N e d e r l a n d s e V e r e n i g i n g v o o r I n k o o p m a n a g e m e n t. Onderhoud en Inkoop

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "N e d e r l a n d s e V e r e n i g i n g v o o r I n k o o p m a n a g e m e n t. Onderhoud en Inkoop"

Transcriptie

1 N e d e r l a n d s e V e r e n i g i n g v o o r I n k o o p m a n a g e m e n t Onderhoud en Inkoop

2

3 Onderhoud en inkoop

4 Auteurs: John van der Puil Hans Rudy Bos Rinus van den Dries Luc de Laat Gert Meiling Willem de Blauw 2 Congresorganisatie: Fred Westerveld Eindredactie: mr. Ing. John van der Puil, NMI, Deze publicatie is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met NVDO Uitgave: NEVI Zoetermeer Niets uit deze uitgave mag worden gekopieerd of vermenigvuldigd door fotokopie, microfilm of welke andere manier dan ook zonder schriftelijke toestemming van NEVI. John van der Puil, Hans Rudy Bos, Rinus van den Driest, Luc de Laat, Gert Meiling, Willem de Blauw, NEVI, NVDO

5 INHOUD Inleiding Voorzitter NEVI Kring Rotterdam...5 Inleiding Voorzitter NVDO John van der Puil...9 Onderhoud en inkoop in strategisch perspectief 2. Hans Rudy Bos Eilandcultuur of synergie 3. Rienus van den Driest...37 Samenwerking onderhoud en inkoop 3 4. Luc de Laat Ontwikkelen van je leveranciers 5. Gert Meiling Asset management spare part strategy 6. Willem de Blauw...61 Pay for Performance Contracting 7. John van der Puil...81 Samenvatting stellingen

6 4

7 Congres NEVI NVDO Onderhoud en Inkoop in strategisch perspectief Door Edwin John Jacobs 1 Beste lezer, Asset management, vroeg of laat krijgen we er allemaal mee te maken. Asset management draagt bij aan het verrijken van het traditionele onderhoud en de onderhoudorganisatie. Is dit nu een stelling of voegt dit daadwerkelijk waarde toe? Bij dit gehouden congres ging het met name over het laatste, de toegevoegde waarde van inkoopfunctie en de onderhoudsfunctie. Ons uitgangspunt hierbij is dat indien inkopers en onderhoudsmensen bereid zijn om (na) te denken over en zich te verplaatsen in het functioneren van de ander, de toegevoegde waarde als complementair deel uit dit geheel naar voren komt. In dit boekje vindt u de presentaties en verdere uiteenzettingen van de sprekers van dit congres waarbij de klokken voor alle partijen gelijk werden gezet door een inleidend begrippenrondje: wat verstaan we onder onderhoud; wat onder inkoop; wat is asset management daarbij. 5 Tevens vindt u op de laatste bladzijden de resultaten van een gehouden enquête. Vooraf aan dit congres konden bezoekers reageren op stellingen over Inkoop en Onderhoud. Na de bijeenkomst werd deze enquête nogmaals gehouden onder de bezoekers. 1 Edwin J. Jacobs is voorzitter van de NEVI Kring Rotterdam en lid van het Algemeen Bestuur. Hij is nu werkzaam als manager inkoop bij Mourik Services B.V. Voorheen was hij 10 jaar manager Inkoop bij Stork Industrial Contracting and Maintenance.

8 Wij vertrouwen erop dat u dit boekje met veel interesse zult lezen en zodoende deelgenoot wordt van deze kennis. Na het lezen van dit boekje ligt het geheel in onze bedoeling dat u verder gaat met dit denken aan en in elkaar s functie en functionaliteit. Zodoende ontstaat het zo genaamde voordenken in elkaar s processen waar de asset managementkringloop het model van is. Eén ding hebben Inkoop en Onderhoud gemeen: Ze kosten niets maar leveren op Ik wens u veel kennisgenot, Edwin Jacobs 6

9 Inleiding Voorzitter NVDO INKOOP EN ONDERHOUD Twee weten meer dan een Door Dick Huybens 2 De onderhoudssector is in beweging. Het traditionele uurtje factuurtje denken is veranderd in een gemeenschappelijke zoektocht naar het best betaalbare optimum. In de praktijk houdt dit in dat men bijvoorbeeld niet meer alleen de bouwkosten en voortgang van een project bewaakt maar ook de langere termijneffecten van onderhoud laat meewegen. Al tijdens de ontwerpkeuze slaan de inkopers en de onderhouders de handen ineen en worden milieu en veiligheidsrisico s bij de besluitvorming meegenomen. Kan met een kleine investering een hogere betrouwbaarheid en winstgevendheid worden verkregen. Samen durven kiezen voor slimmer investeren. De afdelingen Inkoop en onderhoud optimaliseren de toegevoegde waarde. Ieder vanuit zijn eigen vakdiscipline. Maar samen op zoek naar de optimale balans tussen kunst of niets. Van producenten wordt steeds vaker verwacht om naast het leveren van de systemen of volledige Assets ook het onderhoud of zelfs de beschikbaarheid op zich te nemen. Dit betekent dat het product van de asset manufacturers steeds meer een dienst begint te worden. Inkopers willen steeds meer alleen betalen voor de tijd dat een systeem functioneel is. De keuze voor Power by the hour kan alleen als ook de onderhoudsector dit proces met haar kennis ondersteunt. 7 De BV Nederland heeft de kennis in huis om in te kunnen springen op de nieuwe markt. Ze bezit reeds de hoogwaardige inkoopkennis en heeft veel ervaring op het gebied van onderhoud. Met deze kennis zal steeds meer commercieel worden geprofiteerd wanneer de productie & onderhoudsvraagstukken Europees worden aanbesteed. 2 Dick Huybens MBR is voorzitter van de NVDO, de Nederlandse Vereniging voor Doelmatig Onderhoud (www.nvdo.nl) tevens Board member van de EFNMS, het Europees platform voor Onderhoud (www EFNMS.org).

10 Een select gezelschap sprekers heeft voor het mini-congres Onderhoud en Inkoop georganiseerd door Nevi en de NVDO de verschillende rollen van de actoren verduidelijkt. Sleutelzin in alle aaneensluitende presentaties is dat het er niet alleen meer om gaat goed in te kopen of goed te onderhouden. Het gaat er om samen met leveranciers en dienstverleners, aannemers en adviseurs een maximaal rendement uit onze investering te halen. Een optimale Total cost of ownership is in de hoofdstukken de achtergrondgedachte. Voor alle technisch inkopers en alle onderhoudsdeskundigen een boodschap die ogen doet openen voor zo ver deze nog niet geopend waren. 8

11 IN STRATEGISCH PERSPECTIEF mr. Ing. John van der Puyl, NMI 3 1. Inleiding: Onderhoud en inkoop 2. Terminologie 3. Asset management 4. Fasen bij asset management 5. Bij aanschaf denken aan onderhoud 6. Strategisch belang van onderhoudsmanagement 7. Onderhoud en inkoop complementair 8. De keuze van opereren tussen asset manager en onderhoudsbedrijf 9. Conclusies 1. Inleiding: Onderhoud en Inkoop Dit onderwerp is interessant voor organisaties (ondernemingen met een vaste inrichting of overheidsinstanties met flink wat geïnvesteerd kapitaal), waar onderhoud aan de bezittingen een belangrijk aspect bij de bedrijfsvoering is. Onderhoud en inkoop zijn wat minder interessant voor een organisatie die geen assets van betekenis heeft. Voorbeeld: een dienstverlener (zoals consultantbureau/notariskantoor/advocatenkantoor, accountantsorganisatie, middelgrote middenstander met winkel, assurantiekantoor). Dergelijke organisaties kopen wel degelijk in; zij hebben ook spullen die onderhouden moeten worden. Maar de bedragen die er mee zijn gemoeid zijn gering in verhouding tot de omzet. Kortom, het gaat hier om organisaties met assets die van wezenlijke betekenis zijn voor de bedrijfsvoering. Daarmee is een relatief behoorlijk 9 3 John van der Puil te Rotterdam heeft ervaring als technicus, als bestuurder van vennootschappen en als jurist. Hij werkt momenteel als persoonlijk adviseur voor leidinggevende functionarissen bij voornamelijk bedrijven en overheden op gebieden als contractenrecht, procedures, onderhoudssystemen, aanbestedingen, inkopen en dienstverlening.

12 bedrag aan financiering gemoeid. Dat zijn organisaties die zoveel assets op de balans hebben dat een diep overdacht beleid op lange termijn noodzakelijk is. Vooral in de kapitaalintensieve industrie kan uitgelezen onderhoud een goed concurrentiewapen zijn. 4 Het onderwerp is van bijzonder belang voor inkopers en onderhoudsmensen, die met gecompliceerde, kwetsbare apparatuur en grotere gebouwen/installaties/technische systemen/wagenparken/transportvoorzieningen/fabrieken te maken hebben. Asset management dus. Het aandachtsveld beperkt zich niet tot ondernemingen. Ook de (semi)-overheid heeft grote infrastructurele werken die voortdurend systematisch onderhoud vragen. Infrastructuur, wegen en waterwegen, tram- en metrolijnen, havens, luchthavens, militaire complexen, nutsvoorzieningen als (straat)verlichting, rioleringen, waterzuiveringen, kabels en leidingen; ga zo maar door Terminologie Er bestaan veel misverstanden over de woorden onderhoud en inkoop. Ze worden door elkaar in verschillende betekenissen gebruikt. Inkoop als bedrijfsfunctie De Inkoopfunctie is de integratie van alle menselijke activiteiten in een organisatie die in samenhang met elkaar tot resultaat hebben dat de van externe bronnen te betrekken goederen (juridisch zijn dat zaken ) en diensten die nodig zijn voor de bedrijfsuitoefening, het bedrijfsonderhoud en de bedrijfsvoering tegen de meest gunstige voorwaarden worden gerealiseerd. Onderhoud als bedrijfsfunctie Onderhoud is de integratie van alle menselijke activiteiten in een organisatie in samenhang met elkaar tot resultaat hebben dat het verzorgen, het conserveren, in stand houden en in goede staat houden van stoffelijke objecten tegen de meest gunstige voor- 4 Francis Voermans, Onderhoud als concurrentiewapen, Chemvision 2004.

13 waarden worden gerealiseerd, zodat deze optimaal in het belang van de organisatie kunnen worden ingezet. Inkoopafdeling Een min of meer georganiseerde groep medewerkers binnen een organisatie die zich beroepsmatig bezig houdt met een deel van het inkoopproces binnen vooraf omschreven bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Onderhoudsafdeling De groep medewerkers binnen een organisatie die zich beroepsmatig voornamelijk bezig houdt met onderhoud. 3. Asset management 5 Sleutelzin bij asset management: bij de investering zoekt het management van de organisatie naar de laagste life cycle cost. 6 Het gaat wanneer de investering van de asset aan de orde is niet eens in de eerste plaats om de Return On Investment (ROI). Dat laatste is een kengetal dat door de financiële wereld wordt gebruikt om ondernemingen op rentabiliteit met elkaar te kunnen benchmarken. Een nuttig getal. Bij de voorbereiding van de investering bekijkt het management ook andere aspecten, vooral de winstverwachting op middellange/lange termijn. Allereerst is daar de omzetverwachting. Die vormt de opbrengsten. Daar moeten de kosten van af. Die laatste worden niet alleen bepaald door de investeringsgrootte dus rente en afschrijving maar ook door de kosten om de asset in bedrijf te houden, de te verwachten updates 7, en 11 5 Een goed Nederlands woord is bedrijfsmiddelenmanagement, geïntroduceerd door F.G.Th. Rodenburg en S. A. Sjamaar, Bedrijfsmiddelenmanagement en prestatie-indicatoren, Onderhoudsmanagement, handboek voor technische- en onderhoudsdiensten, Samsom Bedrijfsinformatie bv te Alphen aan den Rijn in samenwerking met NVDO, Voorburg, Hoofdstuk G2014, mei J. J. Coorens, Life Cycle Costing, Onderhoudsmanagement hoofdstuk H3040, december 2001; J. J. Coorens, Life Cycle Costing-analyse uitbesteden, Handboek Cost Engineers, juni Bij DMKL (Directoraat Materiel Koninklijke Landmacht/Ministerie van Defensie) is het begrip Mid Life Upgrade ingeburgerd voor tanks, vliegtuigen, schepen en andere technische systemen. Ook een dergelijke revisie moet men tot onderhoud rekenen.

14 last but not least daar gaat het in dit kader om de onderhoudskosten. Hoe lang gaat de asset mee? Hoeveel kosten zullen wij moeten maken om de investering adequaat te laten functioneren? In het strategisch model van de organisatie zoekt men naar de laagste life cycle cost. Het kan dan voorkomen dat een grotere investering die besparingen op het onderhoud in het vooruitzicht stelt, de voorkeur verdient boven de optie, waarbij investeringskosten minder zijn, maar het steeds terugkerende onderhoud meer kosten met zich mee zal brengen. 4. Vier fasen bij asset management Bij asset management onderscheiden wij graag vier verschillende fasen die de asset doorloopt. 12 Fase 1 Ontwerp en ontwikkeling Fase 2 Bouwen en in bedrijf stellen Fase 3 Gebruik. In deze fase zitten de onderhoudsactiviteiten Fase 4 Demonteren, afvoeren en verschrotten. Figuur 1: Strategie van het asset management Deze opeenvolgende fasen moeten op elkaar aansluiten. Je moet vooruit denken. Bij ontwerp en ontwikkeling moet je al keuzes maken voor het latere onderhoud en de nog latere demontage. Bij de keuzes van de kunststoffen houden automobielfabrikanten al rekening met het latere demonteren en slopen en hergebruiken van de materialen uit de wagens.

15 Het belang van onderhoudsbewust ontwerpen en investeren is goed onderbouwd door van de Mooren. Deze stelt dat de verhouding tussen de som van de onderhoudskosten over de gebruiksperiode en de aanschafkosten in de praktijk gewoonlijk blijkt te liggen tussen 1:2 en de 1:5, afhankelijk van de aard van het object en zijn gebruiksomstandigheden. Anders gezegd: van de som van de aanschafkosten en de cumulatieve onderhoudskosten, samen de zogenaamde eigendomskosten (ik heb hiervoor de term life cycle cost gebruikt), maakt het bedrag aan onderhoud veelal meer dan de helft uit. 8 W. Ploos van Amstel en M. van Norden komen tot soortgelijke conclusie. 9 Zij geven ook voorbeelden waar de onderhoudskosten de aanschafkosten overstijgen. 13 Figuur 2: De levensduur van een installatie in fasen. De som van de kosten van onderhoud en slopen benadert in dit geval de aanschafkosten. Bron: van der Mooren, Onderhoudsbewust ontwerpen en investeren. 8 Prof. Dr. Ir. A. L. van der Mooren, Onderhoudsbewust ontwerpen en investeren, Projectmanagement voor Cost Engineers, hoofdstuk K1030, Kluwer, april 2000, ook verschenen in Onderhoudsmanagement, hoofdstuk C4010, juni Prof. Walter Ploos van Amstel en Eltn. Melanie van Norden, Performance Based Logistics, Tijdschrift voor Inkoop & Logistiek, november 2006, pag. 12 e.v.

16 Figuur 3: Levenscycluskosten. Bron: Ploos van Amstel en M. van Norden 14 DSM start met denken over onderhoud al voor de bouw van een fabriek. 10 Tijdens de basic (ontwerp) en detailed (ontwikkelings)engineering zijn de RCM-analyses 11 al gestart. In functie van onderhoudsfrequentie (bij voorbeeld in stappen van per 10 dagen tot een zeer grote stap van per 1500 dagen) worden de laagste onderhoudskosten ingeschat. Daarbij wordt de betrouwbaarheid van de asset berekend. Een hogere betrouwbaarheid betekent meer productieve draaiuren dan bij een minder hoge betrouwbaarheid. Dan weegt men de optimale onderhoudskosten af tegen een hogere betrouwbaarheid. Men komt dan tot een optimale voorkeursinterval van onderhoud in aantal dagen. Voorwaarde is dat de verschillende disciplines goed communiceren. Pals noemt monteurs, werkvoorbereiders, technologen, productiemensen, controllers, Maintenance Engineers, project Engineers. 12 Voordeel: je kunt in die fase nog wijzigingen doorvoeren met als resultaat de prachtige optima- 10 Ronny Pals, Start met denken over onderhoud voor bouw fabriek, Maintenance Management nr 5, mei 2005, pag , Kluwer, Alphen aan den Rijn. 11 RCM: Reliability Centered Maintenance Analyses. 12 Pals schrijft in zijn artikel Maintenance Engineers met 2 hoofdletters, project Engineers met een enkele hoofdletter. Alle andere functies moeten het met kleine letters doen. Inkopers komen in zijn stuk niet voor.

17 lisatie. Groot nadeel is de te investeren tijd. Je investeert menselijke denk- en rekentijd in fase 1. Je bespaart kosten in fase 3. Resultaat: lagere totale life cycle cost. Mijns inziens is zeer belangrijk bij een dergelijke operatie het in stand houden van de communicatie tussen al die technici. Dat kan alleen een technisch directeur/projectleider, die het proces kent (vakkennis), die alle fasen kan overzien (niveau), die kan communiceren (luisteren en praten, maar vooral luisteren en conclusies trekken) en ook nog eens een doortastend mens is, als de meningen onderling botsen (gezag en prestige). 5. Bij aanschaf denken aan onderhoud Bij het ministerie van defensie weet men al lang dat onderhoud meer kost dan investeren. Het is tegen deze achtergrond dat van der Bijl reeds in 1989 pleitte voor het definiëren van te vervullen functies, die een investering moet mogelijk maken. Het gaat dan niet om het kopen van een apparaat, het investeren van een object, maar het vervullen van een behoefte gedurende een verwachte tijdsduur, de levensduur. 13 Ook Ruiter legt accent op levensduurkosten. Met investeringen als grotere machines, vrachtwagens of computersystemen zijn fikse bedragen gemoeid. De prijsvergelijkingen zijn gebaseerd op levensduurkosten omdat de kosten van instandhouden belangrijker zijn dan de aanschafkosten. Levertijden zijn vaak lang, de begeleiding van de leverancier intensief. Bij de inkoopbeslissing tellen ook aspecten mee als opleiding, handleidingen, reservedelen mee. Wie met investeringsgoederen een foute beslissing neem wordt er nog jaren later mee geconfronteerd Een stap verder nog gaat de filosofie, waarbij niet alleen de kosten maar ook de prestaties van de geïnvesteerde goederen gedurende de levensduur worden gemeten. Performance Based Logistics (PBL) is het aankopen van onderhouds- 13 Ing. Y. van der Bijl, functie-inkopen op basis van levensduurkosten, Handboek Inkoopmanagement, hoofdstuk A1420, juli 1989, Samson, Alphen aan den Rijn. 14 Drs. Hans Ruiter, Inkopen van investeringsgoederen, Tijdschrift voor Inkoop & Logistiek, augustus 1996.

18 16 dienstverlening met het oog op het verbeteren prestaties en verlagen van de levensduurkosten van een object of een technisch systeem. Ook PBL wordt gezien in het licht van de totale levensduur van de asset, dus inclusief ontwerpfase, bouwfase, gebruiksfase en de fase van het afstoten. Doel van Asset Manangement Control is tweeledig: het verlagen van de levensduurkosten plus het verhogen van de betrouwbaarheid van de asset. Kerngedachte is dat men niet alleen het onderhoud uitbesteedt, maar dat men beschikbaarheid koopt. Er zijn prestatie-indicatoren als operationele beschikbaarheid, operationele betrouwbaarheid, kosten per draaiuur en reactietijden. In de overeenkomst met de opdrachtnemer is een beloningsstructuur opgenomen. De opdrachtgever betaalt meer geld naarmate de opdrachtnemer de overeenkomst beter nakomt. 15 Een voorbeeld: men kan een voertuig bedrijfsmatig aanschaffen. Stoort de motor na verloop van de garantieperiode dan zijn de kosten daarvan voor de eigenaar; ook de tijd dat de wagen buiten bedrijf is komt voor zijn risico. Least men daarentegen de zelfde auto voor een aantal jaren dan verschaft men zich ongestoorde kilometers, wanneer het risico van de storing door de leverancier/onderhoudsinstantie wordt gedragen. Bij storing krijgt men een reservewagen. 6. Strategisch belang van onderhoudsmanagement Allereerst moet de onderhoudsman zich kunnen inleven in het asset management zoals dat door de hoogste leiding wordt gekozen. Daarvan is het onderhoudsbeleid afgeleid. Dan valt ook te begrijpen waarom het ene bedrijf kiest voor het accent op preventief onderhoud, terwijl een ander accenten legt op correctief onderhoud, waarbij stilstand of storingen in beperkte mate in beginsel kunnen worden geaccepteerd. Maar er zijn ook nog andere filosofieën. Denk aan beschikbaarheideisen, het gemak (ofwel de moeilijkheidsgraad) van het periodiek onderhoud, prestatiemonitoring, onderhoudsmethodiek, mogelijke onderhoudsverbeteringen tijdens de life cycle. 15 Prof. Dr. Walter Ploos van Amstel en Eltn. Melanie van Norden, Performance Based Logistics, Tijdschrift voor Inkoop & Logistiek, November 2006, pag

19 Denk aan storingsafhankelijk onderhoud versus toestandafhankelijk onderhoud, gebruiksafhankelijk onderhoud, onderhoudspakketten, servicecontracten met specialistische firma s. Denk voorts aan de mogelijkheid van integratie met de logistiek van reserveonderdelen, conditiemonitoring, integrale instandhouding, informatievoorzieningen, kwaliteitsborgingen van het asset en kwaliteitsborging van de core business. You name it. Een belangrijke keuze is die voor zelf doen of uitbesteden. In een economie als de Nederlandse, die technologisch een hoge vlucht heeft genomen en waar arbeid per uur betrekkelijk duur is moet men altijd overwegen het onderhoud integraal uit te besteden aan een gespecialiseerde onderneming. Men kan zelfs zo ver gaan dat men als filosofie kiest voor helemaal niets meer zelf doen. 16 Men komt dan als uiterste consequentie terecht bij een organisatie waar niemand die op het bedrijf werkt meer op de loonlijst staat. Iedereen die iets aan onderhoud doet heeft formeel een andere werkgever dan het bedrijf waar hij werkt. Een dergelijke keuze brengt risico s met zich mee. Die zijn echter goed te inventariseren en te beheersen 17. In de jaren 90 is deze samenwerkingsvorm tussen opdrachtgever en onderhoudsbedrijf aangeduid met co-makership 18. Deze vorm van samenwerking dient men te overdenken daar waar het strategisch belang voor de opdrachtgever en het volume en/of de complexiteit van het onderhoud groot zijn. Co-makerschip is een relatie die gekenmerkt wordt door een zeer hechte samenwerking tussen opdrachtgever en opdracht nemer op zowel strategisch, tactisch als operationeel gebied. Dienstverlener en opdrachtgever moten hun eigen kerncompetenties inbrengen. Een alternatief Ter voorkoming van misverstand: niets meer zelf doen houdt niet in dat men als opdrachtgever helemaal geen verstand meer heeft van onderhoud. Men zal altijd moeten managen. Men zal altijd moeten aangeven wat men wil. Daarvoor moet men gewoonlijk behoorlijk deskundig zijn op het desbetreffende gebied. 17 Zie John van der Puil, De ontwikkeling van co-makercontracten bij onderhoud, Handboek Onderhoudsmanagement, Samson Alphen aan den Rijn, Deze term is in onbruik geraakt. De vorm van uitbesteden van onderhoud, waarbij opdrachtgever en dienstverlener kennis en ervaring aan elkaar ter beschikking stellen om optimale resultaten te bereiken is uiteraard wel blijven bestaan, hoewel men het nu niet meer met het modewoord van de jaren 90 co-makership aanduidt.

20 woord is strategische alliantie. Het verschil met uitbesteden zit hem in de deelname van de dienstverlener aan de strategische en tactische aspecten van de opdrachtgever. Uiteindelijk ontstaat een win-win-situatie zonder weerga. De weg is lang. De kans dat het in de praktijk lukt blijkt niet altijd even groot. 19 Welk beleid men dan ook kiest, het zal altijd moeten tegen voor dat beleid geldende optimale kosten. Naast kosten komen uiteraard ook andere criteria aan de orde die eveneens afhankelijk zijn van de gekozen strategie. Betrouwbaarheid in de zin van ongestoord genot op de tijden dat zulks nodig is, lijkt wellicht de meest belangrijkste daarvan. 7. Onderhoud en inkoop complementair 18 Succesvolle verbetertrajecten komen vaak tot stand met externe hulp. Hoe komt het toch dat een eigen technische dienst en een eigen inkoopafdeling niet lukt wat anderen wel lukt? Er zijn wel wat veronderstellende verklaringen voor. Een eigen TD heeft historisch een bepaalde weg ingeslagen, een eigen beleid ontwikkeld, soms onder druk van de verlangens van de eigen organisatie. Dat draait zo lekker door. Maar het is suboptimaal. Er wordt gekeken naar het afdelingsbelang, het belang van een productiechef die een urgente horizon kent van de volgende planningperiode. Een buitenstaander kijkt gemakkelijk over die horizon heen. Die buitenstaander heeft ook de dagelijkse zorgen niet, de onverwachte incidenten, de onverwachte personeelswisseling, de onverwachte storing, die altijd ongelegen komt. De eigen TD is er voor om brandjes te blussen, wie doet dat anders? De buitenstaander heeft ook tijd. Hij brengt die weliswaar in rekening, maar hij kan een paar dagen fundamenteel tegen de organisatie en haar gewenste strategie aankijken. Hij heeft ook elders gekeken. Komt met een frisse wind. Hij komt met een ander type van werken. Hij kost geld en heeft alleen daarom al direct toegang tot het management; dan heeft hij een voorbereide agenda van discussiepunten en verbeterpunten. Externe ogen dwingen. Ook inkoopafdelingen voelen dagelijks de operationele druk. Daar staat een telefoon nooit stil. Men heeft geen tijd en soms geen niveau om zich goed in 19 Zie bij voorbeeld E. van Hoornweg en R. Kuipers, Co-makership: Het alternatief voor uitbesteden?!, hoofdstuk F3150 Handboek Schoonmaak & Hygiëne, juni 1998.

21 te leven in de strategie van de organisatie en de daarbij behorende aanpak, alle cursussen en opleidingen op inkoopgebied ten spijt. Externen halen de kennis uit hun vaak gespecialiseerde studie, hun vorming en ervaring, die elders is opgedaan. Het is geen onwil, maar vaak onwetendheid dat bij het reduceren van kosten vaak de uitgaven aan niet-productgerelateerde inkoop over het hoofd worden gezien. Niet-productgerelateerde goederen en diensten zijn alle inkoopproducten die niet zijn terug te vinden in de eindproducten van een onderneming, maar die worden ingekocht voor de eigen bedrijfsvoering 20. Dus met name ook de onderhoudskosten, waaronder reservedelen en updates, die extern worden uitgegeven. Ederveen beveelt aan algemene managementdoelstellingen te formuleren, waarbij gerust gedacht kan worden aan besparingspercentages tussen de tien en de veertig procent. Het uitbesteden kan in het algemeen worden verbeterd. Jurriens bepleit een zorgvuldige commerciële ontkoppeling. Dit kan onder meer doordat de uitbesteder samen met het uitbesteedadres een strategische alliantie aangaat waarin deze processen gezamenlijk worden ondergebracht. Op deze wijze kan de waardecreatie van beide ondernemingen worden versterkt en kan de lange-termijnwinstgevendheid worden vergroot 21. Wat voor deze bedrijfsprocessen geldt kan in een beperkt aantal gevallen eveneens voor onderhoud gelden. Het gaat dan wel altijd om een lange-termijn visie. Meer aandacht aan de aanbestedingsstrategie in de doelstellingsfase van een aanbesteding betaalt zich ruim terug. Maak vaker gebruik van het gunningcriterium economisch meest voordelige aanbieding 22. Daarbij dient men dan nog minstens 2 andere criteria te hanteren. 19 Vermindering van de totale kosten van de levensduur van assets krijgt men 20 Onderzoek van Jan Willem Ederveen, Niet-product gerelateerd inkoop, Tijdschrift voor Inkoop & Logistiek mei, respectievelijk juni Dr. Ing. Jan A. Jurriens, Uitbesteding van bedrijfsprocessen vereist andere benadering, Tijdschrift voor Inkoop & Logistiek september Zie Paul van Haaster, Aanbevelingen voor beter aanbesteden, Tijdschrift voor Inkoop & Logistiek, november 2000.

22 alleen voor elkaar als men de inkoopfunctie en de onderhoudsfunctie als complementaire elementen ziet. Samenvoegen en integreren van die kennis en ervaring is evident. 8. De keuze van opereren tussen assetmanager en onderhoudsbedrijf 20 We nemen aan dat de asset manager verantwoordelijk is voor de totale life cycle cost. Voor het onderhoud roept hij de hulp in van een gespecialiseerde onderneming. Hoe komen die twee eenheden elk met hun eigen specifieke kennis en ervaring, nu tot een optimale samenwerking? Optimaal in die zin, dat er bij het onderhoud in ruime zin efficient wordt gewerkt en bovendien de laagst mogelijke life cycle cost worden benaderd? Fouten of minder optimale besluiten die al in de asset zijn ingebouwd kun je er met goed onderhoud meestal niet meer uithalen. Die zijn er bij het ontwerp of bij de bouw in terecht gekomen en dat is jammer. Je kunt wel gegeven de situatie van de asset een optimaal plan trekken hoe met het onderhoud om te gaan. Als je daarbij mogelijkerwijze al rekening kunt houden met de uiteindelijk afbouw en sloop (die komt een keer, dat is onvermijdelijk!) en daartoe al voorzieningen kunt inbouwen dan is dat mooi meegenomen. Men dient te beginnen met een plan van aanpak voor het specificeren. Specificeren is de allereerste stap in het inkoopproces. 23 Als dat verkeerd is merk je dat gedurende het hele traject van de volgende stappen in het inkoopproces. Men dient te starten met een volledige inventarisatie van gebouwen, terreinen, machines, installaties en systemen. Per object of installatie maakt men een risicoanalyse. Per object of installatie overweegt men wat de functie in het totale proces is. Daarvan leidt men af wat voor soort onderhoud er nodig is om ongestoord te kunnen produceren. Is het mogelijk te wachten op een storing en dan te repareren (storingsafhankelijk onderhoud), wacht men daar niet op en past men gebruiksafhankelijk onderhoud toe (aantal draaiuren, aantal geproduceerde eenheden) of dient men toestandafhankelijk onder- 23 Zie in deze bundel: Hans Rudy Bos, Eilandcultuur of synergie, paragraaf 3.

23 houd toe te passen, waarbij de toestand van een technisch element of systeem wordt gemeten en men het van de uitslag laat afhangen of wel of niet wordt ingegrepen. Het ligt per installatie verschillend. Het kan ook heel goed gebeuren dat er in een en dezelfde installatie verschillende benaderingen plaats vinden. 24 Vervolgens komt er een risicoanalyse per element: wat gebeurt er als die en die storing optreedt? Wat betekent dat voor onze totale productie? Is het verstandig om redundantie alsnog in te bouwen? Hoe betrouwbaar worden onze productievoorspellingen ten behoeve van onze verkoop en marketingmensen? Als dat in kaart is kan men de eisen en voorwaarden definiëren, het aantal reservedelen en de ijzeren voorraad daarvan opstellen. Een risicospreiding maakt deel uit van de plannen. Pas dan komt men tot een Programma van Eisen of een onderhoudsbestek. Dat noemen we in de inkooptaal de specificatie. Als het goed gebeurt is het een uitvoerig stuk technische werk. H. Tindal gaat zelfs nog iets verder dan dat. Hij laat nog een fase aan dit proces voorafgaan, namelijk of men het bovenstaande traject zelf doet of een adviseur te hulp roept. Die laatste heeft als voordeel dat hij meerdere installaties, machines, systemen heeft gezien en ook weet hoe anderen het doen. De kennis van zijn vorige opdrachtgevers brengt hij gratis naar u toe. Tindal beveelt ook aan om het contract pas te schrijven als bovenstaand traject in samenwerking met de opdrachtnemer is doorlopen. Ook de KPI s moeten pas in dat stadium worden gekozen. Hij stelt dat er dan in grote trekken twee grote groepen van contracten mogelijk zijn: inspanningscontracten, waarbij de aannemende partij prestaties moet verrichten en de voorwaarden die daarbij horen; daarbij stelt de opdrachtgever vast wat en hoe het onderhoud moet worden verricht en resultaatscontracten waarbij de opdrachtgever wel bepaalt wat er moet worden gedaan, maar waarbij de opdrachtnemer bepaalt hoe en het ook moet doen Zo is het ook met uw voertuigen. Voor verversen van carterolie en vervangen van de distributieriem is het aantal gereden kilometers van belang (gebruiksafhankelijk onderhoud), maar voor het vervangen van de banden meet men de diepte van de groeven in de banden (toestandafhankelijk onderhoud). 25 Hans Tindal, Kies het onderhoudscontract dat bij u past, Facto Magazine, nummer 10 oktober 2005.

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Strategische inkoop. a. De behoefte en vraag van gebruikers is leidend bij de levering van. Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004

Strategische inkoop. a. De behoefte en vraag van gebruikers is leidend bij de levering van. Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004 Strategische inkoop Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004 1. Inleiding Vanuit vraaggericht facility management streeft de facilitaire organisatie naar een optimale aansluiting tussen facilitaire

Nadere informatie

Analyse van de inkoopfunctie

Analyse van de inkoopfunctie Ir. ing. D. Mostert, DME Advies Inkoopgebonden kosten zijn vaak een aanzienlijk deel van de totale kosten, hierdoor vormt de inkoopfunctie een belangrijke potentiële winstbron. Niet alleen door de invloed

Nadere informatie

Facilitair inkopen. Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen

Facilitair inkopen. Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen Facilitair inkopen Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen Inhoud Voorwoord Eeuwige spagaat bij duurzaam inkopen Outsourcing: integraal uitbesteden van facilitaire diensten

Nadere informatie

Inleiding Logistiek, Inleiding 13 april 2007

Inleiding Logistiek, Inleiding 13 april 2007 Inleiding Inleiding Logistiek Inleiding Logistiek in het leven van alledag Doel van de cursus Wat is logistiek? Plannen en beheersen Waarom logistiek? Logistiek is maatwerk Kosten en baten van logistiek

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules Kracht door samenwerking VDL Industrial Modules IN DE HIGH-TECH WERELD WAARIN U EN WIJ OPEREREN, DRAAIT ALLES OM EFFICIENCY: STREVEN NAAR REDUCTIE VAN KOSTEN EN UITBESTEDING VAN NIET KERNCOMPETENTIES.

Nadere informatie

Zelfanalyse inkoopvolwassenheidsmodel

Zelfanalyse inkoopvolwassenheidsmodel pag.: van 7 code: STR-BEN-vra-00-bl versie. Zelfanalyse inkoopvolwassenheidsmodel Hieronder vindt u voor elk van de negen elementen uit het inkoopvolwassenheidsmodel (zie afbeelding) een aantal mogelijke

Nadere informatie

Contractmanagement en contractbeheer

Contractmanagement en contractbeheer Ir. ing. D. Mostert, DME Advies If you are not in control of your contracts, you are not in control of your business (Gartner) Uitbesteding op diverse gebieden neemt een grote vlucht. Steeds vaker wordt

Nadere informatie

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN Janssen REM Consulting INTRODUCTIE EN KENNISMAKING ONS AANBOD Uitvoeren van Levensduur analyses Het bieden van softwareoplossingen

Nadere informatie

Stappenplan Berekenen van Inkoopresultaat

Stappenplan Berekenen van Inkoopresultaat Stappenplan Berekenen van Inkoopresultaat Ir. F. Schotanus Het behalen van inkoopresultaat is een veelgebruikte en duidelijke doelstelling voor inkoopafdelingen. Het berekenen van de hoogte van het inkoopresultaat

Nadere informatie

Inkoop en contractmanagement

Inkoop en contractmanagement Syllabus Inkoop en contractmanagement Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer Universiteit Twente, ING, provincie

Nadere informatie

Wat is inkoop? Dit artikel geeft een eenvoudige uitleg van de basiselementen van de inkoopfunctie en de inkooporganisatie.

Wat is inkoop? Dit artikel geeft een eenvoudige uitleg van de basiselementen van de inkoopfunctie en de inkooporganisatie. Ir. ing. D. Mostert, DME Advies Dit artikel geeft een eenvoudige uitleg van de basiselementen van de inkoopfunctie en de inkooporganisatie. Definities inkoop terminologie Definitie inkoop: Inkoop is alles

Nadere informatie

Inkoop in Strategisch Perspectief

Inkoop in Strategisch Perspectief Analyse H O O F D S T U K Inkoop als schakel in de voortbrengingsketen 1 Programma Inleiding Plaats van de inkoopfunctie in de waardeketen Definiëring en begripsafbakening Het belang van de inkoopfunctie

Nadere informatie

Duurzaam (kosten)effectief uitbesteden

Duurzaam (kosten)effectief uitbesteden Duurzaam (kosten)effectief uitbesteden Agenda Kiezen voor uitbesteding Uitbestedingsfeiten Wenselijke situatie Eisen volgens ISO5500X Showstoppers Aandachtspunten Afsluiting Kiezen voor uitbesteding Ontbreken

Nadere informatie

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy Casenso Optimaliseer Uw Bedrijf Casenso Consultancy Internet : E-mail : office@casenso.nl Telefoon : +31 (0)24 322 0872 : Engels of Nederlands Consultancy Alle organisaties (bedrijven, non-profit, overheid)

Nadere informatie

H E T I N K O O P P R O C E S B E K E K E N D O O R E E N L E A N B R I L

H E T I N K O O P P R O C E S B E K E K E N D O O R E E N L E A N B R I L H E T I N K O O P P R O C E S B E K E K E N D O O R E E N L E A N B R I L H o e k o m t h e t d a t g r o t e e n c o m p l e x e p r o j e c t e n v a a k u i t l o p e n e n budget t e n o v e r s c

Nadere informatie

Machinebeheerplan voor de foodindustrie

Machinebeheerplan voor de foodindustrie Machinebeheerplan voor de foodindustrie Zwettestraat 29-05 8912 AV Leeuwarden Telefoon (058) 843 0095 info@booijmachinetechniek.nl www.booijmachinetechniek.nl Booij houdt uw machinepark in optima forma

Nadere informatie

Even voorstellen: Historie

Even voorstellen: Historie Postbus 33 5160 AA Sprang-Capelle T 0416 280 880 F 0416 273 322 E info@vanscholladvies.nl I www.vanscholladvies.nl BTW-nr NL8057.27.826.B.01 K.v.K. Tilburg nr. 18047302 Rabobank 33.42.24.578 Even voorstellen:

Nadere informatie

Process Solutions Process Installations. The smart way forward in food and beverage. Find your optimum

Process Solutions Process Installations. The smart way forward in food and beverage. Find your optimum Process Solutions Process Installations The smart way forward in food and beverage Find your optimum Find your optimum The smart way forward in food and beverage. In de food & beverage-industrie bent u

Nadere informatie

Storingscontract. HVL Service, Onderhoud en Beheer

Storingscontract. HVL Service, Onderhoud en Beheer Uw samenwerking met HVL Service, Onderhoud en Beheer kan in verschillende contractvormen worden vastgelegd. Samen stellen wij een gedetailleerd onderhoudsplan op en formuleren wij een overeenkomst op maat,

Nadere informatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Opdrachtgevers: - Provincie Utrecht - Gemeente Utrecht - Gemeente Amersfoort Middag/avond over biobased aanbesteden Centre of Expertise

Nadere informatie

Managementinformatie Onderhoudsbedrijven

Managementinformatie Onderhoudsbedrijven Managementinformatie Onderhoudsbedrijven Bas Terlingen en Guus van Schöll Themamiddag Kovon, 26-10-2005 1 Niveaus van managementinformatie Inzomen op detail informatie Gegevens verzamelen PM Strategisch

Nadere informatie

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 1 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 2 Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 1. Doelstellingen

Nadere informatie

Functiebeschrijving. Hajnadi Klimaattechniek BV Service Coördinator Printdatum 17-09-2012

Functiebeschrijving. Hajnadi Klimaattechniek BV Service Coördinator Printdatum 17-09-2012 Bedrijf Hajnadi Klimaattechniek BV Functie Service Coördinator Printdatum 17-09-2012 Functiebeschrijving Functiekenmerken Taken kennis en vaardigheden Opleidingsmogelijkheden bij functie Functiekenmerken

Nadere informatie

Project Portfolio. IP-Solutions

Project Portfolio. IP-Solutions Project Portfolio IP-Solutions IP-Solutions leidt de uitrol van een Maintenance Improvement Programma over 3 locaties : Op- en overslag natte bulk : 12 maanden Uitrol en verankering van een Corporate Maintenance

Nadere informatie

Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen

Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen Rendabel ontwikkelen door opdrachtgeversrol anders in te vullen Nieuwe invulling opdrachtgeversrol reduceert stichtingskosten en lifecycle costs en leidt tot het verdwijnen van de onrendabele top 1 Traditionele

Nadere informatie

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Van contractbeheer naar contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Doel van de presentatie (1) Waarom verdient contractmanagement een speciale

Nadere informatie

De Brammer Insite oplossing

De Brammer Insite oplossing Brammer, Europa s grootste MRO-leverancier Brammer is Europa s toonaangevende distributeur van hoogwaardige producten en diensten op het gebied van industrieel onderhoud, reparatie en revisie (MRO). Onze

Nadere informatie

Investeringsvraagstuk 6kV installatie Optimizer+ in de praktijk

Investeringsvraagstuk 6kV installatie Optimizer+ in de praktijk Investeringsvraagstuk 6kV installatie Optimizer+ in de praktijk Optimizer+ is het revolutionaire hulpmiddel voor het opstellen, beheersen en optimaliseren van uw onderhoudsconcept. De softwaretool stelt

Nadere informatie

Project Management. De expertise om ambities waar te maken

Project Management. De expertise om ambities waar te maken Project De expertise om ambities waar te maken Topwind Betrek Topwind bij uw project en verzeker u ervan dat uw ambities waar worden. Topwind is een pragmatisch, servicegericht bedrijf met veel ervaring

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

Hans de Jonge 29 oktober2009

Hans de Jonge 29 oktober2009 Hans de Jonge 29 oktober2009 Strategische doelen Rendement Risico s Monitoring en verantwoording Risico- en lifecycle management Veroudering & lifecycle Besluitvorming en prioritering Operationele werkzaamheden

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Twee bedrijven, één team!

Twee bedrijven, één team! cableassembly Connecting solutions Wij geloven in Connecting solutions Eén of miljoenen Klanten Twee bedrijven, één team. Zo zou je 2E Interconnection en Connecting solutions is voor ons een begrip dat

Nadere informatie

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept Bark Verpakkingen Outsourcing Concept Outsourcing Bark Verpakkingen BV als uw partner in strategisch verpakkingsmanagement. De win-win relatie tussen 'outsourcing' en uw 'core business efficiency'. Met

Nadere informatie

NEN 3140 Veilige Bedrijfsvoering

NEN 3140 Veilige Bedrijfsvoering NEN 3140 Veilige Bedrijfsvoering Als werkgever bent u verantwoordelijk voor veilige installaties en het veilig kunnen werken van uw personeel in een elektrotechnische omgeving. In zowel de Arbowet als

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Value Driven Maintenance: Een tevreden klant of alleen een speeltje van de Technische Dienst. Sponsoren

Value Driven Maintenance: Een tevreden klant of alleen een speeltje van de Technische Dienst. Sponsoren Value Driven Maintenance: Een tevreden klant of alleen een speeltje van de Technische Dienst R.J.H.C. van velzen Astellas Meppel Content Partners: Sponsoren Wie ben ik wat ben ik Robert van Velzen: 49

Nadere informatie

Sourcing realiseert u onder andere met behulp van een van de volgende oplossingsrichtingen:

Sourcing realiseert u onder andere met behulp van een van de volgende oplossingsrichtingen: Sourcing ADVISORY Sourcing wordt door veel organisaties omarmd als een belangrijk middel om de financiële en operationele prestatie te verbeteren. Welke functies binnen de organisatie behoren echt tot

Nadere informatie

Ronald van Nattem Hoofd Beheer en Onderhoud Dienst Huisvesting. TU/e sciencepark 2014

Ronald van Nattem Hoofd Beheer en Onderhoud Dienst Huisvesting. TU/e sciencepark 2014 Ronald van Nattem Hoofd Beheer en Onderhoud Dienst Huisvesting TU/e sciencepark 2014 Technische Universiteit Eindhoven Organisatie Students: 8,500 Research staff: 1,902 Full professors: 130 PhD students:

Nadere informatie

Aanbesteden van ICT: de business case

Aanbesteden van ICT: de business case Regionale bijeenkomsten Nevi en Pianoo.....< ICT, met de i van inkoop! Aanbesteden van ICT: de business case Mr J.A. (John) Konijn 20 april 2009. Voorstel agenda Business case Fasering in Aanbesteding

Nadere informatie

PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN. Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg

PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN. Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg MKB-bedrijven worden geconfronteerd met nieuw beleid met betrekking tot producentenverantwoordelijkheid,

Nadere informatie

Workshop Community Service Logistiek

Workshop Community Service Logistiek Workshop Community Service Logistiek vlm Voorjaarscongres Houten, 28 april 2010 Organisatie community Service Logistiek: Maarten Pruijmboom Jürgen Donders Programma Inleiding 13.00 13.10 Trends in service-

Nadere informatie

Onderhoud met de D van Duurzaam B. Neefjes Maart 2012

Onderhoud met de D van Duurzaam B. Neefjes Maart 2012 www.evides.nl Onderhoud met de D van Duurzaam B. Neefjes Maart 2012 Agenda 1 Introductie 2 Asset Management Blauwdruk 3 PAS55; leerpunten 4 Conclusie Introductie Evides NV - Credentials Zowel drinkwater

Nadere informatie

Professionalisering van Levensduurverlenging

Professionalisering van Levensduurverlenging Professionalisering van Levensduurverlenging De toegevoegde waarde van VITALE Rob van Dongen 9 februari 2012 Agenda 1 2 3 4 Levensduurverlenging volgens VITALE Het referentiemodel Toepasbaarheid VITALE

Nadere informatie

Ontdek de verborgen schat in onderhoud

Ontdek de verborgen schat in onderhoud Ontdek de verborgen schat in onderhoud Zoektocht naar waarde Zoektocht naar waarde Zoektocht naar waarde Zoektocht Zoektocht naar waarde Zoektocht naar waarde Zoektocht naar waarde Zoektocht Zoektocht

Nadere informatie

Faalkosten. Faalkosten en preventiekosten. Uiting van faalkosten. Oorzaken van faalkosten. Uiting, oorzaken, preventie en remedies

Faalkosten. Faalkosten en preventiekosten. Uiting van faalkosten. Oorzaken van faalkosten. Uiting, oorzaken, preventie en remedies Faalkosten Uiting, oorzaken, preventie en remedies Hoge faalkosten zijn een probleem voor de bouwsector. Vooral in tijden van laagconjunctuur en krappe marges. In de breedste zin van het woord omvat de

Nadere informatie

PPS: It s a service, not a building! Jos Barnhoorn

PPS: It s a service, not a building! Jos Barnhoorn PPS: It s a service, not a building! Jos Barnhoorn Congres 2011 Samenwerken aan FM www.factomagazine.nl Facto Congres 26 mei 2011 Jos Barnhoorn Snr. Project Mgr. Johnson Controls Wie is Jos Barnhoorn?

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

Wat zijn de succescriteria voor een partnership?

Wat zijn de succescriteria voor een partnership? Wat zijn de succescriteria voor een partnership? Chemical Power Oil & Gas Wie zijn wij Arno Gerrets Agrifirm Manager Techniek Maries van Aert Stork Technical services Consultancy Manager Onderhoud en Investeringen

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor?

Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor? Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor? Jacques Adriaansen Director Every Angle UAMS Executive Professor Service Logistics Forum 24 april 2008 j.adriaansen@everyangle.com

Nadere informatie

Succesvol contractmanagement: start inkoop Strategische beleidsprioriteiten als basis

Succesvol contractmanagement: start inkoop Strategische beleidsprioriteiten als basis Succesvol contractmanagement: start inkoop Strategische beleidsprioriteiten als basis Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA Congres 2012 inkoop+beleid=meerwaarde Datum: 7 juni 2012 Leadership Entrepreneurship

Nadere informatie

Avondsessie Life Cycle Costing. Donderdag 20 maart 2014 KIVI. De geïntegreerde en strategische oplossing

Avondsessie Life Cycle Costing. Donderdag 20 maart 2014 KIVI. De geïntegreerde en strategische oplossing De geïntegreerde en strategische oplossing Avondsessie Life Cycle Costing KIVI Donderdag 20 maart 2014 Een avondprogramma in 7 stappen 1. Introductie 3. Theorie 5. Uitwerking vragen 7. Life Cycle Costing

Nadere informatie

Het nieuwe aanbestedend inkopen Een omwenteling met l de gebruiker als basis

Het nieuwe aanbestedend inkopen Een omwenteling met l de gebruiker als basis r Het nieuwe aanbestedend inkopen Een omwenteling met l de gebruiker als basis Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA o o o k a l e Symposium Het nieuwe werken, een schone taak Kaatsheuvel, 6 oktober

Nadere informatie

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties DKTP Informatie Technologie Veembroederhof 1 1019 HD Amsterdam Telefoon 020 427 52 21 Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties Voor de meeste projectgroepen die software ontwikkelen vormt

Nadere informatie

Sterker in samenwerking

Sterker in samenwerking Intrakoop-strategie 2014 2016 Sterker in samenwerking Intrakoop helpt zorginstellingen al meer dan vijftig jaar de meeste waarde uit het leveranciersaanbod te realiseren, door kennis, ervaring en inkoopvolume

Nadere informatie

Winst behalen met PPSconstructies

Winst behalen met PPSconstructies Winst behalen met PPSconstructies Er valt veel winst te behalen met PPS-constructies. Maar dan moeten opdrachtgever en opdrachtnemer goed samenwerken. Daar komt wel wat bij kijken. Het denken in PPS is

Nadere informatie

RSZK INKOOP. September 2014, Bas De Kinder

RSZK INKOOP. September 2014, Bas De Kinder RSZK INKOOP September 2014, Bas De Kinder INHOUD Deze presentatie bevat de volgende onderwerpen: INKOOPBELEID PIJLERS UITGANGSPUNTEN VERANTWOORDELIJKHEDEN INKOOPPROCES STRATEGISCH TACTISCH OPERATIONEEL

Nadere informatie

NEVI inkoopdag 2013. Hülya Türksever & Els Ruiter

NEVI inkoopdag 2013. Hülya Türksever & Els Ruiter NEVI inkoopdag 2013 Hülya Türksever & Els Ruiter Geeft aan welke kwaliteiten de inkoopprofessional van nú in huis moet hebben; Is een communicatie- en hulpmiddel naar het beroepsveld; Focust werknemers

Nadere informatie

Duurzaam contractmanagement

Duurzaam contractmanagement Duurzaam contractmanagement Samenvatting Hoe wordt de duurzaamheid van de ingekochte producten en diensten ondergebracht in facilitaire contracten en wat betekent dat voor het contractmanagement? Inleiding

Nadere informatie

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding Proces cultuur De klant komt eerst Zorg dat je altijd waarde toevoegt Moedig eigen initiatief aan Geef medewerkers ruimte Moedig teamwerk aan Beloon team prestaties Werk

Nadere informatie

Uw specialist in technisch management

Uw specialist in technisch management IP-Solutions Het technisch beheer van installaties staat onder druk. De toenemende concurrentie, kostendruk en veranderende wet- en regelgeving vraagt om grotere transparantie, flexibiliteit en efficiency.

Nadere informatie

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen Management van IT Han Verniers PrincipalConsultant Han.Verniers@Logica.com Logica 2008. All rights reserved Programma Management van IT Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

Nadere informatie

Contractmanagement in Nederland anno 2011

Contractmanagement in Nederland anno 2011 Contractmanagement in Nederland anno 2011 Samenvatting Mitopics Theo Bosselaers NEVI René van den Hoven Februari 2012 1 Periodiek onderzoekt Mitopics de professionaliteit waarmee Nederlandse organisaties

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Contract Awareness voor staf- en bureaumedewerkers

Contract Awareness voor staf- en bureaumedewerkers Workshop Contract Awareness voor staf- en bureaumedewerkers Succesvol voorbereiden, opstellen en bewaken van contractuele afspraken. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke

Nadere informatie

Bijeenkomst PROEVEN AAN contractmanagement

Bijeenkomst PROEVEN AAN contractmanagement Bijeenkomst PROEVEN AAN contractmanagement Thor Mesman Inleiding Doelstelling Het geven van een beknopt ervaringsoverzicht over contractmanagement, zodat de deelnemers van deze bijeenkomst hier eventueel

Nadere informatie

Onderhoud inrichten op toekomst

Onderhoud inrichten op toekomst Onderhoud inrichten op toekomst Leon Pelders, docent onderhoudsmanagement Mikrocentrum 1 Even voorstellen Naam: Leon Pelders - 51 jaar Opleiding: MTS Energietechniek HTS Industriële automatisering LOM17

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud

Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud Leidraad bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen Keuze, gebruik, reiniging en onderhoud Het aanschaffen van systemen en producten die een bepaalde veiligheid moeten waarborgen kan niet vergeleken

Nadere informatie

Wat is marketing dan wel? De beste omschrijving komt uit het Engels.

Wat is marketing dan wel? De beste omschrijving komt uit het Engels. KENNETH NIEUWEBOER M arketing is meer dan het ontwikkelen van een logo en het bewaken van je huisstijl. Als er een goede strategie achter zit, levert marketing een wezenlijke bijdrage aan het rendement

Nadere informatie

NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw

NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw Management Advies Automatisering Bouw Huisvesting Vastgoed @brinkgroep NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw Als u zoekt naar samenwerking en vertrouwen Specialisten geïntegreerde contracten en

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Wordt HR een echte bedrijfsfunctie?

Wordt HR een echte bedrijfsfunctie? Vergroot de slagkracht van HR! Wordt HR een echte bedrijfsfunctie? In deze tijd van crisis lijk het er soms op dat bij HR harder wordt ingegrepen dan elders. Hoe kan HR beter laten zien wat haar toegevoegde

Nadere informatie

Kennismiddag: Demand Management

Kennismiddag: Demand Management Kennismiddag: Demand Management Agenda Agenda Even voorstellen Inleiding FM FM en uitbesteden Een praktijkvoorbeeld Pauze Wat is Demand management? Borrel 9-10-2014 Kennismiddag: Demand Management Even

Nadere informatie

Thermische prestatie contracten

Thermische prestatie contracten 10 november 2005 Thermische prestatie contracten Conform ISSO-publicatie 74 Bert Elkhuizen Chrit Cox TNO Bouw en Ondergrond te Delft Contactgegevens: 015 276 33 10 Bert.Elkhuizen@tno.nl Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu!

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! 18 Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! Belang van snelle en betrouwbare informatie groter dan ooit Drs. Wim Kouwenhoven en drs. Maarten van Delft Westerhof Drs. W.P. Kouwenhoven is manager

Nadere informatie

Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015

Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015 Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015 Introductie Bernd Karstenberg, LCC adviseur André van den Hoek, Projectmanager onderwijshuisvesting (o.a. voor Lucas

Nadere informatie

Regie en Demand Management bij ICT uitbesteding

Regie en Demand Management bij ICT uitbesteding Regie en Demand Management bij ICT uitbesteding www.slagkracht-outsourcing.nl Organisatie XYZ Business Units Staf ICT / ondersteuning Demand Ondersteuningsfuncties zijn nog in huis aanwezig Organisatie

Nadere informatie

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel V

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel V onderzoekgebonden - profiel V Doel Vervaardigen, installeren en onderhouden van apparatuur/instrumenten, installaties en (ICT- )systemen, alsmede leveren van een bijdrage aan de ontwikkeling hiervan, binnen

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Whitepaper. Inzetten op integrale veiligheid

Whitepaper. Inzetten op integrale veiligheid Whitepaper Inzetten op integrale veiligheid Inzetten op integrale veiligheid Verliezen lijden? Door fraude, diefstal of schade? Of letsel? Daar zit u niet op te wachten. Sterker nog, u heeft zich ertegen

Nadere informatie

Michigan State University inkoopbenchmarkmodel

Michigan State University inkoopbenchmarkmodel pag.: 1 van 5 Michigan State University inkoopbenchmarkmodel In 1993 is Professor R. Monczka aan de Michigan State University (MSU) een benchmarking initiatief gestart, waarin circa 150 (multinationale)

Nadere informatie

De begrippen calculeren, begroten en ramen en de toepassingsgebieden

De begrippen calculeren, begroten en ramen en de toepassingsgebieden De begrippen calculeren, begroten en G1020 1 De begrippen calculeren, begroten en ramen en de toepassingsgebieden 1. Inleiding G1020 3 2. Calculeren G1020 3 3. Begroten G1020 3 4. Ramen G1020 4 5. Toepassingsgebieden

Nadere informatie

HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN

HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN WHITEPAPER HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN..HET EFFECT VAN VREEMDE OGEN.. Copyright 2014 OPDIC W www.implementatie-erp.nl E info@implementatie-erp.nl Hoe de kans op een succesvolle

Nadere informatie

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces

Professioneel facility management. Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Professioneel facility management Competenties en veranderstrategieën om waarde toe te voegen aan het primaire proces Inhoud Voorwoord Professionele frontliners 1. Theoretisch kader 2. Competenties en

Nadere informatie

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting Managementsamenvatting Erasmus Universiteit Rotterdam: CSR paper De route naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in algemene ziekenhuizen. De strategische verankering van MVO in de dagelijkse activiteiten

Nadere informatie

Contractering bij infra-projecten

Contractering bij infra-projecten Contractering bij infra-projecten Mooie voornemens en waarom het toch vaak misgaat Industrieel Management & Advies Roadmap Het contracteringsproces Organisatiemodellen/Contractmodellen 3 contractmodellen

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Bijdragenr. 32. Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen

Bijdragenr. 32. Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen Bijdragenr. 32 Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen ****** Erna Schol (Rijkswaterstaat Dienst Verkeer en Scheepvaart, Groene Golf Team) Emile Oostenbrink (CROW) Samenvatting

Nadere informatie

NVTG bijeenkomst 17 september 2015. Uitbesteden van (technische) diensten bij Carinova. ing G.T. Ligtenberg RVGM Regisseur Vastgoed & Huisvesting

NVTG bijeenkomst 17 september 2015. Uitbesteden van (technische) diensten bij Carinova. ing G.T. Ligtenberg RVGM Regisseur Vastgoed & Huisvesting NVTG bijeenkomst 17 september 2015 Uitbesteden van (technische) diensten bij Carinova ing G.T. Ligtenberg RVGM Regisseur Vastgoed & Huisvesting Carinova zorgvisie De Context Politieke ontwikkeling en zorg

Nadere informatie

3.1. Alles zelf doen hoeft niet

3.1. Alles zelf doen hoeft niet 3.1. Alles zelf doen hoeft niet 3.1.1. Redenen om iets uit te besteden In uw bedrijf wordt een hoop werk verzet. Dit hoeft u niet allemaal zelf te doen; u kunt besluiten om activiteiten uit te besteden.

Nadere informatie

Medewerker administratieve processen en systemen

Medewerker administratieve processen en systemen processen en systemen Doel Voorbereiden, analyseren, ontwerpen, ontwikkelen, beheren en evalueren van procedures en inrichting van het administratieve proces en interne controles, rekening houdend met

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen

Profielschets Raad van Commissarissen Profielschets Raad van Commissarissen Vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 18 maart 2009 en laatstelijk gewijzigd in 2014. 1. Doel profielschets 1.1 Het doel van deze profielschets is om uitgangspunten

Nadere informatie

Hartelijk welkom op deze presentatie van Syndeks

Hartelijk welkom op deze presentatie van Syndeks 1 Hartelijk welkom op deze presentatie van Syndeks Syndeks een combinatie van ingenieurs- en inkoopactiviteiten Materiekennis Syndeks b.v. Son & Europese Aanbestedingen Lid van 2 Syndeks in een notedop

Nadere informatie

Professionele inkoop interim management Grootse gevolgen voor de (persoonlijke) verkoop

Professionele inkoop interim management Grootse gevolgen voor de (persoonlijke) verkoop Professionele inkoop interim management Grootse gevolgen voor de (persoonlijke) verkoop Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA Het eerste internationale Interim Management Congres Ede, 28 november 2008

Nadere informatie