Virtueel gezond Zoetermeer: red Bob en Babs van peuken, puisten en ander partyleed. Docentenhandleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Virtueel gezond Zoetermeer: red Bob en Babs van peuken, puisten en ander partyleed. Docentenhandleiding"

Transcriptie

1 Virtueel gezond Zoetermeer: red Bob en Babs van peuken, puisten en ander partyleed Docentenhandleiding

2 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Inleiding 4 Hoofdstuk 1 Algemene informatie 5 Hoofdstuk 2 Lesplan Les over roken Les over overgewicht en diabetes Les over psychosociale problemen (moeilijke momenten) Les over alcohol en drugs 9 Bijlage: extra materiaal over roken 10 Achtergrondinformatie 12 1

3 Voorwoord De gemeente Zoetermeer voert samen met een aantal instellingen uit de gezondheidszorg de campagne 'Zoetermeer steeds gezonder'. Deze campagne omvat vier thema's: verminderen van het aantal mensen met overgewicht en diabetes; verminderen van het aantal mensen met een depressie; verminderen van overmatig alcohol- en druggebruik; het bevorderen van het niet-roken en verminderen van meeroken. Dit sluit aan op prioriteiten uit het landelijke volksgezondheidsbeleid. De gemeente wil deze punten samen met een aantal lokale instellingen onder de aandacht van de bevolking brengen. Jongeren vormen een doelgroep die moeilijk te bereiken is. De traditionele voorlichtingsmiddelen als folders en magazines gaan vaak aan hen voorbij. De gemeente Zoetermeer heeft in het verleden educatieve computerspellen met bijbehorend lespakket laten ontwikkelen. Omdat dit een succes was, leek het wederom een goed idee om voor de campagne Zoetermeer steeds gezonder een soortgelijk lespakket en spel te ontwikkelen. Dit spel is bedoeld voor leerlingen uit de laatste groep van het basisonderwijs en de eerste twee klassen van het voortgezet onderwijs. 2

4 Inleiding Dit is de docentenhandleiding voor het computerspel Virtueel gezond Zoetermeer: red Bob en Babs van peuken, puisten en ander partyleed. Het spel is bijzonder, omdat de leerlingen hierin moeten handelen en zien wat daar het effect van is. Ook ervaren ze wat de gevolgen van hun keuzes zijn voor hun leefstijl. Deze docentenhandleiding helpt u om de onderwerpen uit het spel in de les te behandelen en het spel hierbij te betrekken. U vindt hierin opdrachten en activiteiten die rondom de game ingezet kunnen worden. U bent uiteraard vrij om de les naar eigen keuze in te vullen. De leerlingen leren hiermee informatie te zoeken en hoe ze argumenten in een discussie kunnen inzetten. Ook leren ze omgaan met groepsdwang en keuzes maken. De opzet van het spel is dat leerlingen proberen een tegendraadse puber aan te zetten tot gezond gedrag. Dat is moeilijker dan men zou denken, want Bob en Babs zijn dol op snacken en roken. Bovendien houden ze wel van een jointje of een breezertje op zijn tijd en zijn ze liever lui dan moe. Meisjes hebben met Babs te maken en jongens met Bob. Babs/Bob krijgt voortdurend wijze raadgevingen ingefluisterd door een duiveltje. De speler kan met hulp van een engeltje Babs/Bob op het rechte pad brengen. De speler kan een foto van zichzelf (of iemand anders) invoeren in het spel. Deze foto is tijdens het spel links onder van het scherm in beeld. Het gezicht wordt dikker als Babs/Bob dikker wordt (en andersom) en gaat er ongezond uitzien als er wordt gerookt. De spelers kunnen aan het begin kiezen voor een versie waarin ze zelf opdrachten kunnen intikken (moeilijke versie) of voor een versie met meerkeuzevragen. In iedere scene moet de speler proberen Babs/Bob niet te laten roken, snacken, blowen of drinken en haar/hem overhalen om gezonde keuzes te maken en meer te gaan bewegen. Na de scene, dus als de keuze is gemaakt, verschijnt een schematisch overzicht van de gezondheid van Babs/Bob in beeld en krijgt de speler uitleg over waarom de keuze goed of slecht was. In het spel kan de speler punten krijgen of verliezen door op objecten te klikken. Let op pakjes sigaretten, posters en zakken snoep. De spelers kunnen zelf ook bewegen als ze via een webcam Babs/Bob moeten laten bewegen in Snowworld, Dutch Waterdreams en de Boerderij. 3

5 Hoofdstuk 1. Algemene informatie Doel De leerlingen leren dat ze door hun eigen leefwijze en gedrag hun gezondheid kunnen bevorderen; De leerlingen bewustmaken van hun gevoelens en dat ze daar met anderen over kunnen praten; De leerlingen weerbaarder maken en nee leren zeggen, zodat ze weerstand kunnen bieden aan groepsdruk; De leerlingen leren kritisch naar hun eigen consumptiegedrag te kijken; De leerlingen leren wat de gevolgen van hun consumptiegedrag zouden kunnen zijn op de langere termijn. Aanpak Het project heeft als overkoepelend thema het terugdringen van ongezond gedrag. Kinderen van de basisschool en het voortgezet onderwijs krijgen hierover vijf lessen; een introductieles, een les over roken, een les over overgewicht en diabetes, een les over psychosociale problemen en een over alcohol en drugs. Structuur van de lessen Bij alle lessen wordt de game gebruikt. Les over roken. Tijdens deze les wordt aandacht besteed aan de consequenties van roken en de bewustwording over roken in het algemeen. Les over overgewicht en diabetes De leerlingen leren naar hun eigen consumptiepatroon te kijken en ze leren wat gezonde voeding is. Les over psychosociale problemen (moeilijke momenten). De leerlingen gaan aan de slag met onderwerpen als pesten en minderwaardigheidscomplexen. Ze schrijven een toneelstuk en bespreken elkaars argumenten. Les over alcohol en drugs De leerlingen leren meer over alcohol en drugs en gaan in op de motieven om deze te gebruiken. Resultaat Er zijn verschillende resultaten van het project te benoemen. In algemene zin is dit allereerst het bewustworden van een ongezonde levensstijl en de consequenties daarvan. Het tweede resultaat is het vergaren van kennis over de deelonderwerpen van ongezond leven. Het gaat niet alleen om het verwerven van kennis, maar ook om het vormen van een mening, het maken van keuzes en het vergroten van de weerbaarheid van de leerlingen. Uiteindelijk wordt er natuurlijk beoogd dat de leerling een houdingsverandering ondergaat. Verder wordt op een preventieve manier gewerkt aan het terugdringen van nog ergere problemen in de toekomst. 4

6 Hoofdstuk 2 Het lesplan 2.1 Les over roken Activiteit Lesvorm Benodigdheden/denk aan Introduceer het Klassikaal Lees van tevoren de docentenhandleiding door. onderwerp roken. Module 1: Wat weet je al Pen en papier, Laat de leerlingen dit op een vel noteren. over roken? individueel Spelen van de game Achter de computer, in groepjes van twee of drie leerlingen Dit vormt als het ware de experimentele fase van de game. Met de game kunnen de kinderen kijken wat er met het spelfiguur (figuur links onder in het scherm) gebeurt als hij/zij rookt. Tijdens de game zullen de leerlingen onder andere zien dat: - het spelfiguur in zijn gezicht veroudert; - zijn conditie achteruitgaat. Laat ze onderling discussiëren over de argumenten van de duivel en de engel: wat vinden ze goede en slechte argumenten? Module 2: Wat is roken en wat doet het met je? In groepjes De leerlingen gaan nu informatie opzoeken over roken op internet. Dit doen ze door het maken van een krant aan de hand van de zoekresultaten. Tijdens deze sessie loopt de leerkracht langs de groepjes om te kijken of alles goed gaat. Module 3: Wat hebben de leerlingen nu geleerd over roken? Pen en papier, individueel Laat de leerlingen hun ervaringen op een vel noteren over roken, maar ook over de ervaringen die ze hebben opgedaan bij het maken van de krant (denk hierbij bijvoorbeeld aan de samenwerking). Spelen van de game Individueel De leerlingen kunnen nu aan de hand van het spel hun opgedane kennis testen. Toelichting Aangezien de les is opgedeeld in modules kunt u zelf bepalen welke activiteiten en opdrachten wel en niet geschikt zijn voor uw leerlingen. U kunt eenvoudig opdrachten weglaten, vervangen of aanpassen aan uw eigen lessituatie. 5

7 2.2 Les over overgewicht en diabetes Activiteit Lesvorm Opmerking Start Module 1 klassikaal Bespreek de volgende onderwerpen: wat weet de leerling van overgewicht wat weet de leerling over gezonde voeding Laat ze dit op een vel papier schrijven Opdracht na module 1 pen en papier Laat leerlingen gedurende een week bijhouden wat ze per dag eten (eerlijk opschrijven!) Module 2 Op de computer Ze gaan in groepjes aan de slag. Op internet zoeken ze informatie over overgewicht, diabetes en gezonde voeding. Ook zoeken ze plaatjes in tijdschriften. De ene groep maakt collages over de voordelen van gezond eten, de andere over de voordelen van ongezond eten. In een klasgesprek leggen de leerlingen uit waarom ze hun collages op deze manier hebben gemaakt. Module 3 pen en papier In deze module gaan de leerlingen kritisch kijken naar wat ze nu zelf per dag eten. Halen zij de hoeveelheden die door het Voedingscentrum (www.voedingscentrum.nl) worden voorgeschreven? Of eten ze juist te weinig/veel? Wat kunnen of willen ze veranderen. Hoe denken ze er thuis over. Module 4 computer Speel het spel en discussieer over de argumenten van de engel en de duivel. 6

8 2.3 Les over psychosociale problemen (moeilijke momenten) Activiteit Lesvorm Opmerkingen Introductie en Module 1: Activeren van voorkennis door groepsgesprek klassikaal Laat de leerlingen praten over: wat zijn psychosociale problemen (eenzaamheid, gepest worden, minderwaardigheidscomplex). Wat voor gedrag kunnen mensen vertonen als ze zulke problemen hebben (drinken, weglopen, blowen). Module 2 Module 3 Module 4 Werken met de computer In groepjes. Ieder groepje kiest een probleem (bv pesten) en schrijft een toneelstuk/scenario hierover en wat je ertegen kunt doen Voer je zelfgeschreven toneelstuk op en bespreek met elkaar de argumenten: welke vond je goed en welke niet Maak een lijst op het bord/flipover Speel het spel en let op momenten waarop Bob en Babs het moeilijk heeft. Welke keuzes kan je maken 7

9 2.4 Les over alcohol en drugs Activiteit Lesvorm Opmerkingen Introductie en module 1: klassikaal Laat de kinderen praten over: wat zijn alcohol en drugs, laat ze voorbeelden noemen waarom en wanneer gebruiken mensen alcohol en drugs is het gebruik van alcohol en drugs gevaarlijk zijn er kinderen die alcohol en drugs gebruiken is het altijd slecht om alcohol en drugs te gebruiken Module 2: klassikaal Werk in groepjes. Zoek op internet informatie over alcohol en drugs en maak een krant. Die is bedoeld voor mensen die nog nooit van alcohol en drugs hebben gehoord en die moeten worden geïnformeerd. De leerlingen moeten ook een lijst adviezen maken. Module3: Werken met de computer Speel het spel en let op de argumenten van de duivel en engel als Babs/Bob gaat blowen en drinken. Wat vind je ervan? Speel een rollenspel waarin de ene leerling Babs/Bob is en met andere leerlingen gaat discussiëren over wel of niet drinken en blowen (bestand zijn tegen groepsdwang). 8

10 Bijlage: Extra materiaal roken Opdracht: Proefje Doel: Met deze opdracht vinden de leerlingen uit, wat er precies in longen komt als je rookt. Ze moeten van tevoren het stappenplan goed doorlezen, anders lukt het niet. Aan het einde van het proefje moeten ze een viertal vragen beantwoorden. Opmerking: Zorg ervoor dat er een volwassene in de buurt is, als de proef wordt uitgevoerd. Voer deze proef buiten uit. En waarschuw degenen die last hebben van rook, als ze astmatisch zijn, want je ruikt het wel. De leerlingen moeten het stappenplan goed doorlezen. Werkvorm: in groepjes Voorbereiding en begeleiding: neem een lege plastic fles (een fles waar je in kan knijpen, zie opdracht), een sigaret en een aansteker van huis mee. Neem dit zelf mee of vraag het aan de leerlingen. Schaar en watten zijn meestal wel op school aanwezig. Test de proef eerst zelf uit. Wat heb je nodig: een lege plastic fles (een fles waar je in kan knijpen, zie opdracht) een sigaret watten een schaar een aansteker Stappen: 1. Boor met de schaar een gat in de dop waar de sigaret net inpast. 2. Boor ook een gaatje in de onderkant van de fles. 3. Draai de dop van de fles en stop in de hals van de fles de watten. 4. Draai de dop er weer op en stop de sigaret in het gaatje in de dop. 5. Pers de lucht uit de fles, door in de fles te knijpen 6. Als de lucht eruit is houd je je duim tegen het gat. 7. Steek (terwijl je het gat nog dichthoud) de sigaret aan. 8. De fles wil weer lucht, jij houdt gewoon je duim op het gat, de fles gaat lucht opzuigen en daardoor begint de sigaret te roken. 9. Als de fles weer lucht in zich heeft, haal je je duim weg en knijp je in de fles om de lucht er uit te duwen. 10. Herhaal stap 8 en 9 een aantal keer. 11. Druk de sigaret nu uit. 12. Haal de watten uit de fles en bekijk ze goed. 13. Ruik er ook eventjes aan. De leerlingen beantwoorden nu deze vragen: - Wat zie je? - Hoe ruikt het? - Wat is dat wat nu in de watten zit? - Waar komt dit normaal terecht? 9

11 Opdracht: Woordzoeker Wat is de bedoeling? Alle woorden uit de woordenlijst zitten kriskras verstopt in het letterveld. De woorden kunnen alle kanten oplopen, zelfs diagonaal van rechtsonder naar linksboven. Een gevonden woord kan je in de woordenlijst wegstrepen. Nadat alle woorden zijn gevonden, vormen de resterende letters in de leesrichting de oplossing. Maar er staan een paar letters tussen die niet bij de oplossing hoort. n r e j t i e o l v o k k e x t a b a k f l o o r n t s t e l r i o g n e i g t e n n o l r n t k c i s e a i m t o i w e o f e r r o s e k v e t t t o o n a n r e a n s i i h o l s g g n l n n n g x n e b v i a s i a e i z s h a g o s r n a d n f p a k j e h e g e o n g e z o n d x v d Woordenlijst lucifer tabak ontwenning verslaving roken nicotine pakje ongezond filter hoest koolmonoxide aansteker teer asbak giftig vloeitje sigaretten shag De oplossing is: roken is ongezond!!! (zwarte letters) 10

12 Achtergrondinformatie Meer informatie over de behandelde onderwerpen kan onder meer op de volgende websites worden gevonden: Colofon Het lespakket bij Virtueel gezond Zoetermeer: red Bob en Babs van peuken, puisten en ander partyleed is ontworpen door de studenten Narcissa Fernandez, Eveline Kaleveld en Joyce van Bemmelen van de faculteit Educatie van de Hogeschool Utrecht. Bijdragen en eindredactie: Jan Kragt (gemeente Zoetermeer) en Sylvia Roes (Sylvia Roes Communicatie). De volgende scholen hebben meegewerkt aan de pilot: De Saffier De Watersnip Picasso Lyceum Contactpersoon gemeente Zoetermeer Jan Kragt Markt 10 Postbus AA Zoetermeer Tel Fax:

speciaal onderwijs lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ROKEN 3 GEWOONTEN 3 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID 4 VERSLAAFD AAN

Nadere informatie

1 ROKEN. Voorbereiding INTRODUCTIE OEFENING 1.1 OEFENING 1.2 OEFENING 1.3

1 ROKEN. Voorbereiding INTRODUCTIE OEFENING 1.1 OEFENING 1.2 OEFENING 1.3 1 ROKEN Voorbereiding Reserveer een computerlokaal of laptops voor oefening 1.1. Lees de vragen en antwoorden van oefening 1.2. OEFENING 1.1 Wat weet je over roken? Doel De leerlingen kennen meer feiten

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

D 12jaar. Groepsdruk en 'gezellig meedoen'

D 12jaar. Groepsdruk en 'gezellig meedoen' .. alcoholgebruik op jonge leeftijd de ontwikkeling van de hersenen verstoort? Hierdoor kan het leervermogen en geheugen van het kind worden aangetast.... jongeren die vaak drinken meer kans hebben om

Nadere informatie

Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken

Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken Je bent in verwachting! Een nieuwe periode in je leven begint. Je wilt het beste voor je kindje. Stoppen met roken hoort daarbij. Het is goed voor je eigen

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 WWW.VOORKOM.NL V.S.O. Roken stoer? Stoppen is sterker! LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief Over Roken V.S.O. Colofon: Deze lesbrief hoort

Nadere informatie

Werkboek Stoppen met roken

Werkboek Stoppen met roken Werkboek Stoppen met roken WWW.ZORROO.NL 1 2 Voorwoord Zorroo staat voor Zorggroep Regio Oosterhout & Omstreken. Wij ondersteunen u bij het stoppen met roken. Dit doen we samen met uw huisarts, praktijkondersteuner

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Mondriaan Preventie ondersteunt! In deze editie. Mondriaan Preventie

Nieuwsbrief. Mondriaan Preventie ondersteunt! In deze editie. Mondriaan Preventie W I N T E R / V O O R J A A R 2 0 1 6 Nieuwsbrief Mondriaan Preventie Mondriaan Preventie ondersteunt! De afdeling verslavingspreventie van Mondriaan heeft een adviserende en ondersteunende rol als het

Nadere informatie

Afdeling: Longziekten. Onderwerp: Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien

Afdeling: Longziekten. Onderwerp: Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Afdeling: Longziekten Onderwerp: Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien 1 www.ikazia.nl Roken houd kinderen er buiten 800813 / juni 2014 Meeroken is gevaarlijk Als je zelf niet rookt, maar de rook van

Nadere informatie

Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Longziekten

Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Longziekten Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Longziekten Beter voor elkaar 2 Meeroken is gevaarlijk Als je zelf niet rookt, maar de rook van een sigaret of sigaar inademt, rook je mee. In tabaksrook zitten

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

Alcohol(voorlichting): een ander verhaal!

Alcohol(voorlichting): een ander verhaal! Alcohol(voorlichting): een ander verhaal! Resultaten van het evaluatieonderzoek in 2008/2009 Achtergrond De negen gemeenten van West-Friesland, de gemeente Schagen, organisaties in de preventieve gezondheidszorg,

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema s, is het belangrijk om aan de volgende 4 niveaus aandacht

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen Introductie Introductie Gamen, Hyven, informatie zoeken, filmpjes kijken, muziek luisteren, spullen kopen of verkopen. Internetten doen we allemaal. Soms voor de lol, soms serieus, soms thuis, soms op

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 Programma 1 : Zorg, Welzijn, Jeugd en Onderwijs 1A Lokale gezondheidszorg Inleiding Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente de taak door middel van

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School 2014-2015

Menukaart Gezonde School 2014-2015 Menukaart Gezonde School 2014-2015 Gezondheidsaanbod in het mbo Deze menukaart geeft een overzicht van het gezondheidsaanbod voor het middelbaar beroepsonderwijs. Wilt u op uw school met een thema aan

Nadere informatie

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 3: Praktijkkern b: Thema: 3 1. Introles De leerling kan een aantal bekende genotsmiddelen benoemen Mens, Natuur & Techniek

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Week van de Lentekriebels De projectweek Week van de Lentekriebels, georganiseerd door Rutgers WPF samen met alle GGD-en in Nederland, bestaat dit jaar 10 jaar. Tijdens het project geven basisscholen in

Nadere informatie

Er zijn twee thema s voor een ouderbijeenkomst: 1 Vette verleiders 2 Kinderen: gezond gewicht en gezonde leefstijl

Er zijn twee thema s voor een ouderbijeenkomst: 1 Vette verleiders 2 Kinderen: gezond gewicht en gezonde leefstijl De jeugd heeft de toekomst, maar dan wel graag een gezonde toekomst. Dat is best lastig in een wereld waarin steeds meer verleiders op de loer liggen om (onverantwoord) te consumeren en minder te bewegen.

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

groep 5,6 en 7 Een initiatief van Standaard Uitgeverij 2010 Standaard Uitgeverij / WPG Uitgevers België nv

groep 5,6 en 7 Een initiatief van Standaard Uitgeverij 2010 Standaard Uitgeverij / WPG Uitgevers België nv 2010 Standaard Uitgeverij / WPG Uitgevers België nv groep 5,6 en 7 Standaard Uitgeverij Een initiatief van Doel De leerlingen laten nadenken over hun internetgedrag met behulp van het stripboek Suske en

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

Werkvormen Vooraf aan EduMedia

Werkvormen Vooraf aan EduMedia Werkvormen Vooraf aan EduMedia 0 Deze inspiratiekaartjes bevatten werkvormen voorafgaand aan EduMedia te gebruiken 0 Doelen zijn: 0 Voorkennis te activeren 0 Het leereffect te vergroten 0 21st century

Nadere informatie

Introduceren thema Voeding en Bewegen. Wat doe je als leerkracht? Omschrijving van de opdracht: Thema: Voeding en bewegen

Introduceren thema Voeding en Bewegen. Wat doe je als leerkracht? Omschrijving van de opdracht: Thema: Voeding en bewegen Natuur & Techniek Mijn lijf: Voeding en bewegen Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Voeding en bewegen In dit thema staan de volgende hogere orde denkvragen centraal rondom voeding en bewegen:

Nadere informatie

Leskist THEMA-handleiding Afhaalrestaurant Fitfood Groep 5 en 6

Leskist THEMA-handleiding Afhaalrestaurant Fitfood Groep 5 en 6 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Leskist THEMA-handleiding Afhaalrestaurant Fitfood Groep 5 en

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor (1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust

Nadere informatie

1. Inleiding. Pagina 1

1. Inleiding. Pagina 1 Pagina 1 1. Inleiding Nederland is een van de weinige landen met een euthanasiewet. Alleen in België en Luxemburg is euthanasie net als bij ons in een wet geregeld. Veel mensen hebben een mening over euthanasie.

Nadere informatie

Handleiding voor docenten

Handleiding voor docenten Handleiding voor docenten Inleiding Het EnerCities pakket biedt je school de mogelijkheid om gebruik te maken van een serious game (leerspel) met bijbehorende educatieve toolkit en communicatiefaciliteiten

Nadere informatie

Genotmiddelen. Omgaan met tabak, alcohol en drugs

Genotmiddelen. Omgaan met tabak, alcohol en drugs Genotmiddelen Omgaan met tabak, alcohol en drugs Genotmiddelen Omgaan met tabak, alcohol en drugs Genotmiddelen als tabak, alcohol en drugs zijn vaak verleidelijk voor tieners. Ze weten dat het niet mag,

Nadere informatie

Factsheet Rookvrije scholen 2011 Voortgezet onderwijs Hoe is het gesteld met het Rookverbod? Handhaving rookverbod Negen op de tien scholen in het voortgezet onderwijs geven in 2011 aan medewerkers aan

Nadere informatie

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de klas en aan docenten) ABC gesprekken Aanwezig bij verschillende ZAT

Nadere informatie

Stellingenspel Spelenderwijs omgaan met alcohol en drugs

Stellingenspel Spelenderwijs omgaan met alcohol en drugs Wet- en regelgeving Stellingenspel Spelenderwijs omgaan met alcohol en drugs Met dit uitgewerkt stellingenspel over alcohol en drugs kun je moeilijke onderwerpen bespreekbaar maken. Jouw Scoutinggroep

Nadere informatie

Infobundel Alcohol-, tabak-, en drugspreventie

Infobundel Alcohol-, tabak-, en drugspreventie Presenteert Infobundel Alcohol-, tabak-, en drugspreventie (9 september 2014) http://www.skillville.be 1 Doelstelling van het pakket Alcohol-, tabak-, en drugspreventie... 4 1.1 Alcohol... 4 1.2 Tabak...

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 7 ... Facebook, sociaal zijn op het internet. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 7 ... Facebook, sociaal zijn op het internet. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Les 7... Facebook, sociaal zijn op het internet Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht

Nadere informatie

Stoppen met roken. Willen en kunnen

Stoppen met roken. Willen en kunnen Stoppen met roken Willen en kunnen Deel 1 2 U rookt. U denkt er over te stoppen met roken. Deze folder helpt u daarbij. In deze folder staan adviezen om te stoppen met roken. Ook staan er oefeningen in

Nadere informatie

Stoppen met roken. Willen en kunnen

Stoppen met roken. Willen en kunnen Stoppen met roken Willen en kunnen U rookt. U denkt er over te stoppen met roken. Deze folder helpt u daarbij. In deze folder staan adviezen om te stoppen met roken. Ook staan er oefeningen in die u kunnen

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School 2013-2014

Menukaart Gezonde School 2013-2014 Menukaart Gezonde School 2013-2014 www.utrecht.nl/gezondeschool Gezondheidsaanbod in het voortgezet onderwijs 1 Gezonde School Leerlingen die zich gezond voelen, gaan graag naar school en presteren beter.

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003)

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003) Uitslagen leerlingen onderzoek (00) Als onderdeel van het onderzoek naar het verslavingspreventieproject op scholen voor voortgezet onderwijs in Katwijk is een anonieme online-enquête afgenomen met behulp

Nadere informatie

Toelichting ondersteuningsaanbod mbo

Toelichting ondersteuningsaanbod mbo Toelichting ondersteuningsaanbod mbo Gebruik deze toelichting om uw keuze te bepalen en als hulp bij het invullen van het keuzemenu. U kunt een aanvraag doen van 7 oktober tot 29 november 2013 via het

Nadere informatie

Leefstijlkoers. De koers van uw leefstijl is gezond. Kijk op de volgende pagina voor een overzicht van uw leefstijl. 1 / 7

Leefstijlkoers. De koers van uw leefstijl is gezond. Kijk op de volgende pagina voor een overzicht van uw leefstijl. 1 / 7 Leefstijlkoers De koers van uw leefstijl is gezond. Kijk op de volgende pagina voor een overzicht van uw leefstijl. 1 / 7 Leefstijloverzicht U ziet hieronder wat uw score is op de verschillende aspecten

Nadere informatie

lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met roken 3 Meer of minder rook? 3 Roken en jouw gezondheid 4 Roken en verslaving 5

Nadere informatie

Een klein onderzoekje vooraf: rook je? Ondervraag enkele vrienden of klasgenoten. Wat denk je? Rook de meerderheid van de jongeren wel of niet?

Een klein onderzoekje vooraf: rook je? Ondervraag enkele vrienden of klasgenoten. Wat denk je? Rook de meerderheid van de jongeren wel of niet? GEZONDHEID: ROKEN 7 april GEZONDHEID: ROKEN 2 Gezondheid Ieder jaar vieren we op 7 april Wereldgezondheidsdag. Met deze dag vraagt de WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie, aandacht voor gezondheid en ziektes

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Kikid Het is als ouder jouw verantwoordelijkheid, dat je kind NEE kan zeggen tegen drank!

Nadere informatie

Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk

Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk 16 september 2014 Pel van Hattum Programma 1. Middelen 2. Cijfers 3. Puberteit 4. Opvoeding 1. Middelen: Tabak Héél ongezond: de dodelijkste

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Algemene basisvoorlichting

Algemene basisvoorlichting Algemene basisvoorlichting Voorlichting van 2 uur. DATUM De datum wordt in onderling De voorlichting wordt op locatie gegeven. Maximaal 25 deelnemers. De voorlichting kost _ 265. U weet welke soorten drugs

Nadere informatie

Tweede wereldoorlog:

Tweede wereldoorlog: geschiedenis Tweede wereldoorlog: Kleding Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Tweede Wereldoorlog - Kleding Introduceren thema Tweede Wereldoorlog - Kleding In dit

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 8 ... Skype: Online bellen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 8 ... Skype: Online bellen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Les 8... Skype: Online bellen Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht Waarom? Skype wordt

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

Voorstelronde Cursusboekje Vertrouwelijk karakter van de bijeenkomsten Verwachtingen uitspreken Hoe zien de bijeenkomsten eruit?

Voorstelronde Cursusboekje Vertrouwelijk karakter van de bijeenkomsten Verwachtingen uitspreken Hoe zien de bijeenkomsten eruit? Bijeenkomst 1 Vandaag Voorstelronde Cursusboekje Vertrouwelijk karakter van de bijeenkomsten Verwachtingen uitspreken Hoe zien de bijeenkomsten eruit? Huiswerk Test invullen om inzicht te krijgen in de

Nadere informatie

98% (voldoende) weerbaar. 93% geeft aan dat hun gezondheid (zeer) goed is. Hoe gezond zijn de jongeren van Westvoorne? 89% 94% In de regio.

98% (voldoende) weerbaar. 93% geeft aan dat hun gezondheid (zeer) goed is. Hoe gezond zijn de jongeren van Westvoorne? 89% 94% In de regio. Hoe gezond zijn de jongeren van Westvoorne? 52 Vmbo 2e klas 26 Vmbo 4e klas 26 Havo 2e klas 14 Havo 4e klas 28 Vwo 2e klas 7 Vwo 4e klas Dit gemeenterapport geeft inzicht in de gezondheid, het welzijn

Nadere informatie

een leeftijdsgenoot uit een

een leeftijdsgenoot uit een Aardrijkskunde Een dag uit het leven van... een leeftijdsgenoot uit een andere cultuur Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Andere culturen Introduceren thema Andere

Nadere informatie

Brief voor ouder over thema 1

Brief voor ouder over thema 1 Brief voor ouder over thema 1 Steeds meer scholen besteden aandacht aan sociaal-emotionele vaardigheden en gezondheidsvaardigheden. Niet alleen om probleemgedrag te bestrijden en om ongewenst gedrag te

Nadere informatie

Krimpen aan den Usse!

Krimpen aan den Usse! Krimpen aan den Usse! O 4 MAR 2016 indigc^ PREVENTIE Afdeling Indigo Preventie Adres Carnissesingel 51 Telefoon 088-3571700 E-mail m.smedts@indigorijnmond.nl Ons kenmerk 107.16 MS/CvR Onderwerp Vaststelling

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

DOCENTENHANDREIKING WAT BAK JIJ ER VAN?

DOCENTENHANDREIKING WAT BAK JIJ ER VAN? DOCENTENHANDREIKING WAT BAK JIJ ER VAN? INLEIDING BLENDED LEARNING Met blended learning, letterlijk iets als gemengd leren, bedoelen we dat een docent lesstof aan de leerlingen aanbiedt in een combinatie

Nadere informatie

Handleiding groep 3. www.lekkerfitopschool.nl

Handleiding groep 3. www.lekkerfitopschool.nl Handleiding groep 3 www.lekkerfitopschool.nl 226492_Omslag.indd 1 20-10-2006 14:32:01 Handleiding groep 3 Basishandleiding Introductieles Bewegen les 1 Bewegen praktijkles 1 Voeding les 2 Voeding praktijkles

Nadere informatie

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Gezond en duurzaam voedsel Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Aan de slag met gezond en duurzaam voedsel in het mbo Werken aan gezondheid op school loont. Het draagt bij aan betere schoolprestaties,

Nadere informatie

Lucht als materie 6-8. Auteur : Kristína Žoldošová, Trnavska Univerzita v Trnave, Slovakia. jaar

Lucht als materie 6-8. Auteur : Kristína Žoldošová, Trnavska Univerzita v Trnave, Slovakia. jaar 6-8 jaar Wetenschappelijke inhoud: Natuurkunde Beoogde concepten: Gasvormige aggregatietoestand. Aanwezigheid van lucht in de omgeving. Lucht als materie aanwezig in het universum. Beoogde leeftijdsgroep:

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 1 Inhoud Voorbereidende les Afsluitende les Aanvullend materiaal bij deze lessen staat op de website: Introductiefilmpje PowerPoint presentatie Werkbladen 2 Voorbereidende

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie Inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor alle klassen 9 3 Kunstproject voor VMBO

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

Onderzoek Waterpijp. Publicatiedatum: 16-07- 2013

Onderzoek Waterpijp. Publicatiedatum: 16-07- 2013 Onderzoek Waterpijp Publicatiedatum: 16-07- 2013 Over dit onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 11 t/m 29 maart 2013, deden 2918 jongeren mee. De uitslag is gecorrigeerd op leeftijd, geslacht

Nadere informatie

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal:

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal: Natuur & Techniek het broeikaseffect Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Broeikaseffect In deze les staan de volgende hogere- orde denkvragen centraal: 1. Hoe zou je het broeikaseffect kunnen

Nadere informatie

Schoolrapport. Amadeus Lyceum. Resultaten EURO-URHIS 2 jeugdonderzoek. Inleiding

Schoolrapport. Amadeus Lyceum. Resultaten EURO-URHIS 2 jeugdonderzoek. Inleiding Schoolrapport Resultaten EURO-URHIS 2 jeugdonderzoek Amadeus Lyceum Inleiding De GG&GD Utrecht neemt deel aan een Europees project over gezondheid in grote steden, het EURO-URHIS 2 project. In dit onderzoek

Nadere informatie

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school.

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Startactiviteit groep 1/2 Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Subdoelen 1. Leerlingen en leraren worden zich bewust van welke apparaten

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie

Deel 2: maak een keuze

Deel 2: maak een keuze Je rookgedrag veranderen Deel 2: maak een keuze In deel 1 heb je stilgestaan bij je rookgedrag. Je hebt geregistreerd hoeveel en in welke omstandigheden je rookt. Mogelijks was je wel verwonderd over de

Nadere informatie

KIJK! SEKSUALITEIT. mijn leven. Leerjaar 1. Leskatern 3. Geschikt voor. praktijkonderwijs Basis - Kader

KIJK! SEKSUALITEIT. mijn leven. Leerjaar 1. Leskatern 3. Geschikt voor. praktijkonderwijs Basis - Kader em ex jk ki In KIJK! mijn leven Leerjaar 1 aa pl SEKSUALITEIT Leskatern 3 r Geschikt voor praktijkonderwijs Basis - Kader Seksualiteit INLEIDING Aan het begin van het voortgezet onderwijs verandert er

Nadere informatie

Leerlingenboek KINDERRAAD

Leerlingenboek KINDERRAAD Leerlingenboek KINDERRAAD K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen

Nadere informatie

Wat je moet weten over roken voor, tijdens en na de zwangerschap Longziekten

Wat je moet weten over roken voor, tijdens en na de zwangerschap Longziekten Wat je moet weten over roken voor, tijdens en na de zwangerschap Longziekten Beter voor elkaar 2 Roken als je zwanger probeert te worden Minder vruchtbaar Roken maakt vrouwen en mannen minder vruchtbaar.

Nadere informatie

Jouw digitale wereld safe & social

Jouw digitale wereld safe & social HANDLEIDING BIJ DE DIGITALE LES Jouw digitale wereld safe & social Wat is slim en wat kun je beter niet doen online? In de digitale les Jouw digitale wereld safe & social maken leerlingen kennis met de

Nadere informatie

98% (voldoende) weerbaar. 92% geeft aan dat hun gezondheid (zeer) goed is. Gezondheid. Hoe gezond zijn de leerlingen van het Jacob van Liesveldt?

98% (voldoende) weerbaar. 92% geeft aan dat hun gezondheid (zeer) goed is. Gezondheid. Hoe gezond zijn de leerlingen van het Jacob van Liesveldt? 28 Havo 2e klas Hoe gezond zijn de leerlingen van het Jacob van Liesveldt? 40 Vmbo 2e klas 21 Vmbo 4e klas 46 Havo 4e klas 43 VWO 2e klas 24 VWO 4e klas Dit schoolrapport geeft inzicht in de gezondheid,

Nadere informatie

9. Schrijfopdrachten

9. Schrijfopdrachten 9.1 Poëzie doel Creatief schrijven activeren voorkennis toepassen kennis wanneer n.v.t. groepssamenstelling individueel duur 20 minuten De leerkracht geeft leerlingen een begrip, apparaat, mening, enzovoort.

Nadere informatie

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER kleuter 2,5-6j 1 ste graad LO 6-8j 2 de graad LO 8-10j 3 de graad LO 10-12j doelstelling doelstelling doelstelling doelstelling Versterken

Nadere informatie

Factsheet Rookvrije scholen 2011 Beroepsonderwijs Hoe is het gesteld met het Rookverbod? Handhaving rookverbod Bijna alle scholen in het beroepsonderwijs geven aan medewerkers (96%) en leerlingen (98%)

Nadere informatie

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul HASJ EN WIET Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Het roken van tabak met hasj of wiet heet blowen. Ik blow niet. Ik gebruik medicijnen. Dan kan het

Nadere informatie

Stoppen met roken. Willen en kunnen

Stoppen met roken. Willen en kunnen Stoppen met roken Willen en kunnen U rookt. U denkt er over te stoppen met roken. Deze folder helpt u daarbij. In deze folder staan adviezen om te stoppen met roken. Ook staan er oefeningen in die u kunnen

Nadere informatie

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt.

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt. IJsselland GENOTMIDDELEN Jongerenmonitor 1 4% ooit alcohol gedronken.163 jongeren School Klas 13-14 jaar Klas 4 1-16 jaar 4% weleens gerookt % ooit wiet gebruikt Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Problemen in het rekenonderwijs bij NT2 kinderen. Een kwestie van woordenschat of is er meer aan de hand?

Problemen in het rekenonderwijs bij NT2 kinderen. Een kwestie van woordenschat of is er meer aan de hand? Eveline Groen Problemen in het rekenonderwijs bij NT2 kinderen. Een kwestie van woordenschat of is er meer aan de hand? Rekenonderwijs op de basisschool is steeds taliger geworden. De meeste moderne rekenmethodes

Nadere informatie

Pestprotocol BS de Kersenboom

Pestprotocol BS de Kersenboom Pestprotocol BS de Kersenboom Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Financiering Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)

Financiering Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) Financiering Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) Team HBSC-Nederland Universiteit Utrecht, faculteit Algemene Sociale Wetenschappen Prof. Dr. W.

Nadere informatie

Roken en longziekten vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62404

Roken en longziekten vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62404 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 08 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62404 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over Roken Colofon: Deze lesbrief hoort bij het Preventie Project Roken dat wordt uitgevoerd door

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar Rookvrij Opgroeien 4-19 jaar 4-19 jaar Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar Kinderen boven de vier jaar wonen relatief vaak in een huis waar gerookt mag

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Het vak biologie kennis MN001 Een biologische tekening maken praktijk MN005 Werken met een loep praktijk MN008

Het vak biologie kennis MN001 Een biologische tekening maken praktijk MN005 Werken met een loep praktijk MN008 Biologie Over Bloqs Wie is Bloqs? Bloqs is een educatieve uitgeverij die innovatieve producten en diensten aanbiedt. Bloqs staat voor bouwen aan leren. Onze visie is dat u als docent of school zelf het

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?!

Dat doet mijn kind toch niet?! Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 17 maart 2016 marion.kooij@brijder.nl 088 3583 880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de

Nadere informatie