Gedragscode Bureau Financieel Toezicht Welke uitgangspunten geven richting aan ons gedrag? INLEIDING Deze gedragscode beschrijft de waarden die richting geven aan het werken bij het Bureau Financieel Toezicht

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement

Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Actualiteitendag Platform Deelnemersraden Risicomanagement Benne van Popta (voorzitter Detailhandel) Steffanie Spoorenberg (adviseur Atos Consulting) Agenda 1. Risicomanagement 2. Risicomanagement vanuit

Nadere informatie

Weten waar de wind vandaan komt. Een blik op de ambities van accountantskantoren

Weten waar de wind vandaan komt. Een blik op de ambities van accountantskantoren Weten waar de wind vandaan komt. Een blik op de ambities van accountantskantoren Ten geleide De accountantssector krijgt momenteel de wind van voren. Tal van incidenten in de sector hebben geleid tot beschadigd

Nadere informatie

Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm. Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers

Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm. Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers Leiderschap in de nieuwe ISO 9001 / HKZ norm Door: Bartel Debbaut & Marly Dekkers Opdracht Inleiding Inleiding ISO als KMS 2 kanten HARDE KANT - Meten - Monitoring - Analyse - Evaluatie -. ZACHTE KANT

Nadere informatie

De wettelijk verankerde regels van goede corporate governance en de Governance Code Verzekeraars;

De wettelijk verankerde regels van goede corporate governance en de Governance Code Verzekeraars; Algemene profielschets Raad van Bestuur Menzis maart 2014 1. Algemeen De Coöperatie Menzis U.A. (Menzis) omvat onder andere de drie zorgverzekeraars Menzis, Anderzorg en Azivo, en het Zorgkantoor dat in

Nadere informatie

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN Aanbevelingen toekomst Code Banken 22 maart 2013 Inleiding De Monitoring Commissie Code Banken heeft sinds haar instelling vier rapportages uitgebracht. Zij heeft daarin

Nadere informatie

ONVZ past dit principe toe. Het principe is uitgewerkt in het reglement van de raad van bestuur.

ONVZ past dit principe toe. Het principe is uitgewerkt in het reglement van de raad van bestuur. Raad van bestuur Samenstelling en deskundigheid Samenstelling 3.1.1. De raad van bestuur is zodanig samengesteld, dat hij zijn taak naar behoren kan vervullen. Complementariteit, collegiaal bestuur en

Nadere informatie

Onze gedragscode zorg

Onze gedragscode zorg INTERN RESULTAAT Afspraak is afspraak glashelder MELDPUNT intranet aandacht INZICHT dilemma s BETROUWBAAR Onze gedragscode zorg eerlijk vertrouwenspersonen meer vertrouwen Zo doen we dat samen bij Staedion

Nadere informatie

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Bert Molewijk (RN,MA, PhD) Voorbij de vrijblijvendheid Programmaleider Moreel Beraad, VUmc Associate professor Clinical Ethics, Oslo VWS, Week

Nadere informatie

Functieprofiel. VOORZITTER EN LID RAAD VAN TOEZICHT Fidarda - SKOD

Functieprofiel. VOORZITTER EN LID RAAD VAN TOEZICHT Fidarda - SKOD bezoekadres Stationsstraat 29 a 9401 KW Assen postadres Postbus 479 9400 AL Assen telefoon (0592) 30 84 58 fax (0592) 33 15 35 e-mail info@ypsylon.nl KvK Friesland 56.48.77.54 www.ypsylon.nl Functieprofiel

Nadere informatie

Ethisch management. Prof Dr. Annick Willem Jens De Rycke. ALM Antwerpen 29/04/2014

Ethisch management. Prof Dr. Annick Willem Jens De Rycke. ALM Antwerpen 29/04/2014 Ethisch management Prof Dr. Annick Willem Jens De Rycke ALM Antwerpen 29/04/2014 Decreet Gemiddelde score's per thema 4,16 4,11 4,33 4,47 3,98 3,77 Rechten vh Kind Inclusie Diversiteit Fairplay Integriteit

Nadere informatie

Integer Leiderschap Loont

Integer Leiderschap Loont Integer Leiderschap Loont Deze publicatie is een uitgave van het CNV en Ethicon. CNV Ethicon Auteurs Bestellen Het CNV is een christelijke vakorganisatie met meer dan 360.000 leden waarbij elf bonden zijn

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit)

FUNCTIEPROFIEL. Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit) FUNCTIEPROFIEL Functies: Lid Raad van Toezicht, portefeuille Financiën, Lid Raad van Toezicht, portefeuille Onderwijs (-kwaliteit) 1. ORGANISATIEBESCHRIJVING De Meerwegen scholengroep is een christelijke

Nadere informatie

GOED BESTUUR VOOR CULTUUR! CULTURAL GOVERNANCE ALS HEFBOOM TOT PROFESSIONALISERING

GOED BESTUUR VOOR CULTUUR! CULTURAL GOVERNANCE ALS HEFBOOM TOT PROFESSIONALISERING 2 trajecten Werkgroep BilsenFonds GOED BESTUUR VOOR CULTUUR! CULTURAL GOVERNANCE ALS HEFBOOM TOT PROFESSIONALISERING Prof. dr. Annick Schramme & Joke Schrauwen Leidraad: principes governance op organisatieniveau

Nadere informatie

Het lege nest syndroom: sturingsrelaties tussen gemeenten en culturele instellingen

Het lege nest syndroom: sturingsrelaties tussen gemeenten en culturele instellingen Het lege nest syndroom: sturingsrelaties tussen gemeenten en culturele instellingen Prof.dr. Sandra van Thiel 27 oktober 2014 Metafoor Kind uit huis: Eigen huishouden Eigen onderhoud Bronnen inkomsten

Nadere informatie

De Raad van Toezicht bestaat uit vijf leden waarvan er twee op voordracht van de huurders(-organisatie) in Valkenswaard worden benoemd.

De Raad van Toezicht bestaat uit vijf leden waarvan er twee op voordracht van de huurders(-organisatie) in Valkenswaard worden benoemd. PROFIELSCHETS RAAD VAN TOEZICHT Woningbelang de dato januari 2016 1. Bestuurlijke structuur op hoofdlijnen Woningbelang is een vereniging met een directeur-bestuurder en een Raad van Toezicht. De Raad

Nadere informatie

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE PROJECTMANAGEMENT George van Houtem 1 SITUATIE Het werken in en het leidinggeven aan projecten is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering voor de hedendaagse manager. In elk bedrijf of organisatie komen

Nadere informatie

BV WERK VERMOGEN! Divosa Congres 29 november, Den Bosch

BV WERK VERMOGEN! Divosa Congres 29 november, Den Bosch BV WERK VERMOGEN! Divosa Congres 29 november, Den Bosch 4 december 2012 Pagina 1 Waar gaan wij het over hebben? Historie en processen op weg naar een BV? Of toch niet.. Wat doen we anders? Plateauplanning

Nadere informatie

Ons integriteitbeleid

Ons integriteitbeleid Ons integriteitbeleid Inhoudsopgave Inleiding 05 1. Waarom een integriteitbeleid? 06 2. Het integriteithuis 07 3. Bouwen aan integriteit 10 3.1 Ontwerpen 10 3.2 Uitvoeren 11 3.3 Monitoren 14 3.4 Communicatie

Nadere informatie

Masterclass Het Nieuwe Werken op het secretariaat

Masterclass Het Nieuwe Werken op het secretariaat Masterclass Het Nieuwe Werken op het secretariaat Marianne H.M. Smits AVK Adviesgroep voor Kantooren bedrijfsinnovatie b.v. te Tilburg msmits@avk.nl 06 53 14 51 33 Inspiratie Dag 1: Ontwikkelingen in managementondersteuning

Nadere informatie

De Gunnebo gedragscode

De Gunnebo gedragscode De Gunnebo gedragscode 2 Woord vooraf van de CEO Het is de visie van Gunnebo om wereldwijd toonaangevend leverancier te worden van een veiligere toekomst. Om deze visie te realiseren, moeten wij wereldwijd

Nadere informatie

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT Groningen, maart 2016 Wim Pauw Risicomanagement Risicomanagement is steeds meer een actueel thema voor financiële beleidsbepalers, maar zij worstelen vaak met de bijbehorende

Nadere informatie

TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje

TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje 4 juli 2011 Bijeenkomst KPMG door Marry de Gaay Fortman Partner HouthoffBuruma m.fortman@houthoff.com Tel: 020 6056365 Toezicht bij maatschappelijke

Nadere informatie

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE BUSINESS ASSURANCE STAKEHOLDERS Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 1 DNV GL 2014 Stakeholders 19 November 2015 SAFER, SMARTER, GREENER

Nadere informatie

Hoe bevorder je integer gedrag? Hoe verschillende triggers de integriteit binnen organisaties beïnvloeden

Hoe bevorder je integer gedrag? Hoe verschillende triggers de integriteit binnen organisaties beïnvloeden Hoe bevorder je integer gedrag? Hoe verschillende triggers de integriteit binnen organisaties beïnvloeden Dr. S.N. Ponsioen Rijksuniversiteit Groningen Faculteit Economie en Bedrijfskunde 1 2 3 Integriteit

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen Woningstichting Omnivera

Profielschets Raad van Commissarissen Woningstichting Omnivera Profielschets Raad van Commissarissen Woningstichting Omnivera 1 Uitgangspunten Het toezicht richt zich vooral op het bewaken van de maatschappelijke doelstellingen van de rechtspersoon. Continuïteit bij

Nadere informatie

Januari 2011. Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties. Governance, Risk & Compliance

Januari 2011. Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties. Governance, Risk & Compliance Januari 2011 Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties - Governance, Risk & Compliance Agenda Bespreken ontwikkelingen Governance, Risk & Compliance Invloed op bestuurdersaansprakelijkheid

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken bij ABN AMRO Christa van der Aa, lid van HNW gilde

Het Nieuwe Werken bij ABN AMRO Christa van der Aa, lid van HNW gilde Het Nieuwe Werken bij ABN AMRO Christa van der Aa, lid van HNW gilde www.ohnw.nl/congres Gedragsverandering belangrijker dan faciliteiten HNW bij de bank de gewoonste zaak van de wereld Hoe is het veranderproces

Nadere informatie

Om een stap te zetten in het Nieuwe werken is een workshop georganiseerd voor leden en bestuursleden van kulturhusen de dorpshuizen.

Om een stap te zetten in het Nieuwe werken is een workshop georganiseerd voor leden en bestuursleden van kulturhusen de dorpshuizen. Het nieuwe werken Situatieschets Het besturen van kulturhusen en dorpshuizen gebeurt nog weinig volgens het competentiemodel. Door de waan van de dag is er vaak een ad hoc beleid. Er is weinig aandacht

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen Wonion

Profielschets Raad van Commissarissen Wonion Profielschets Raad van Commissarissen Wonion Uitgangspunten 1. Deze profielschets wordt gehanteerd: bij de werving en selectie van nieuwe leden van de Raad van Commissarissen; bij de discussie over de

Nadere informatie

Integriteit: spannender dan security

Integriteit: spannender dan security Integriteit: spannender dan security Security Congres Jaap ten Wolde 13 oktober 2010 Over de inleider KPMG 33 jaar. Oprichter van KPMG Forensic Oprichter en directeur van BING (Bureau Integriteit Nederlandse

Nadere informatie

Ethisch Leiderschap in de zorg

Ethisch Leiderschap in de zorg Ethisch Leiderschap in de zorg Ranking en Toezicht NVLO, 26 september 2014 Drs. Marlies Akemann-vanWerkhoven Adviseur Advies & Beleid, Kennemer Gasthuis Haarlem Introductie Wie heb ik voor me? Leiderschapstijlen

Nadere informatie

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Com puterw eg 1,3542 D P U trecht Postbus 1087,3600 BB Maarssen tel.0346-55 90 10 fax 0346-55 90 15 w w w.picom pany.nl servicedesk@ picom pany.nl Het PiCompany

Nadere informatie

samenwerken Workshop congres Cultuur in Beeld 2012 Amersfoort 3 december 2012 Robin Bremekamp Iljan van Hardevelt Wicher Schönau

samenwerken Workshop congres Cultuur in Beeld 2012 Amersfoort 3 december 2012 Robin Bremekamp Iljan van Hardevelt Wicher Schönau De vijf sleutelthema s lth van succesvol samenwerken Workshop congres Cultuur in Beeld 2012 Amersfoort 3 december 2012 Robin Bremekamp Iljan van Hardevelt Wicher Schönau Samenwerken wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VAN DE RAAD Pré Wonen hecht veel waarde aan het toepassen van de Governance code Woningcorporaties. De verantwoordelijkheden en taken van zowel

Nadere informatie

ZES VORMEN VAN GEZAG

ZES VORMEN VAN GEZAG ZES VORMEN VAN GEZAG OVER LEIDERSCHAP VAN DE ONDERNEMINGSRAAD Gezag is in de moderne maatschappelijke verhoudingen steeds minder vanzelfsprekend. Er is sprake van een verschuiving van verkregen gezag (op

Nadere informatie

ALGEMENE PROFIELSCHETS ADVIESGROEP BESTUURLIJKE VRAAGSTUKKEN

ALGEMENE PROFIELSCHETS ADVIESGROEP BESTUURLIJKE VRAAGSTUKKEN NA/60009382 ALGEMENE PROFIELSCHETS ADVIESGROEP BESTUURLIJKE VRAAGSTUKKEN Profielschets Adviesgroep Bestuurlijke Vraagstukken 1 Algemeen 1.1 Leidend voor het functioneren van de Adviesgroep Bestuurlijke

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 13. Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19

Inhoud. Inleiding 13. Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19 Inhoud Inleiding 13 Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19 1 Reflecteren 21 1.1 Wat is reflecteren? 21 1.2 STARRT 25 1.3 Zelfhantering 26 1.4 Johari-venster 28 1.5 Evalueren 29 1.6 Opdrachten 29 1.7 Reflectie

Nadere informatie

De driehoek van bestuur, toezicht en medezeggenschap Drs. Frank Schreiner Presentatie BVMP 17 november 2014

De driehoek van bestuur, toezicht en medezeggenschap Drs. Frank Schreiner Presentatie BVMP 17 november 2014 De driehoek van bestuur, toezicht en medezeggenschap Drs. Frank Schreiner Presentatie BVMP 17 november 2014 1 Nodig: een sterke driehoek Toezicht Bestuur MZ Bewust van elkaars rol & positie Open, scherp

Nadere informatie

De Integriteitscode van Volkshuisvesting Arnhem

De Integriteitscode van Volkshuisvesting Arnhem De Integriteitscode van Volkshuisvesting Arnhem Bewust van onze positie Wij zijn een maatschappelijke organisatie. Veel van onze activiteiten vinden plaats in het publieke domein, in wisselwerking met

Nadere informatie

reflectieopdrachten en door middel van het toepassen van het analysemodel in praktijkcases.

reflectieopdrachten en door middel van het toepassen van het analysemodel in praktijkcases. Toelichting vooraf Een van onze auteurs, Pierre Winkler, heeft op verzoek van de landelijke kenniskring ethiek in het mbo, een lezing gehouden over plaats en vormgeving van ethiek in SLB, Burgerschap en

Nadere informatie

Geld is gestolde energie van mensen Simpel maken Beetje anders (als dat helpt) Bijdragen aan ontwikkeling

Geld is gestolde energie van mensen Simpel maken Beetje anders (als dat helpt) Bijdragen aan ontwikkeling Geld is gestolde energie van mensen Simpel maken Beetje anders (als dat helpt) Bijdragen aan ontwikkeling Pensioenadvies Bestuursondersteuning Actuariaat & Certificering Visitatie Opleiden Trainen en ontwikkelen

Nadere informatie

Effectief toezicht op cultuur en gedrag

Effectief toezicht op cultuur en gedrag Spotlight Effectief toezicht op cultuur en gedrag Steven van Agt - Risk & Compliance, Advisory Joukje Janssen - Sustainability & Responsible Governance, Assurance Laura de Kruijs - Risk & Compliance, Advisory

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg En op welke wijze wij onze klanten verder willen brengen. Inhoud Onze Visie 4 Onze Missie 6 Onze kernwaarden 8 Onze gedragscode 10 Algemeen 11 Naleving van de wet 11 Medewerkers

Nadere informatie

Algemene Beleidsuitgangspunten

Algemene Beleidsuitgangspunten Shell International B.V. 2010 Deze publicatie, of onderdelen daarvan, mogen niet worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt zonder toestemming van Shell International B.V. Deze toestemming zal onder normale

Nadere informatie

PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN WONINGBOUWVERENIGING POORTUGAAL

PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN WONINGBOUWVERENIGING POORTUGAAL PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN WONINGBOUWVERENIGING POORTUGAAL 1. Uitgangspunten Deze profielschets is vastgesteld en goedgekeurd in de vergadering van de Raad van Commissarissen d.d. 17 mei 2013

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

gedragswijzer Inleiding

gedragswijzer Inleiding Gedragswijzer Inleiding Wij zijn Lefier, een wooncorporatie met ambities in Noord-Nederland. We willen waarborgen en versterken wat we al zijn: een maatschappelijk betrokken, daadkrachtige organisatie

Nadere informatie

DEEP DEMOCRACY. Jitske Kramer: www.humandimensions.nl www.deepdemocracy.nl www.academievoororganisatiecultuur.nl. www.deepdemocracy.

DEEP DEMOCRACY. Jitske Kramer: www.humandimensions.nl www.deepdemocracy.nl www.academievoororganisatiecultuur.nl. www.deepdemocracy. DEEP DEMOCRACY Jitske Kramer: www.humandimensions.nl www.deepdemocracy.nl www.academievoororganisatiecultuur.nl www.deepdemocracy.nl DE TRAININGEN Het leren van de Lewis methode van Deep Democracy gaat

Nadere informatie

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink Workshop Pensioenfondsen Gert Demmink 13 november 2012 Integere Bedrijfsvoering Integere bedrijfsvoering; Bas Jennen Bestuurderstoetsingen; Juliette van Doorn Integere bedrijfsvoering, beleid & uitbesteding

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Maak van compliance een pro it center BSN. Compliance levert geld op, tevreden klanten en ef iciënte processen. excitingly different.

Maak van compliance een pro it center BSN. Compliance levert geld op, tevreden klanten en ef iciënte processen. excitingly different. Maak van compliance een pro it center BSN Het is te vaak en te vroeg geroepen. Maar toch, de wereld verandert fundamenteel. Uitwassen in de samenleving hebben ertoe geleid dat de wetgever zich steeds meer

Nadere informatie

TALENTPUNT. Het Development Program speciaal voor HR professionals

TALENTPUNT. Het Development Program speciaal voor HR professionals FOCUS ON THE FUTURE Je bent een HR professional met veel ambitie en je wilt succesvol(ler) zijn. Je hebt een visie op HR, al meerdere jaren ervaring en nog veel potentieel. Je bent gericht op de nieuwste

Nadere informatie

5. Welke stijl van leidinggeven, volgens het model van Situatiegericht Leiderschap, hoort bij onderstaande uitspraak?

5. Welke stijl van leidinggeven, volgens het model van Situatiegericht Leiderschap, hoort bij onderstaande uitspraak? Oefenvragen Middle Management A Module Leiderschap 1. Welke stijl van leidinggeven wordt bedoeld met het kernbegrip 'De kunst van het loslaten'? A. Uitleggen. B. Instrueren. C. Stimuleren. D. Delegeren.

Nadere informatie

Gedrag en cultuur als voorspeller. Jildau Piena en Melanie de Waal De Nederlandsche Bank

Gedrag en cultuur als voorspeller. Jildau Piena en Melanie de Waal De Nederlandsche Bank Gedrag en cultuur als voorspeller Jildau Piena en Melanie de Waal De Nederlandsche Bank 22 april 2014 Waarom Gericht op één van de oorzaken van de crisis: niet zozeer inadequate governance structuren,

Nadere informatie

Naar een vernieuwde en betekenisvolle medezeggenschap voor de Universiteit Utrecht: Hoe doen wij dat?

Naar een vernieuwde en betekenisvolle medezeggenschap voor de Universiteit Utrecht: Hoe doen wij dat? Naar een vernieuwde en betekenisvolle medezeggenschap voor de Universiteit Utrecht: Hoe doen wij dat? Pilot project SoFoKles Marion Schobre/Fred Toppen Doelen en fasering project Beter zicht krijgen op:

Nadere informatie

PvdA Amsterdam, 7 mei 2012

PvdA Amsterdam, 7 mei 2012 PvdA Amsterdam, 7 mei 2012 Ten geleide Voor de Partij van de Arbeid geldt wet en regel én onze eigen moraal van soberheid en dienstbaarheid. In ons dagelijks politiek handelen laten wij ons daar door leiden.

Nadere informatie

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals FOCUS ON THE FUTURE Je bent een HR professional met veel ambitie en je wilt succesvol(ler) zijn. Je bent gericht op de nieuwste HR ontwikkelingen en nieuwsgierig naar hoe andere HR professionals zaken

Nadere informatie

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma:

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma: Dilemmamethode (zie: Jacques Graste, Omgaan met dilemma s. Een methode voor ethische reflectie hoofdstuk 2 in Henk Manschot en Hans van Dartel In gesprek over goede zorg. Overlegmethoden voor ethiek in

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen

Profielschets Raad van Commissarissen Profielschets Raad van Commissarissen Inleiding Bij het opstellen van de profielschetsen is rekening gehouden met de statuten van l escaut, de Governancecode Woningcorporaties, de criteria voor Goed toezicht

Nadere informatie

Expertise Programma Bestuurlijk Verandervermogen

Expertise Programma Bestuurlijk Verandervermogen 2016 Expertise Programma Bestuurlijk Verandervermogen Voor Raden van Bestuur, Colleges van Bestuur, Directeuren, CEO s en General Managers van (maatschappelijke) ondernemingen in hun rol van verandermanager

Nadere informatie

Disclaimer. 2011 Sandra Derksen

Disclaimer. 2011 Sandra Derksen Sandra Derksen Disclaimer Met het oog op de complexiteit en het individuele karakter van gezondheidskwesties kan dit boek en de ideeën, oefeningen en suggesties nooit het advies van getrainde medische

Nadere informatie

3) Gedragsregels voor organisatieadviseurs aangesloten bij de Orde van organisatiekundigen en -adviseurs (Ooa)

3) Gedragsregels voor organisatieadviseurs aangesloten bij de Orde van organisatiekundigen en -adviseurs (Ooa) 3) Gedragsregels voor organisatieadviseurs aangesloten bij de Orde van organisatiekundigen en -adviseurs (Ooa) 0. Preambule I II III IV V In de gedragsregels is vastgelegd op welke wijze Ooa-leden zich

Nadere informatie

geweldig efficiënte tips voor werk en thuis! Marieke Anthonisse 2011 www.efficiencyfactor.nl https://twitter.com/trainencoachen

geweldig efficiënte tips voor werk en thuis! Marieke Anthonisse 2011 www.efficiencyfactor.nl https://twitter.com/trainencoachen 27 geweldig efficiënte tips voor werk en thuis! Inhoudsopgave Time Management 3 Email Management 3 Werkplekorganisatie 3 Gewoontevorming 4 Teambuilding 4 Gezinnen met kinderen 5 Administratie en Financiën

Nadere informatie

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015)

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015) Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID (inwerkingtreding: 1 januari 2015) 2 1. Doelstellingen, proces- & risicomanagement Subthema kwaliteitsbeleid

Nadere informatie

Unfold your potential

Unfold your potential Unfold your potential Nieuw Leiderschap Doorbraak of fictie? Hugo Der Kinderen Click to edit Master text styles Historiek van leiderschaps-paradigma s Scientific Human Lerende Human Relations Management

Nadere informatie

Profielschets. 4 leden Raad van Commissarissen Provides

Profielschets. 4 leden Raad van Commissarissen Provides Profielschets 4 leden Raad van Commissarissen Provides ERLY the consulting company Opdrachtgever: Provides Datum: april 2015 De Raad De Raad van Commissarissen (RvC) van Provides heeft tot taak toezicht

Nadere informatie

Inkoop in verbinding

Inkoop in verbinding Inkoop in verbinding Verantwoord inkopen met stakeholders in het inkoopproces Annelies Niesert, Directeur Inkoop SNS Reaal John van Veen, Managing Consultant Benefit Nieuwegein 25 juni 2013 Agenda 1. Introductie

Nadere informatie

Vertrouwen centraal in de coachingsaanpak

Vertrouwen centraal in de coachingsaanpak Vertrouwen centraal in de coachingsaanpak De coaching van Hoofden Zorg en Dienstverlening (HZD s) krijgt binnen een organisatie vorm in een persoonlijk coachingtraject met gesprekken op basis van eigen

Nadere informatie

2.3 Het ROA-lid geeft in de offerte, dan wel in de opdracht, duidelijk weer wat de opdrachtgever in de specifieke opdrachtsituatie mag verwachten.

2.3 Het ROA-lid geeft in de offerte, dan wel in de opdracht, duidelijk weer wat de opdrachtgever in de specifieke opdrachtsituatie mag verwachten. Gedragsregels voor organisatieadviesbureaus, aangesloten bij de Raad van OrganisatieAdviesbureaus (ROA), vastgesteld door de leden van de ROA in de algemene ledenvergadering d.d. 12 juni 2014. Doelstelling

Nadere informatie

Najaarscongres. HET IMAGO VAN DE PENSIOENSECTOR Alleen een kwestie van oppoetsen en uitdeuken? 23 november 2012

Najaarscongres. HET IMAGO VAN DE PENSIOENSECTOR Alleen een kwestie van oppoetsen en uitdeuken? 23 november 2012 Najaarscongres HET IMAGO VAN DE PENSIOENSECTOR Alleen een kwestie van oppoetsen en uitdeuken? 23 november 2012 1 Opening Mr. Helen Heijbroek vicevoorzitter KPS 2 Toelichting programma Drs. Jacob Schoenmaker

Nadere informatie

RAPPORT TEAMROL INDICATOR

RAPPORT TEAMROL INDICATOR RAPPORT TEAMROL INDICATOR Van: Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 27 Sep 2011 Normgroep: Advies de heer Consultant ixly Teamrol Indicator In dit rapport treft u eerst een beschrijving aan van uw

Nadere informatie

Incompany Masterclasses voor commissarissen van woningcorporaties. Advies voor bestuur, toezicht en stakeholders

Incompany Masterclasses voor commissarissen van woningcorporaties. Advies voor bestuur, toezicht en stakeholders Incompany Masterclasses voor commissarissen van woningcorporaties Advies voor bestuur, toezicht en stakeholders Incompany Masterclasses voor commissarissen van woningcorporaties Het programmamanagement

Nadere informatie

Visie op belonen. Rabobank Groep

Visie op belonen. Rabobank Groep Visie op belonen Rabobank Groep 2014 1 Contactgegevens: Human Resources Rabobank Humanresourcesrabobank@rn.rabobank.nl 2 Visie op belonen Intentieverklaring De Rabobank Groep hanteert een zorgvuldig, beheerst

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11 Inleiding 17. Deel I Ethische reflectie 19

Inhoud. Voorwoord 11 Inleiding 17. Deel I Ethische reflectie 19 Voorwoord 11 Inleiding 17 Deel I Ethische reflectie 19 1 Wat is ethische reflectie en waarom is het belangrijk? 21 1.1 Eigen welzijn 22 1.2 Algemeen welzijn 25 1.2.1 Afhankelijkheid van andere mensen 25

Nadere informatie

Veranderen als avontuurlijke tocht

Veranderen als avontuurlijke tocht Wie op reis gaat, moet eerst gaan zitten Veranderen als avontuurlijke tocht Oriëntatie op het gebied Omgaan met het onverwachte Het gebied doorgronden Zoeken naar doorwaadbare plekken Rust nemen en op

Nadere informatie

Interview NieuwBestuur met bestuursvoorzitter Doekle Terpstra, Inholland

Interview NieuwBestuur met bestuursvoorzitter Doekle Terpstra, Inholland Interview NieuwBestuur met bestuursvoorzitter Doekle Terpstra, Inholland Op woensdag 18 april 2012 sprak NieuwBestuur met de heer Doekle Terpstra, bestuursvoorzitter van Hogeschool Inholland, over Het

Nadere informatie

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed

Compliance Program. Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed Compliance Program Voor pensioenfondsen die pensioenadministratie en/of vermogensbeheer geheel of gedeeltelijk hebben uitbesteed September 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 1.1 Voorwoord 1 1.2 Definitie

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT en TOEZICHT 2 kanten van dezelfde medaille?

RISICOMANAGEMENT en TOEZICHT 2 kanten van dezelfde medaille? RISICOMANAGEMENT en TOEZICHT 2 kanten van dezelfde medaille? Drs. ERIK VAN MARLE e.vanmarle@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl NO RISK, NO FUN! Coaching & Advies Wij zorgen ervoor dat bedrijven

Nadere informatie