Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem"

Transcriptie

1 BAM Woningbouw Deventer Keulenstraat 2, 7418 ET Deventer / Postbus 43, 7400 AA Deventer Telefoon (0570) / Fax (0570) / Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem Paul ter Maat 1.0 definitief

2 BAM Woningbouw Deventer Inhoud Inhoud 2 1 Managementsamenvatting 3 2 Deelnemers en derden Algemeen Consortium partners BAM Woningbouw Deventer (penvoerder) Volkshuisvesting Arnhem Uitbestedingsrelaties Aannemer Adviseur Warmte-installatie PV-installatie 10 3 Achtergrond 12 4 Selectie gebouwen 14 5 Prestatiegarantie 15 6 Ondertekening 16 7 Bijlagen 17

3 1 Managementsamenvatting Volkshuisvesting stelde BAM Woningbouw Deventer voor de uitdaging om de eerste energienota loos nieuwbouw woningen van Arnhem te bouwen. Deze uitdaging heeft BAM met 2 handen aangepakt! De wens van Volkshuisvesting is dat de bewoners aan het eind van een jaar geen kosten hebben aan het verbruik van energie. Voor gebouw gebonden en persoonlijk verbruik. Het persoonlijk verbruik is vastgesteld op 2400kWh per jaar. De term energienota loos klopt dus niet helemaal, de energierekening is aan het eind van het jaar gemiddeld 0,-. Op het moment van de vraag waren we reeds bezig voor Volkshuisvesting met de nieuwbouw van 12 appartementen en 125 woningen de Wheme in de Malburgen-Oost te Arnhem. Uit dit project zijn 2 blokken, totaal 14 woningen, aangewezen om aan te passen naar energienota loos. De bouw van deze blokken was al gestart en de voorbereiding in volle gang. Naast de blokken, het ontwerp van de woningen, had Volkshuisvesting ook nog de wens voor individuele aanpak per woning en een daglichtvoorziening op zolder. Dit maakte de uitdaging nog groter! BAM Woningbouw heeft samen met adviseur Hans Crone de mogelijkheden van deze woningen bekeken. Uit alle verschillende opties voor dit project kwam het principe van de BAM W&R Groenwoning All-Electric als meest gunstige naar voren. Naast Hans Crone is ook Comfort Partners als W&R partner bij dit project aangeschoven. Voor de opwekkingsinstallatie is de expertise BAM Techniek Energy Systems ingeschakeld. Behoudens de PV-panelen en zonnecollector op het dak zie je aan en in de woningen geen verschil met de overige woningen. Ook voor de bewoner is er in het leven in de woningen geen verschil met een normale woning. De installaties van groenwoning all-electric is allemaal geplaatst op zolder. Gezien de kern van de installatie een buffervat van 520 liter is, neemt deze wel wat ruimte in beslag. Hieromheen is de rest van de installatie gebouwd. Bij de berekeningen van Hans Crone is altijd van de EPC berekeningen uitgegaan. Hierin is bepaald wat het elektriciteitsverbruik van de installaties zou zijn. We hebben bepaald wat een bewoner mag verbruiken. Met deze 2 waarden is de opwekking bepaald en hierop zijn het aantal PV-panelen gebaseerd. Gezien de niet optimale zon oriëntatie van de woning zijn er bij de woningen op de voor en achterzijde PV-panelen op het dak geplaatst. Volkshuisvesting gaat de woningen verhuren onder de huursubsidie grens. De kosten die normaal gesproken voor energieverbruik bij een vergelijkbare woning aan de energiemaatschappij betaald moet worden, wordt nu door de bewoner als energiedienst aan Volkshuisvesting betaald. Hiermee heeft de bewoner voor de komende jaren geen last van prijsstijgingen in de energiemarkt en kan Volkshuisvesting de extra investering terugverdienen. De energiedienst is opgenomen in het huurcontract van de bewoner. Hierin is gesteld dat de woning een xx aantal kwh per jaar opwekt en dat hiermee een bewoner energienota nul zou kunnen wonen. De woningen worden door Volkshuisvesting verhuurd onder de toevoeging Energiethuis woningen. Op dit moment zijn we samen ook bezig om nog eens 13 woningen in hetzelfde project, met dezelfde installaties als koopwoningen te ontwikkelen. Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

4 2 Deelnemers en derden 2. 1 Algemeen Het consortium bestaat uit opdrachtgever woningbouwvereniging Volkshuisvesting en aannemer BAM Woningbouw Deventer Consortium partners BAM Woningbouw Deventer (penvoerder) Postbus AA Deventer Keulenstraat ET Deventer Nederland Contactpersoon: Paul ter Maat tel IBAN: NL36INGB Kernactiviteiten: Optimaal wooncomfort geldt niet alleen voor het nu. Mensen willen ook over dertig, veertig of vijftig jaar prettig wonen. Dit vraagt om een bouwer die alle disciplines zelf in huis heeft en gedurende de gehele levenscyclus de kwaliteit van de woningvoorraad kan garanderen en optimaliseren. Waardoor woningen waardevast blijven. Ook daarin kunnen wij, als marktleider, voorzien. Niet alleen door te bouwen. We ontwikkelen en onderhouden ook zelf woningen en wijken. Een ongewoon brede dienstverlening. Bouwen, Renoveren, Onderhoud, Ontwikkelen en Adviseren. Motivatie deelname aan het project: Eigenlijk staat de vraagstelling in de verkeerde volgorde, zoals uit onderstaande motivatie ten aanzien van het leveren van een bijdrage aan de energietransitie mag blijken, is BAM Woningbouw op basis van haar kennis, expertise en ervaring reeds lange tijd betrokken c.q initiatiefnemer bij de ontwikkelingen van nieuwe technieken op het gebied van duurzaamheid. Vanuit de drive en de vraagstelling van de opdrachtgever om een energienota loze woning gezamenlijk te realiseren was het antwoord gauw gegeven. Volmondig Ja! Motivatie bijdrage aan energietransitie Het beleidsplan van de overheid om van fossiele brandstoffen naar volledig duurzame energiebronnen zoals zonne- en windenergie over te gaan en volgens plan Nederland in 2020 één van de duurzaamste landen van Europa te zijn, sluit zeer wel aan bij de ambitie van BAM. Bam Woningbouw is veel betrokken bij diverse energietransities denk bijvoorbeeld aan GEN Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

5 (Gebieden Energie Neutraal), Blok voor Blok, Energiesprong, De Stroomversnelling, onze concepten W&R Groen, W&R All-electric hiermee mag genoegzaam worden aangetoond dat BAM Woningbouw een gemotiveerde partner is als het gaat om de energietransitie. Beschikbare kennis, expertise, ervaring Binnen BAM Woningbouw is veel expertise en kennis aanwezig als het gaat om duurzaamheid. We beschikken over kennis en opinies die we eerst zelf aan de praktijk getoetst hebben. Wij investeren actief in die kennis. En eigenen ons op deze wijze essentiële thema s toe: duurzaamheid, levenscyclusbenadering, bewonersparticipatie, financiering en ontwikkeling van groene projecten, waardeontwikkeling van wijken en een woningaanbod afgestemd op alle levensfasen. Deze kennis delen we met onze partners. Door onze regionale bedrijfsstructuur en cultuur kunnen we bovendien elk partnership couleur locale meegeven. We beschikken daarbij over een gevarieerd pallet aan adviesproducten, zoals de Toolkit Bestaande Bouw, Duurzame Woningbouw en Bewonerscommunicatie- en participatie en onze Groen financiering op maat. Producten waar onze wereld om vraagt. Concrete bijdrage aan het project Middels de aanwezige kennis binnen BAM en haar partners (coalitie) is er een substantiële bijdrage geleverd in het uitdenken, uit- engineren én het adviseren van de opdrachtgever om zo binnen de gestelde kaders en randvoorwaarden een energienota loze woning te ontwikkelen en te realiseren Toepassing en gebruik van de projectresultaten Middels monitoring op zowel de installatie, bewonersgedrag en bewoners stookgedrag zullen de resultaten worden vergeleken met de gestelde kaders en randvoorwaarden. Indien aanpassing van de aanwezige installatie noodzakelijk mocht blijken zullen deze doorgevoerd gaan worden om de doelstelling (gestelde kaders en randvoorwaarden) te waarborgen. Genoemde resultaten worden meegenomen naar eventuele vervolgprojecten. Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

6 Volkshuisvesting Arnhem Postbus CA Arnhem Kadestraat EE Arnhem Nederland Contactpersoon: Geertjan Maas tel Kernactiviteiten: In ons ondernemingsplan is de volgende visie van onze organisatie opgenomen: Volkshuisvesting Arnhem maakt goed en betaalbaar wonen in vitale wijken in Arnhem mogelijk. Wonen is de elementaire behoefte aan beschutting en veiligheid, zowel in huis als in de buurt. Wij willen mensen lekker laten wonen. Betaalbaar wil zeggen dat we (een deel van onze) middelen inzetten voor mensen die vanwege materiële, fysieke of geestelijke beperkingen weinig mogelijkheden hebben. Het is als toegelaten instelling onze wettelijke taak om te zorgen voor mensen die zelf niet in hun woonbehoefte kunnen voorzien. Goed geeft aan dat de woning en de buurt de kwaliteit hebben om lekker te kunnen wonen. Vitale wijken zijn het netwerk voor lekker wonen. Gevormd door prettige buurten, straten, plekken. Een prettige plek ziet er goed uit, het is schoon en veilig en de bewoners passen bij elkaar. Vitaliteit kan een zeer verschillende inhoud hebben. Wat voor de één aantrekkelijk is, is voor de ander vervelend. Vitaliteit ontstaat als mensen vanuit hun woonplek die dingen in de wijk kunnen doen waardoor ze lekker kunnen wonen. Wij willen samen met geïnspireerde mensen werken aan goede plekken, buurten en wijken. En aan kwesties die aangepakt moeten worden. Arnhem is het gebied waar wij actief zijn. Wij hebben bewust gekozen om onze taak alleen in Arnhem te vervullen. Hier liggen onze wortels, hebben wij onze netwerken. Bovendien is er veel te doen. Mogelijk maken is een uitnodiging aan bewoners en betrokkenen in de stad om ons te inspireren en samen plekken en kwesties aan te pakken. Motivatie deelname aan het project: Tot vrij recent was het uitgangspunt van Volkshuisvesting om woningen te ontwikkelen die kwalitatief voldoen aan ons Programma van Eisen en de actuele wettelijke eisen en regelgeving. In ons PvE zijn op diverse onderdelen Duurzaamheidscriteria opgenomen voor het gebruik van duurzame materialen en/of het bevorderen van een prettig woonklimaat. Vorig jaar is het thema woonlasten op de agenda gekomen waarvan de energierekening een belangrijk onderdeel uitmaakt. Door een initiatief van een collega-corporatie waarbij de BAM betrokken was, zijn wij betrokken geraakt bij de ontwikkelingen op het gebied van Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

7 energiemaatregelen op woningniveau. Vanaf december 2012 hebben wij samen met BAM de uitdaging op ons genomen om in een lopend project energiemaatregelen als experiment toe te gaan passen. Binnen vier maanden zijn de concept-maatregelen volledig uitgewerkt en is besloten om deze in het onderhavige project experimenteel op 14 huurwoningen te realiseren. Sindsdien zijn wij in Arnhem koploper op het gebied van het ontwikkelen en realiseren van woningen met vergaande energiemaatregelen gericht op 0-op-de-meter. Het onderhavige project wordt per heden opgeleverd en zal binnen enkele weken bewoond zijn. Motivatie bijdrage aan energietransitie Onze motivatie om een bijdrage aan de energietransitie te leveren is tweeledig. Ten eerste achten wij het onvermijdelijk om naar meer duurzame energievoorzieningen te groeien om zo een bijdrage te leveren aan duurzaamheid van wonen en leefomgeving en tegelijkertijd het milieu te ontzien. Ten tweede achten wij het ook in de toekomst onze blijvende taak om goede én betaalbare woningen te kunnen verhuren voor die groepen bewoners die dat het hardst nodig hebben. De woonlasten benadering stelt ons in staat om niet alleen op huurprijzen te sturen, maar de betaalbaarheid in de toekomst beter te kunnen reguleren door de totale woonlast te kunnen beïnvloeden. Dit is mogelijk door de energielasten van bewoners positief te beïnvloeden (minder afhankelijk te maken van de fluctuaties van de energieprijzen) door een garantie te geven op de kosten van energie door middel van eigen energieopwekking. In de verwachting dat de energieprijzen in de toekomst harder zullen stijgen dan de inflatie, bied de zelfopwekking van energie meer garantie voor een beperktere stijging van de totale woonlasten dan mogelijk is met sturing op de huurprijs alleen. Beschikbare kennis, expertise, ervaring Voor dit project beschikten wij niet specifiek over kennis en ervaring van energiemaatregelen. Op de losse onderdelen van de installaties en (bouw)techniek was reeds kennis en ervaring in huis, echter nog niet met de combinatie van installatie- en bouwtechnieken zoals nu toegepast Omdat vooral ervaring ontbreekt met de werking en resultaten van de energiemaatregelen in relatie tot het gebruik/verbruik van huurders is besloten om het systeem te monitoren. Met de inzet van energiecoaches (zowel door BAM als VHV) begeleiden wij de huurders in het gebruik van de installatie gericht op een energieverbruik met het doel het saldo van de meter op nul te houden. In het huurcontract is opgenomen dat medewerking verleent wordt aan het monitoren van de installatie om ervaring op te doen met de werking en resultaten. Concrete bijdrage aan het project Volkshuisvesting is opdrachtgever van het project. Volkshuisvesting is de financier van het project en derhalve investeerder in de extra energiemaatregelen. Daarmee zijn wij ook een risicodragende partij. Inzet van energiecoach om huishoudens te begeleiden in hun energieverbruik en om de werking en resultaten van de installatie in relatie tot het verbruik te monitoren. De wijze waarop de monitoring wordt uitgevoerd (systeem, frequentie e.d.) moeten wij nog bepalen. Toepassing en gebruik van de projectresultaten Uitbreiden van onze kennis en ervaring met het toepassen van energiemaatregelen en kennisdeling binnen onze organisatie om toepassingen in andere projecten te bevorderen. Er is al besloten om deze techniek toe te passen in het volgende deel van het project, te weten voor 13 koopwoningen van hetzelfde type. Tevens zijn wij participant in de Energiesprong. Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

8 2. 3 Uitbestedingsrelaties Aannemer BAM Woningbouw Deventer Zie consortiumpartners, Adviseur Technisch Adviesbureau Crone Postbus AD Nijmegen Graafseweg 273 Nijmegen Nederland Contactpersoon: Hans Crone tel Kernactiviteiten: Advies over energie- en installatie-opzet voor projectmatige wonoing-nieuwbouw. Ontwerp van W-installaties in projectmatige woning-nieuwbouw. Gespecialiseerd in energie-zuinige woningen. Motivatie deelname aan het project: Dit is een nieuwe stap in energie-nul woningbouw waar wij graag aan meewerken Motivatie bijdrage aan energietransitie Dat is toch logisch?! We jassen de in vele miljoenen jaren gevormde hoeveelheid fossiele energie er in 200 jaar doorheen als we zo doorgaan daar moet snel een einde aan komen. Beschikbare kennis, expertise, ervaring Wij hebben veel kennis van projectmatige woningbouw op de terreinen energie en installaties. We hebben aan veel energiezuinige en ook al meerdere energie-nul projecten meegewerkt. Concrete bijdrage aan het project Wij hebben geadviseerd over de toe te passen opzet. Wij hebben de energieberekeningen gemaakt. Wij hebben de W-installaties ontworpen en de installateurs begeleid bij de detailering en bij de uitvoering. Toepassing en gebruik van de projectresultaten Wij zullen onze ervaringen bij dit project natuurlijk gebruiken bij de nieuwe projecten die er zeker zullen komen. Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

9 Warmte-installatie Comfort Partners Postbus DD Houten Duwboot CG Houten Nederland Contactpersoon: Dick Wonink tel Kernactiviteiten: Comfort Partners heeft diverse specialismen zoals: Surplus Advanta Combinatieprojecten Stedelijke vernieuwing Duurzame technieken Motivatie deelname aan het project: Dit project is een doorontwikkeling van de mede door ons reeds gemaakte W&R Groenwoningen en een grote stap naar nog energiezuinigere woningen. Motivatie bijdrage aan energietransitie Comfort Partners bouwt voort op jarenlange ervaring en deskundigheid, maar staat ook open voor nieuwe ontwikkelingen. Wij zijn een voorstander van het toepassen van duurzame technieken en installeren warmte-terugwinsystemen, zonne-energie en warmtepompen. Vooral warmtepompboilers, warmtepompen en zonnecollectoren worden in toenemende mate geïnstalleerd. Warmtepompboilers onttrekken energie uit ventilatielucht om warm tapwater te produceren. Warmtepompen onttrekken energie uit de aarde of het grondwater om de woning mee te verwarmen of juist te koelen en zonnecollectoren verwarmen water met zonne-energie. De installaties zijn duurzaam, energiezuinig en bieden een hoog comfort door een gelijkmatige spreiding van de warmte. Beschikbare kennis, expertise, ervaring Als partner van W&R hebben we de W&R Groenwoning al vele malen mogen bouwen. Concrete bijdrage aan het project Levering en installatie zonnecollector systeem, slimme-boilervat en warmtepomp. Toepassing en gebruik van de projectresultaten De opgedane ervaringen kunnen worden natuurlijk bij nieuwe projecten worden toegepast. Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

10 PV-installatie BAM Techniek Energy Systems Postbus CC Bunnik Runnenburg AZ Bunnik Nederland Contactpersoon: Siegert Wijcherson tel Kernactiviteiten: Ontwerp, installatie, realisatie, beheer en exploitatie van: - PV-installaties; - Zonneboilers; - Warmtepompen; - Energie voorzieningen; - Energiebesparende maatregelen; - Inkopen energie; - Esco s. Motivatie deelname aan het project: We zien als BAM Techniek Energy Systems dat de woningsector een grote milieudruk kent. Dit geldt in het bijzonder voor energieverbruik en daarmee de uitstoot van broeikasgasemissies. Juist omdat de milieudruk van deze sector zo groot is, bestaat er veel ruimte voor verduurzaming. We zien dit ook terug in het project De Wheme. Doel van dit project is het opstellen van een strategie voor het terugdringen van de energiebehoefte en verduurzaming van de energievoorziening voor de gebouwde omgeving. Aangezien we als BAM Techniek Energy Systems eerder van dit soort gelijke projecten gedaan hebben, zoals de actieve woningen in Montfoort en 156 woningen met zonnedaken in Kerkrade Limburg, menen wij hier een wezenlijke bijdrage aan te kunnen leveren. Wij zien daarom verschillende mogelijkheden om onze zustermaatschappijen hierin te ondersteunen zoals: Inzicht in de huidige en toekomstige energievraag van woningen; Overzicht van de aanwezige en potentiële duurzame energiebronnen voor een woning, stad of wijk; Inzicht in energie besparingsmogelijkheden voor een woning of wijk; Energiestrategie (te gebruiken technieken: gebouwgebonden maatregelen, installatietechnische maatregelen en duurzame energie, etc) Motivatie bijdrage aan energietransitie Goedkope fossiele brandstoffen worden schaarser, energieprijzen stijgen en verdere opwarming van de aarde is zeer waarschijnlijk. Tijd om anders om te gaan met energie. Dit wil BAM Techniek Energy Systems bereiken door mee te denken en mee te doen over het onderwerp energietransitie: een overstap van conventionele, fossiele brandstoffen naar schone en betaalbare energie. Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

11 Beschikbare kennis, expertise, ervaring: De beschikbare kennis bij BAM Techniek Energy Systems: - Het adviseren en ontwikkelen van PV-systemen, zonneboilers, warmtepompen, warmtenetten monitoring, beheren, esco s en exploitatie; - Het ontwerpen van PV-systemen; - Het afgeven van getailleerde offertes met bijbehorende informatie; - Het begeleiden van projecten; - Simulatie kunnen maken van opbrengst berekeningen, energiestromen, verbruik en warmte verlies in gebouwde omgevingen; - Veel kennis van bovenstaande producten aanwezig van verschillende leveranciers; - Ervaring in het begeleiden van verschillende trajecten in bijv. ontwikkelingsfase, ontwerpfase realisatie fase en beheerfase. Concrete bijdrage aan het project De bijdrage die we aan het project hebben geleverd is het volgende: - Uitwerking en configuratie van het PV-systeem op het project. - Opbrengstberekening van de desbetreffende woningen. - Begeleiding van de installatie van PV-panelen. - Het maken van een Stringlayout. - Het maken van detailtekeningen in autocad. - Het maken van een document map met al gevraagde documenten. - Het opstellen van juridisch documenten. - Het begeleiden van het aankoopproces. - Het geven van advies over de PV-installatie en elektrische installatie. Toepassing en gebruik van de projectresultaten De toepassing van de opgedane ervaringen en resultaten zullen worden geëvalueerd en waar nodig zal het proces aangepast worden. De ervaringen worden meegenomen bij nieuwe projecten om onze kwaliteit en technische resultaten verder te verbeteren. Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

12 3 Achtergrond Tijdens een overleg eind 2012 met de directie van Volkshuisvesting is de term energienota loos renoveren aan bod gekomen. De directeur van Volkshuisvesting, Gerrit Breeman, stelde ons vervolgens voor de uitdaging om energienota loos bij nieuwbouw toe te passen. Deze uitdaging hebben we vervolgens met 2 handen aangepakt. Wens van Volkshuisvesting is om de eerste corporatie van Arnhem te zijn met energienota loze woningen. Een collega corporatie was namelijk al bezig met energienota loze woningen en dat project lag even stil. Dit was de kans voor Volkshuisvesting om de eerste te zijn. Wat wordt bedoeld met energienota loos? Deze vraag moest als eerst beantwoord worden. De wens van Volkshuisvesting is dat de bewoners aan het eind van een jaar geen kosten hebben aan het verbruik van energie. Het vastrecht, energieheffing zijn hierbij dus buiten beschouwing gelaten. Gezien de woningen niet worden voorzien van een gasaansluiting is er ruimte tussen vastrecht en energieheffing in het voordeel van de bewoners. Het persoonlijk verbruik van een bewoner is vastgesteld op 2400kWh per jaar. De term energienota loos klopt dus niet helemaal, de energierekening is aan het eind van het jaar gemiddeld 0,-. Op dat moment waren we reeds bezig voor Volkshuisvesting met de nieuwbouw van 12 appartementen en 125 woningen de Wheme in de Malburgen-Oost te Arnhem. De 12 appartementen zouden bijna opgeleverd worden en de 125 woningen worden gefaseerd gebouwd. In februari 2013 zijn de eerste 8 woningen opgeleverd en was er net begonnen met de bouw van nog een 43 woningen. Van deze 43 woningen zijn de 2 blokken, totaal 14 woningen, welke als eerst gereed zouden zijn, aangewezen om aan te passen naar energienota loos. Ook is natuurlijk naar oriëntatie gekeken, echter alle blokken zijn even (on)gunstig georiënteerd. De oplevering van deze blokken stond gepland voor september De bouw van de blokken was al gestart en de voorbereiding in volle gang. Naast de blokken, het ontwerp van de woningen had Volkshuisvesting ook nog de wens voor individuele aanpak per woning en een daglichtvoorziening op zolder. Daarnaast werd er wel de ruimte geboden om het dak erf overschrijdend vol te leggen met PV-panelen. Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

13 BAM Woningbouw heeft samen met adviseur Hans Crone de mogelijkheden van deze woningen bekeken. Aardwarmte is niet toegestaan in het gebied, dus deze optie viel direct af. Hans Crone is de vaste adviseur van BAM Woningbouw W&R. W&R is het bouwconcept van BAM Woningbouw. Op basis van dit concept is een groen variant ontwikkeld en reeds een aantal maal gebouwd met veel succes. De groenwoning is echter niet energienota loos. De verder uitontwikkelde energienota loze variant de groenwoning all-electric was nog niet gebouwd. Deze hebben we verder uitgewerkt om de woningen energienota loos te maken. Naast de groenwoning all-electric hebben we gekeken naar andere methoden om de woningen energienota loos te maken. Deze andere mogelijkheden hadden allemaal nadelen; te duur, te veel aanpassingen in reeds geproduceerde onderdelen, voldoen niet aan de vraag. Diverse opties hebben we aan Volkshuisvesting voorgelegd, deze hebben gekozen voor de groenwoning all-electric variant, met als voornaamste reden dat dit principe eenvoudig in te passen was in bestaande ontwerp en de reeds in aanbouw zijnde woningen. Behoudens de PV-panelen en zonnecollector op het dak zie je aan en in de woningen geen verschil met de overige woningen. Ook voor de bewoner is er in het leven in de woningen geen verschil met een normale woning. De installaties van groenwoning all-electric is allemaal geplaatst op zolder. Gezien de kern van de installatie een buffervat van 520 liter is neemt deze wel wat ruimte in beslag. Doordat de woningen reeds in ver gevorderd stadium waren toen we de omslag naar energienota loos maakt was er maar 1 positie mogelijk voor het vat. Hieromheen is de rest van de installatie gebouwd. Bij de berekeningen van Hans Crone is altijd van de EPC berekeningen uitgegaan. Hierin is bepaald wat het elektriciteitsverbruik van de installaties zou zijn. We hebben bepaald wat een bewoner mag verbruiken. Met deze 2 waarden is de opwekking bepaald en hierop zijn het aantal PV-panelen gebaseerd. Gezien de niet optimale zon oriëntatie van de woning zijn er bij de woningen op de voor en achterzijde PV-panelen op het dak geplaatst. Volkshuisvesting gaat de woningen verhuren onder de huursubsidie grens. De kosten die normaal gesproken voor energieverbruik bij een vergelijkbare woning aan de energiemaatschappij betaald moet worden, wordt nu door de bewoner als energiedienst aan Volkshuisvesting betaald. Hiermee heeft de bewoner voor de komende jaren geen last van prijsstijgingen in de energiemarkt en kan Volkshuisvesting de extra investering terugverdienen. De energiedienst is opgenomen in het huurcontract van de bewoner. Hierin is wel gesteld dat de woning een xx aantal kwh per jaar opwekt en dat hiermee een bewoner energienota nul zou kunnen wonen. De woningen worden door Volkshuisvesting verhuurd onder de toevoeging Energiethuis woningen. Op dit moment zijn we samen ook bezig om nog eens 13 woningen in hetzelfde project, met dezelfde installaties als koopwoningen te ontwikkelen. Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

14 4 Selectie gebouwen Alle woningen zijn nieuwbouw van woningbouw corporatie Volkshuisvesting Arnhem. 1. Bouwnummer 132, Zwanebloemlaan 62, 6832 HH Arnhem 2. Bouwnummer 133, Zwanebloemlaan 64, 6832 HH Arnhem 3. Bouwnummer 134, Zwanebloemlaan 66, 6832 HH Arnhem 4. Bouwnummer 135, Zwanebloemlaan 68, 6832 HH Arnhem 5. Bouwnummer 136, Zwanebloemlaan 70, 6832 HH Arnhem Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

15 5 Prestatiegarantie In de berekeningen van de adviseur Hans Crone is bepaald hoeveel elektriciteit een woning zou moeten opwekken om nul-op-de-meter te krijgen. In deze berekeningen is meegenomen het verbruik van de installatie en de bepaalde 2400kWh wat een gebruiker beschikbaar heeft voor persoonlijk- en huishoudelijk verbruik. In de berekeningen staat tevens de complete aanpassingen en installatie van de woningen omschreven om deze energienota nul te maken. De aanpassingen zijn ten opzichte van de woningen welke reeds tussen BAM Woningbouw Deventer en Volkshuisvesting in opdracht waren. In een aanvullend contract tussen BAM Woningbouw Deventer en Volkshuisvesting zijn de aanpassingen zoals omschreven door Hans Crone benoemd en afgeprijsd. Volkshuisvesting sluit tevens een (aanvullend) huurcontract af met de bewoners waarin de energiediensten worden overeengekomen. In dit huurcontract wordt een gegarandeerd aantal kwh genoemd waarmee een bewoner energienota nul zou kunnen wonen. Om de bewoners nog bewuster energiezuinig te laten leven en om inzicht te krijgen in de prestaties van de woningen, worden alle 14 woningen van het project gemonitord. Bewoners kunnen via een webpagina, met persoonlijk inlogcode, inzien hoeveel de PV-panelen opwekt, hoeveel elektriciteit hun installatie verbruikt en ze kunnen tevens zien hoeveel elektriciteit ze zelf verbruiken. Hiermee kunnen ook de energiecoaches van Volkshuisvesting, met ondersteuning van BAM Woningbouw, de bewoners adviseren in hun energieverbruik. Volkshuisvesting en BAM Woningbouw hebben ook de mogelijkheid om monitoring van alle woningen ook te volgen. Hiermee kunnen ook storingen of afwijkingen in opwekking of het gebruik gesignaleerd worden en kan hierop worden ingespeeld. Tevens wordt het mogelijk toekomstige woningen op hetzelfde monitoringssysteem aan te sluiten om vergelijken te maken tussen de verschillende projecten. Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

16

17 7 Bijlagen - Aanvullende opdracht projectmatig ( ),dd 23 april 2013 Volkshuisvesting Arnhem aan BAM Woningbouw Deventer. Meerwerk werkzaamheden 14 woningen blok 17 en 18 in verband met energienotaloze woningen. - Huurovereenkomst Volkshuisvesting - Begrotingsblad BAM Woningbouw, Energienotaloze woningen dd Samenvatting resultaten installatie W&R Groenwoning All-Electric dd Verklaring de-minimissteun Projectplan 'Nul op de meter prestatiecontracten 14 woningen 'Energiethuis' de Wheme te Arnhem / september / 17

Energieprestaties grondgebonden woningen

Energieprestaties grondgebonden woningen Energieprestaties grondgebonden woningen Meer wooncomfort met minder energie Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels Stap voor stap naar minder energiegebruik De overheid stelt steeds scherpere

Nadere informatie

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Naam huurder: Adres: Huurcontractnummer: Ingangsdatum huur: U heeft een overeenkomst met Portaal voor

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013 Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel 4 maart 2013 Verduurzamingsambitie woningcorporaties onder druk Het belang van verduurzaming van het corporatiebezit wordt erkend: Convenant Energiebesparing

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST!

ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST! ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST! MONTAGE DOOR KOMO GECERTIFICEERD DAKDEKKERS- BEDRIJF ADVISEREN LEVEREN INSTALLEREN ADVISEREN Green Power Systems is uw adviseur, leverancier en

Nadere informatie

E + Revital. voor duurzame woonwaarde-ontwikkeling

E + Revital. voor duurzame woonwaarde-ontwikkeling aanbieder (geen aannemer) woonwaarde ontwikkeling directeur Bouwbedrijf EBU Verduurzamen bestaande (huur)woningen: COMPLEX DUUR OVERLAST WAT LEVERT HET OP? Integraal Slim & Snel Ketenintegratie Trias Energetica

Nadere informatie

Het kan minder! ing. P. Hameetman

Het kan minder! ing. P. Hameetman Het kan minder! ing. P. Hameetman manager innovatie BAM Vastgoed bv Inleiding Afbakening: Presentatie is toegespitst op woningbouw Verdieping van technische mogelijkheden 2 Klimaatakkoord Gemeenten en

Nadere informatie

Energietransitie. Bouw op onze kennis

Energietransitie. Bouw op onze kennis Energietransitie Bouw op onze kennis Programma Introductie Energieverbruik van een woning Energieverbruik in de praktijk Energieneutraal + Opslag van energie Bewoner centraal Wat doen wij? Een greep uit

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

+HUIS renovatie. Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven

+HUIS renovatie. Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven +HUIS renovatie Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven Dirk de Vroome Door Zon en Wind Atelier 10/15 Zehnder J.E.StorkAir GeoEnergie Datum: 11 november 2013 1 +HUIS renovatie

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Dat voor u als eigenaar of beheerder van duurzaam vastgoed de energielevering op duurzame wijze moet geschieden spreekt voor zich.

Nadere informatie

Energieambities in strategisch voorraadbeleid

Energieambities in strategisch voorraadbeleid TEN KROODE & VAN ZEE ORGANISATIE-ADVISEURS Energieambities in strategisch voorraadbeleid Artikel 090.003 12 februari 2008 In opdracht van SenterNovem Ten Kroode & Van Zee, organisatie-adviseurs www.tkvz.nl

Nadere informatie

WORKSHOP ENERGIEVISIE

WORKSHOP ENERGIEVISIE WORKSHOP ENERGIEVISIE STELLING 1 Wij werken al vanuit een energievisie WAT ZIT ER IN EEN ENERGIEVISIE Hoe gaan we om met energie in bestaande bouw en in nieuwbouw, in zowel woningbouw als utiliteit en

Nadere informatie

Ulft. Energieneutraal wonen. De lage woonlasten Energieneutraal wonen en leven Realisatie woningen Plan Bomenbuurt. energielabel A++ EPC = 0,0

Ulft. Energieneutraal wonen. De lage woonlasten Energieneutraal wonen en leven Realisatie woningen Plan Bomenbuurt. energielabel A++ EPC = 0,0 Energieneutraal wonen Ulft De lage woonlasten Energieneutraal wonen en leven Realisatie woningen Plan Bomenbuurt energielabel A++ EPC = 0,0 22 energieneutrale twee-onder-een-kap koopwoningen Plan Bomenbuurt.

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Duurzaamheid in Boswinkel Oost

Duurzaamheid in Boswinkel Oost Programma Waarom energiezuinig en duurzaam (ver)bouwen? Waarom energiemonitoring Duurzaamheid in Boswinkel Oost Energiemonitoring Velve Lindenhof, Enschede De energiezuinigste wijk van Enschede De uitvraag

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen ZONNEPANELEN PROJECT RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen Waarom dit project? De ambitie van de gemeente Groningen is om in 2035 energieneutraal te zijn. De Gemeente Groningen ondersteund dit project met

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

Bouwlokaal Energielabel, een kans voor u Kies je rol. Theun Toering

Bouwlokaal Energielabel, een kans voor u Kies je rol. Theun Toering 1 Bouwlokaal Energielabel, een kans voor u Kies je rol Theun Toering Even voorstellen Theun Toering ComforTrend Samenwerkingsverband 40 installateurs Centrale organisatie tbv Commerciële ondersteuning

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

ecologisch bouwen, economisch wonen 12 aantrekkelijke huurwoningen aan de Maalsteen in de Daalkampen in Borger

ecologisch bouwen, economisch wonen 12 aantrekkelijke huurwoningen aan de Maalsteen in de Daalkampen in Borger ecologisch bouwen, economisch wonen 12 aantrekkelijke huurwoningen aan de Maalsteen in de Daalkampen in Borger Wonen in een groene omgeving met veel ruimte? Dat kan in de Daalkampen, een nieuwe woonwijk

Nadere informatie

Bewonersinformatieboekje. Energiesprong 32 woningen Kerkrade

Bewonersinformatieboekje. Energiesprong 32 woningen Kerkrade Bewonersinformatieboekje Energiesprong 32 woningen Kerkrade Inhoud 1. Inleiding 2. Contactpersonen 3. Toelichting op de woningverbetering en planning 4. Uitleg van de werkzaamheden 5. Besparing op uw woonlasten

Nadere informatie

Samenvatting. Een Ecovat INFRASTRUKTUUR is een plug and play :

Samenvatting. Een Ecovat INFRASTRUKTUUR is een plug and play : Introductie Aris de Groot Energie-, Installatie- en Bouw BV Postbus 2 5400 AA Uden Ing. A.W. (Aris) de Groot. Directeur/eigenaar Bezoekadres: Loopkantstraat 7a Uden Mobiel 0651.386511 Samenvatting Een

Nadere informatie

ZEN Platformbijeenkomst. Bouw op onze kennis

ZEN Platformbijeenkomst. Bouw op onze kennis ZEN Platformbijeenkomst Bouw op onze kennis Even voorstellen Patrick Harting Projectmanager Werkzaam sinds: 2007 "De uitdaging van mijn werk is niet het stapelen van de stenen, maar het inzetten van ieders

Nadere informatie

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Besluit van gedeputeerde staten van Noord-Holland van, nr., tot vaststelling van de Uitvoeringsregeling

Nadere informatie

Investeren in groen en betaalbaar wonen

Investeren in groen en betaalbaar wonen Beleidsplan van Het Gooi en Omstreken 2013-2018 Investeren in groen en betaalbaar wonen Activiteiten in 2013 In Baarn, Bunschoten, Blaricum, Bussum, Hilversum en Wijdemeren Investeren in groen en betaalbaar

Nadere informatie

DUW Parkstad. De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering!

DUW Parkstad. De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering! DUW Parkstad De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering! DUW Parkstad Woningen stoten veel broeikasgassen uit. Nieuwbouw moet vanaf 2020 energieneutraal zijn. Maar hoe maken we bestaande

Nadere informatie

Presentatie Energieplus bouwen Trebbe Groep B.V. Nunspeet, mei 2013 Nico Blaauw hoofd Werkvoorbereiding Technisch adviseur Trebbe Basiswonen

Presentatie Energieplus bouwen Trebbe Groep B.V. Nunspeet, mei 2013 Nico Blaauw hoofd Werkvoorbereiding Technisch adviseur Trebbe Basiswonen Presentatie Energieplus bouwen Trebbe Groep B.V. Nunspeet, mei 2013 Nico Blaauw hoofd Werkvoorbereiding Technisch adviseur Trebbe Basiswonen Inhoud presentatie Wie is/ wat doet Trebbe? Wat is de Trebbe

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf 1 NAMENS WETHOUDER TON ANCION VAN HARTE WELKOM OP DE INFORMATIE AVOND PV- PROJECT Duurzame Verlichting Landgraaf PROJECTLEIDER GEMEENTE LANDGRAAF: RONALD BOUWERS ALGEMEEN Een van de milieu ambities van

Nadere informatie

Corporatie zoekt externe investeerder - Plan van aanpak

Corporatie zoekt externe investeerder - Plan van aanpak Corporatie zoekt externe investeerder - Plan van aanpak Maarten Corpeleijn, 6 november 2013. maarten@huurenergie.nl 1 Achtergrond en ambitie Corporaties willen in een aantal jaren een flink aantal woningen

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions Informatiebrochure Besparen met zonnepanelen Quality solar solutions Er is steeds meer vraag naar zonnepanelen. Zonnepanelen hebben veel voordelen. Een zonnepanelen-installatie levert duurzame elektrische

Nadere informatie

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas.

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas. Project: woningen Maasbommel Datum: april 2014 Onderwerp: jaarrapportage nr. 4 Inleiding Eind februari 2013 zijn de drie woning in Maasbommel opgeleverd aan de huurders van Woonstichting De Kernen. Deze

Nadere informatie

Kwantitatieve ervaringen uit een duurzame woonwijk

Kwantitatieve ervaringen uit een duurzame woonwijk Kwantitatieve ervaringen uit een duurzame woonwijk Advies aan Minister Kamp Robbert van Rijswijk Merosch Inhoud 1. Voorstellen 2. RijswijkBuiten 3. Kwantitatieve bevindingen 4. Advies aan Minister Kamp

Nadere informatie

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove Lindenhove Renovatie & Transformatie Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove ' Duurzaam & Comfortabel Met slimme combinaties van energiebesparende maatregelen en opwekking van duurzame energie komen

Nadere informatie

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Pagina 1 van 5 Inleiding Op 1/1/2006 besloot Vlaanderen om de decentrale opwekking van groene energie door zonnepanelen

Nadere informatie

Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016

Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016 Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016 Energiebesparende voorzieningen zijn in meerdere opzichten interessant: Structurele besparing tot 30% op

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over:

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: 1. Opbrengst zonnepanelen 2. Huurverhoging en energiekosten 3. Teruglevering 4. Techniek 5. Plaatsing 6. Gebruik 7. De slimme meter 1. Opbrengst zonnepanelen

Nadere informatie

Stand van zaken energievoorziening Veemarkt terrein

Stand van zaken energievoorziening Veemarkt terrein Energievoorziening Veemarkt update februari 2012 29/02/2012 Martin Mooij Ecofys Stand van zaken energievoorziening Veemarkt terrein Ambitie EPC 0,3 Ecofys 2011: warmtre meest aantrekkelijk Hoog milieuresultaat

Nadere informatie

Zonne-energie gratis en schoon

Zonne-energie gratis en schoon Zonne-energie gratis en schoon Samen gaan we voor duurzaam Genieten van de zon. Buiten in de tuin, in het park of op het strand. De zon geeft ons gratis energie. We kunnen de zon ook op een andere manier

Nadere informatie

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 ing. A.F. (André) Kruithof Oktober 2015 Programma Op weg naar 2050: doelstellingen bestaande bouw & nieuwbouw BENG-indicatoren Energiezuinigheid in de

Nadere informatie

BVR Groep BV. Nul- op- de- Meter BVR Plus voor nieuwbouwwoningen

BVR Groep BV. Nul- op- de- Meter BVR Plus voor nieuwbouwwoningen BVR Groep BV Nul- op- de- Meter BVR Plus voor nieuwbouwwoningen Nul-op-de-Meter BVR Plus voor nieuwbouwwoningen 2 BVR Groep BV Nul- op- de- meter BVR Plus voor nieuwbouwwoningen Inleiding 3 Wonen zonder

Nadere informatie

Wanneer zijn zonnepanelen voor huurders interessant en hoe moet Acantus zonnepanelen inzetten, zodat het voor huurders en Acantus aantrekkelijk is?.

Wanneer zijn zonnepanelen voor huurders interessant en hoe moet Acantus zonnepanelen inzetten, zodat het voor huurders en Acantus aantrekkelijk is?. Onderwerp: reactie op advies HAG Zonnepanelen Bijlage: reactie op deelvragen Geachte heer, mevrouw, In september is de eerste huurdersadviesgroep (HAG) van Acantus gestart. U heeft deelgenomen aan deze

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

CO 2-reductiedoelen en CO 2-reductiemaatregelen

CO 2-reductiedoelen en CO 2-reductiemaatregelen CO 2 -reductiedoelen en reductiemaatregelen Roosendaal, 20-06-2014. Auteur(s): H. Schrauwen, Energie & Technisch adviseur. Geaccordeerd door: M. Soenessardien, Organisatie INHOUDSOPGAVE 1. CO 2 -REDUCTIEBELEID

Nadere informatie

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen Agenda Wie is HRsolar Zonnewarmte V1.0 De markt Zonnewarmte V2.0 Zonnewarmte NOM Wie is HRsolar Nederlandse fabrikant van complete

Nadere informatie

verrassendehuisvesting Vanaf 71.500,- Heilijgers WoningConcept Van casco tot full-service

verrassendehuisvesting Vanaf 71.500,- Heilijgers WoningConcept Van casco tot full-service verrassendehuisvesting Vanaf 71.500,- Heilijgers WoningConcept Van casco tot full-service Heilijgers WoningConcept PROJECTEN HAALBAAR MAKEN De woningkwaliteit stijgt en de prijzen zijn gedaald. Het is

Nadere informatie

Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen. 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider

Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen. 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider Wat loopt er allemaal? Duurzaamheid is: Energiebesparing Gezond wonen

Nadere informatie

M3H Werkwijzer Duurzame woongebouwen

M3H Werkwijzer Duurzame woongebouwen M3H Werkwijzer Duurzame woongebouwen 1/7 Duurzame woongebouwen M3H ontwerpt en bouwt gebouwen die lang meegaan. Hoogwaardige gebouwen die mooi zijn in de omgeving en die passen bij de gebruikers. Gebouwen

Nadere informatie

Gebieden Energie Neutraal

Gebieden Energie Neutraal Gebieden Energie Neutraal Kennismaken met het programma GEN Liesbeth Schipper 27 september 2012 Inhoud Achtergrond Opzet GEN programma GEN Nieuwbouw Energieconcept Ontwikkel en businessmodel Omgeving GEN

Nadere informatie

Echt thuis. Ondernemingsplan 2011-2015

Echt thuis. Ondernemingsplan 2011-2015 Echt thuis Ondernemingsplan 2011-2015 2 INLEIDING Mooiland is een woningcorporatie met circa 27.000 woningen verspreid over ruim 150 gemeenten in heel Nederland. Daarmee zijn wij een van de twintig grootste

Nadere informatie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie 2 Bosch Solar Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag

Nadere informatie

Bouwlokalen: Energieplus Bouwen en Renoveren. Haico van Nunen

Bouwlokalen: Energieplus Bouwen en Renoveren. Haico van Nunen : Energieplus Bouwen en Renoveren Haico van Nunen 2013 BOUWHULPGROEP: advies en architectuur Architectuur en stedenbouw: de bestaande stad Advisering: wijk- en locatieontwikkeling Innovatie: energie, milieu

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

DAN. Duurzaam denken en doen

DAN. Duurzaam denken en doen DAN. Duurzaam denken en doen Een warm onthaal begint bij Albrand duurzame energiesystemen Duurzame energiesystemen van ALBRAND. Anders DAN anders! Energie is er altijd en overal. Maar energie is niet vanzelfsprekend.

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal. Informatiebijeenkomsten

Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal. Informatiebijeenkomsten Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal Informatiebijeenkomsten Over Energiesprong Praktijkexperimenten voor vernieuwing volkshuisvesting van onderaf Programma s 1. Huren en Kopen 2. Verdichten en Verdunnen

Nadere informatie

Duurzaam Castricum 2030. Door vanuit ons vakgebied en met onze kennis de woningen in Castricum energie op te laten wekken in plaats van te laten

Duurzaam Castricum 2030. Door vanuit ons vakgebied en met onze kennis de woningen in Castricum energie op te laten wekken in plaats van te laten Duurzaam Castricum 2030. Door vanuit ons vakgebied en met onze kennis de woningen in Castricum energie op te laten wekken in plaats van te laten verbruiken. Hoe we werken De woning krijgt als het ware

Nadere informatie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie 1 Bosch Solar zonne-energie 2 Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag uit. Huishoudelijke apparaten,

Nadere informatie

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid lokaal bestuur Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid stad Hasselt Hasselt 20/20/20 stadsdiensten Hasseltse gemeenschap 20% reductie HEB Duurzaamheidsdienst

Nadere informatie

STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER

STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER INLEIDING WAT STAAT ER OP HET PROGRAMMA? 19:30 uur Energiebesparende maatregelen (Energieloket) 20:15 uur Pauze met koffie en thee 20:30 uur Informatiemarkt:

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Een warm onthaal begint bij Albrand

Een warm onthaal begint bij Albrand Een warm onthaal begint bij Albrand Een warm onthaal begint bij Albrand De zekerheid van 30 jaar vakmanschap 02 De 10 zekerheden die we installateurs en eindgebruikers bieden, zorgen ervoor dat we al meer

Nadere informatie

De NESK scholen duurzaam opgeleverd. Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst

De NESK scholen duurzaam opgeleverd. Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst De NESK scholen duurzaam opgeleverd Focus-Huygens College gebouwd voor de toekomst Tabel actoren Projectfase Organisatie Programma van Eisen (PvE) Ontwerp Bestek/Inkoop Realisatie Gebruik Gemeente Heerhugowaard

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over zonnepanelen

Veel gestelde vragen over zonnepanelen Veel gestelde vragen over zonnepanelen Hieronder treft u de antwoorden aan op veel gestelde vragen over zonnepanelen 1. Opbrengsten zonnepanelen 2. Huurverhoging en energiekosten 3. Terug levering 4. Techniek

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Ir. G.N. Sweringa (Truus)

Ir. G.N. Sweringa (Truus) Verduurzaming Woningmarktdebat woningbestand Apeldoorn 15 april 2010 Ir. G.N. Sweringa (Truus) Directeur Bestuurder 7-5-2010 1 MISSIE OFW Het bieden van een kansrijke woon- en leefomgeving voor mensen

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

aurostep plus zonneboiler

aurostep plus zonneboiler aurostep plus zonneboiler Veel warm water dankzij zonne-energie 01-09 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam verzekerd van veel warm water Open de

Nadere informatie

Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen. Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen

Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen. Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen Slim besparen 2 Slimme investeerder Familie Roubos: We wonen in een hoekhuis met veel ramen en hebben

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

Presentatie de Zonnewoning. Kennismaken met een duurzaam, comfortabel en energiezuinig woonconcept

Presentatie de Zonnewoning. Kennismaken met een duurzaam, comfortabel en energiezuinig woonconcept Presentatie de Zonnewoning Kennismaken met een duurzaam, comfortabel en energiezuinig woonconcept 2006 Waarom een Zonnewoning? Aansluiten bij (Klimaat-) beleid: Met het concept de Zonnewoning kunnen wij

Nadere informatie

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions Informatiebrochure Besparen met zonnepanelen Quality solar solutions Er is steeds meer vraag naar zonnepanelen. Zonnepanelen hebben veel voordelen. Een zonnepaneleninstallatie levert duurzame elektrische

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne- Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert

Nadere informatie

23-10-2009 MiddenBeemster. Aanpak tussen gemeente en huurders. Duurzaam Woonbron

23-10-2009 MiddenBeemster. Aanpak tussen gemeente en huurders. Duurzaam Woonbron 23-10-2009 MiddenBeemster Aanpak tussen gemeente en huurders Duurzaam Woonbron Even voorstellen Jan Willem Croon, ambassadeur duurzaamheid Woonbron Ir. Bouwkunde TU Delft 10 jaar Stork contracting. 10

Nadere informatie

Een nieuwe kijk op houtenergie

Een nieuwe kijk op houtenergie Een nieuwe kijk op houtenergie HOUT EEN MODERNE ENERGIEBRON AUTHENTIEK EN TOEKOMSTGERICHT In Europa is hout de primaire bron van duurzame energie. Duizenden gezinnen hebben een houtkachel ter beschikking.

Nadere informatie

SBRCURnet Bouwlokalen. Samen Nul op de meter, bij woning renovatie. Henk Wegkamp 14-4-2015 vs1.1. 31 maart 2015

SBRCURnet Bouwlokalen. Samen Nul op de meter, bij woning renovatie. Henk Wegkamp 14-4-2015 vs1.1. 31 maart 2015 1 SBRCURnet Bouwlokalen Samen Nul op de meter, bij woning renovatie Henk Wegkamp 14-4-2015 vs1.1 Wat betekent Nul-op-de-meter? 4 Veel termen in gebruik Energieneutraal Energie-nota-nul EPC = 0 nzeb (nearly

Nadere informatie

Vaillant & rendement. Technisch Project Advies

Vaillant & rendement. Technisch Project Advies Vaillant & rendement Technisch Project Advies meer rendement van uw project? Begin bij Vaillant Technisch Project Advies tijdige inschakeling TPA Uw winst Hoe blijven we samen aan de voortdurend aangescherpte

Nadere informatie

Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter.

Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter. Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter. Stap voor stap gaan we er doorheen. 1 We beginnen bij de woonlasten.

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Energie neutrale Gebiedsontwikkeling

Energie neutrale Gebiedsontwikkeling Energie neutrale Gebiedsontwikkeling Dag van de Projectontwikkeling Pieter Hameetman, directeur 23 mei 2013 Koninklijke BAM Groep nv Energie neutrale gebiedsontwikkeling Energienota = 0 Betekend communiceren

Nadere informatie

Bestaande bouw verduurzamen met warmte. 1 oktober 2015 Peter Heijboer

Bestaande bouw verduurzamen met warmte. 1 oktober 2015 Peter Heijboer Bestaande bouw verduurzamen met warmte 1 oktober 2015 Peter Heijboer Onderwerpen 1. Routes voor verduurzamen bestaande bouw Kenmerken Nul-op-de-meter concept (Energiesprong) Case studie galerijflat 2.

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

EPV IN GESTAPELDE BOUW KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN

EPV IN GESTAPELDE BOUW KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN EPV IN GESTAPELDE BOUW KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN Wim van den Bogerd EERST NOM PROJECT 2013 RIJSWIJK Woonwijken met gezonde, energiezuinige en kwalitatief hoogstaande woningen waar het fantastisch

Nadere informatie

Voorstel Energie- en Installatie-opzet Boddegat CPO-project Boddegat, Ede door de werkgroep Energie en Installaties

Voorstel Energie- en Installatie-opzet Boddegat CPO-project Boddegat, Ede door de werkgroep Energie en Installaties Vastgesteld in ALV Boddegat op 2014-04-01 Voorstel Energie- en Installatie-opzet Boddegat CPO-project Boddegat, Ede door de werkgroep Energie en Installaties Inleiding Bij de energie- en installatieopzet

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Rendement en risico Fonds Regionaal Duurzaam 1

Rendement en risico Fonds Regionaal Duurzaam 1 Rendement en risico Fonds Regionaal Duurzaam 1 Rendement Via het Meewind-fonds Regionaal Duurzaam 1 kunt u beleggen in duurzame energie in de regio. Daarmee levert u een bijdrage aan de overgang naar duurzame

Nadere informatie