Om dat te veranderen zullen we als samenleving en dus ook als politiek moeten kiezen voor 1

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Om dat te veranderen zullen we als samenleving en dus ook als politiek moeten kiezen voor 1"

Transcriptie

1 Vaste Commissie Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus EA Den Haag Utrecht, 4 november 2016 Betreft: begroting VWS 2017 Geachte leden, In de week van 7 november bespreekt u de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor het jaar De afgelopen jaren is er veel aandacht geweest voor de stelselherzieningen in de zorg. Daardoor is de aandacht voor de kern van de zorg vaak onderbelicht gebleven. Namelijk hoe we mensen die zorg nodig hebben en hun naasten op een bij hen passende manier kunnen ondersteunen. Ook is er weinig aandacht geweest voor wat zorgverleners nodig hebben om hun werk goed te kunnen doen. Het komende jaar zijn er geen grote veranderingen in het stelsel. Wij hopen dat er daarmee ruimte ontstaat om de menselijkheid in de zorg te vergroten. Zodat niet regels, wetten en protocollen centraal staan, maar de mens. In deze brief vragen wij uw steun daarbij. Waarde-volle zorg De afgelopen decennia zijn we in Nederland de zorg steeds meer gaan beschouwen als een industriële bedrijfstak. Dat uit zich in het bevorderen van concurrentie, bedrijfsmatig denken en controles. We hebben systemen en instanties opgezet die daar bij moeten aansluiten. Zoals certificering en registratiesystemen om risico s af te dekken. Het gevolg is dat de systemen zijn gaan domineren over mensen. Mensen ervaren de systemen en instanties niet meer als helpend. Het is allemaal met de beste bedoeling opgezet, maar de optelsom maakt steeds minder mensen gelukkig. Gevolg is dat mensen die zorg nodig hebben en familie zich niet meer gehoord en gekend voelen. Zorgverleners zijn steeds meer tijd kwijt aan registraties. Managers en bestuurders die het anders willen ervaren dat zij vooral afgerekend worden op economische prestaties. Bovendien maakt het de zorg ook nog onnodig duur en inefficiënt. Om dat te veranderen zullen we als samenleving en dus ook als politiek moeten kiezen voor 1 de menselijke maat in de zorg, uitgaande van de waarden van mensen. Het betekent ruimte geven aan plekken waar mensen die zorg nodig hebben, naasten, cliëntenraden, 1 Waarde-volle zorg, LOC Zeggenschap in zorg (2009)

2 zorgmedewerkers en managers/bestuurders daar aan willen werken. Wij zien steeds meer mensen die enorm gemotiveerd zijn om weer vanuit de behoeften van mensen te organiseren. Waarbij we geen nieuwe blauwdruk voor de zorg moeten maken. Doordat mensen en lokale situaties verschillen zullen we veel meer vanuit de context moeten 2 organiseren. En accepteren dat de zorg niet overal hetzelfde is. Maar het betekent ook ingrijpen op plekken waar alleen vanuit spreadsheets wordt bestuurd. Want we zien helaas ook zorgorganisaties, waar geld en groter worden de dominante drijfveren zijn. Het betekent ook het einde van het gepolder met alle systeempartijen. Want waar systeempartijen niet dienend zijn aan wat mensen nodig hebben, moeten zij verdwijnen of transformeren. Wij vragen u om mee te helpen de menselijkheid in de zorg terug te krijgen. En vanuit uw rol te bevorderen dat zorgorganisaties die daar aan werken de ruimte krijgen. Maar dat organisaties die op cijfers sturen en onnodige systemen verdwijnen. Waarde-vol onderwijs Het onderwijs sluit slecht aan op de praktijk in de zorg. Toekomstige zorgverleners gaan vanuit hun eigen passie en motivatie een opleiding volgen. Zij leren heel systematisch hoe zij zorg moeten verlenen. Na hun opleiding moeten zij weer enkele jaren begeleid worden om terug te keren naar hun passie. Er is in het onderwijs weinig aandacht voor de waarden en drijfveren van de leerlingen. Hoe zij in het leven staan bepaalt ook de manier waarop zij zorg gaan verlenen. Wij denken dat het nodig is in het onderwijs veel meer aandacht te hebben voor de mens achter de leerling. En de combinatie tussen theorie en praktijkkennis die nodig is om goede zorg te verlenen. Wij vragen u mee te werken aan een verandering in het onderwijs, zodat het onderwijs beter aansluit bij de zorg. Waarde-vol werken Zorg is alleen goed als zorgverleners optimaal geholpen worden om hun werk te kunnen doen. Dat betekent: voldoende personeel gedurende de dag en de nacht, een eerlijke beloning, steun vanuit de organisatie om hun werk te doen en waardering voor het werk. Door alle veranderingen in de zorg hebben veel mensen hun baan verloren. En waar het niet goed gaat voelen zorgverleners de druk om nog harder te werken. Bij incidenten voelen zij dat zij als medewerkers daar op worden aangekeken. Wij hechten er aan dat zorgverleners optimaal gefaciliteerd worden om hun werk te kunnen doen. En ook hulp krijgen hoe zij, vanuit wie ze zijn, kunnen bijdragen aan het welzijn van de mensen aan wie zij zorg verlenen. Ook als dat voor de persoon die zorg nodig heeft risico s met zich meebrengt die bij het leven horen. 2 Waarde-volle zorg als veiligheidsgordel, LOC Zeggenschap in zorg en stichting Sezen (2016)

3 Wij vragen u middelen beschikbaar te stellen voor meer personeel in de zorg, goede arbeidsvoorwaarden en scholing om maximaal aan te kunnen sluiten bij de behoeften van mensen die zorg nodig hebben. Waarde-volle medezeggenschap Leden van cliëntenraden zetten zich vrijwillig in voor verbetering van de zorg. Zij doen dit omdat zij willen dat mensen die zorg nodig hebben zo goed mogelijk ondersteund worden. Maar zij voelen zich in toenemende mate gedwongen aandacht te besteden aan onderwerpen die vanuit het systeem komen. Bijvoorbeeld omdat er anders minder geld voor de zorg komt. Leden van cliëntenraden zien dagelijks wat er binnen zorgorganisaties gebeurt. Wat er goed en minder goed gaat. En kunnen dit bespreken met medewerkers en bestuurders. Die hier vervolgens naar kunnen handelen. Hiermee kunnen zij zorgorganisaties helpen om steeds aan te sluiten bij wat mensen die zorg nodig hebben en hun naasten belangrijk vinden. Wij zouden daar graag leden van cliëntenraden intensief op willen trainen. In de vernieuwde Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) is het daarbij nodig dat de cliëntenraad voldoende hulpmiddelen krijgt om die rol te spelen. Ook als het niet goed gaat in een organisatie. Daarbij denken we onder andere aan: instemmingsrechten, voldoende onafhankelijke ondersteuning, een bindend voordrachtsrecht voor de raad van toezicht en toereikende financiële middelen. Wij vragen u om steun bij het extra trainen van cliëntenraden en bij het snel behandelen van de gewijzigde Wmcz. Waarde-vol leven Wanneer mensen zorg en ondersteuning hebben, willen zij nog steeds doen wat voor hen van waarde is. Tegelijkertijd hebben zij allerlei vragen hoe zij zin kunnen blijven geven aan hun leven, terwijl zij merken dat zij lichamelijk en/of geestelijk problemen ervaren. Steeds meer zien we dat vertaald in bestrijding van eenzaamheid. Maar alleen activiteiten zijn niet genoeg. Voor veel mensen is het echt noodzakelijk met iemand te kunnen praten die hen kan helpen met hun levensvragen. We zien helaas dat de aandacht voor levensvragen en zingeving steeds meer als luxe wordt gezien. Veel zorgorganisaties bezuinigen op de formatie van geestelijke verzorging. En de steeds grotere groep mensen die in de eigen woning zorg ontvangt heeft helemaal geen toegang meer tot geestelijke verzorging. Terwijl juist zij vaak met allerlei levensvragen zitten. Wij pleiten er daarom voor dat voor iedereen die daar behoefte aan heeft een onafhankelijk persoon beschikbaar is om over levensvragen te praten. Dat kunnen we niet alleen bij kerken en levensbeschouwelijke organisaties neerleggen. Wij vragen u om budget beschikbaar te stellen voor ondersteuning bij levensvragen en

4 zingeving thuis en in instellingen. Waarde-volle geestelijke gezondheidszorg en opvang In de geestelijke gezondheidszorg is er afgesproken dat een derde van de plaatsen in instellingen verdwijnt. Een kil getal zonder te kijken wat mensen nodig hebben. Tegelijkertijd is er discussie over verwarde mensen. Een groep mensen die ten onrechte gestigmatiseerd en geproblematiseerd wordt. Waar zij juist behoefte hebben aan zekerheid, hulp en ondersteuning, wordt de opvang van deze groep onzeker door budgettaire problemen bij de politie. En blijft het aantal meldingen jaarlijks stijgen. Het gaat hier om een groep mensen die behoefte hebben aan tijd en aandacht. Er is een achterliggende reden waarom zij überhaupt door de politie meegenomen moeten worden. Er is een rechtstreeks verband met de afbouw van plaatsen in instellingen. Het is noodzakelijk te kijken waarom mensen verward zijn en wat zij nodig hebben om hun leven te kunnen 3 leiden. Voor een aantal mensen is de veiligheid en geborgenheid van een instelling helpend. Zij zijn er niet bij gebaat blootgesteld te worden aan allerlei wetten en instanties. Wij vragen in de geestelijke gezondheidszorg vooral te kijken wat mensen nodig hebben. En hen niet als groep te stigmatiseren. Waarde-volle verpleegzorg In het verbeterprogramma Waardigheid & Trots is er vooral aandacht voor koplopers en organisaties die het niet goed doen. Wij missen de aandacht voor de grote middengroep, die het niet goed en niet slecht doet. Veel organisaties zijn nu via Waardigheid & Trots bezig met één aspect van de zorg, zoals het zorgleefplan of indicatiestelling. We denken dat het nodig is meer aandacht te besteden om de zorg in deze instellingen integraal te verbeteren. Het te maken kwaliteitskader en de personeelsleidraad kunnen daar een hulpmiddel bij zijn. Daarnaast blijven we de aandacht vragen voor veilige zorg. Mensen die zorg krijgen moeten er op kunnen reken dat zij de juiste medicijnen krijgen en dat zij niet onnodig rustgevende medicatie krijgen. Wij vragen u via Waardigheid & Trots extra aandacht te besteden aan de grote middengroep in de verpleegzorg. Waarde-volle wijkverpleging Steeds meer mensen krijgen zorg thuis van een wijkverpleegkundige. De vraag blijkt regelmatig zelfs groter dan het aanbod. En daar lopen zowel mensen die zorg nodig hebben als zorgorganisaties tegenaan. De budgetplafonds die zorgverzekeraars hebben ingesteld zorgen ervoor dat mensen niet meer zonder meer terecht kunnen bij de hulpverleners van hun keuze. En zorgorganisaties zijn alsnog verplicht om zorg te leveren. Maar krijgen er geen passende vergoeding voor. Cliëntenstops zijn daarom geen zeldzaamheid. 3 Weinig effectieve discussie over opvang verwarde mensen, LOC Zeggenschap in zorg (2016)

5 Cliëntenraden uiten regelmatig hun zorgen over de houdbaarheid van dit systeem. Juist als we de kwaliteit en keuzevrijheid binnen de wijkverpleging willen behouden. We zien ook dat de keuzevrijheid in de wijkverpleging in het geding is door keuzes van zorgverzekeraars. Deze sluiten met één zorgorganisatie een volwaardig contract, waarna anderen tegen een gereduceerd tarief zorg mogen leveren. Iets wat met zulke lage tarieven niet mogelijk is. Dat brengt de toekomst van de wijkverpleging in gevaar. Iets wat absoluut niet wenselijk is. Mensen moeten zelf kunnen kiezen wie er in hun huis aan hun lijf de zorg verleent. Het gaat om een vertrouwensrelatie. Verzekeraars nemen nu ongewenst die positie over. Wij vragen u om de budgetplafonds in de wijkverpleging te verbieden. En de keuzevrijheid voor mensen die zorg nodig hebben te beschermen. Ten slotte Nederlanders vinden gezondheidszorg een enorm belangrijk thema. Het belangrijkste thema zelfs. Veel mensen maken zich zorgen over de toekomst van de zorg. Waarbij het gevoel is dat er geen zorg is als dat nodig is. Waar instituten, systemen en regels niet dienend zijn aan mensen. Hierdoor voelen mensen zich niet gehoord en gezien. Juist met de komende verkiezingen op komst vragen wij u dringend om radicale keuzes te maken. Door overbodige controle en regels los te laten. Door over politieke partijen heen te bouwen aan een zorg waar mensen centraal staan. Door een brug te slaan tussen de vele mensen in de samenleving en in de zorg die daar naar verlangen. LOC is meer en meer een beweging in de samenleving die werkt aan waarde-volle zorg. Een beweging die mensen in de samenleving verbindt die waarde-volle zorg belangrijk vinden. Waar mensen die zorg nodig hebben, naasten, zorgmedewerkers, bestuurders en wie dan ook samen willen werken aan een menselijke zorg. Graag gaan we ook de dialoog daarover aan met u als politici. Hoe we gezamenlijk kunnen werken aan een zorg, die 4 aansluit bij de behoeften en wensen van de samenleving. Voor vragen of nader overleg kunt u contact met mij opnemen: of Met vriendelijke groet, Marthijn Laterveer Coördinator 4 Verpleeghuiszorg lijkt verbeterd, maar is dat zo?, Marthijn Laterveer op Skipr.nl