Bij een voedselallergie is het immuunsysteem rechtstreeks betrokken. Hierbij spelen allergenen een rol.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bij een voedselallergie is het immuunsysteem rechtstreeks betrokken. Hierbij spelen allergenen een rol."

Transcriptie

1 Borstvoeding en (voedsel)overgevoeligheid door Andrea Gnoth Als voedsel niet goed verdragen wordt noemen we dat tegenwoordig een voedselovergevoeligheid. De afgelopen jaren hebben de wetenschap en de medische wereld veel tests gedaan en informatie gekregen over voedselallergiëen. In 2005 is toen de Landelijke Standaard Voedselallergie bij zuigelingen herschreven. De Landelijke Standaard is een uitgave van het Voedingscentrum en wordt gebruikt op de consultatiebureaus voor zuigelingen, door de huisarts of door de diëtist. Het verschijnsel allergie is nog altijd niet goed verklaard. Steeds weer ontwikkelen zich nieuwe inzichten en ideeën. En er is nog altijd veel onduidelijkheid over het ontstaan en de klachten van een allergie in het lichaam. Een diëtist werkt op een wetenschappelijke basis, dus met alles wat tot nu toe bewezen kan worden. Nieuwe terminologie In 2002 is door de European Academy of Allergie and Clinical Immunology een herziening van de terminologie ingevoerd. De grootste veranderingen gaan over de oude termen allergie en intolerantie en het gebruik van het woord eiwit in de aanduiding van de soort allergie; zoals koemelkeiwitallergie. (Voedsel)overgevoeligheid blijft de overkoepelende term en er wordt onderscheid gemaakt tussen een allergische en een niet-allergische aandoening. De allergische aandoening wordt onderverdeeld in een IgE-gemedieerde en een niet-ige-gemedieerde allergische voedselovergevoeligheid. De term voedselintolerantie wordt niet meer gebruikt, en is veranderd in niet-allergische voedselovergevoeligheid. Niet allergische voedselovergevoeligheid kan voor verschillende voedingsbestanddelen voorkomen. Vaak heeft dit te maken met een tekort aan een enzym. Bekend is misschien een tekort aan lactase bij een lactose-intolerantie Voedselallergie heeft altijd te maken met een reactie op eiwitten. Daarom wordt niet meer de term koemelkeiwitallergie, kippenei eiwit allergie gebruikt, maar koemelkallergie, kippenei allergie, pindaallergie etc. Daarnaast wordt nu gesproken over een gezinsanamnese in plaats van familie-anamnese. Hiermee wordt benadrukt dat er een verhoogd risico is bij een positieve gezinsanamnese bij maar één eerstegraads familielid (ouders, broers en zussen). Wat is voedselallergie? Bij een voedselallergie is het immuunsysteem rechtstreeks betrokken. Hierbij spelen allergenen een rol. Er bestaan vier typen reacties bij voedselovergevoeligheid. Type 1 is degene met de meest acute reactie. Bij zuigelingen komt type 4, een vertraagde reactie, het meeste voor. Een praktische uitleg

2 De pasgeboren baby heeft onrijpe darmen. In de darmen zitten als het ware gaten die nog moeten dichtgroeien. Door deze gaten kunnen stoffen in het lichaam terechtkomen. Sommige van deze stoffen zorgen voor de aanmaak van antistoffen (IgE) en er ontstaan cellen die gecodeerd zijn. Bij een volgend contact met dezelfde stof zullen de cellen de stof herkennen. Deze herkenning zorgt voor een directe aanmaak van antistoffen. Op deze aanmaak van antistoffen volgt een reactie van het lichaam. En dit geeft de klachten. De eerste keer in het contact zal er dus geen of weinig reactie zijn. De allergische klachten bouw je op. Bij borstvoeding zijn de klachten vaak sluimerend aanwezig en worden de reacties en dus de klachten bij de baby in de loop van de maanden steeds erger. Binnen 4 tot 24 uur komen de allergenen (stoffen die een allergie veroorzaken) na inname door de moeder in de moedermelk terecht. De baby wordt niet ziek van het stofje uit het desbetreffende voedingsmiddel, maar van de antistof. Het voedingsmiddel waar de baby op reageert heet een 'allergeen'. Als een moeder met een baby van twee weken opbelt met de vraag of het kind allergisch is, is dat dus moeilijk te zeggen. Bij bijvoorbeeld een grote melkinname van de moeder treden de klachten na enkele weken op en worden steeds erger. Na zes maanden zijn de gaten in de darmen al een heel stuk kleiner en kunnen de stoffen er minder makkelijk doorheen. Na ongeveer negen maanden zijn de darmen 'rijp' oftewel volgroeid. Als voorbeeld: een baby met een koemelkallergie zal na zijn eerste verjaardag vaak geen allergie meer hebben, maar nog wel reageren op de melksuiker (lactose). Dit heet met de nieuwe terminologie een niet allergische voedselovergevoeligheid. De lactose heet nu de trigger in plaats van het allergeen. Welke klachten kunnen het zijn? Maag-darmkanaal buikpijn krampjes, kolieken op volle sterkte langdurig en ontroostbaar huilen projectiel-braken (grote hoeveelheden, geen mondjes) reflux = terugstromen van maagzuur in slokdarm, waarbij vaak braken stinkende ontlasting chronische diarree door het niet absorberen van de voeding, beschadiging van het darmslijmvlies, volledig verdwijnen van de vlokken in de darmen bloed en/of slijm bij ontlasting (dit kan of darminfectie of voedselallergie zijn) eventueel groene ontlasting obstipatie (ontlasting die langer dan tien dagen wegblijft bij borstvoeding) slechte groei (gewicht zal meer dan vier weken achterblijven, lengtegroei goed) Huid

3 rode vlekken tijdens of kort na een voeding in het gelaat, hals en romp (vooral bij kunstvoeding bekend), de vlekken verdwijnen vaak binnen enkele uren jeuk aan het gehemelte, klakkende geluiden en neusje optrekken eczeem, dauwworm Luchtwegen neusverkoudheid, doorzichtig snot, loopneus oorontsteking hoesten met benauwdheid, piepend hoesten, slijm astma Algemene verschijnselen toegenomen prikkelbaarheid bij het kind veelvuldig huilen onrustig gedrag voedselweigering bij kunstvoeding = aversie tegen 'gewone' kunstvoeding met als gevolg een slechte groei in gewicht (lengte blijft vaak wel doorgaan), borstweigeren door krampen en een onrustige baby Diagnose voedselallergie Volgens de literatuur komt voedselallergie voor bij 0,5 tot 7 % van de zuigelingen. In Nederland wordt tegenwoordig uitgegaan van een percentage tussen de 2 en 3 %. Vanaf een jaar wordt door 56% van de kinderen koemelkproducten weer verdragen. Na vier jaar kan 92 % van de allergische kinderen koemelk weer verdragen. Op het consultatiebureau is de consultatiebureau-arts medische-inhoudelijk verantwoordelijk voor de zuigelingen. Als de voeding van de moeder onvolwaardig dreigt te worden, verwijst de consultatiebureau-arts door naar de diëtist. De jeugdverpleegkundige (consultatiebureau verpleegkundige) signaleert afwijkende situaties en problemen en moet deze onder de aandacht van de consultatiebureau-arts brengen. De verantwoordelijkheid voor de diagnose en behandeling ligt bij de CB-arts. Verdenking De verdenking van een voedselallergie is gegrond wanneer twee of meer van de volgende punten voorkomen de klachten herhalen zich en steeds op dezelfde manier (na gebruik van een voedingsmiddel;

4 bij twee of meer klachten van maag- en/of darm, huid, luchtweg of algemene klachten van het kind; een verhoogd risico: erfelijkheid (1 eerstegraads gezinslid met allergie); de klachten blijven ondanks adequate maatregelen; voor de klachten is geen andere voor de hand liggende verklaring. Diagnose De diagnose voor een bepaalde allergie wordt in principe gesteld door het betreffende voedingsmiddel weg te laten, het na vier tot zes weken weer te gaan gebruiken en het daarna opnieuw weer weg te laten. Hierbij moeten de klachten verdwijnen, weer terugkomen en weer verdwijnen. Hiervoor worden de volgende termen gebruikt Eliminatie = weglaten van verdachte voedingsmiddel. Belasting of provocatie = gebruiken van het verdachte voedingsmiddel. Reëliminatie = bij klachten weer weglaten van verdacht voedingsmiddel. Bloedonderzoek kan ook, maar de uitkomst is niet altijd betrouwbaar en is dus alleen ter ondersteuning. Inzet van de diëtist Bij verdenking op een voedselovergevoeligheid wordt een verwijsbrief door de huisarts of consultatiebureau-arts geschreven. De diëtist werkt onder verantwoordelijkheid van een arts en heeft dus een verwijsbrief nodig. De diëtist kan door de eliminatie, belasting en reëliminatie de diagnose stellen. In de begeleiding wordt aandacht besteed aan het verloop van de borstvoeding, of de baby ooit andere voeding heeft gehad en de voeding van de moeder. Gelet wordt op volwaardigheid (of de moeder alles eet wat ze nodig heeft), het gebruik van mogelijk allergene voedingsmiddelen, het gebruik van voedingsmiddelen die gasvormend en /of krampenbevorderend kunnen werken bij de baby. Als de baby ouder is dan zes maanden wordt gekeken naar de bijvoeding en aandacht besteedt aan zaken zoals: wanneer en hoe is de bijvoeding gestart, welke reacties of klachten heeft de baby op bepaalde voedingsmiddelen en de volwaardigheid van de voeding van de baby. Verdenking Verder zal de diëtist kijken of de verdenking voor een bepaald voedingsmiddel terecht is of dat de klachten duiden op iets anders binnen de voeding, zoals bijvoorbeeld teveel borstvoeding met krampen, slecht groeien en dergelijke, of op een hulpvraag van de moeder voor psychische hulp. Klachten kunnen ook voortkomen uit andere bronnen zoals huisdieren, cosmetica, wasmiddelen of tandpasta. Eliminatie

5 Bij de eliminatie van allergenen uit de voeding worden niet alleen de grote hoeveelheden zoals zichtbare koemelk[eiwit], kippenei[eiwit] en soja[eiwit] uit de voeding weggelaten, maar ook worden die voedingsmiddelen vermeden waar op de verpakking vermeld is dat er koemelk, kippenei of soja verwerkt is. Alleen bij een verdenking voor de andere allergenen zoals vis, schaal- en schelpdieren, noten, pinda's, zaden en pitten worden deze ook weggelaten. Dit voorkomt dat het dieet voor de moeder te ingewikkeld en te zwaar wordt, waardoor bijvoorbeeld de kans op het stoppen met het geven van borstvoeding wordt vergroot. Tijdens de eliminatiefase hoeft de moeder geen aanvullende preparaten zoals calcium en vitamine B2 te gebruiken. Voor een korte periode kan de moeder zonder de melk, eieren of soja. Wel wordt vaak extra vlees voor levering van voldoende eiwitten (eiwit is een bouwstof voor het lichaam) aanbevolen. Verbetering? Bij verbetering, dus wanneer de klachten minder worden als gevolg van eliminatie, én als de baby helemaal gezond is kan de belasting met het verdachte voedingsmiddel plaatsvinden. Hervatten melkgebruik (na twee weken zonder klachten, bij eczeem vier tot zes weken nodig voor herstel) in drie dagen opklimmend naar een normale hoeveelheid; Andere producten invoeren steeds met één week ertussen, drie dagen achtereen. Na twee weken met borstvoeding, zo nodig eerder, wordt de reactie op de belasting beoordeeld. De ouders houden nauwkeurig de reacties bij. Wanneer bij belasting de klachten terugkomen zal reëliminatie, oftewel het opnieuw weglaten van het voedingsmiddel de uiteindelijke diagnose moeten stellen: want als de klachten weer verdwijnen is er een allergie. De moeder die langer dan vier weken een voeding zonder melk gebruikt, heeft zelf een aanvulling nodig met tabletten of opvolgmelk. Het gebruik van sojaproducten zou kunnen als dit niet leidt tot klachten bij de baby. Dit moet ook weer met eliminatie, belasting en reëliminatie ontdekt, en bevestigd, worden. Een kind van ouder dan zes maanden die borstvoeding krijgt en waarbij het vermoeden bestaat van voedselallergie wordt gestart met eliminatie voor de periode van vier weken van grote hoeveelheden allergenen (bulk) en de sporen van koemelk-eiwit, kippenei-eiwit en soja-eiwit in zowel de moedermelk als de bijvoeding. Behandeling van voedselallergie? Het doel van de behandeling bij een voedselallergie en borstvoeding is het voorkomen van de klachten of voorkomen dat de klachten verergeren. Het doel is niet het voorkomen van het ontstaan of ontwikkelen van een allergie. Waarom borstvoeding bij overgevoeligheid?

6 Moedermelk bestaat uit lichaamseigen stoffen. Dit geeft veel minder kans op de aanmaak van antistoffen in het lichaam. Moedermelk levert een positieve bijdrage aan de rijping van de darmen. De gaten in de darmen groeien een stuk sneller dicht. Moedermelk zorgt voor een coating (laagje) in de darmwand van het kind waardoor allergene stoffen moeilijker de darmwand kunnen passeren. Moedermelk levert antistoffen van de moeder, hierdoor heeft de baby een verhoogde weerstand. Waarom geen kunstvoeding? Allergenen kun je vergelijken met een grote kralenketting. Bij een hypo-allergene kunstvoeding is de kralenketting stukgemaakt en heb je dus alleen kralen. De kralen geven minder grote allergische reacties, maar het is nog steeds een lichaamvreemde stof. Je ziet nu al dat ook daar kinderen een allergische reactie op geven. Er zijn dus weer nieuwe producten in de handel en er worden nieuwe producten ontwikkeld. Bijvoeding bij een voedselallergie Start vanaf zes maanden met de bijvoeding. Niet te lang daarmee wachten vanwege de ontwikkeling van de mondmotoriek, het maag-darmkanaal, de smaak en de volwaardigheid van de voeding. Als bekend is dat een baby een bepaalde allergie heeft, dan gelden de volgende richtlijnen voor de bijvoeding. Niet beginnen met allergene produkten of triggers. Maximaal één nieuw voedingsmiddel per week geven, zodat eventuele klachten meteen duidelijk zijn. De voedingsmiddelen drie dagen lang in opklimmende hoeveelheid aanbieden, geef ze gekookt of rauw, vroeg op de dag en kies voor enkelvoudige producten (dus geen bloemkool met kaassaus, maar alleen bloemkool). Start uitsluitend met een nieuw voedingsmiddel tijdens een stabiele situatie van kind (geen griep, verkoudheid etc.) en wacht na een reactie zeven dagen; Bij twijfel na enkele weken nogmaals proberen. Bij een reactie het voedingsmiddel drie tot zes maanden weglaten, maar voedingsmiddelen waarbij geen reactie is, afwisselend geven. De sterk allergene voedingsmiddelen kunnen volgens onderstaand schema worden geïntroduceerd. Vanaf zes maanden: tarwe. Vanaf negen maanden: koemelk (tenzij allergie), vissoorten, zaden, pitten en soja. Vanaf twaalf maanden: kippen-ei, schaal-en schelpdieren, noten en pinda's.

7 Vanaf twaalf maanden belasting met allergeen (meestal koemelk). Bij een positieve reactie kan nogmaals na drie of zes maanden getest/ geprovoceerd worden totdat de allergie 'overgroeid' is (behalve bij pinda-allergie). Opletten met producten die klachten kunnen geven: Aardbeien, kiwi, tomaat, varkensvlees, citrusfruit, chocolade en verschillende specerijen. De belangrijkste veranderingen n.a.v. de nieuwe Landelijke Standaard [maart 2005] Terminologie: voedselovergevoeligheid onderverdeeld in: 'niet-allergische voedselovergevoeligheid' (vroeger intolerantie) en 'allergische voedselovergevoeligheid' Koemelkallergie, kippëei-allergie, pinda-allergie (het woord 'eiwit' wordt nu weggelaten) Verhoogd risico bij één eerstegraads gezinslid (in plaats van twee) Bij eliminatie wordt alleen koemelkeiwit, kippen-ei-eiwit en soja-eiwit weggelaten. Het uitgebreide dieet waarbij vis, schaal-en schelpdieren, noten, pinda's zaden en pitten weggelaten worden, wordt niet meer gehanteerd. Echter: bij verdenking van meerdere voedingsmiddelen deze ook weglaten. Snellere introductie van allergene produkten als tarwe, koemelk etc. Bij eczeem is medicatie een eerste stap, pas als dit niet helpt, wordt de voeding verdacht. De relatie voeding en eczeem blijkt minder duidelijk dan altijd werd verondersteld. Het volgen van een preventief dieet gedurende de zwangerschap en/of borstvoedingperiode is niet bewezen en verhoogt de kans op medicalisering. Welke informatie geef je als contactpersoon [van de VBN] aan de moeder? geruststellen; de vraag/hulpvraag duidelijk definiëren; navraag van de klachten: hoe vaak klachten, komen ze steeds terug, hoe lang huilen, ontlasting, darmkrampen, eczeem, zalven voor de eczeem etc.; navraag; hoe zit het in het gezin? Denk aan voedselallergie, hooikoorts, astma, eczeem en vaak voorkomende verkoudheden binnen het gezin; navraag voeding van moeder: vooral letten op het gebruik van grote hoeveelheden van allergene producten. Zoals bijvoorbeeld het drinken van twee liter melk per dag of het eten van veel pinda's/noten voor bevordering van de borstvoeding; navraag introductie bijvoeding: wanneer en waarmee is de moeder gestart of is er misschien voor de gezelligheid alvast een hapje gegeven; als moeder opvolgmelk gaat gebruiken is er vaak wel vergoeding door verzekeraar bij een bewezen allergie van de baby;

8 letten op het gebruik van soja: ook dit kan een allergische reactie geven; uitleg geven over de werking van de darmen, gaten in darmen en het rijpingsproces; uitleggen van het nut van borstvoeding en geen-kunstvoeding: Vaak vraagt een moeder: is het over als ik op de fles overstap? de weg wijzen naar consultatiebureau-arts en huisarts aangeven en attenderen op verwijzing naar [gespecialiseerde] diëtist; de moeder er op wijzen dat ze alvast een eetverslag maakt en een verslag van de klachten van het kind. Denk ook aan het maken van foto's of video-opnamen; uitleggen dat het volgen van een preventief dieet uiteindelijk weinig effect blijkt te hebben, moeilijk te volgen is en soms kan leiden tot het stoppen met de borstvoeding. Een preventief dieet wordt niet meer aangeraden. En verder Probeer te voorkomen dat een moeder zomaar uit zichzelf allerlei voedingsmiddelen gaat weglaten uit haar eigen voeding. De kans is groot dat de borstvoeding daardoor voor haar te zwaar wordt. Dit vergroot weer de kans dat ze stopt met de borstvoeding. Het dieet is moeilijk en positieve steun van het consultatiebureau of de [kinder]diëtist is belangrijk. Bij teveel baby's wordt bij klachten en een vermoeden van een allergie niet de diagnose gesteld via eliminatie, belasting en reëliminatie. Hierdoor zie je kindjes die jarenlang onnodig veel teveel beperkt worden in wat ze van de ouders mogen eten en drinken. Slechts 2 à 3 % van de kindjes heeft daadwerkelijk een voedselallergie.

Allergie bij zuigelingen

Allergie bij zuigelingen Dit infobulletin is bedoeld voor alle zorgverleners die te maken hebben met borstvoeding. Voor vragen over de bulletins kun je terecht bij de voorzitter van de werkgroep. Annet Mulder: ann.mulder@zgt.nl

Nadere informatie

Voedselallergie en voedselintolerantie

Voedselallergie en voedselintolerantie DC 29 Voedselallergie en voedselintolerantie 1 Inleiding Bij voedselallergie of voedselintolerantie is er sprake van overgevoelige reacties op voedsel of bepaalde bestanddelen in voedsel. De informatie

Nadere informatie

Diëtetiek. Voedingsadvies bij koemelkallergie. Afdeling: Onderwerp:

Diëtetiek. Voedingsadvies bij koemelkallergie. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek Wat is een koemelkallergie? Een koemelkallergie is een ongewenste reactie op het eiwit in de koemelk. De oorzaak hiervan is een abnormale reactie van het natuurlijke afweermechanisme

Nadere informatie

Dermatologie. Constitutioneel eczeem en (voedsel)allergie

Dermatologie. Constitutioneel eczeem en (voedsel)allergie Dermatologie Constitutioneel eczeem en (voedsel)allergie Dermatologie Veel ouders van kinderen, en ook volwassenen, denken dat een allergie de oorzaak is van eczeem. Zij komen met de vraag bij de huisarts

Nadere informatie

Voedselovergevoeligheid

Voedselovergevoeligheid Voedselovergevoeligheid Diëtetiek Beter voor elkaar 2 Voedselovergevoeligheid Wat is voedselovergevoeligheid? Voedselovergevoeligheid is de overkoepelende term voor overgevoeligheidsreacties op voedsel

Nadere informatie

Dermatologie. Voedselallergie. Afdeling: Onderwerp:

Dermatologie. Voedselallergie. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Dermatologie 1 : Steeds meer mensen hebben er last van Huiduitslag, buikpijn, diarree, benauwdheid, een ellendig moe gevoel: deze verschijnselen komen u vast en zeker bekend voor.

Nadere informatie

Centrumlocatie. Voedselprovocatie. Afdeling Allergologie

Centrumlocatie. Voedselprovocatie. Afdeling Allergologie Centrumlocatie Voedselprovocatie Afdeling Allergologie Met u is afgesproken dat u een voedselprovocatie zult doen. Dit is tot op heden de enige test waarin nagegaan kan worden of u een echte reactie krijgt

Nadere informatie

VOEDSELPROVOCATIETESTEN BIJ KINDEREN

VOEDSELPROVOCATIETESTEN BIJ KINDEREN VOEDSELPROVOCATIETESTEN BIJ KINDEREN 17091 Inleiding Uw kind heeft verschijnselen die passen bij een allergie voor een voedingsmiddel, bijvoorbeeld het koemelkeiwit, kippe-eiwit of pinda. In deze folder

Nadere informatie

De brochure is een uitgave van de Stichting Voedselallergie, patiëntenorganisatie voor mensen met voedselovergevoeligheid.

De brochure is een uitgave van de Stichting Voedselallergie, patiëntenorganisatie voor mensen met voedselovergevoeligheid. koemelk allergie Als het vermoeden bestaat dat een kindje allergisch is voor melk, komen er heel wat vragen op de ouders af. Wat is een koemelkallergie? Hoe wordt de diagnose gesteld? Hoe zijn de klachten

Nadere informatie

Voedselprovocatie. Havenziekenhuis. april 2012

Voedselprovocatie. Havenziekenhuis. april 2012 Voedselprovocatie april 2012 Een allergie is een reactie van het afweersysteem van het lichaam gericht tegen niet schadelijke stoffen als stuifmeel, huidschilfers of voedingsmiddelen met allergische klachten

Nadere informatie

Koemelkallergietest. Informatie voor ouders / verzorgers. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Koemelkallergietest. Informatie voor ouders / verzorgers. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Koemelkallergietest Informatie voor ouders / verzorgers F0894-1250 oktober 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Koemelkallergie? De eliminatie-provocatietest

Koemelkallergie? De eliminatie-provocatietest Koemelkallergie? De eliminatie-provocatietest Informatie voor ouders Afdeling allergologie / kindergeneeskunde Inhoudsopgave Inleiding 2 De eliminatiefase 3 Flesvoeding 3 Borstvoeding en/of vaste voeding

Nadere informatie

Voedselprovocatietest bij kinderen

Voedselprovocatietest bij kinderen Patiënteninformatie Voedselprovocatietest bij kinderen Informatie voor ouders bij verdenking op een voedselallergie bij hun kind 1234567890-terTER_ Inhoudsopgave Pagina Algemeen 4 Aantonen voedselallergie

Nadere informatie

Voedselallergieonderzoek met de DBPGVP

Voedselallergieonderzoek met de DBPGVP Voedselallergieonderzoek met de DBPGVP Afspraak U wordt verwacht voor de 1e testdag op de kinderafdeling Vervolgafspraken U wordt voor de 2e testdag verwacht op de kinderafdeling Voor het bespreken van

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Voedselallergie. Polikliniek Allergologie

PATIËNTEN INFORMATIE. Voedselallergie. Polikliniek Allergologie PATIËNTEN INFORMATIE Voedselallergie Polikliniek Allergologie Wat is voedselovergevoeligheid? Voedselovergevoeligheid is een overdreven lichamelijke reactie op het eten, inademen of aanraken van bepaalde

Nadere informatie

Voedselallergie en voedselprovocatietest bij kinderen

Voedselallergie en voedselprovocatietest bij kinderen Voedselallergie en voedselprovocatietest bij kinderen Albert Schweitzer ziekenhuis Oktober 2012 pavo 0596 Inleiding Uw kind heeft mogelijk een allergie voor een voedingsmiddel. Bijvoorbeeld voor melk,

Nadere informatie

Borstvoeding en (vermeende) voedselallergie 078-2005

Borstvoeding en (vermeende) voedselallergie 078-2005 Borstvoeding en (vermeende) voedselallergie 078-2005 In moedermelk kunnen spoortjes terechtkomen van voedingsmiddelen die door de moeder gegeten of gedronken zijn. Meestal levert dit geen enkel probleem

Nadere informatie

Voedsel- of geneesmiddelenallergie Eliminatie-provocatietest

Voedsel- of geneesmiddelenallergie Eliminatie-provocatietest Voedsel- of geneesmiddelenallergie Eliminatie-provocatietest Informatie voor ouders Afdeling kindergeneeskunde Inhoudsopgave Inleiding 2 De eliminatiefase 4 Voedingsmiddelen 4 Geneesmiddelen 4 De klinische

Nadere informatie

Richtlijn Diagnostiek van Koemelkallergie bij Kinderen in Nederland

Richtlijn Diagnostiek van Koemelkallergie bij Kinderen in Nederland Richtlijn Diagnostiek van Koemelkallergie bij Kinderen in Nederland OVERZICHT VAN DE DOOR DE NVK GEAUTORISEERDE AANBEVELINGEN Uitgangsvraag 1 Bij welke symptomen, aanwijzingen uit de (voedings)anamnese

Nadere informatie

Minisymposium voedselallergie. 28 april 2011 Chris Nieuwhof, internistallergologe/immunologe

Minisymposium voedselallergie. 28 april 2011 Chris Nieuwhof, internistallergologe/immunologe Minisymposium voedselallergie 28 april 2011 Chris Nieuwhof, internistallergologe/immunologe Verschillende noten Verschillende noten Voedsel allergie Wat is allergie? Allergie is een afweerreactie (van

Nadere informatie

Allergie kind: Provocatietest bij kinderen

Allergie kind: Provocatietest bij kinderen Allergie kind: Provocatietest bij kinderen Algemeen Uw kind heeft verschijnselen die kunnen passen bij een allergie (overgevoeligheid) voor voedsel (bijvoorbeeld koemelkeiwit of pinda's) of medicijnen

Nadere informatie

Dermatologie. Atopisch eczeem en voeding

Dermatologie. Atopisch eczeem en voeding Dermatologie Atopisch eczeem en voeding Atopisch eczeem en voeding Belangrijke telefoonnummers Algemeen nummer UMCG (050) 361 61 61 vragen naar verpleegkundig consulent atopisch eczeem Coördinatiecentrum

Nadere informatie

Koemelkeiwit provocatietest. kinderafdeling

Koemelkeiwit provocatietest. kinderafdeling Koemelkeiwit provocatietest kinderafdeling Uw kind heeft klachten gehad die na het staken van koemelkvoeding zijn verdwenen. Daarom denkt de arts aan een allergie voor koemelkeiwit. Om dit te kunnen bevestigen,

Nadere informatie

Welkom op de polikliniek voor kinderen met allergische klachten

Welkom op de polikliniek voor kinderen met allergische klachten Welkom op de polikliniek voor kinderen met allergische klachten Albert Schweitzer ziekenhuis augustus 2012 pavo 0916 Inleiding U bent door uw arts verwezen naar de polikliniek voor kinderen met allergische

Nadere informatie

Allergie- en astmacentrum voor kinderen

Allergie- en astmacentrum voor kinderen Patiënteninformatie Allergie- en astmacentrum voor kinderen Informatie over het allergie- en astmacentrum van Tergooi Allergie- en astmacentrum voor kinderen Informatie over het allergie- en astmacentrum

Nadere informatie

Standaard voor de diagnose, behandeling en preventie van voedselallergie bij zuigelingen op het consultatiebureau

Standaard voor de diagnose, behandeling en preventie van voedselallergie bij zuigelingen op het consultatiebureau Landelijke Standaard 2005 10-09-2007 13:43 Pagina 1 Landelijke standaard voedselallergie bij zuigelingen Standaard voor de diagnose, behandeling en preventie van voedselallergie bij zuigelingen op het

Nadere informatie

Benauwdheid bij kinderen jonger dan 6 jaar

Benauwdheid bij kinderen jonger dan 6 jaar KINDERGENEESKUNDE Benauwdheid bij kinderen jonger dan 6 jaar KINDEREN Benauwdheid bij kinderen jonger dan 6 jaar Veel kinderen hebben als baby, peuter of kleuter wel eens last van astmatische klachten,

Nadere informatie

Klachtenanamnese voedselovergevoeligheid

Klachtenanamnese voedselovergevoeligheid Klachtenanamnese voedselovergevoeligheid Vragenlijst Hieronder volgen een aantal vragen. Allereerst wat algemene vragen, daarna meer gericht op uw klachten. Wilt u de vragen zo volledig mogelijk beantwoorden

Nadere informatie

Voedselovergevoeligheid

Voedselovergevoeligheid Voedselovergevoeligheid Dit document gaat in op voedselovergevoeligheid. Het eerste hoofdstuk beschrijft de verschillende vormen van voedselovergevoeligheid, het tweede hoofdstuk de allergenen en ten slotte

Nadere informatie

Klachtenanamnese voedselovergevoeligheid

Klachtenanamnese voedselovergevoeligheid Klachtenanamnese voedselovergevoeligheid Vragenlijst Hieronder volgen een aantal vragen. Allereerst wat algemene vragen, daarna meer gericht op uw klachten. Wilt u de vragen zo volledig mogelijk beantwoorden

Nadere informatie

Dubbelblinde koemelkprovocatietest

Dubbelblinde koemelkprovocatietest Kindergeneeskunde Dubbelblinde koemelkprovocatietest www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl KIN023 / Dubbelblinde koemelk-provocatietest / 08-07-2013

Nadere informatie

Bijvoeding bij voedselallergie 077-2005

Bijvoeding bij voedselallergie 077-2005 Bijvoeding bij voedselallergie 077-2005 Wanneer een kind allergisch is voor een voedingsmiddel zoals koemelk, kan het ook gaan reageren op andere voedingsmiddelen. De introductie van de bijvoeding kan

Nadere informatie

Hoe maak je borstvoeding tot een succes? Anita Badart en Erica Post

Hoe maak je borstvoeding tot een succes? Anita Badart en Erica Post Hoe maak je borstvoeding tot een succes? Anita Badart en Erica Post Twijfels twijfels twijfels Groeit-ie wel genoeg Drinkt-ie wel genoeg Ooh jee hij spuugt Waarom huilt-ie nou?? Alwéér honger? Of zouden

Nadere informatie

Bijlage 14A. SYMPTOOMSCOREFORMULIER DUBBELBLINDE PLACEBOGECONTROLEERDEKOEMELK PROVOCATIE 2 E EN 3 E LIJN

Bijlage 14A. SYMPTOOMSCOREFORMULIER DUBBELBLINDE PLACEBOGECONTROLEERDEKOEMELK PROVOCATIE 2 E EN 3 E LIJN Bijlage 14A. SYMPTOOMSCOREFORMULIER DUBBELBLINDE PLACEBOGECONTROLEERDEKOEMELK PROVOCATIE 2 E EN 3 E LIJN Betreft 0 TEST DAG 1 (Voor zowel TEST DAG 1 en TEST DAG 2 wordt dit formulier ingevuld) 0 TESTDAG

Nadere informatie

HYPOALLERGEEN dieet bij borstvoeding

HYPOALLERGEEN dieet bij borstvoeding HYPOALLERGEEN dieet bij borstvoeding Informatie over het vaststellen van een mogelijke voedselallergie bij kinderen die borstvoeding krijgen Uitgave: GGD Gooi & Vechtstreek, v.2014-03/1 Postbus 251, 1400

Nadere informatie

Voedselallergie is een veel voorkomende vorm van overgevoeligheid voor voedsel, waarbij immunoglobuline type E (IgE)-antistoffen een rol spelen. Allergische reacties op voedsel staan steeds meer in de

Nadere informatie

Astmatische klachten bij kinderen jonger dan 6 jaar

Astmatische klachten bij kinderen jonger dan 6 jaar Astmatische klachten bij kinderen jonger dan 6 jaar Afdeling kindergeneeskunde Veel kinderen hebben als baby, peuter of kleuter wel eens last van astmatische klachten, zoals een piepende ademhaling met

Nadere informatie

Volledige zuigelingenvoeding

Volledige zuigelingenvoeding Volledige zuigelingenvoeding Inhoud Inleiding 5 Wanneer moet je je kind een voeding geven? 6 Probeer op de volgende signalen van je kind te letten 6 Spenen 7 Welke voeding moet ik mijn kind geven? 7 Hoeveel

Nadere informatie

Praktische tips en trucs over eczeem en voedselallergie. Petra Kentie Verpleegkundig specialist kinderallergie en eczeem Perone Gerritz diëtiste

Praktische tips en trucs over eczeem en voedselallergie. Petra Kentie Verpleegkundig specialist kinderallergie en eczeem Perone Gerritz diëtiste Praktische tips en trucs over eczeem en voedselallergie Petra Kentie Verpleegkundig specialist kinderallergie en eczeem Perone Gerritz diëtiste Het kinderallergie team: KNO- arts Kinderallergoloog Dermatoloog

Nadere informatie

Bijvoeding bij koemelkallergie

Bijvoeding bij koemelkallergie Bijvoeding bij koemelkallergie Afdeling kindergeneeskunde mca.nl Inhoudsopgave Bijvoeding 3 De reactie van uw kind op een nieuw voedingsmiddel 5 Opnieuw starten met koemelk 5 Meer informatie 6 Bijlage

Nadere informatie

Coeliakie bij kinderen

Coeliakie bij kinderen Coeliakie bij kinderen Bij uw kind is coeliakie geconstateerd, of wordt er onderzoek gedaan naar coeliakie. Coeliakie (spreek uit seuliakie, met de klemtoon op de laatste lettergreep) is een levenslange

Nadere informatie

13447_BW_Casusboek Allergie.indd 9 27-09-12 15:28

13447_BW_Casusboek Allergie.indd 9 27-09-12 15:28 Deel 1: Casuïstiek 13447_BW_Casusboek Allergie.indd 9 27-09-12 15:28 13447_BW_Casusboek Allergie.indd 10 27-09-12 15:28 n Casus 1 Kunnen we allergie voorkomen? De ouders van Stijn, een atopisch 3-jarig

Nadere informatie

Atopisch eczeem Wat is atopisch eczeem? Hoe ontstaat atopisch eczeem?

Atopisch eczeem Wat is atopisch eczeem? Hoe ontstaat atopisch eczeem? Atopisch eczeem Wat is atopisch eczeem? Atopisch eczeem, ook wel constitutioneel eczeem genoemd, is een veel voorkomende huidaandoening die behoort tot het atopiesyndroom. Bij dit syndroom ontstaan ontstekingsreacties

Nadere informatie

Zuivelvrij dieet basisboek

Zuivelvrij dieet basisboek Zuivelvrij dieet basisboek Lekker leven met koemelkallergie en/of lactoseintolerantie 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Zuivel; Koemelk en lactose pagina 9 Hoofdstuk 2 Koemelkallergie en lactose-intolerantie

Nadere informatie

Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit

Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit Tarwe intolerantie vs. glutenintolerantie & glutensensitiviteit Prima vertering graanproducten Vezelrijk, bevordert de stoelgang Vermindert opgeblazen gevoel na de maaltijd Iemand met coeliakie kan absoluut

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

Dieetwijzer DIEET. Dieetplan bij voedselovergevoeligheid FOS MOS. Dieetwijzer-VC-Gevoeligheid.indd 1 13-08-12 13:20

Dieetwijzer DIEET. Dieetplan bij voedselovergevoeligheid FOS MOS. Dieetwijzer-VC-Gevoeligheid.indd 1 13-08-12 13:20 Dieetwijzer FOS MOS Dieetplan bij voedselovergevoeligheid DIEET Dieetwijzer-VC-Gevoeligheid.indd 1 13-08-12 13:20 Voorwoord Huid- en vachtproblemen en/of maagdarmproblemen, zoals diarree, door een voedselovergevoeligheid

Nadere informatie

INFOBULLETIN. Introduceren van vaste voeding. Nummer 2. Waarom vaste voeding? Wanneer beginnen met vaste voeding?

INFOBULLETIN. Introduceren van vaste voeding. Nummer 2. Waarom vaste voeding? Wanneer beginnen met vaste voeding? Dit infobulletin is bedoeld voor alle zorgverleners die te maken hebben met borstvoeding. Voor vragen over de bulletins kun je terecht bij de voorzitter van de werkgroep. Annet Mulder: ann.mulder@zgt.nl

Nadere informatie

Wat is atopisch eczeem?

Wat is atopisch eczeem? Atopisch eczeem Wat is atopisch eczeem? Atopisch eczeem, ook wel constitutioneel eczeem genoemd, is een veel voorkomende huidaandoening die behoort tot het atopiesyndroom. Bij dit syndroom ontstaan ontstekingsreacties

Nadere informatie

06 - Informatie over voedselallergie

06 - Informatie over voedselallergie 06 - Informatie over voedselallergie Inhoud Wat zijn voedselallergenen?... 1 Wat weet men eigenlijk over voedselallergenen?... 2 Allergene verwantschappen... 4 Voedingsmiddelen die vaak allergieën veroorzaken...

Nadere informatie

Wat is allergie? Wat is hooikoorts?

Wat is allergie? Wat is hooikoorts? K.N.O. Allergie Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over allergie en de daarbij behorende klachten. Als u recent bij de KNO-arts bent geweest, die u heeft verteld dat allergie één van de

Nadere informatie

Diarree is een verstoring van het normale ontlastingpatroon. De ontlasting bevat meer water dan gewoonlijk en u moet vaker naar het toilet.

Diarree is een verstoring van het normale ontlastingpatroon. De ontlasting bevat meer water dan gewoonlijk en u moet vaker naar het toilet. DIARREE In het dagelijks leven noemen we het liever buikgriep of voedselvergiftiging. Voor het woord diarree schamen we ons een beetje. Toch heeft iedereen er wel eens last van. Op vakantie of gewoon thuis.

Nadere informatie

BIJVOEDING bij voedselallergie

BIJVOEDING bij voedselallergie BIJVOEDING bij voedselallergie Informatie over de introductie van voedingsmiddelen bij kinderen met een voedselallergie Uitgave: GGD Gooi & Vechtstreek, v.2014-03/1 Postbus 251, 1400 AG Bussum Afdeling

Nadere informatie

Dauwworm Wat is het? Hoe ontstaat het? Prikkels uit de omgeving

Dauwworm Wat is het? Hoe ontstaat het? Prikkels uit de omgeving Dauwworm Wat is het? Dauwworm is een huidaandoening, die veel last kan veroorzaken, maar die gelukkig meestal goed behandeld kan worden. Deze huidziekte komt voor bij 5% van de zuigelingen en peuters.

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P De diagnose PDS 2 Het Prikkelbare Darm Syndroom, een functionele aandoening Ziekten met een duidelijke diagnose zijn

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Deze zaken zijn opgenomen in het handboek Gezondheidsrisicio s in een kindercentrum of peuterspeelzaal/ buitenschoolse opvang van de GGD.

Deze zaken zijn opgenomen in het handboek Gezondheidsrisicio s in een kindercentrum of peuterspeelzaal/ buitenschoolse opvang van de GGD. Voedingsbeleid Inleiding Kwink Kinderopvang wil door middel van het verstrekken van kwalitatief goede, gezonde voeding en de voorbeeldrol van pedagogisch medewerkers op locaties op het gebied van gezonde

Nadere informatie

Coeliakie bij kinderen

Coeliakie bij kinderen Coeliakie bij kinderen Wat is Coeliakie? Coeliakie is een intolerantie, lees onverdraagzaamheid, voor gluten: de in alcohol oplosbare eiwitfractie van tarwe, haver, rogge, gerst, spelt en kamut. Bij mensen

Nadere informatie

Allergenen. Gluten. Schaaldieren

Allergenen. Gluten. Schaaldieren Allergenen Allergenen zijn stoffen in producten die bij iemand met een voedselallergie een allergische reactie kunnen veroorzaken. Dit kan variëren van jeuk en tranende ogen tot ademhalingsproblemen en

Nadere informatie

Mijn kind heeft diarree

Mijn kind heeft diarree Mijn kind heeft diarree Beste ouders, Uw kind heeft diarree. In deze brochure vindt u een antwoord op de meeste vragen en ook praktische tips, opdat dit tijdelijk ongemak u geen onnodige hoofdbrekens zou

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

Goede voeding voor uw kind: een uitdaging!

Goede voeding voor uw kind: een uitdaging! Goede voeding voor uw kind: een uitdaging! Presentatie Kinderdagverblijf OOK Els van den Heuvel, kinderdiëtist/allergiediëtist 10 februari 2015, Stichting Vérian, Apeldoorn Onderwerpen die aan bod komen

Nadere informatie

Supplement behorend bij Foeken, Maarten (2010). Speel je eigen keuringsdienst. NVOX (35)09, p 434-436

Supplement behorend bij Foeken, Maarten (2010). Speel je eigen keuringsdienst. NVOX (35)09, p 434-436 Supplement behorend bij Foeken, Maarten (2010). Speel je eigen keuringsdienst. NVOX (35)09, p 434-436 Overzichten stuifmeel: zie laatste drie pagina s Mogelijke vragen: 1. Honing (1) 1. Wat is het verschil

Nadere informatie

ECZEEM BIJ KINDEREN A1002

ECZEEM BIJ KINDEREN A1002 ECZEEM BIJ KINDEREN A1002 Inleiding Er bestaan veel verschillende soorten eczeem. Bij jonge kinderen is er vooral sprake van constitutioneel eczeem, ook wel atopisch eczeem of dauwworm genoemd. Dit is

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Geneesmiddelenallergie

Geneesmiddelenallergie Geneesmiddelenallergie Geneesmiddelovergevoeligheid Uw arts heeft u verwezen naar de polikliniek van de allergoloog omdat u mogelijk klachten heeft gekregen als het gevolg van medicatiegebruik. In deze

Nadere informatie

Allergenen. Gluten. Schaaldieren

Allergenen. Gluten. Schaaldieren Allergenen Allergenen zijn stoffen in producten die bij iemand met een voedselallergie een allergische reactie kunnen veroorzaken. Dit kan variëren van jeuk en tranende ogen tot ademhalingsproblemen en

Nadere informatie

Urticaria en angio-oedeem

Urticaria en angio-oedeem Urticaria en angio-oedeem URTICARIA EN ANGIO-OEDEEM Urticaria Urticaria zijn hevig jeukende verheven rode vlekken op de huid met een centrale bleke opheldering. Is er sprake van één bult of vlek dan spreekt

Nadere informatie

Gluten & koemelk De link met gezondheidsklachten Een complete gids voor therapeut & patiënt

Gluten & koemelk De link met gezondheidsklachten Een complete gids voor therapeut & patiënt Gluten & koemelk De link met gezondheidsklachten Een complete gids voor therapeut & patiënt Hilde Maris 4 TherapieWijzer Een woordje uitleg... 9 1. De geschiedenis van granen... 13 1.1. Tarwe is genetisch

Nadere informatie

Koemelk-, kippeneien soja-vrij dieet basisboek

Koemelk-, kippeneien soja-vrij dieet basisboek Koemelk-, kippeneien soja-vrij dieet basisboek Gericht op jonge kinderen Inhoudsopgave Woord vooraf 5 Inleiding 7 Hoofdstuk 1 Koemelk, kippenei en soja 9 Hoofdstuk 2 Koemelk-, kippenei- en soja-allergie

Nadere informatie

Informatie over. Hooikoorts. en andere allergische reacties

Informatie over. Hooikoorts. en andere allergische reacties Informatie over Hooikoorts en andere allergische reacties Inhoud Hooikoorts 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Voorkomen van hooikoorts 4 Andere allergische reacties 5 Klachten en symptomen 5 Wanneer

Nadere informatie

Boots Pharmaceuticals Laxeerdrank Lactulose 667 mg/ml, stroop lactulose

Boots Pharmaceuticals Laxeerdrank Lactulose 667 mg/ml, stroop lactulose BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Boots Pharmaceuticals Laxeerdrank Lactulose 667 mg/ml, stroop lactulose LEES DEZE BIJSLUITER ZORGVULDIG DOOR, WANT DEZE BEVAT BELANGRIJKE INFORMATIE VOOR U. Dit

Nadere informatie

Beknopte informatie voor iedereen die in PKU geïnteresseerd is

Beknopte informatie voor iedereen die in PKU geïnteresseerd is Beknopte informatie voor iedereen die in PKU geïnteresseerd is Inleiding Gezond en toch ziek Wat is phenylketonurie of PKU? Wat is phenylalanine voor een stof? Wat gebeurt er bij patiënten met PKU? De

Nadere informatie

Urticaria en angio-oedeem

Urticaria en angio-oedeem Urticaria en angio-oedeem Informatie afkomstig van de Nederlandse Vereniging voor Allergologie (juni 2011) In deze folder vindt u informatie over urticaria en angio-oedeem. Wat zijn urticaria en angio-oedeem?

Nadere informatie

KNO. Niezen, loopneus en jeukende ogen

KNO. Niezen, loopneus en jeukende ogen KNO Niezen, loopneus en jeukende ogen Niezen, loopneus en jeukende ogen Een allergie is een veranderde reactie op prikkels die door bepaalde stoffen, allergenen genoemd, worden veroorzaakt. Allergenen

Nadere informatie

Hooikoorts en andere allergische reacties. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Hooikoorts en andere allergische reacties. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Hooikoorts en andere allergische reacties Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Hooikoorts 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 6 Voorkomen van hooikoorts

Nadere informatie

Het geven van kunstvoeding

Het geven van kunstvoeding Het geven van kunstvoeding Deze brochure is bedoeld voor alle ouders die kunstvoeding (gaan) geven. De informatie is vooral gericht op de gezonde, op tijd geboren baby. Als de pasgeborene door omstandigheden

Nadere informatie

Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt

Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt Keel-, neus- en oorheelkunde Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt Wat is allergie? Allergie is een reactie van uw lichaam op bepaalde prikkelende stoffen waarbij het afweersysteem

Nadere informatie

Allergie. Allergische rhinitis: een loopneus of verstopte neus

Allergie. Allergische rhinitis: een loopneus of verstopte neus Allergie Allergische rhinitis: een loopneus of verstopte neus 2 Deze folder geeft u informatie over wat de KNO-arts in het CWZ met u bespreekt, zodat u zich kunt voorbereiden op het gesprek of na het gesprek

Nadere informatie

SPIJSVERTERINGS- STELSEL

SPIJSVERTERINGS- STELSEL P A T H O L O G I E SPIJSVERTERINGS- STELSEL De darmen / het buikgebied..... ongetwijfeld het meest onbegrepen en ondergewaardeerde (lymfatisch) orgaan in ons lichaam... De darmen / het buikgebied.....

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS DUPHALAC FRUIT 10 g / 15 ml Siroop Lactulose

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS DUPHALAC FRUIT 10 g / 15 ml Siroop Lactulose BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS DUPHALAC FRUIT 10 g / 15 ml Siroop Lactulose Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u.

Nadere informatie

Welke voeding gaat u uw baby geven?

Welke voeding gaat u uw baby geven? Welke voeding gaat u uw baby geven? Inleiding Nu u zwanger bent, heeft u veel keuzes te maken. Zo gaat u bijvoorbeeld kiezen welke voeding u aan uw baby gaat geven. De beste voeding voor uw baby is borstvoeding.

Nadere informatie

Nieuws van TerraLife. TerraLife nieuwsbrief. Geachte klant,

Nieuws van TerraLife. TerraLife nieuwsbrief. Geachte klant, Nieuws van TerraLife Geachte klant, Wij zijn erg verheugd u hierbij onze eerste nieuwsbrief te mogen toesturen. In de nieuwsbrief van TerraLife willen we u graag informeren over actuele gezondheidsklachten,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Lactulose

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Lactulose BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS DUPHALAC DRY 10G POEDER VOOR ORAAL GEBRUIK Lactulose Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in

Nadere informatie

Bijsluiter voor de patiënt

Bijsluiter voor de patiënt Bijsluiter voor de patiënt STALORAL, allergeenoplossingen voor sublinguaal gebruik Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het innemen van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

Gezond zwanger... 2. Medicijnen... 4 Orgaanvlees... 4 Rauwemelkse producten... 4 Rauwe eieren... 4 Rauw vlees en kattenontlasting...

Gezond zwanger... 2. Medicijnen... 4 Orgaanvlees... 4 Rauwemelkse producten... 4 Rauwe eieren... 4 Rauw vlees en kattenontlasting... Contents Gezond zwanger... 2 DOEN!... 2 Drink veel vocht.... 2 Eet elke dag verse groenten en fruit.... 2 Slik dagelijks foliumzuur.... 2 Slik een multivitamine speciaal voor zwangeren.... 2 Zorg voor

Nadere informatie

Voedselovergevoeligheid

Voedselovergevoeligheid 105 1 Voedselovergevoeligheid Mw. drs. T. M. Bruggink Haarlem 1. Inleiding 105 3 2. Types overgevoeligheid 105 3 2.1. Allergische reacties 105 4 2.2. Intolerantie-reacties 105 5 2.2.1. Farmacologische

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij darmklachten

Leefstijladviezen bij darmklachten Leefstijladviezen bij darmklachten Inleiding Deze folder geeft informatie over darmklachten, de oorzaak ervan en wat ertegen te doen is. Het is belangrijk om de informatie aandachtig door te lezen want

Nadere informatie

Interne geneeskunde Allergologie. Anafylaxie zonder duidelijke oorzaak

Interne geneeskunde Allergologie. Anafylaxie zonder duidelijke oorzaak Interne geneeskunde Allergologie Anafylaxie zonder duidelijke oorzaak Interne geneeskunde Allergologie Inleiding U heeft één of meerdere ernstige allergische aanvallen gehad, ook wel anafylaxie genoemd.

Nadere informatie

Orthomoleculaire anamnese

Orthomoleculaire anamnese Orthomoleculaire anamnese Ten behoeve van de afspraak van: D.d.: Tijdstip: Deze vragenlijst dient als hulpmiddel voor het verkrijgen van adequate patiënt- informatie voor een orthomoleculaire diagnose

Nadere informatie

Maak onderscheid tussen overgevoeligheden. door Michiel Tent - 01-03-2013

Maak onderscheid tussen overgevoeligheden. door Michiel Tent - 01-03-2013 Maak onderscheid tussen overgevoeligheden Allergoloog Jan de Monchy ziet veel misverstanden door Michiel Tent - 01-03-2013 Voor de meeste leken heeft het begrip allergie een heel brede betekenis: ergens

Nadere informatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie

Diëtetiek. Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Voedingsadviezen na een slokdarmoperatie Diëtetiek Inleiding U heeft onlangs een slokdarmoperatie ondergaan. Deze operatie heeft gevolgen voor uw manier van eten. In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

Koemelk-provocatietest

Koemelk-provocatietest Kindergeneeskunde Koemelk-provocatietest Afspraken Provocatie 1: Provocatie 2: Polikliniekafspraak 1: Waarom krijgt uw kind deze test? Uw kind heeft klachten die kunnen passen bij een koemelkallergie.

Nadere informatie

Hoe gaat de test in zijn werk? Hoe lang duurt dit onderzoek? Voorbereiding thuis op de DPVP-test

Hoe gaat de test in zijn werk? Hoe lang duurt dit onderzoek? Voorbereiding thuis op de DPVP-test Inleiding Bij uw kind is de verdenking op een koemelkallergie ontstaan. Er is daarom met u gesproken over een provocatietest, een zogenaamde DPVP-test. Met deze test kan worden aangetoond of uw kind allergisch

Nadere informatie

BENAUWDHEID BIJ KINDEREN

BENAUWDHEID BIJ KINDEREN BENAUWDHEID BIJ KINDEREN 1009 Inleiding Uw kind heeft last van terugkomende benauwdheidaanvallen. Dit wordt astma genoemd of, als uw kind nog erg jong is, bronchiale hyperreactiviteit. Wij kunnen ons voorstellen

Nadere informatie

Afdeling Longgeneeskunde. Informatie over astma

Afdeling Longgeneeskunde. Informatie over astma Afdeling Longgeneeskunde Informatie over astma Algemeen Bij astma is er sprake van een chronische ontsteking van de luchtwegen. Hierdoor kunnen de luchtwegen zich vernauwen. Dit kan tot de volgende klachten

Nadere informatie

Flesvoeding Praktische tips

Flesvoeding Praktische tips Flesvoeding Praktische tips Vrouw Moeder Kind-centrum Inleiding Ook al heeft borstvoeding de voorkeur en verdient het de eerste keus, toch kan het zijn dat u geen borstvoeding mag of wilt geven. In dat

Nadere informatie

Intakeformulier VoedingGezond

Intakeformulier VoedingGezond Intakeformulier VoedingGezond Persoonsgegevens Naam: Adres: Postcode: Woonplaats: Tel.nr.: Mobiel: E-mailadres: Geboortedatum: Man / vrouw Datum: / /_20 Bent u doorverwezen? Ja / Nee Zo ja: Welke arts?

Nadere informatie