Platformen. Definitie en eigenschappen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Platformen. Definitie en eigenschappen"

Transcriptie

1 Welke bedrijfstakken gaan de app stores voor mobiele toepassingen nog meer op zijn kop zetten na muziek, video en boeken? Gaat 3D-printing de maakindustrie naar Nederland terugbrengen? Wat is er nodig om ervoor te zorgen dat burgers meer eigen verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun eigen gezondheid? Produceren we straks zelf onze eigen energie en leveren we aan onze buren zonder energiemaatschappij die er tussen zit? Is er straks één bedrijf dat onze mobiliteit bepaalt en net als Facebook of Marktplaats een ontmoetingsplaats is voor vraag en aanbod? Kunnen burgers en communities van enthousiaste amateurs helpen om de ontwikkeling van nieuwe medicijnen te versnellen? Worden kunst, cultuur en ontwikkelingssamenwerking straks volledig gefinancierd door middel van crowdfunding? Dit is een greep uit de vele vragen en maatschappelijke uitdagingen die op dit moment leven en schuil gaan achter de gadgets en ict-nieuwtjes die we terugzien in kranten, tijdschriften en nieuwssites. We zien een trend dat verschillende spelers (zoals grote en kleine ondernemingen, overheden, gebruikersgroepen, zelfstandigen, kunstenaars, ontwerpers) gezamenlijk in netwerken innoveren en via platformen kennis, competenties, risico s en kosten delen. Platformen kunnen een impuls geven aan innovatie en daarbij bestaande bedrijfstakken wezenlijk veranderen. Tegelijkertijd ligt monopolisering op de loer. Met het project Platformen voor Innovatie wil het Rathenau Instituut deze ontwikkelingen en de bijbehorende dynamiek in kaart brengen, de kansen die het oplevert, de maatschappelijke vragen die het oproept en de nieuwe verdienmodellen die erbij horen. En op basis daarvan overheden en bedrijven (sectoren) adviseren hoe zij kunnen hierop kunnen inspelen. Hieronder vind je een verdere toelichting en een overzicht van onze eerste inzichten. Voor vragen en meer informatie kunt u contact opnemen met de projectleider, Maurits Kreijveld (m.kreijveld[at]rathenau.nl, ).

2 Platformen Bekende voorbeelden van platformen zijn te vinden in het ICT-domein op het gebied van software (Windows en Linux, Android en ios, Playstation en Wii), hardware (Intel, ARM) en standaarden (GSM, DECT). In andere sectoren komen we ook platformen tegen, zoals in de auto-industrie, de biotechnologie (o.a. Nanobody technology, BioBricks), en financiële dienstverlening (VISA, MasterCard). Definitie en eigenschappen Uit literatuuronderzoek blijkt dat platformen een relatief nieuw en opkomend verschijnsel zijn. Op basis van diverse bronnen 1, 2 definiëren we een platform als: de gemeenschappelijke basis van technologieën, regels en afspraken (zoals standaarden) en instituties waarop verschillende spelers samen kunnen innoveren en aanvullende technologieën, producten of diensten ontwikkelen. Kennis, competenties, risico s en kosten kunnen worden gedeeld vanwege gestandaardiseerde interfaces. Platformen kunnen een basis zijn voor veel en snelle innovaties doordat gemakkelijk kan worden voortgebouwd op bijdragen van andere spelers met aanvullende competenties. Platformen faciliteren de transactie tussen kopers en verkopers. Platformen profiteren van het zogenaamde netwerkeffect: hoe meer functionaliteiten worden toegevoegd en hoe meer gebruikers een platform kent, hoe waardevoller het wordt en hoe interessanter voor nieuwe gebruikers en deelnemers. Ook sociale aspecten van het samenwerken en uitwisselen van kennis spelen een belangrijke rol rond platformen. Platformen zijn er op verschillende schaal: binnen één bedrijf of groep van bedrijven (zo bouwen enkele autofabrikanten verschillende modellen op hetzelfde onderstel), binnen toeleveringsketens en als een industrieplatform. Vaak is hier sprake van een evolutionair proces: de schaal van een platform groeit bijvoorbeeld doordat bedrijven hun platform steeds meer openstellen voor andere partijen: hun toeleveranciers, concurrenten en gebruikersgroepen. Daarbij groeien platformen uit tot ecosystemen met een stevige basis, 1 A. Gawer. Platforms, Markets and Innovation (2009). Massachusetts: Edgar Elgar Publishing. 2 D. Evans, Invisible Engines. How software platforms drive innovation and transform industries (2006) MIT. 2 D. Evans, Invisible Engines. How software platforms drive innovation and transform industries (2006) MIT. 2

3 een variatie aan gespecialiseerde aanbieders en spelers met aanvullende competenties en toegevoegde waarde en een grote gebruikersgroep. Hiermee krijgt het platform eveneens een grotere economische en maatschappelijke impact. Architectuur Platformen kennen een zekere gelaagdheid en zijn er verschillende spelers met verschillende rollen, zoals: een basis van gestandaardiseerde, generieke technologieën en uitwisselingsprotocollen: een industrie-brede standaard, een superplatform, zoals internet. Hier is vaak een complexe governance structuur aanwezig waarin diverse stakeholders betrokken zijn zoals overheden, bedrijven, kennisinstituten en standaardisatieorganisaties; daar bovenop een laag met gestandaardiseerde bouwstenen die in beperkte mate modificeerbaar zijn en waarop producten en diensten kunnen worden ontwikkeld door derden. Dit is het domein van de zogenaamde platformen en hun providers; een derde laag wordt gevormd door de producten en diensten die worden gebouwd op basis van het platform en de productontwikkelaars en dienstverleners die een gevarieerd aanbod van producten en diensten levert aan de eindgebruikers van het platform. Er kunnen talloze klant-dienstverlener relaties bestaan, zogenaamde multisided markets 3. Platformen kunnen naast de genoemde lagen meerdere (tussen)lagen hebben. Dynamiek De innovatiedynamiek rond platformen wordt in belangrijke mate bepaald door technologische mogelijkheden en de strategische keuzes die de verschillende spelers rond het platform maken. We zien dat daarbij de volgende ontwikkelingen een rol kunnen spelen: globalisering en felle concurrentie in bepaalde sectoren geven een prikkel om samen te werken met andere partijen (zowel concurrenten als complementors ) en daarbij een deel van hun kennis en technologie te delen, kosten verder te verlagen en dienstverleners toegang te geven tot het platform om zo aantrekkelijker te zijn voor gebruikers. Dat kan door onderdelen van producten te standaardiseren en verschillende producten op te bouwen uit dezelfde bouwstenen die grootschaliger kunnen worden geproduceerd en productieprocessen worden vereenvoudigd. Daarbij kunnen de stabiliteit en betrouwbaarheid toenemen. Deze ontwikkeling speelde eerder in de elektronica-industrie en komt momenteel sterk op in de auto-industrie: in eerste instantie doordat fabrikanten eigen modellen op hetzelfde onderstel bouwen. Er is nu een ontwikkeling gaande waarbij de platformen tussen fabrikanten gedeeld gaan worden 4 ; bedrijven kunnen via platformen profiteren van netwerkeffecten en standaarden zetten om daarmee marktmacht te verwerven en een controlerende sleutelpositie in 3 D. Evans. Platform Economics. Essays on Multi-Sided businesses (2011) Competition Policy International. 4 3

4 te nemen in de markt en op basis daarvan inkomsten te verwerven (denk aan Google). Om het gebruik van hun platform te stimuleren, geven bedrijven in bepaalde gevallen (een deel van) hun technologie of gereedschappen gratis weg aan ontwikkelaars of bieden zij, al dan niet met hulp van externe sponsors (zoals adverteerders), hun producten en diensten gratis aan de eindgebruikers aan. de toegenomen complexiteit van producten en diensten en hoge snelheid van innoveren: er is steeds vaker multidisciplinaire kennis nodig die niet door één organisatie zelf kunnen worden ontwikkeld. Dat maakt het aantrekkelijker om kosten, risico s en competenties te delen rond een technologie en de bouwstenen ervan te standaardiseren. Rondom platformen ontmoeten spelers met complementaire competenties elkaar; technologische ontwikkelingen, in het bijzonder digitalisering, maken het mogelijk om producten uit kleine bouwstenen op te bouwen die gemakkelijk kunnen worden hergebruikt, veranderd, toegevoegd en geherconfigureerd. Deze ontwikkeling die vooral in de ICT-industrie een belangrijke drijver is geweest, lijkt de komende jaren ook in andere sectoren een belangrijke rol te gaan spelen zoals de biotechnologie (synthetische biologie), financiering (crowdfunding en micro payments) en productietechnologie (mechatronica, 3D printing); door voortdurende innovatie en dankzij internet zijn de middelen voor productie, distributie, financiering en ontwerp van producten en diensten veel toegankelijker geworden voor een breed publiek. Dat geeft (groepen van) eindgebruikers de mogelijkheid om zelf producten te ontwikkelen. Op diverse terreinen zijn DIY communities actief. In deze gebruikersgroepen spelen sociale motieven om samen te werken (delen, reputatie, helpen) een belangrijke rol; bedrijven, op hun beurt, kunnen deze middelen gebruiken om gebruikersgroepen te betrekken bij hun innovatieprocessen (crowdsourcing) of door als een platformprovider generieke en gestandaardiseerde bouwstenen te leveren waarmee gebruikers hun eigen producten kunnen ontwikkelen. Sociale netwerksites zijn een voorbeeld hiervan: zij helpen gebruikers om contact te maken, samen te werken en content te creëren en verspreiden; platformen kunnen voortdurend evolueren waarbij de onderste technologielagen van het platform worden geconsolideerd: op één technologische basis kunnen meerdere toepassingen ontwikkeld en komen er meer varianten beschikbaar vanuit dezelfde technologische oorsprong 5. Vervolgens wordt de wildgroei na selectie van de beste onderdelen en door afspraken weer teruggebracht tot een nieuwe basis. Daarop kunnen opnieuw toepassingen worden ontwikkeld. Zo kan een platform evolueren en voortdurend op zoek gaan naar de voordelen van standaardisatie (werkt overal hetzelfde, focus en massa) en diversiteit. Politieke en beleidsmatige implicaties De platformen roepen maatschappelijke en politiek-bestuurlijke vragen op het gebied van mededinging en marktregulering, innovatiestimulering, intellectueel eigendom en veiligheid. 5 Bij software wordt gesproken van forges, vertakkingen Zie o.a. de community Github. 4

5 We noemen hier enkele voorbeelden. Mededinging (M&E) Bij platformen bestaat als gevolg van netwerkeffecten het risico op monopolisering waardoor concurrenten moeilijker kunnen toetreden en gebruikers moeilijker kunnen overstappen. Platformproviders kunnen steeds machtiger worden zeker wanneer zij steeds meer diensten aan hun platform koppelen 6. Dit kunnen zowel eigen diensten zijn als die van partners. Platformen hebben unieke eigenschappen die de bestaande strategieën van overheden en regulerende instanties om monopolisering uitdagen. Zo zien we onder andere dat: traditionele economische wetten zoals de uitruil van economies of scale en economies of scope niet opgaan: platformen kunnen zowel een grote schaal en bereik hebben. Het toevoegen van nieuwe functies kan met een relatief kleine investering de waarde van een platform enorm doen toenemen. Zo zijn de app stores voor mobiele toepassingen inmiddels gekoppeld met zoekmachines, locatiediensten, muziek, film en boeken en sociale netwerken. Er kan dan op den duur sprake zijn van machtsmisbruik 7 ; het technologische ontwerp van een platform bepalend kan zijn voor de economische impact en de ruimte voor competitie. Er kan grote discussie zijn over de vraag wanneer er sprake is van koppelverkoop en wanneer het essentiële, onlosmakelijke, onderdelen van een product betreft. Microsoft werd in Europa beboet voor het benadelen van Netscape navigator en het integreren van de eigen Internet Explorer. In Amerika kwamen de mededingingsautoriteiten tot de conclusie dat er onvoldoende grond voor machtsmisbruik was. Microsoft gebruikte daar met succes het argument dat reguleerders zich niet moesten bemoeien met het ontwerp van producten en diensten. De Europese Commissie vroeg juist om een technische aanpassing en dwong af dat Internet Explorer als een los onderdeel was te installeren en verwijderen en dat daarbij ook concurrerende internetbrowsers moesten worden aangeboden middels icoontjes op het bureaublad 8 ; overheidsbemoeienis bij het zetten van standaarden levert discussie op. Volgens veel economen dient dit aan de markt te worden overgelaten. De strijd die daar kan ontstaan is echter hard en kan consumenten benadelen. Een bemiddelende rol van overheden kan het proces van standaardisering bevorderen en voorkomen dat gebruikers (consumenten, overheden, andere bedrijven) later alsnog moeten overstappen naar het winnende platform. In het verleden hebben overheden standaarden opgelegd om daarmee de eigen industrie te bevoordelen. Tegelijkertijd namen zij daarmee het risico dat de eigen burgers en bedrijven op achterstand kwamen te staan wanneer het platform geen wereldwijde standaard wordt. De standaardisatie door Europese Commissie bij GSM en DECT, wordt gezien als een succes. Deze zijn later uitgegroeid tot de facto wereldwijde industriestandaarden. Dit 6 Zie o.a. P. Simon. The Age Of The Platform (2011) hij noemt toegevoegde diensten planks. 7 Op dit moment loopt er een onderzoek naar vermeend machtsmisbruik door Google op het gebied van zoekmachines en advertenties en het voortrekken van eigen producten zoals Google Maps en Google+ zie: 8 Recentelijk kreeg Microsoft opnieuw een boete van de EC omdat het de alternatieve internetbrowsers niet voldoende had weergegeven in Windows 8. 5

6 heeft bedrijven als Nokia, Siemens en Philips marktvoordeel opgeleverd ten opzicht van andere continenten waar nog versnippering van standaarden was. Eigendomsrechten Daarnaast hangt de innovatiedynamiek rond platformen nauw samen met de manier waarop met intellectueel eigendomsrechten wordt omgegaan. Dat kan zowel bevorderend als belemmerend zijn voor innovatie. We zien daarbij verschillende benaderingen door spelers, variërend van gratis open source bouwstenen, licenties voor niet-commercieel gebruik, tot het verlenen van cross-licenties op elkaars octrooien tot en met harde patentstrijden. In bepaalde gevallen moet de rechter er aan te pas komen of is overheidsingrijpen noodzakelijk. Dat kan het geval zijn in bijvoorbeeld de volgende situaties: wanneer eigendomsrechten worden ingezet om concurrenten af te schrikken. Zo schermt Microsoft al jaren met enkele patenten richting de Linux-gemeenschap. Dat maakt ontwikkelaars voorzichtig om Linux-toepassingen te ontwikkelen en eindgebruikers schuw om Linux in te zetten ter vervanging van Microsoft-producten 9. Google lanceerde onlangs een voorstel om haar patenten rond de openbroncode van Android niet in te zetten om andere partijen aan te vallen en hief daarmee een potentiële dreiging op 10 ; wanneer bedrijven producten van concurrenten proberen te weren van de markt door een oneigenlijk beroep te doen op intellectueel eigendomsrechten. Zo oordeelde de rechter in de strijd tussen Apple en Samsung (met Google) 11, die beide een verbod op elkaars producten wilden, dat beide partijen elkaar een licentie moesten geven op de patenten tegen een redelijke vergoeding. Het Amerikaanse Ministerie van Justitie dwong - met het oog op mededinging - Microsoft om een deel van haar Linuxpatenten die het had gekocht, onder een publieke licentie (GNU GPL) beschikbaar te maken voor een breed publiek om te voorkomen dat de ontwikkeling van Linux, een concurrent voor Windows, kon worden geremd 12 ; De machtsstrijd rond platformen lijkt vooral het spel voor de grote jongens met grote patentportfolio s 13. Kleine partijen en gebruikers kunnen amper op tegen dit geweld. Bij hen leeft de cultuur van gebruiken en remixen van elkaars materiaal, zonder dat daarbij een vergoeding wordt gegeven aan de oorspronkelijke maker. Deze remix culture kan een enorme impuls geven aan innovatie (snel en veel nieuwe toepassingen, goed gebruik van de content). maar de vraag opleveren hoe makers nog een boterham kunnen verdienen aan hun creaties. Met name de content- en uitgeefindustrie is daarom naarstig op zoek naar nieuwe verdienmodellen. Zeer strikte handhaving van het eigendomsrecht kan een belemmering zijn voor het innoveren van verdienmodellen, die beter kunnen aansluiten bij de behoeften van consumenten. Zo bleven innovaties in de muziekindustrie jarenlang uit Om die reden kocht het relatief jonge (en weinig patenten bezittende) Google in 2012 Motorola Mobility dat duizenden essentiële patenten op mobiele communicatie bezit. 6

7 Toegang (T) Wanneer platformen dominant worden of een vrijwel onmisbare schakel in de dienstverlening door bedrijven en overheden, dan kan toegang 14 en voorzieningsgraad een vraag worden. In bepaalde gevallen kan overheidsingrijpen noodzakelijk zijn om een minimale toegang, keuzevrijheid of de totstandbrenging van publiek goederen te garanderen. Zo werd begin 2013 een langlopende discussie over de vrije toegang tot internet (aangeduid als netneutraliteit ) beslecht en wettelijk vastgelegd. Providers mogen concurrerende internetdiensten en applicaties, zoals Skype en WhatsApp, niet meer blokkeren of vertragen en hiervoor ook geen extra geld vragen. Er loopt nog een discussie of internet dezelfde status moet krijgen als telefonie, ziektekostenverzekering en bankrekening. Hier heeft de overheid een aansluitplicht in het leven geroepen voor deze diensten: aanbieders moeten elke burger die dat wil toelaten tot deze dienstverlening. Het is de vraag of er nieuwe platformen (in wording) zijn die in de toekomst essentieel gaan worden zodat toegang afgedwongen of gegarandeerd moet worden. Veiligheid en vrijheid (V&V) Doordat er rond platformen meerdere spelers met verschillende rollen en nationaliteiten betrokken zijn, is handhaving van maatschappelijke waarden als (nationale) veiligheid en vrijheid van meningsuiting complex. Onder welke jurisdictie vallen deze platformen en welke speler heeft welke verantwoordelijkheden? Met name bij internet levert dat voortdurend governance vraagstukken op. Is een platformprovider bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de producten en diensten die via zijn platform worden verhandeld? Dus ook voor kwaadwillend gebruik van generieke technologieën als synthetische biologie (virussen), ict (hacking en diefstal), 3D-printing (wapens produceren)? Of hij is slechts een doorgeefluik? Internetproviders hoefden jarenlang het internetverkeer niet te controleren omdat zij slechts doorgeefluik waren analoog met de post (briefgeheim). Vanuit nationale veiligheid, de opsporing van kinderporno en het terugdringen van de illegale verspreiding van content, wordt het internetverkeer inmiddels gefilterd en gemonitord. Meerdere nationale overheden verplichten YouTube en Google om video s en zoekresultaten te censureren, die door andere gebruikers (contentproviders en gebruikers van het platform) worden aangeboden. Dat botst met de eigen waarden van Google om zijn gebruikers vrij van informatie te voorzien en met het universele recht op vrijheid van meningsuiting. Google verzette zich meerdere malen met succes tegen filtering, met als belangrijkste argument dat het technisch haast onmogelijk bleek om in elk land de juiste filtering toe te passen en de juiste rechthebbenden te betalen. Tegelijkertijd censureert Facebook, vanuit zijn Amerikaanse kuisheidsregels, foto s met al te blote lichamen. Dat leidde tot discussie in Frankrijk toen bleek dat foto s van beroemde Franse kunstwerken werden geblokkeerd. Vanuit nationale veiligheid kan de Amerikaanse overheid inzage eisen in computerbestanden op Amerikaanse bodem en van Amerikaanse dienstverleners, terwijl daarbij de rechten van gebruikers volgens Europese maatstaven worden geschonden. Recentelijk werden ontwerpen voor het produceren van een wapen via 14 The Age of Access: The New Culture of Hypercapitalism, Where all of Life is a Paid-For Experience. Jeremy Rifkin (2001). Toegang wordt gezien als nieuw businessmodel tegenover bezit (ownership). 7

8 3D-printing offline gehaald op last van de Amerikaanse overheid. Maatschappelijk gewenste innovatie (MTS) Verder kunnen maatschappelijk gewenste innovaties (zoals in de gezondheidszorg, sociale zekerheid, veiligheid of onderwijs) een noodzaak voor platformen opleveren 15. Het ontbreken ervan kan een belemmering zijn voor deze innovaties, bijvoorbeeld doordat er teveel versnippering in aanbod is, of omdat er te weinig andere gebruikers en dienstverleners zijn die met kennis, competenties en financiering aanhaken. Naast zelf proberen een platform op te zetten kan de overheid ook een faciliterende rol spelen als launching customer of door standaarden te zetten. Globalisering Platformen maken nieuwe arbeidsverdelingen in innovatie mogelijk waarbij meerdere spelers tot zelfs eindgebruikers aan toe betrokken zijn (co-creatie). Daarmee kunnen ze de globalisering van innovatie en innovatieketens versterken. Dat levert nieuwe kansen en bedreigingen op voor nationale overheden. En daarmee uitdagingen voor nationaal (economisch) beleid. Productie, ontwikkeling en onderzoek kunnen meer van elkaar los gekoppeld worden en verspreid over spelers wereldwijd. Daarmee kan industrie mee footloose worden dus ook verdwijnen. Tegelijkertijd bieden platformen de mogelijkheid voor kleinere spelers en gebruikers om aan te haken met dienstverlening. Sommigen voorzien een terugkeer van de maakindustrie naar het Westen (uit het goedkopere Azië) door de opkomst van de 3D-printer. Een continent als Afrika zou gemakkelijker kunnen aanhaken op het gebied van ICT en life sciences door de opkomst van platformen. Creativiteit, dienstverlening en oog voor verdienmodellen lijken belangrijker te worden voor het economische succes van een land ten opzichte van focus en massa en grote investeringen. Bij ICT zien we echter dat enkele grote spelers, zogenaamde platformproviders zoals Google, Amazon, Apple en IBM, een zeer sterke positie hebben dankzij de door hen opgezette platformen, en een belangrijk deel van de inkomsten genereren. Buitenlandse spelers en overheden hebben weinig grip op deze grote platformen. Voorbeelden van platformen (in ontwikkeling) We zien interessante ontwikkelingen waarbij de dynamiek van platformen een rol speelt of kan (gaan) spelen in de volgende domeinen (niet limitatief): Ontwerp en Fabricage o.a. 3D-printing (additive manufacturing), rapid prototyping en ontwerp-gereedschappen; Hardware en elektronica: bijv. Android + Arduino, DIY Drones, DIY robotica. M&E: monopolisering fabrikanten 3D printer? V&V: wapen productie MTS: toekomst maakindustrie, rol creatieve industrie 15 zie de sociale innovatie initiatieven van o.a. Scandinavische overheden, bijvoorbeeld 8

9 Data en sensoren bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid (quantified self, life style coaching), milieu en de publieke ruimte, open overheid (bijv. smart cities platformen, open data), internet der dingen; Financiering crowdfunding en alternatieve muntsystemen (social currencies, credits), financiering kunst, cultuur, muziek, film, ontwikkelingssamenwerking. Vervoer en logistiek o.a. RFID, Internet der Dingen, elektronicaplatformen in auto s al dan niet in combinatie met apps, logistieke processen; Bio-engineering o.a. synthetische biologie (biobricks) en DIY biology, plug-n-bug, plantveredeling, energie- en grondstoffenproductie; Educatie open lesmateriaal, beschikbaar maken van college-videos, online taalles, MOOCs. Energie en clean tech technieken waarmee gebruikers zelf energie kunnen produceren (zonnepanelen, brandstofcellen, microturbines, zonneboilers, biomassa, algen); Mobiele toepassingen en diensten app stores, inclusief: content en publishing, cloud computing services M&E: op dit moment nog veel wildgroei in platformen T: toegang tot financiering en kredieten V&V: fraude en diefstal MTS: nieuwe vormen van waarderen en financieren, alternatieven bij gebrek aan kredieten en financiering door banken, hoe omgaan met belastingheffing? M&E: versnippering in aanbod en eilandjes die nog niet samenwerking vanuit gebruiker gedacht T: minimale voorziening en toegang voor alle gebruikers van publieke diensten naast commercieel aanbod V&V: privacy MTS: innovatie gezondheidszorg, overheid als platform M&E: enkele dominante partijen in de RFID maar echte toepassing wil nog niet van de grond komen, meerdere gebruikers nodig. NL is sterk in logistiek en vervoer maar de innovatie komt uit ICT (VS) en auto-industrie. T: publieke dienstverlening m.b.t. vervoer, investeringen in infrastructuur. V&V: veiligheid infrastructuur MTS: toekomst vervoersindustrie, vooravond van nieuwe innovatiegolf: logistiek en vervoer. Nog veel versnippering en kleinschalige initiatieven o.a. vanuit wetenschap T: patentering van levensbouwstenen, of open source V&V: ontwikkeling van biologische virussen MTS: toekomst medicijnontwikkeling (farma sector) en gezondheid, impact NBIC-techn. V&V: kwaliteitsborging, diplomafraude MTS: onderwijsvernieuwing, leven lang leren Nieuwe business models voor universiteiten M&E: consumenten mogen nu nog niet zelf energieleverancier worden V&V: leveringszekerheid, stabiliteit netwerk MTS: schone energie, duurzaamheid, kans om doelstellingen te halen met inbreng burgers Modelvoorbeeld platform, ICT, convergentie van markten. Sluit aan bij literatuur m.b.t. ICT-hard en software platformen (Windows, Intel, videogames). Diversie vraagstukken: publieke en culturele goederen, privacy, vrijheid van meningsuiting, macht van VS. 9

De kracht van platformen

De kracht van platformen De kracht van platformen Maurits Kreijveld Boek & Festival OOA, 19 mei 2015 Maurits Kreijveld, 2015 Over mij wisdomofthecrowd.nl @wisdomofcrowd 2 Apple App Store 3 Airbnb, Uber 4 Platformen in opkomst

Nadere informatie

Diensteninnovatie: wat is dat?

Diensteninnovatie: wat is dat? Over de AWT De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) adviseert regering en parlement over beleid voor wetenschap, technologie en innovatie De AWT adviseert gevraagd en ongevraagd.

Nadere informatie

Workshop 3, De Postkamer, 12.00 12.50 U. Inbreng van weggebruikers bij beheer van wegen Jurgen van der Heijden (AT Osborne / UvA)

Workshop 3, De Postkamer, 12.00 12.50 U. Inbreng van weggebruikers bij beheer van wegen Jurgen van der Heijden (AT Osborne / UvA) Workshop 3, De Postkamer, 12.00 12.50 U. Inbreng van weggebruikers bij beheer van wegen Jurgen van der Heijden (AT Osborne / UvA) Stellingen Stellingen: 1. Inbreng van weggebruikers bij beheer van wegen

Nadere informatie

Virtualisatie van onze omgeving

Virtualisatie van onze omgeving Virtualisatie van onze omgeving Projectie op de buitenkant van een gebouw Building Façade Displays for real-time crossurban information dissemination: New York Projectie op de buitenkant van een gebouw

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

MINISTERIE VAN HANDEL EN INDUSTRIE

MINISTERIE VAN HANDEL EN INDUSTRIE MINISTERIE VAN HANDEL EN INDUSTRIE VRAGEN OVER MEDEDINGING CONTACT INFORMATIE: Telefoon: 402080 of 402339 tst. 1080 Fax: 404834 E-mail: juridischezaken@yahoo.com Paramaribo, december 2011 Ministerie van

Nadere informatie

Onderzoek Digital Transformation

Onderzoek Digital Transformation Onderzoek Digital Transformation September november 2014, Nederland Onderzoek is gedaan door efocus onder digital leaders van 30 top500 bedrijven in Nederland. Onderzoek Digital Transformation Digital

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Waarom Webfysio? www.webfysio.nl - team@webfysio.nl

Waarom Webfysio? www.webfysio.nl - team@webfysio.nl Uw cliënt verdient toch maatwerk zorg? Waarom Webfysio? Uw eigen online en blended maatwerk educatie- & zorgpakketten aanbieden Online communicatie via cliënt specifieke agenda, notificaties en email Direct

Nadere informatie

Spanningsvelden in digitale marketing Strategieën, cases, kansen en meer

Spanningsvelden in digitale marketing Strategieën, cases, kansen en meer Spanningsvelden in digitale marketing Strategieën, cases, kansen en meer Prof. dr. Peter S.H. Leeflang Prof. dr. Peter C. Verhoef Peter Dahlström MBA Dr. Tjark Freundt Rapport RUGCIC-2013-02 ISBN: 978-90-367-5935-9

Nadere informatie

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Auteur: Roy Scholten Datum: woensdag 16 september, 2015 Versie: 1.1 Hoe u kunt profiteren van de Cloud Met de komst van moderne technieken en de opmars van

Nadere informatie

Even kijken waar wij staan?

Even kijken waar wij staan? Even kijken waar wij staan? Het is nieuw omarmen of verwerpen? Het is wel een beetje eng! Ik heb geen zin om via Facebook te vernemen dat iemand een moeilijke stoelgang heeft. Privé is Privé en dat blijft

Nadere informatie

Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN

Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Léon Sigo Directeur ComputerPlan ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Onze organisatie Sinds 1982 32 jaar ICT ervaring 50 medewerkers Meer

Nadere informatie

Factsheet Enterprise Mobility

Factsheet Enterprise Mobility Factsheet Enterprise Mobility www.vxcompany.com Informatie willen we overal, altijd en op elk device beschikbaar hebben. Privé, maar zeker ook zakelijk. Met het gebruik van mobile devices zoals smartphones

Nadere informatie

Auteursrecht. VVA/VMC bij KNAW, 22 februari 2011 Dirk Visser

Auteursrecht. VVA/VMC bij KNAW, 22 februari 2011 Dirk Visser Auteursrecht VVA/VMC bij KNAW, 22 februari 2011 Dirk Visser President van de KNAW Robbert Dijkgraaf over ACTA: Dergelijke wetten maken het erg eenvoudig om onwelgevallige websites te blokkeren, waarbij

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG 2016 Missie en visie BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG/TGG organiseert hiertoe: Structurele lobby tussen overheid, leveranciers

Nadere informatie

Nelly Oudshoorn: Geef gebruikers een grotere plaats in het innovatiebeleid.

Nelly Oudshoorn: Geef gebruikers een grotere plaats in het innovatiebeleid. Nelly Oudshoorn: Geef gebruikers een grotere plaats in het innovatiebeleid. 1 Passieve consument passé de gebruiker als actieve ontwikkelaar Het gangbare beeld van gebruikers heeft een update nodig. Gebruikers

Nadere informatie

Technologie: Winner takes all?

Technologie: Winner takes all? Technologie: Winner takes all? ING Investment Office Amsterdam, April 2016 Winner takes all? In steeds meer deelgebieden binnen de technologie staat er één winnaar op, die een steeds groter deel van de

Nadere informatie

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD 2 I Het Boeken Manifest De Europese en Internationale Federatie van Boekhandels (EIBF) vertegenwoordigt

Nadere informatie

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens

Smart Industry 4.0. Edwin van Rensch/Eric Megens Smart Industry 4.0 Edwin van Rensch/Eric Megens Agenda o Introductie Hotraco Group o Introductie Smart Industry 4.0 o Data model Hotraco Product improvement Remote service Benchmark Additional service

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 Doclogic Full Service Partner Digitaal Werken Richard Dobbe Senior Sales Consultant Even voorstellen Doclogic 1999-2009 Decos Richard Dobbe Senior Sales Consultant Autonomy

Nadere informatie

TV en video consumptie in het jaar 2020

TV en video consumptie in het jaar 2020 TV en video consumptie in het jaar 2020 Liesbeth Nekkers Hilversum, 27 november 2015 1 De toekomst voorspellen Onderzoek Tetlock (University of Pennsylvania) Super forecasters: Open-mindness: how well

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services E COMMERCE BEHEER Managed Services We zorgen voor een gegarandeerd stabiel, snel en schaalbaar e-business platform. Efficiënt beheer is cruciaal voor de continuïteit

Nadere informatie

Toonaangevend in open source collaboration

Toonaangevend in open source collaboration Toonaangevend in open source collaboration Open in technologie en onderlinge communicatie ENTERPRISE OPEN COMPATIBLE Zarafa is een toonaangevend Europees softwarebedrijf op het gebied van open source groupware

Nadere informatie

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels Samenvatting Kort overzicht Dit proefschrift gaat over de economische theorie van kartels. Er is sprake van een kartel wanneer een aantal bedrijven, expliciet of stilzwijgend, afspreekt om de prijs te

Nadere informatie

Mediawijs. OBS de Ranonkel 5 april 2016

Mediawijs. OBS de Ranonkel 5 april 2016 Mediawijs OBS de Ranonkel 5 april 2016 Daan Rooijakkers Herkenbaar? Definitie Wat is mediawijsheid? De wereld verandert en wordt complexer. Mensen hebben kennis, vaardigheden en mentaliteit nodig om

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Workshop Communicatie. Hans Donkers CEO Concapps

Workshop Communicatie. Hans Donkers CEO Concapps Workshop Communicatie Hans Donkers CEO Concapps Intro Communicatie in Sport Wat gaan we doen komende uur? Workshop Communicatie Wat is communicatie? Voorstel rondje Wie ben je? Welke vereniging vertegenwoordig

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013

Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013 Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013 Wat en wie is Andarr? Wij zijn dé partner voor waardevaste ICT transities / migraties. Wij helpen organisaties om blijvend

Nadere informatie

Crisis en verandering

Crisis en verandering Crisis en verandering Philip de Roos Κρίση = Crisis Vertrouwen Gevolg? Hand op de knip Bankencrisis crisis Landen crisis Crisis en verandering 4 miljard mensen toegang tot internet? Kansen? Mobiele communicatie?

Nadere informatie

ǫ P a g 1 in / 5 a Juni 2016

ǫ P a g 1 in / 5 a Juni 2016 Pagina 1/5 Juni 2016 Introductie De Autoriteit Consument en Markt (ACM) bevordert kansen en keuzes voor bedrijven en consumenten. ACM verbetert concurrentie door te vechten tegen oneerlijke concurrentie

Nadere informatie

Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016

Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016 Snel op weg naar de (digitale) rechtbank van 2016 Paul Aantjes MBA Marketing Manager Zakelijke Dienstverlening Inhoudsopgave 1. Omgeving Nederlandse advocatuur, uitdagingen 2013! 2. Visie orde van Advocaten

Nadere informatie

FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES

FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES Voltijd Tilburg 2011/2012 COMMERCIËLE ECONOMIE FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES DIGITAL PUBLISHING STUDIES 25.M.3535.01.11 Enjoy YOUR learning community! We willen vermaakt worden, we zoeken naar

Nadere informatie

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek Visie ICT bij de SJB Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? 1 Missie, visie en strategie Ambitie? Doelen? Plannen? Kennisstand organisatie? Budget? 2 Kikker- of Vogelperspectief? conservatie Missie? innovatie

Nadere informatie

Biedt de revival kansen of is het een hype? Dag van de Belegger, 26 november 2011

Biedt de revival kansen of is het een hype? Dag van de Belegger, 26 november 2011 Technologieaandelen Biedt de revival kansen of is het een hype? Dag van de Belegger, 26 november 2011 Pieter Bailleul Product & Marketing Manager Benelux 2011 Morningstar, Inc. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Digitale Infrastructuur Nederland

Digitale Infrastructuur Nederland Digitale Infrastructuur Nederland ?? Thema s Voorlichting Uitleg en duiding van thema s naar politiek, overheid, bedrijfsleven en publiek. Versterken van de positie van Nederland als vestigingsplaats voor

Nadere informatie

Uw businessmodel voor de toekomst 22 september 2014. Roland van de Pas

Uw businessmodel voor de toekomst 22 september 2014. Roland van de Pas Uw businessmodel voor de toekomst 22 september 2014 Roland van de Pas Even voorstellen Adviseur MKB (industrie en creatieve industrie) Focus: Roland.vande.Pas@kvk.nl www.linkedin.com/pub/roland-van-de-pas

Nadere informatie

intelligent software for monitoring centres

intelligent software for monitoring centres intelligent software for monitoring centres Waarom UMO? Binnen Europa en daarbuiten hebben landen te maken met de vergrijzing. Daardoor stijgt de zorgvraag in het komende decennium sterk. Hoe wordt die

Nadere informatie

Factsheet CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services

Factsheet CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services Factsheet CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services We zorgen voor een gegarandeerd stabiel, snel en schaalbaar digitaal platform. Efficiënt beheer

Nadere informatie

Cotask en Open Source Software. Ruud ziet (nog) niets in Open Source geloof ik

Cotask en Open Source Software. Ruud ziet (nog) niets in Open Source geloof ik Cotask en Open Source Software Ruud ziet (nog) niets in Open Source geloof ik Wat gaan we doen? Inleidende presentatie 30 min Vragen 10 min Demonstratie 30 min Linux Client Linux Server Samenwerking met

Nadere informatie

Organisatie. Gestart in 2009 Open Source Webdevelopment Grafische achtergrond Servicegericht

Organisatie. Gestart in 2009 Open Source Webdevelopment Grafische achtergrond Servicegericht Even voorstellen Organisatie Gestart in 2009 Open Source Webdevelopment Grafische achtergrond Servicegericht Ons team Philip Vergunst Oprichter en webdeveloper Nathan Vergunst Back-end developer Cor van

Nadere informatie

Jan van der Wel, Zorgondernemer, Bestuurslid RGFHMR, Bedrijfskunde. Van bedreigingen naar kansen in de innoverende fysiotherapiepraktijk

Jan van der Wel, Zorgondernemer, Bestuurslid RGFHMR, Bedrijfskunde. Van bedreigingen naar kansen in de innoverende fysiotherapiepraktijk Jan van der Wel, Zorgondernemer, Bestuurslid RGFHMR, Bedrijfskunde Van bedreigingen naar kansen in de innoverende fysiotherapiepraktijk Externe Analyse Interne Analyse Kansen en Bedreigingen Strategische

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

7 TIPS VOOR DIGITAAL ONDERNEMEN

7 TIPS VOOR DIGITAAL ONDERNEMEN 7 TIPS VOOR DIGITAAL ONDERNEMEN We leven in het digitale tijdperk, en staan nog aan het begin van dat tijdperk. De ontwikkelingen gaan snel. Was 20 jaar geleden Internet nog nauwelijks bekend, nu kunnen

Nadere informatie

Digitale innovatie in de bancaire sector in Nederland: kansen en bedreigingen

Digitale innovatie in de bancaire sector in Nederland: kansen en bedreigingen Digitale innovatie in de bancaire sector in Nederland: kansen en bedreigingen Tony de Bree, 19 november 2014 Nog niet zolang geleden werd er door traditionele spelers in Nederland en over de hele wereld

Nadere informatie

regulering zakelijke netwerkdiensten

regulering zakelijke netwerkdiensten Marktontwikkelingen en regulering zakelijke netwerkdiensten Gerard Boogert 12 juni 2013 Grolsche Veste Enschede Relatiedag NDIX Presentatie overzicht Autoriteit Consument & Markt algemene introductie Telecom

Nadere informatie

In welke landen liggen kansen?

In welke landen liggen kansen? 2 Heb je een sterk onderscheidend product? Bijv: Enige in de wereld Unieke eigenschappen geschiedenis, geografie, sociale betekenis Functioneel/performance Ambachtelijke kwaliteit Beschikbaarheid / prijs

Nadere informatie

TOPBEDRIJVEN UIT GROEISECTOREN

TOPBEDRIJVEN UIT GROEISECTOREN TOPBEDRIJVEN UIT GROEISECTOREN (november 2012 - auteur: Paul Hermans) Inleiding Excelco laat toe de groei van de verschillende sectoren op te volgen. We selecteren enkele groeisectoren en een beloftevol

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

De Open Datasamenleving

De Open Datasamenleving Gevolgen voor standaarden en interoperabiliteit Interoperabiliteit = Het vermogen tot samenwerken Afspraken zijn nodig voor interoperabiliteit tussen organisaties Rol van TNO TNO werkt aan het mogelijk

Nadere informatie

Android - Een introductie

Android - Een introductie Android - Een introductie De volgende tekst geeft uitleg over Android voor wie iets meer informatie wil dan de doos van een tablet biedt. Besturingssysteem Open source De meest bekende besturingsystemen

Nadere informatie

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Multi Enterprise Social Network Platform 10 redenen om mee te doen Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Intranet, Extranet, Social Organiseer mensen en informatie op natuurlijke wijze TransportLAB

Nadere informatie

Trendopedia Web 2.0 in organisaties

Trendopedia Web 2.0 in organisaties Trendopedia Web 2.0 in organisaties Mariëlle Nijsten, Menno Manschot Web 2.0 revolutie op internet Web 2.0 is interactieve webtechnologie die de wisdom of the crowds aanboort Voorbeelden: forum blog wiki

Nadere informatie

Zonder connectiviteit ligt alles stil

Zonder connectiviteit ligt alles stil Zonder connectiviteit ligt alles stil Zonder transport staat alles stil. Dit geldt ook binnen de ICT- en telecomsector. Zonder connectiviteit geen toegang tot internet en social media; zijn apps en cloud

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Cloud Computing. Broodje IT: Cloud Computing. Agenda:

Cloud Computing. Broodje IT: Cloud Computing. Agenda: Broodje IT: Cloud Computing Agenda: Welkomstwoord door Jan Mudde Breedband Drechtsteden door Wico Lunch Cloud Computing door William Geluk Cloud Computing Agenda Opening (Jan Mudde) Breedband Drechtsteden

Nadere informatie

Digitale cultuur als continuüm

Digitale cultuur als continuüm Digitale cultuur als continuüm Samenvatting Activiteitenplan 2017-2020 Stichting Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) Den Haag, 31 januari 2016 1/5 1. Vooraf Deze samenvatting is gebaseerd op de subsidieaanvraag

Nadere informatie

HET STIMULEREN VAN MORELE REFLECTIE BIJ TOEKOMSTIG BIOLOGEN \\ WIEKE BETTEN & VIRGIL RERIMASSIE

HET STIMULEREN VAN MORELE REFLECTIE BIJ TOEKOMSTIG BIOLOGEN \\ WIEKE BETTEN & VIRGIL RERIMASSIE HET STIMULEREN VAN MORELE REFLECTIE BIJ TOEKOMSTIG BIOLOGEN \\ WIEKE BETTEN & VIRGIL RERIMASSIE SAMENWERKING PHOTO by JUSTIN KNIGHT IGEM FOUNDATION WAAROM MORELE REFLECTIE? SYNTHETISCHE BIOLOGIE opkomend

Nadere informatie

Profiteer van veranderende technologieën

Profiteer van veranderende technologieën Profiteer van veranderende technologieën Lees hoe Managed Services Providers u kunnen helpen profiteren van de nieuwste ontwikkelingen Uitdagingen en kansen in veranderende technologieën Ontwikkelingen

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE Sturen op ICT en samenhang met business Maes als onderzoek model Vanuit onderzoek in bedrijfsleven: IT beslissing Rol Directie Consequentie

Nadere informatie

enabling your ambition

enabling your ambition Ctac: enabling your ambition Ambities helpen realiseren Als ondernemer of organisatie heeft u plannen voor de toekomst: groeien, een nog efficiënter bedrijfsvoering realiseren of nieuwe producten of diensten

Nadere informatie

Altijd en overal online?

Altijd en overal online? Altijd en overal online? Smartphone Tablet E-Reader Netbook Notebook Chromebook Smartphones Bekende merken en types: Apple iphone 4 Samsung Galaxy S II HTC Desire HD Blackberry bold Steeds minder: Nokia

Nadere informatie

New CPB Scenario Study. Question. Approach. Answer. Policy. How will we earn our daily bread in 2040? Scenarios to deal with uncertainty

New CPB Scenario Study. Question. Approach. Answer. Policy. How will we earn our daily bread in 2040? Scenarios to deal with uncertainty www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 New CPB Scenario Study Question How will we earn our daily bread in 2040? Approach Scenarios to deal with uncertainty Answer Smart people Strong

Nadere informatie

Informatieavond 15 06 2011 Gent

Informatieavond 15 06 2011 Gent Informatieavond 15 06 2011 Sessie overzicht De weg naar Cloud Computing Wat is Cloud Computing? Welke toepassingen bestaan er? Is het geschikt voor de Bouwsector/KMO? Live demo Google Apps Q&A De weg naar

Nadere informatie

AMBITIES HOLLAND FINTECH

AMBITIES HOLLAND FINTECH AMBITIES HOLLAND FINTECH 1 infrastructuur Holland FinTech streeft naar het creëren van transparantere, toegankelijke (digitale) financiële diensten en financiële van het allerbeste niveau door middel van

Nadere informatie

W2P.pro Lastenboek en Vragenlijsten

W2P.pro Lastenboek en Vragenlijsten ideeën.doen.groeien W2P.pro Lastenboek en Vragenlijsten 27 januari 2015 De e-commerce in België loopt op vlak van omzet en volume ongeveer 18 maanden achter in vergelijking met onze buurlanden. Bron. Online

Nadere informatie

Bedrijfszekerheid. Altijd in bedrijf ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN

Bedrijfszekerheid. Altijd in bedrijf ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Bedrijfszekerheid Altijd in bedrijf ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Altijd in bedrijf Onderwerpen Liveplan remote beheer Firmtel Telefonie Liveplan server backup LivePlan Remote Beheer

Nadere informatie

Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015

Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015 Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015 Verandering. De transitie waarin de bouw terecht is gekomen is een zeer actueel onderwerp. De laatste 15 tot 20 jaar heeft er een grote verandering plaatsgevonden

Nadere informatie

Syntens. emarketing Internationaal zakendoen via internet

Syntens. emarketing Internationaal zakendoen via internet Syntens emarketing Internationaal zakendoen via internet Dennis van den Broek Creative Director @ Creactiv inhoud Creactiv, wat is dat? De Creactiv visie E-mail Marketing Marketplaces (Social) Networking

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

FabLab Zeeland. Kom langs en maak kennis. 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek

FabLab Zeeland. Kom langs en maak kennis. 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek FabLab Zeeland Kom langs en maak kennis 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek Waarom een FabLab in Zeeland? - Ontstaan - Visie / missie FabLab Zeeland - Businessplan - Thema s:

Nadere informatie

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde Uw businessmodel voor de toekomst Missie: economische groei door versterken van innovatie in het MKB Concurrentiekracht van Nederland versterken Innovatie in het MKB

Nadere informatie

Vertrouwen in on-line business

Vertrouwen in on-line business Vertrouwen in on-line business Veilig en continu betalingsverkeer 21 mei 2015 Inleiding 2 Agenda Deel 1: Doelen Eindgebruiker Vier partijen Keten Deel 2: Ontwikkelingen Regelgeving en zelfreguleringsinitiatieven

Nadere informatie

Tech 2015: niet méér, maar slimmere technologie

Tech 2015: niet méér, maar slimmere technologie Tech 2015 Tech 2015: niet méér, maar slimmere technologie 21 december 2014 Bron:Nos.NL Tech 2015: niet méér, maar slimmere technologie 21 DEC 2014 BRON: NOS.NL GESCHREVEN DOOR: Rachid Finge Techredacteur

Nadere informatie

SITUATIE. Organisatie. SaaSplaza is een platformprovider die ISP's en ICTpartners. in staat stelt om hun software als een

SITUATIE. Organisatie. SaaSplaza is een platformprovider die ISP's en ICTpartners. in staat stelt om hun software als een SaaSplaza migreert al zijn gevirtualiseerde servers én applicaties volledig van Citrix naar het Microsoft platform voor betere performance en self service Organisatie SaaSplaza is een platformprovider

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers End-note Sven Noomen Wouter Heutmekers 2 Ok, en morgenvroeg? Voorstellen 25111978 14 8 4 6 23 25031981 12 3 1 1339 3 Think BIG Act SMALL 2011 Scale FAST 4 5 6 Visie & strategie Strategie Ondersteuning

Nadere informatie

Internetzorg en patiëntportalen. Ron van Holland, Nictiz

Internetzorg en patiëntportalen. Ron van Holland, Nictiz Internetzorg en patiëntportalen Ron van Holland, Nictiz Architectuur in de zorg 21 juni 2012 Agenda Inleiding Context en huidige status Blik op de toekomst Activiteiten Platform Internetzorg Architectuurvraagstukken

Nadere informatie

De implicaties van M2M toepassingen voor het nummerplan

De implicaties van M2M toepassingen voor het nummerplan De implicaties van M2M toepassingen voor het nummerplan NNO bijeenkomst 28 mei 2009 Den Haag Introductie 2 Stratix Consulting Wie zijn we? Stratix: Consultancy bureau met focus op elektronische infrastructuur

Nadere informatie

Mijn werkplek. Productiviteit, effectiviteit en motivatie met de juiste ICT hulpmiddelen en voorzieningen

Mijn werkplek. Productiviteit, effectiviteit en motivatie met de juiste ICT hulpmiddelen en voorzieningen Mijn werkplek Productiviteit, effectiviteit en motivatie met de juiste ICT hulpmiddelen en voorzieningen Mijn werkplek Productiviteit, effectiviteit en motivatie met de juiste ICT hulpmiddelen en voorzieningen

Nadere informatie

Sociale media en Sociale innovatie

Sociale media en Sociale innovatie 1 Sociale media en Sociale innovatie Een innovatief duo Ivo van Ham Syntens 11-5-2011 2 Veranderingen in onze arbeidsmarkt de afgelopen 50 jaar Typering van werk: Transformatie: omzetten van grondstoffen

Nadere informatie

Lever jij al telefonie aan je klanten?

Lever jij al telefonie aan je klanten? Bruno legt uit WAAROM JIJ HEEL SNEL TELCO-EXPERT WIL WORDEN Lever jij al telefonie aan je klanten? Zo niet, dan wordt het hoog tijd dat je dat gaat doen. Daar zijn alle redenen toe die zich vertalen in

Nadere informatie

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer 01/05 Websites Nederland over Mobile marketing Mabelie Samuels internet marketeer 02/05 Mobile marketing Kunt u zich uw eerste mobiele telefoon nog herinneren? Die van mij was een Motorola, versie onbekend,

Nadere informatie

HR deep dive into Enterprise IT. HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw

HR deep dive into Enterprise IT. HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw HR deep dive into Enterprise IT HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw 1 HR deep dive into Enterprise IT De HR voor IT opgave. Nieuwe informatietechnologie heeft enorme impact op organisaties.

Nadere informatie

NOTA. Inhoud. Stuurgroep Informatica 2014-12-09. ICT-Richtlijn

NOTA. Inhoud. Stuurgroep Informatica 2014-12-09. ICT-Richtlijn FACULTEIT THEOLOGIE EN RELIGIEWETENSCHAPPEN SINT-MICHIELSSTRAAT 4 BUS 3100 3000 LEUVEN DATUM C.C. 2014-12-09 NOTA TAL BLZ. ICT-Richtlijn Aanvullend aan de universitaire gedragslijn 1, waar elk personeelslid

Nadere informatie

Het Vijfkrachtenmodel van Porter

Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het Vijfkrachtenmodel van Porter (een concurrentieanalyse en de mate van concurrentie binnen een bedrijfstak) 1 Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het vijfkrachtenmodel is een strategisch model wat de aantrekkelijkheid

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie

Mhealth-strategie. Bekijk het van de andere kant!

Mhealth-strategie. Bekijk het van de andere kant! Mhealth-strategie Bekijk het van de andere kant! Wie zijn wij? Marco Boonstra, Senior Communicatieadviseur Sjoerd van Dekken Communicatieadviseur Inhoud Wat is mhealth? Eerste ervaringen met mhealth Implementatierisico

Nadere informatie

Titelstijl van model bewerken. Online ontwikkelingen met impact. Gaston Aussems. Jaarcongresaccountant.nl

Titelstijl van model bewerken. Online ontwikkelingen met impact. Gaston Aussems. Jaarcongresaccountant.nl Titelstijl van model bewerken Online ontwikkelingen met impact Gaston Aussems Jaarcongresaccountant.nl Agenda 1 Wat doet een PSP? 2 Ontwikkelingen in betalen 3 Impact op uw klanten 4 Vertaling naar klantrelatie

Nadere informatie

WHITEPAPER VERDIENMODELLEN

WHITEPAPER VERDIENMODELLEN WHITEPAPER VERDIENMODELLEN Klantgericht ondernemen met een passend verdienmodel Klantgericht ondernemen met een passend verdienmodel Hoe ga jij geld verdienen met je bedrijf? Het is het onderwerp dat de

Nadere informatie

BEVEILIGINGSARCHITECTUUR

BEVEILIGINGSARCHITECTUUR BEVEILIGINGSARCHITECTUUR Risico s onder controle Versie 1.0 Door: drs. Ir. Maikel J. Mardjan MBM - Architect 2011 cc Organisatieontwerp.nl AGENDA Is een beveiligingsarchitectuur wel nodig? Oorzaken beveiligingsincidenten

Nadere informatie

Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau

Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau KICKSTARTERS We lanceren binnen twee maanden een nieuw digitaal platform waarmee u in hoog tempo business value genereert. De digitale transformatie is in volle gang. Consumenten

Nadere informatie

BrancheInnovatieContract Multimediale Convergentie. Kick-off workshop, 3 december 2012 Villa Heideheuvel, Mediapark, Rotterdam

BrancheInnovatieContract Multimediale Convergentie. Kick-off workshop, 3 december 2012 Villa Heideheuvel, Mediapark, Rotterdam BrancheInnovatieContract Multimediale Convergentie Kick-off workshop, 3 december 2012 Villa Heideheuvel, Mediapark, Rotterdam Speelveld omroepen Video cloud Internet headend/ IPTV 3-play broadcast internet

Nadere informatie