Natuur & Milieu Educatie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Natuur & Milieu Educatie"

Transcriptie

1 Natuur & Milieu Educatie Groep 7 Kunstige vogelnestjes Excursie Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting 3. Lesschema 4. Inhoud en organisatie van de les 5. Achtergrondinformatie Bijlagen Presentatie vogels en hun nesten Werkblad 1 Wat denk ik over vogels en hun nesten? Werkblad 2 Hoe bouw ik een vogelnestje: verschillende manieren Werkblad 3 Bouw een vogelnest voor een fantasievogel 1. Inleiding Vogelnestjes zijn verrassend kunstige bouwwerken. Niet van alle vogels overigens: een kievit maakt een holletje in het gras. Een wevervogel uit Afrika maakt een heel kunstwerk. Ook het nest van de kraai is niet zo makkelijk na te maken. Sommige nesten zitten in een boom. Andere nesten zitten in een holte, bijvoorbeeld in een holle boom of onder de dakgoot. Veel vogels broeden ook op de grond. Vogels die hun nesten op een beschermde plek maken broeden vaak korter dan vogels die broeden op de grond. De jongen komen kaal en hulpeloos te wereld. Op een beschermde plek bijvoorbeeld in een holle boom, nestkast of nest hoog in de boom kunnen vijanden niet bij de jongen komen. Het zijn nestblijvers. Vogels die hun nesten op de grond maken, broeden wat langer. De jongen kunnen zich meteen aardig redden. Denk maar aan kuikentjes van kippen en pulletjes van eenden. Dat zijn nestvlieders. Deze les vindt deels plaats op het Wellantcollege. Daar gaan de leerlingen onder begeleiding van leerlingen van het Wellantcollege nesten vlechten. 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting Leerdoelen De leerlingen weten dat vogels een nest bouwen om hun eieren in te leggen en die uit te broeden. De leerlingen kennen de begrippen grondbroeders, nestbroeders en holtebroeders. De leerlingen kunnen uitleggen wat een nestblijver en een nestvlieder is. De leerlingen kunnen uitleggen dat het voor een grondbroeder belangrijk is om nestvlieders als jongen te hebben. De leerlingen ontdekken hoe kunstig het is om een goed nest te maken. Doelgroep Deze excursie is bedoeld voor de groepen 7 van de basisschool.

3 Samenvatting De les wordt ingeleid op school. De leerlingen krijgen een presentatie te zien op het digibord over verschillende soorten nesten, hun bewoners en hun functie. Ze leren dat verschillende vogels verschillende nesten maken. Dat vogels soms hun nest in een boom maken, soms in een holte broeden, maar soms ook op de grond. Vervolgens ontdekken ze dat de meeste grondbroeders (eenden, weidevogels, wadvogels) jongen krijgen die meteen kunnen lopen of zwemmen, de zogenaamde nestvlieders. Maar dat vogels die in bomen broeden of in holtes vaak jongen krijgen die nog lang hulpeloos zijn, de nestblijvers. Op het Wellantcollege gaan de leerlingen onder begeleiding van leerlingen van het Wellant nesten bouwen. Terug op school ontwerpen ze een ideaal nest voor een beschreven fantasievogel.

4 3. Lesschema Lesactiviteit Tijd Materiaal Werkvorm Introductieles Werkblad 1 Individueel werkblad Doen van werkblad om min. Digitaal schoolbord maken beginsituatie over kennis Presentatie kijken over nesten te peilen Bekijken presentatie met afbeeldingen en filmpjes over verschillende soorten nesten Kernles 90 min. Takken, stro, mos en Klassikaal: presentatie Presentatie op Wellantcollege blaadjes, klei van een aantal nesten over verschillende soorten nesten In groepjes maken van een nest In groepjes nesten maken Verwerkingsles 45 min. Werkblad 3: Het nest In groepjes bedenken Fantasievogel bedenken van je fantasievogel van een fantasievogel Ontwerpen van een ideaal nest voor deze fantasievogel Knutsel- en tekenmateriaal In groepjes werken aan ontwerp van nest van de fantasievogel Op het schoolplein/ plantsoen maken van dit nest Aandachtspunten Zorg voor vervoer naar het Wellantcollege.

5 4. Organisatie en inhoud van de les Les 1 Introductieles Voorbereiding Kopieer voor elke leerling het werkblad 1. Zorg van te voren dat de presentatie vogels in de nesten klaar staat op de computer. Inleiding Wat denken leerlingen over vogels en hun nesten? Bij deze opdracht ontdekken de leerlingen wat ze al dan niet weten over vogels en nesten. Deel werkblad 1 uit en laat ze deze invullen. Bespreek het werkblad kort na, zonder meteen alle kennis weg te geven. Kern Met de PowerPoint presentatie vogels in de nesten vertoont u aan de leerlingen de diversiteit aan vogelnesten. Dia 2 en dia 3 laten verschillende nesten zien. Laat de leerlingen raden van wie de nesten zijn. Laat ze vertellen wat ze er aan opvalt. Dia 4, 5 en 6 laten zien dat sommige vogels graag op de grond broeden, anderen in holtes bijvoorbeeld van bomen en weer anderen een nest van takken en stro in de bomen maken. Dia 7 en 8 gaan over nestvlieders en nestblijvers. De jongen in een nest op de grond zijn onbeschermd tegen rovers. Ze moeten daarom wel snel weg kunnen lopen. Vogels die als jong al deels voor zichzelf kunnen zorgen zijn nestvlieders. De jongen in een nest in een holte of in de boom zijn vaak blind en hulpeloos. Dat is niet zo erg, want rovers kunnen vaak moeilijk bij de nesten komen. Deze jongen worden nestblijvers genoemd. Afsluiting Vertel de leerlingen dat ze binnenkort naar het Wellantcollege gaan om daar zelf nesten te gaan vlechten. Les 2 Kernles(sen) Voorbereiding Bereid het vervoer naar het Wellantcollege voor. Inleiding De leerlingen krijgen bij het Wellantcollege verschillende nesten te zien. De leerlingen bedenken bij deze nesten: Van wie het nest zou kunnen zijn? Of het nest een grondnest, een holtenest of een nest in een boom is geweest? Van welke materialen de nesten zijn gemaakt? Hoe de vogel het nest stevig heeft gemaakt? Wat valt nog meer op aan het nest? Kan Avifauna zorgen voor een aantal mooie nesten naar het Wellant College? Kern De leerlingen gaan onder begeleiding van leerlingen van het Wellantcollege vogelnesten maken. Daarbij worden verschillende technieken en materialen gebruikt. In te vullen door de Wellant vakdocent graag input Afsluiting Laat de leerlingen de gemaakte vogelnesten aan elkaar presenteren. Laat ze daarbij vertellen: Voor wat voor vogel(tje) ze het nest gemaakt hebben? Hoe kun je dat zien? Waar zou je het nest kunnen vinden? Op de grond? In een holte? Of in een boom of struik? Is het een nest voor een nestblijver of een nestvlieder? Waarom is jouw nest een goed nest voor deze vogel? (materiaalkeuze, grootte, plek enzovoorts)

6 Les 3 Verwerkingsles Voorbereiding Kopieer werkblad 3 voor de groepjes leerlingen (werken in twee- of drietallen). Inleiding Bespreek met elkaar wat jullie op het Wellant gedaan en gezien hebben. Hoe was het om een nest te maken? Was het makkelijk of moeilijk? Wat vind je nu van vogels die een nest maken? Kunnen we een nest ontwerpen voor een fantasievogel? Vertel dat ze in groepjes eerst een fantasievogel bedenken en dat ze daarna er een nest voor ontwerpen. Kern Deel werkblad 3 uit. Op werkblad 3 ontwerpen en tekenen ze een fantasievogel en haar nest. Op het werkblad beantwoorden de kinderen vragen als: Hoe groot is de vogel? Kan de vogel vliegen/zwemmen/ of alleen lopen? Op welke bestaande vogel lijkt jullie vogel? Hoe lang doet de vogel erover om haar eieren uit te broeden? Voor wie moet de vogel zich beschermen? Zijn de jongen nestvlieders of nestblijvers? Is het een grondbroeder, een holenbroeder of een nestbroeder? Uiteraard maken ze een tekening van de vogel en geven ze de vogel een naam. Laat de leerlingen daarna met handenarbeidmateriaal en/of met natuurlijk materiaal van buiten een nest bouwen voor de fantasievogel. Mocht u daar geen tijd voor hebben, laat ze dan in elk geval een bouwtekening maken van het nest van de fantasievogel. Afsluiting De leerlingen presenteren aan elkaar hun fantasievogel en het nest. Ze vertellen aan de hand van de volgende vragen hun keuzes voor het ontwerp: Hoe heet jullie fantasievogel? Is het een grote of kleine vogel? Op welke echte vogels lijkt jullie fantasievogel? Broedt de vogel op de grond, in een holte of in een nest in de boom? Krijgt de vogel als jongen nestvlieders of nestblijvers? Hoe kun je dat zien aan het nest? Zijn jullie tevreden over het nest? Tegen welke problemen liep je op? En hoe heb je die opgelost?

7 5. Achtergrondinformatie 5.1. Nesten Een nest is niet het huis van een vogel. Het is de plek waar een vogel haar eieren legt, bebroedt en haar jongen groot brengt. Nesten heb je in soorten en maten. Sommige vogels maken een nest in een holle boom of andere holte: de holenbroeders. Andere vogels maken nesten van takken, van stro, mos. Deze vogels kun je weer onderscheiden in vogels die hun nest maken in bomen of struiken en die hun nest maken op de grond of in het water. Zwaluwen maken hun nest vaak van klei. Er zijn ook vogels die een hol graven in een oever of zandberg. Denk aan ijsvogels en aan oeverzwaluwen. Bergeenden maken hun nest in een oud konijnenhol. Niet alle vogels maken een nest. Sommige grondbroeders leggen hun eieren ergens tussen de stenen of in het zand. De koekoek is een apart geval. Die legt haar eieren bij een andere vogel in het nest. Voor plaatjes verwijzen we naar de bijgestuurde PowerPoint. 5.2 Vogels op hun nest Bij de meeste vogels broedt het vrouwtje de eieren uit. Bij bijvoorbeeld reigers wisselen het mannetje en vrouwtje elkaar af. Sommige vogels in warme gebieden aan, laten de zon het werk doen. De thermometervogel legt haar eitjes in een composthoop van rotte bladeren. In de snavel van de thermometervogel zit een soort thermometer. Als de temperatuur te hoog of te laag wordt, bouwt de vogel aan de composthoop zodat de temperatuur weer goed wordt. De koekoek legt de eitjes bij een andere vogel in het nest. Vogels broeden hun eieren uit door op de eieren te gaan zitten. Daardoor blijven de eieren op een goede temperatuur zodat de embryo in het ei kan gaan groeien. Het broedseizoen van vogels is in Nederland tussen maart en juli, soms zelfs eerder. Het nest van een thermometervogel. 5.3 Hoe lang zit een vogel op haar eieren? De tijd dat een vogel op haar eieren moet broeden is afhankelijk van de grootte van de eitjes en of de jongen nestblijvers of nestvlieders zijn. Kolibrie Kleine zangvogels (winterkoninkje, roodborstje) Duif Kip Gans Gier Struisvogel 8/9 dagen 10 dagen 16 dagen 21 dagen 31 dagen 45 dagen 115 dagen

8 5.4 Nestblijvers of nestvlieders Nestblijvers worden kaal en hulpeloos geboren. Ze zijn helemaal afhankelijk van hun ouders. Nestvlieders kunnen al meteen lopen of zwemmen. Denk maar aan eendenpulletjes, jonge kieviten en andere weide- en wadvogels. Grondbroeders krijgen normaal gesproken nestvlieders omdat ze niet goed beschermd zijn tegen rovers als vossen. Vogels die in een nest in een boom of struik broeden of in een holle boom of andere holte, krijgen meestal nestblijvers. De jongen worden wel alleen gelaten, maar de vogels vliegen af en aan met voedsel. Nestblijver Nestvlieder 5.5 Nestmateriaal Vaak worden nesten gemaakt van takken, stro, mos en veren. Vogels die in holtes broeden maken in die holtes vaak ook een nest, maar dat hoeft niet zo stevig te zijn als een nest dat los in de boom zit. Vogels gebruiken ook vaak afval voor in hun nest. Bij bijvoorbeeld meerkoeten kun je dat goed zien omdat ze in het water hun nest maken. Veel zwaluwen maken hun nest van klei. Om het nest aan de binnenkant extra zacht te maken voor de jongen, trekken vogels soms donsveertjes uit hun buik om daar het nest mee te bedekken. Meerkoet op haar nest van afval Veel zwaluwen maken hun nestje van klei Vogelnest met veertjes

9 5.6 Vogels in de nesten Vogels raken soms in de nesten omdat ze geen broedplaats kunnen vinden. Oude holle bomen worden soms gekapt of vallen om tijdens een storm. Dan kunnen uilen, maar ook mezen geen broedplek meer vinden. Mussen broeden vaak in oudere huizen onder dakpannen. Door isolatie van huizen en door het anders bouwen van daken, verdwijnen die holtes en daarmee de nestgelegenheid voor deze vogels. Ooievaars broeden vroeger vaak op niet meer gebruikte schoorstenen. Door sloop verdwijnen deze plekken. Gelukkig houden mensen erg van vogels. Overal kun je nestkastjes zien hangen. De meeste nestkastjes zijn voor mezen. Maar je hebt ze ook voor bijvoorbeeld uilen en torenvalken. Voor mussen en gierzwaluwen worden kleine nestkastjes aan de muren bevestigd. Voor ooievaars zetten veel gemeenten maar ook particulieren palen neer. Zo kunnen we de vogels mooi helpen en genieten van hun aanwezigheid. Nestkasten voor mussen

10 Bijlagen Kunstige nesten Presentatie: Vogels in de nesten Werkblad 1 Werkblad 2 Werkblad 3 Wat weet jij van vogelnesten? Instructie Wellantcollege: Hoe bouw je een nest? Komt nog n.a.v. idee Wellant? Ontwerp van een fantasievogel en haar nest

11 Werkblad 1 Wat weet jij van nesten? Dit werkblad is bedoeld om je te bedenken wat je van nesten weet. Het geeft dus niks als je de vragen fout beantwoord. Aan het eind van de lessen kun je kijken wat je hebt geleerd. 1. Is het nest het huis van een vogel? Ja/nee, omdat 2. Bouwt elke vogel een nest? Ja/nee, welke niet? 3. Hoe zorgt een vogel ervoor dat de eieren niet uit het nest vallen? 4. Een nestblijver wordt kaal en hulpeloos geboren. Noem een vogel die als jong een nestblijver is. 5. Een nestvlieder kan als jong meteen lopen of zwemmen. Noem een vogel die als jong een nestvlieder is. 6. Waar bouwen vogels geen nesten (streep die door) Onder de dakgoot / in de oever van een rivier / hoog in een boom / in een holle boom / in een schoorsteen / op een hoogspanningsmast / in een konijnenhol 7. Vogels gebruiken wel/geen afval om hun nest te bouwen? Wel/niet

12 Werkblad 2 Bouwtekeningen van nesten op het Wellant Wellant graag idee aanleveren wat jullie willen?

13 Werkblad 3 Maak een nest voor jouw fantasievogel Je gaat een nest maken voor jouw fantasievogel. Om die te maken, moet je goed weten wat jouw fantasievogel voor leven heeft. Beantwoord met je groepje daarom de volgende vragen: 1. Hoe groot is de vogel? 2. Kan de vogel vliegen/zwemmen/ of alleen lopen? 3. Op welke bestaande vogel lijkt jullie vogel? 4. Is het een grondbroeder, een holenbroeder of een nestbroeder? 5. Voor wie moet de vogel zich beschermen? 6. Zijn de jongen nestvlieders of nestblijvers? 7. Van welk materiaal kan jouw vogel haar nest bouwen? Maak hieronder een tekening van jouw vogel. Bedenk een soortnaam voor je vogel.

14 Colofon Handleiding excursie Kunstige vogelnestjes Uitgave Stichting Vogelpark Avifauna, Alphen aan den Rijn 2013 Bezoekadres Hoorn 65, 2404 HG Alphen aan den Rijn Postadres Postbus 31, 2400 AA Alphen aan den Rijn Tel: afd: Vormgeving Illustraties Eindredactie Marieke Weishaupt Stichting Vogelpark Avifauna Excursieproducten Wellantcollege Copyright: Stichting Vogelpark Avifauna Met dank aan en mede mogelijk gemaakt door: Logo s Vogelpark Avifauna & Gemeente Alphen aan den Rijn & H2R+ creatieve communicatie bv

Natuur & Milieu Educatie

Natuur & Milieu Educatie Natuur & Milieu Educatie Groep 3-4 Dieren in de winter Excursie Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting 3. Lesschema 4. Inhoud

Nadere informatie

Natuur & Milieu Educatie

Natuur & Milieu Educatie Natuur & Milieu Educatie Groep 4-5 Het kleine diertjes hotel Excursie Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting 3. Lesschema

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van lente 2011 Hoi! De winter is nog maar net voorbij. Maar vogels vliegen al met takjes. Ze popelen om hun nest te bouwen. Wat hebben ze het druk-druk-druk! Een eend maakt

Nadere informatie

Natuur & Milieu Educatie

Natuur & Milieu Educatie Natuur & Milieu Educatie Groep 5 Tuinieren op de m² Materiaalpakket Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting 3. Lesschema 4.

Nadere informatie

Tuinvogels. Meer over onze koolmezen. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Meer over de koolmees

Tuinvogels. Meer over onze koolmezen. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Meer over de koolmees Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

Je school vogelvriendelijk! Voor vogel én mens

Je school vogelvriendelijk! Voor vogel én mens VOOR DE LEERKRACHT Je school vogelvriendelijk! Voor vogel én mens Spreeuw Vogelbescherming Nederland organiseert de Tuinvogeltelling voor Scholen. Leer de vogels rondom je school kennen, tel hoeveel er

Nadere informatie

Werkblad Vogels in de Gement

Werkblad Vogels in de Gement Werkblad Vogels in de Gement Rinze de Wereldreiziger Rinze de Werelreiziger weet onwaarschijnlijk veel van vogels. Rinze is ook dol op de Gement, want daar zijn veel bijzondere vogelsoorten te zien. Bij

Nadere informatie

Vogels. Algemeen. Wat is een vogel? Poten. Hoe zijn vogels ontstaan?

Vogels. Algemeen. Wat is een vogel? Poten. Hoe zijn vogels ontstaan? Vogels Algemeen Wat is een vogel? Misschien denk je dat het vermogen om te vliegen het belangrijkste kenmerk van vogels is, maar dat is niet helemaal waar. Er zijn vogels zoals de struisvogel en de kiwi

Nadere informatie

Maak je schoolplein vogelvriendelijk

Maak je schoolplein vogelvriendelijk Maak je schoolplein vogelvriendelijk Leerlijn: kinderen leren vanuit het perspectief van vogels nadenken over hun omgeving. Wat hebben vogels nodig om te overleven? Schuilmogelijkheden, nestmogelijkheid,

Nadere informatie

handleiding voor de leerkracht bij de leskist:

handleiding voor de leerkracht bij de leskist: handleiding voor de leerkracht bij de leskist: 1. Inhoud van de leskist Map met: - Handleiding voor de leerkracht van OeroeBoeroe, educatieve projecten - Submap Introductieles met: Verhaal Jop vindt een

Nadere informatie

Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo

Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo Tel: 013 / 67.38.44 GERHAGEN E-mail: bosmuseum@skynet.be Website: wet.gerhagen.be Samengesteld door Willy Vanwesemael Kerkuil WERKBLADEN OPLOSSINGEN Lager

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Jonge vogels Groep 5-6-7-8

Voorbereiding post 4. Jonge vogels Groep 5-6-7-8 Voorbereiding post 4 Jonge vogels Groep 5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 4: Jonge vogels, voor groep 5 t/m 8. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkbladen

Nadere informatie

Werkboekje. Natuur- en milieu educatie. Groep 3/4 Winterfeest voor vogels. Naam: Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Werkboekje. Natuur- en milieu educatie. Groep 3/4 Winterfeest voor vogels. Naam: Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkboekje Natuur- en milieu educatie Naam: Groep 3/4 Winterfeest voor vogels Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad 1 Winterkoninkje en zijn vriendjes Het was een koude winterdag

Nadere informatie

Papier maken in de klas

Papier maken in de klas Energieneutraal 2040 Aalsmeer - Amstelveen - Diemen - Ouder-Amstel - Uithoorn Groep 5 t/m 8 Informatieblad + Docentenhandleiding De regio zit vol energie! www.natuurmilieuweb.nl Overzicht Colofon COLOFON

Nadere informatie

Ekster Herkennen Voedsel Nest Leuke ekster weetjes

Ekster Herkennen Voedsel Nest Leuke ekster weetjes Ekster Eksters zijn grote, zwart-witte vogels met een lange staart. Hij is ongeveer 45 cm groot. Als je goed kijkt, zie je een glans over de veren. Hierdoor lijkt het net of ze verschillende kleuren hebben.

Nadere informatie

Lesactiviteit 2.1 Aanpassingen vogels algemeen en die van kusttrekvogels

Lesactiviteit 2.1 Aanpassingen vogels algemeen en die van kusttrekvogels Lesactiviteit 2.1 Aanpassingen vogels algemeen en die van kusttrekvogels Werkvorm: Klassikaal, binnen. Materialen: bord; plaatjes van vogels, opgezette vogels of delen daarvan. Achteraan deze lesactiviteit

Nadere informatie

Bron afbeelding: [1] Voorbeeldles Ontwerpend leren Natuur rondom de school. Groep 5 & 6 / 7 & 8. Lerarenhandleiding

Bron afbeelding: [1] Voorbeeldles Ontwerpend leren Natuur rondom de school. Groep 5 & 6 / 7 & 8. Lerarenhandleiding Bron afbeelding: [1] Voorbeeldles Ontwerpend leren Natuur rondom de school Groep 5 & 6 / 7 & 8 Lerarenhandleiding Algemene disclaimer Dit document is bedoeld ter algemene informatie, en dient als voorbeeld

Nadere informatie

maken de kinderen vogelnestjes die zij in de dierenhoek kunnen gebruiken.

maken de kinderen vogelnestjes die zij in de dierenhoek kunnen gebruiken. 14. Vogelnestjes Tijdens deze activiteit: maken de kinderen vogelnestjes die zij in de dierenhoek kunnen gebruiken. Rekenen Getallen Groep 1 Groep 2 Omgaan met de telrij Telt akoestisch heen en terug t/m

Nadere informatie

Inleiding over de vogels Maak kennis met algemene tuinvogels

Inleiding over de vogels Maak kennis met algemene tuinvogels GROEP 1 2 3 4 5 6 7 8 voor scholen VOOR DE LEERKRACHT Inleiding over de vogels Maak kennis met algemene tuinvogels Vogelbescherming Nederland organiseert de. Leer de vogels rondom je school kennen, tel

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Vogels op het boerenerf

Vogels op het boerenerf Vogels op het boerenerf De meeste boerenerven zijn oases in het toch wel kale Zeeuws- Vlaamse land, en zeker in de winter zijn veel vogels die niet wegtrekken afhankelijk van de beschutting en het aanwezige

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: spechten Groepje 2: muizen Groepje 3: vossen Groepje 4: eekhoorns Groepje 5: egels Kleine beestjes + voedselketens

Nadere informatie

Duinen en mensen. In zes groepjes wordt de discussie voorbereid. De discussie is klassikaal.

Duinen en mensen. In zes groepjes wordt de discussie voorbereid. De discussie is klassikaal. 2 en mensen Rollenspel Doel: Leerlingen kunnen argumenten noemen voor of tegen het openstellen van de duinen voor vrij wandelen. Ze kunnen zich inleven, in de rol van dierbeschermer, plantbeschermer, dijkwacht,

Nadere informatie

Natuurtentoonstelling

Natuurtentoonstelling Natuurtentoonstelling We gaan schilderijlijstjes maken. Knip elk een rechthoekige lijst uit een vel A4-papier. Daarna mag je jouw lijst versieren met kleurpotloden, verf, wascokrijt of ander materiaal.

Nadere informatie

Stadsvogels. veldwerk - bovenbouw

Stadsvogels. veldwerk - bovenbouw Stadsvogels veldwerk - bovenbouw Inhoud: Blz. 2 korte omschrijving Blz. 3 docentenhandleiding Blz. 4 kopieerbladen werkboekje Blz. 5 lessuggesties Blz. 6 handleiding begeleiding/ouders bijlagen: kopieerbladen

Nadere informatie

Natuur & Milieu. educatie. Groep 7. Braakballen. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Natuur & Milieu. educatie. Groep 7. Braakballen. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Natuur & Milieu educatie Groep 7 Braakballen Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting 3. Lesschema 4. Inhoud en organisatie

Nadere informatie

!!!!"### " $% + " $% -""!. /"0%. + %"" 1 "" 3 '$ + * + + * +1 5*!! 1"! '!' 5%!.* " " "!.%%"!%%!-8! " $% *8! %! 9: $% !$!!

!!!!###  $% +  $% -!. /0%. + % 1  3 '$ + * + + * +1 5*!! 1! '!' 5%!.*   !.%%!%%!-8!  $% *8! %! 9: $% !$!! 1 !!!!"### #$% $% &'() " $% %""*$ +, " $% %""* -""!. /"0%.!*% + %"" 1 "" 2 3 '$ + * + " $% + + * ++ 4""% +1 5*!! +2 4""*! 1"! '!' '() $""" '()6 "%##!& 4&*!7 5%!.* " " "!.%%"!%%!-8!!'() 8%!!""" %"" $% *8!

Nadere informatie

Nationale vogeltelling voor golfbanen in samenwerking met de NGF en Golf- & Countryclub Liemeer

Nationale vogeltelling voor golfbanen in samenwerking met de NGF en Golf- & Countryclub Liemeer Verslag Nationale vogeltelling Nationale vogeltelling voor golfbanen in samenwerking met de NGF en Golf- & Countryclub Liemeer GOLF- & COUNTRYCLUB LIEMEER 26 april 2015 Opgesteld door: Cees van de Noort

Nadere informatie

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos NME-leerroute Vogels in het Wandelbos 7 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Rinze de Wereldreiziger Rinze weet onwaarschijnlijk veel over vogels. Rinze is ook dol op het Wandelbos

Nadere informatie

Stichting Vogelpark Avifauna

Stichting Vogelpark Avifauna Stichting Vogelpark Avifauna Ligging: Alphen aan den Rijn in de provincie Zuid Holland Bestaat sinds: 1950 Avifauna door de jaren heen In 1950 is het vogelpark ontstaan uit de hobby van de familie Van

Nadere informatie

Vogelzang: waarom zingen vogels en

Vogelzang: waarom zingen vogels en Vogelzang: waarom zingen vogels en hoe herken je ze aan hun zang? Natuurpunt organiseert de Grote Vogelweek voor Scholen. Leer de vogels rondom je school kennen, tel hoeveel er zijn en doe mee aan belangrijk

Nadere informatie

Meneer en mevrouw bunzing zoeken een huis voor de winter

Meneer en mevrouw bunzing zoeken een huis voor de winter Meneer en mevrouw bunzing zoeken een huis voor de winter Dierenpaspoort maken Leerdoel: De leerlingen kennen in hun omgeving twee verschillende biotopen en kunnen enkele hierin veel voorkomende organismen

Nadere informatie

Het onderzoek van de burgemeester 5/6

Het onderzoek van de burgemeester 5/6 Het onderzoek van de burgemeester De burgemeester hoorde dat kinderen ongerust zijn. Nee, ze zijn niet bang voor onweer of harde geluiden. Ze maken zich zorgen over de natuur. Dieren krijgen steeds minder

Nadere informatie

NME- leerroute Vogels in de Gement

NME- leerroute Vogels in de Gement NME- leerroute Vogels in de Gement - groep 6- Het verhaal van de NME- leerroute. Kinderen genieten van de natuur in de eigen omgeving De NME- leerroutes zijn ontwikkeld om de kinderen van de basisscholen

Nadere informatie

IK BEN EEN GIERZWALUW IK ZOEK EEN HUIS

IK BEN EEN GIERZWALUW IK ZOEK EEN HUIS IK BEN EEN GIERZWALUW IK ZOEK EEN HUIS De gierzwaluw niet verwarren met: Boerenzwaluw Huiszwaluw 2 Bij allebei is de buik wit en ze kunnen op draden, takken en in het riet zitten. De gierzwaluw heeft een

Nadere informatie

Zonkinderen Suggesties bij kern 6

Zonkinderen Suggesties bij kern 6 Zonkinderen Suggesties bij kern 6 Auteur: Wilma Stegeman In het artikel Zonkinderen kunnen heel wat werk aan op www.veiliglerenlezen.be / Artikelen en achtergrondinformatie / Zonkinderen, vindt u een aantal

Nadere informatie

DOCENT. Thema: Water BEESTJES IN DE SLOOT. groep 1 en 2. Stadshagen

DOCENT. Thema: Water BEESTJES IN DE SLOOT. groep 1 en 2. Stadshagen In en rondom is veel water te vinden, zoals slootjes, weteringen maar ook het Zwarte Water en de Millingerplas. In het thema water gaan de kleuters onderzoeken welke dieren er in en rondom het water bij

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht...

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Les 4 De opdracht... Drents Museum Groep 3 Duur: naar eigen inzicht (evt. te verdelen over meerdere lessen) Lesvoorbereiding

Nadere informatie

NME- leerroute Vogels in de Gement

NME- leerroute Vogels in de Gement NME- leerroute Vogels in de Gement - groep 6- Het verhaal van de NME- leerroute. Kinderen genieten van de natuur in de eigen omgeving De NME- leerroutes zijn ontwikkeld om de kinderen van de basisscholen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie voor groep 3/4. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Zo herken je hem

Achtergrondinformatie voor groep 3/4. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Zo herken je hem Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

Kastelen Steden en staten Groep 7 Handleiding voor de leerkracht Informatie voor de geschiedenislessen

Kastelen Steden en staten Groep 7 Handleiding voor de leerkracht Informatie voor de geschiedenislessen Kastelen Steden en staten Groep 7 Handleiding voor de leerkracht Deze handleiding en de opdrachten zijn bedoeld als aanvulling op de geschiedenislessen over de steden en staten. De lesonderdelen beschreven

Nadere informatie

Handleiding voor Gidsen

Handleiding voor Gidsen Ko Duinkonijn Groep 1,2 en 3 Handleiding voor Gidsen Bezoekerscentrum De Kennemerduinen: Zeeweg 12 2051 EC Overveen Tel: 023-54 11 123 Mail: info@np-zuidkennemerland.nl Website: www.npzk.nl IBAN: NL81INGB0000179758

Nadere informatie

Introductie. Mussen Huismus Inventarisatie. Pauze. Zwaluwen Gierzwaluw Inventarisatie. Soort. Mussen. Ringmus

Introductie. Mussen Huismus Inventarisatie. Pauze. Zwaluwen Gierzwaluw Inventarisatie. Soort. Mussen. Ringmus sen en gierzwaluwen Herkenning en Inventarisatie Avondprogramma Mussen Inventarisatie Pauze Inventarisatie April 2013 R. Schols Carola van den Tempel Soorten Aanleiding; Stevig fundament voornatuurbeleid

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Voorbereiding post 5 Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Iedere vogel zijn eigen plekje, voor groep 4 t/m 8. Inhoud:

Nadere informatie

Kom jij ook uit een ei?

Kom jij ook uit een ei? Kom jij ook uit een ei? Er was eens een prachtig bos. Er groeiden de hoogste bomen en allerlei prachtige bloemen. Er was een vijver en een groot grasveld, waar je lekker kon spelen. Maar om het bos stond

Nadere informatie

200 gr. ongebrande, ongepelde pinda s

200 gr. ongebrande, ongepelde pinda s Lespakket Vogels Instructieblad groep 1 & 2 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie vindt u op: www.rotterdam.nl/lesmateriaalnatuuronderwijs - Instructieblad groep 1 & 2 - Materialen van het pakket: Woordkaarten

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 1 Pratende dingen

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 1 Pratende dingen Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 1 Pratende dingen Les 1 Pratende dingen Samenvatting van de les Deze les is de eerste van vier lessen over beeldcultuur. Tijdens

Nadere informatie

Voorbereidend gesprek Vragen die de leerkracht kan stellen: Introductielessen Primair Onderwijs. 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein

Voorbereidend gesprek Vragen die de leerkracht kan stellen: Introductielessen Primair Onderwijs. 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein Introductielessen Primair Onderwijs 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein - De leerlingen worden met kunst geconfronteerd - De leerlingen ontdekken dat kunst niet altijd in een museum staat

Nadere informatie

5.1 Zes poten en vier vleugels

5.1 Zes poten en vier vleugels LB 68-70 5. Zes poten en vier vleugels > Kijk naar de afbeeldingen op blz. 68 in je boek. Lees Zes poten en Vleugels en voelsprieten. Trek een lijn van elk woord naar het juiste onderdeel van de wesp.

Nadere informatie

Meer over onze slechtvalken. Even voorstellen. Echte natuur

Meer over onze slechtvalken. Even voorstellen. Echte natuur Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Groep 5 Les 1 Ik en mijn selfie Les 1 Ik en mijn selfie Samenvatting van de les De kinderen kijken naar een selectie portretten waaronder selfies. Ze analyseren

Nadere informatie

Handleiding Nestkastcontroles Eikelmuis

Handleiding Nestkastcontroles Eikelmuis Handleiding Nestkastcontroles Eikelmuis - Nestkasten controleren is een spannende belevenis. Je weet immers nooit wat voor dieren je gaat aantreffen. Ook de bewoners zelf schrikken zich een hoedje als

Nadere informatie

Egel. Kids for Animals Egel spreekbeurt. Egel kennis. Schemerdier. Houdt van planten

Egel. Kids for Animals Egel spreekbeurt. Egel kennis. Schemerdier. Houdt van planten Egel Egel kennis Misschien heb je wel eens een egel gezien in de tuin. Het is een klein rond stekelig beestje dat rustig door bladeren en struiken schuifelt om eten te zoeken. De haren op zijn buik zijn

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: Inleiding Reflecteren op de eigen ervaringen met kunst en cultuur. De leerling kan: uitleggen wat cultuur is; uitleggen wat

Nadere informatie

DOCENT. Thema: architectuur WONEN: TERUG IN DE TIJD! groep 5 en 6. Tip. Stadshagen

DOCENT. Thema: architectuur WONEN: TERUG IN DE TIJD! groep 5 en 6. Tip. Stadshagen DOCENT In het thema architectuur gaan op onderzoek uit naar de oude huizen die vroeger in en rondom het gebied stonden dat nu is. Ze vergelijken de bouwstijl van verschillende oude huizen met hun eigen

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 1 Inhoud Voorbereidende les Afsluitende les Aanvullend materiaal bij deze lessen staat op de website: Introductiefilmpje PowerPoint presentatie Werkbladen 2 Voorbereidende

Nadere informatie

informatie Gierzwaluwen in Woerden De gierzwaluwpopulatie

informatie Gierzwaluwen in Woerden De gierzwaluwpopulatie Gierzwaluwen in Woerden informatie De gierzwaluwpopulatie gaat achteruit. Door kleine aanpassingen in uw (ver)bouwplannen helpt u de gierzwaluw aan nestruimte. Woerden maakt er werk van! 2 EEN BIJZONDERE

Nadere informatie

Gierzwaluwen in Gouda 2014. Werkgroep Gierzwaluw KNNV

Gierzwaluwen in Gouda 2014. Werkgroep Gierzwaluw KNNV Gierzwaluwen in Gouda 2014 Werkgroep Gierzwaluw KNNV Presentatie voor liefhebbers Kenmerken vogel Gouda Bouwen voor gierzwaluwen Strategie van bescherming www.gierzwaluwengouda.nl Remco Daalder: De gierzwaluw

Nadere informatie

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen.

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. VO Werkblad Doel: Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. Materialen: - Werkblad 3: - Potlood - Filmpjes: Dolfijnen, bruinvissen en vissen. De filmpjes zijn te vinden

Nadere informatie

Het is lente! In de maande mei leggen vogels hun ei. De kinderen kruipen in de huid van een vogel door middel van het bouwen van een vogelnestje.

Het is lente! In de maande mei leggen vogels hun ei. De kinderen kruipen in de huid van een vogel door middel van het bouwen van een vogelnestje. Kinderactiviteiten Nationale Vogelweek 12 18 mei 2012 Onderstaande activiteiten zijn bedoeld als inspiratie voor kinderactiviteiten tijdens de Nationale Vogelweek. Per activiteit is een speluitleg opgenomen,

Nadere informatie

Lespakket Vogels. Instructieblad groep 3 & 4. Inhoud pakket. Begrippen:

Lespakket Vogels. Instructieblad groep 3 & 4. Inhoud pakket. Begrippen: Lespakket Vogels Instructieblad groep 3 & 4 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie vindt u op: www.rotterdam.nl/lesmateriaalnatuuronderwijs - Instructieblad groep 3-4 - Materialen van het pakket: Woordkaarten

Nadere informatie

Vertel: Dit is de eerste les van een serie van vier lessen. In die lessen gaan we het hebben over media en mediawijsheid. Aan het eind van deze serie

Vertel: Dit is de eerste les van een serie van vier lessen. In die lessen gaan we het hebben over media en mediawijsheid. Aan het eind van deze serie Vertel: Dit is de eerste les van een serie van vier lessen. In die lessen gaan we het hebben over media en mediawijsheid. Aan het eind van deze serie lessen weet je meer over: wat zijn media en hoe werkt

Nadere informatie

Vogelzang: waarom zingen vogels en hoe herken je ze aan hun zang?

Vogelzang: waarom zingen vogels en hoe herken je ze aan hun zang? VOOR DE LEERKRACHT Vogelzang: waarom zingen vogels en hoe herken je ze aan hun zang? Vogelbescherming Nederland organiseert de Tuinvogeltelling voor Scholen. Leer de vogels rondom je school kennen, tel

Nadere informatie

Bijlagen. bovenbouw 2015-2016 / 1. Inhoud

Bijlagen. bovenbouw 2015-2016 / 1. Inhoud 21e jaargang Trefwoord, aflevering 1 Copyright Kwintessens, 2015. Het is aan scholen, die geabonneerd zijn op Trefwoord, toegestaan alleen voor intern gebruik gedeelten van dit materiaal te kopiëren en

Nadere informatie

Bouwen in Groesbeek & Gierzwaluwen

Bouwen in Groesbeek & Gierzwaluwen Bouwen in Groesbeek & Gierzwaluwen Voorwoord Op verschillende plaatsen in de gemeente Groesbeek wordt er gebouwd of gaat er gebouwd worden. Dit biedt een unieke kans om rekening te houden met de gierzwaluw,

Nadere informatie

Uit een klein zaadje. Natuur & Milieu. educatie. Groep 6 Uit een klein zaadje. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Uit een klein zaadje. Natuur & Milieu. educatie. Groep 6 Uit een klein zaadje. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Natuur & Milieu educatie Groep 6 Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting 3. Lesschema 4. Inhoud en organisatie van de les

Nadere informatie

Dieren deel 1 luisteren en noteren X Muziek noteren X Luisteren O Individueel X Duo 1. Inleiding: Oriëntatie: 3. Delen oefenen:

Dieren deel 1 luisteren en noteren X Muziek noteren X Luisteren O Individueel X Duo 1. Inleiding: Oriëntatie: 3. Delen oefenen: Dieren deel 1 luisteren en noteren Groep 3-6 Eindproduct Kinderen maken grafische notaties van muziek die over dieren gaat. Onderdeel O Zingen O Muziek maken X Muziek noteren X Luisteren O Bewegen Leerdoelen

Nadere informatie

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 1, 2 en 3 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de lente

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 1, 2 en 3 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de lente Rivierenhof Handleiding Opgesteld door de domeinwachters >> Ontdekkingstocht voor het 1, 2 en 3 leerjaar Tjakkie de specht Ontdekt de lente INLEIDING Het zelf -doe pakket bestaat uit een bewegwijzerde

Nadere informatie

HOUTEN NESTKASTEN VOOR GIERZWALUWEN

HOUTEN NESTKASTEN VOOR GIERZWALUWEN 6 HOUTEN NESTKASTEN VOOR GIERZWALUWEN Secretariaat: M.H. Andriessen, Fideliolaan 78, 1183 PN Amstelveen Postgiro 914 5004 GBN Amersfoort, KvK 32092778 Gooi- en Eemland Telefoon 020 645 5207, e-mail gbn-ned@planet.nl,

Nadere informatie

Groep 4 t/m 8. De regio zit vol energie! Informatieblad + Docentenhandleiding. Bijen. www.natuurmilieuweb.nl

Groep 4 t/m 8. De regio zit vol energie! Informatieblad + Docentenhandleiding. Bijen. www.natuurmilieuweb.nl Energieneutraal 2040 Aalsmeer - Amstelveen - Diemen - Ouder-Amstel - Uithoorn Groep 4 t/m 8 Informatieblad + Docentenhandleiding De regio zit vol energie! www.natuurmilieuweb.nl Overzicht Informatieblad:

Nadere informatie

Bodyclap. Make the Music with your body

Bodyclap. Make the Music with your body Bodyclap Make the Music with your body 1 Colofon Inhoud en samenstelling Patrick Couwenberg van 4XM www.workshopstartpagina.nl info@workshopstartpagina.nl 2 Bodyclap Inleiding In deze leuke en stoere workshop

Nadere informatie

Kaartenset gewervelde dieren

Kaartenset gewervelde dieren Kaartenset gewervelde dieren Deze set met plaatjes is het tweede en laatste deel van de kaartjes met gewervelde- en ongewervelde dieren op. Ieder kaartje bevat een afbeelding van het dier in kwestie, met

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Natuurmonumenten Nieuwkoopse Plassen... 3. Schoolreisjes en excursies. Programma voor groep 1+2...5. Programma voor groep 3+4...

Inhoudsopgave. Natuurmonumenten Nieuwkoopse Plassen... 3. Schoolreisjes en excursies. Programma voor groep 1+2...5. Programma voor groep 3+4... Inhoudsopgave Natuurmonumenten Nieuwkoopse Plassen..... 3 Schoolreisjes en excursies..... 4 Programma voor groep 1+2......5 Programma voor groep 3+4......6 Programma voor groep 5+6..7 Programma voor groep

Nadere informatie

Plant in de klas Instructieblad leerkracht Groep 6/7/8

Plant in de klas Instructieblad leerkracht Groep 6/7/8 Plant in de klas Instructieblad leerkracht Groep 6/7/8 Colofon Titel: Plant in de klas - Instructieblad leerkracht, groep 6/7/8 Auteurs: Nienke van den Berg Hilde Spitters (NIGZ) Redacteuren: John Luteijs

Nadere informatie

Meer over de ooievaar. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Hieraan herken je hem

Meer over de ooievaar. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Hieraan herken je hem Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013 uitgave januari 2013 Winterslaap Met filmpjes, werkblad en puzzels groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers

Nadere informatie

Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika

Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika Welk gebied heb je gekozen? Het gekozen thema voor horizon verbreden is Zuid-Afrika. Ik ben zelf 4 keer in Zuid-Afrika geweest voor vrijwilligerswerk en ga

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Eend Inleiding Ik hou mijn werkstuk over eenden omdat ik het leuke dieren vind en ik wil er wat over leren. Dit wil ik er over weten: Wat doen eenden de hele dag? Wat eten eenden? Wat voor soorten eenden

Nadere informatie

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

LESBRIEF NR 3 OPDRACHT 1 REPORTERS- CLUB + APP VOOR GROEP 5 + 6 +

LESBRIEF NR 3 OPDRACHT 1 REPORTERS- CLUB + APP VOOR GROEP 5 + 6 + LESBRIEF NR 3 VOOR GROEP 5 + 6 + DOWNLOAD DEZE LESBRIEF OOK OP SAMSAM.NET Wat is Samsam? Samsam is een cross-mediale methode over wereldburgerschap en kinderrechten. Het doel van Samsam is leerlingen te

Nadere informatie

Ontdek de eekhoorn. Ontdek de eekhoorn!

Ontdek de eekhoorn. Ontdek de eekhoorn! Rode Eekhoorn foto: Maaike Plomp Ontdek de eekhoorn! Ontdek de eekhoorn bestaat uit verschillende onderdelen. Deze zijn ook los van elkaar te gebruiken in de klas, de Buitenschoolse Opvang of elders. De

Nadere informatie

Leskist THEMA-handleiding Een weekend in de provincie Utrecht Groep 5 en 6

Leskist THEMA-handleiding Een weekend in de provincie Utrecht Groep 5 en 6 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Leskist THEMA-handleiding Een weekend in de provincie Utrecht

Nadere informatie

De kinderen zochten zelf informatie op over de dieren die ze dagelijks verzorgen.

De kinderen zochten zelf informatie op over de dieren die ze dagelijks verzorgen. Dag kinderen, om jullie weer te zien! Deze krant staat volledig in het teken van! De kinderen zochten zelf informatie op over de dieren die ze dagelijks verzorgen. 1 zochten info over Ik heb honger. Weten

Nadere informatie

Te veel, te rijk, te weinig. Waterpark Lankheet

Te veel, te rijk, te weinig. Waterpark Lankheet Waterpark Lankheet Erfgoed/NME project voor groep 8 Handleiding leerkracht Opdrachtgever: Waterpark Lankheet en Commissie Culturele Vorming Haaksbergen Bronmateriaal: Waterpark Lankheet/Historische Kring

Nadere informatie

1-Kennismaking met archeologie

1-Kennismaking met archeologie UITLEG VOOR DE LEERKRACHT Deze opdracht is de start van de lessenserie. Met deze opdracht introduceert u bij de leerlingen het onderwerp op een leuke manier. U kunt het onderwerp op verschillende manieren

Nadere informatie

Struisvogel. Struthio camelus. www.licg.nl. Serie vogels

Struisvogel. Struthio camelus. www.licg.nl. Serie vogels Serie vogels Struisvogel Struthio camelus Struisvogels zijn loopvogels uit Afrika. Het zijn de grootste vogels ter wereld. Een mannelijke struisvogel kan meer dan twee meter hoog worden, de vrouwtjes blijven

Nadere informatie

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos NME-leerroute Vogels in het Wandelbos 7 Groep 1 Tilburg, BS Wandelbos Inleiding Kinderen meer in contact brengen met de natuur, dat is de doelstelling van het project Brede scholen als groen netwerk in

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-12-2-b Lepelaars - informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 38 tot en

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Bespreek met vakdocenten mogelijkheden om leerlingen in de vaklessen feedback over zichzelf te laten vergaren. Deel Vaardigheid:

Nadere informatie

De olifant die woord hield

De olifant die woord hield De olifant die woord hield Een voorstelling van verhalenverteller Peter Faber www.peterfaber.eu Inleiding Aan het eind van haar leven las Annie MG Schmidt al haar sprookjes nog eens door. Genadeloos streepte

Nadere informatie

Lespakket over verantwoorde voeding voor mens, dier en milieu. Inleidend katern Groep 7 & 8

Lespakket over verantwoorde voeding voor mens, dier en milieu. Inleidend katern Groep 7 & 8 Lespakket over verantwoorde voeding voor mens, dier en milieu. Inleidend katern Groep 7 & 8 Voorwoord We willen het wel van de daken schreeuwen: alles wat we weten over verantwoorde en biologische voeding.

Nadere informatie

Werkboekje. Groep 3-4. Vliegen, lopen & zwemmen 2 Kenmerken van vogels. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna. Naam:

Werkboekje. Groep 3-4. Vliegen, lopen & zwemmen 2 Kenmerken van vogels. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna. Naam: Werkboekje Naam: Groep 3-4 Vliegen, lopen & zwemmen 2 Kenmerken van vogels Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad Knappe vogels Verbind de plaatjes die bij elkaar horen aan elkaar.

Nadere informatie

4 Gedrag. 4.2 Aapt een aap echt na? 4.4 Hoe leven dieren samen in een groep? 4.1 Opdrachten 1-24. 4.2 Opdrachten 1-20. 4.

4 Gedrag. 4.2 Aapt een aap echt na? 4.4 Hoe leven dieren samen in een groep? 4.1 Opdrachten 1-24. 4.2 Opdrachten 1-20. 4. 4 Gedrag DO-IT Datum 4.2 Aapt een aap echt na? 4.4 Hoe leven dieren samen in een groep? PARAGRAFEN Datum 4.1 Opdrachten 1-24 4.2 Opdrachten 1-20 4.3 Opdrachten 1-16 4.4 Opdrachten 1-16 Samenvatten Test

Nadere informatie

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Les 2 Cameratechnieken en Logo maken Les 1 Cameratechnieken en logo maken Samenvatting van de les De leerlingen leren in deze les hoe reclames

Nadere informatie

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4 Raar, maar waar! deel 1 Natuur groep 3 en 4 Inhoud 1 Raar, maar waar! 3 2 Een vreemd ei 4 3 Spring er maar uit 5 4 Verstopt 6 5 Slim 7 6 Vlieg er niet in 8 7 Een kever met een luchtje 9 8 Een zware hap

Nadere informatie

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu Een gebouw inrichten Lesbrief over inrichting en afwerking Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding Het Mondial College krijgt binnenkort een nieuw gebouw. In dit gebouw

Nadere informatie

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos NME-leerroute Vogels in het Wandelbos 7 Groep 1 Tilburg, BS Antares Inleiding Kinderen meer in contact brengen met de natuur, dat is de doelstelling van het project Brede scholen als groen netwerk in de

Nadere informatie

Tekenen met Licht. It s your time to shine!

Tekenen met Licht. It s your time to shine! Tekenen met Licht It s your time to shine! 1 Colofon Inhoud en samenstelling Patrick Couwenberg van 4XM www.workshopstartpagina.nl info@workshopstartpagina.nl 2 Tekenen met licht Inleiding Tekenen met

Nadere informatie

Voorbereiding post 3. Jonkies Groep 1-2-3

Voorbereiding post 3. Jonkies Groep 1-2-3 Voorbereiding post 3 Jonkies Groep 1-2-3 Welkom bij IVN Valkenswaard Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 3: Jonkies, voor groep 1, 2, en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal over de infoborden Spel

Nadere informatie