Leve het werkmilieu. ZEE EVENT 10/11/10 Jeanet van Antwerpen Partner-bestuurder

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leve het werkmilieu. ZEE EVENT 10/11/10 Jeanet van Antwerpen Partner-bestuurder"

Transcriptie

1 Leve het werkmilieu ZEE EVENT 10/11/10 Jeanet van Antwerpen Partner-bestuurder

2 Opbouw Context: zekerheden van de toekomst Duurzaamheid gebiedsontwikkeling en werkmilieus Sturingsknoppen: ruimtelijk, financieel, organisatorisch

3 Context: de zekerheden van de toekomst Globalisering: the world is changing, as power shifts from the West.. To the rest Sterkere concurrentie in een globaliserende wereld Grote drukverschillen binnen Nederland (groei en krimp!) Van uitbreidings- naar vervangingsvraag Minder nieuwbouw meer herontwikkeling Van kwantiteit naar kwaliteit Van aanbod- naar vraaggestuurd Markt maken/conceptontwikkeling/branding Dus: waar investeer je in, waar kun je toegevoegde waarde realiseren?

4 Context: De zekerheden van de toekomst Van masterplan, naar ontwikkelingsstrategie en kleine interventies Beheer en onderhoud van gebouwen en gebieden Meer zeggenschap gebruikers Co-creation met de gebruiker Nieuwe allianties om maatschappelijke voorzieningen haalbaar te organiseren Vergrijzing: stelt andere eisen aan woningen, voorzieningen, openbare ruimte Leisure en zorg zijn groeisectoren Behoefte aan gemak en comfort Duurzame gebouwen en gebieden

5 Duurzaamheid in de tijd Brundtlandrapport 1987, Our common future. Oproep tot een meer duurzame ontwikkeling. Definitie: ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. = verbinding van people, planet, profit.

6 Duurzaamheid in de tijd Brundtland verbond economische groei en milieu Deze eeuw: ook klimaatproblematiek op de agenda vanwege toeneming uitstoot broeikasgassen. Dus nu ook op duurzaamheidsagenda: CO2-reductie, duurzame energie, waterveiligheid

7 Duurzame ontwikkeling De kunst van het verbinden van belangen, partijen, termijnen (korte en lange), schalen (lokaal-mondiaal) en geldstromen met het oog op het welzijn van mensen, het beschermen en behouden van natuurlijke systemen en natuurlijke hulpbronnen.

8 Kernwaarden duurzame gebiedsontwikkeling 1. Gebiedskwaliteiten benutten 2. Zorgvuldig ruimtegebruik 3. Gezonde omgeving voor mens en natuur 4. Toekomstbestendig 5. Niet afwentelen 6. Vitaliteit 7. Mentaal eigenaarschap (identiteit als cement)

9 Duurzame gebiedsontwikkeling organiseren Zes procesprincipes Verbinding: 1. Van schalen: regionaal-gebied-vastgoed 2. Van visie, uitvoering, gebruik en beheer 3. Tussen begrijpen en ingrijpen 4. Van disciplines 5. Van partijen: eindgebruikers, maatschappelijke organisaties, publiek en privaat 6. Van investeringen met het oog op waardecreatie

10 Wat is duurzaam vastgoed en wat zijn duurzame gebieden Veel definities mogelijk Bottom line: snijvlak vinden van people, planet, profit. Resulteert in gebouwen en gebieden met toekomstwaarde en adaptief vermogen Dus: blijvende waardering van gebouwen en gebieden door gebruikers

11 Duurzaamheid als risicomanagement 1. Duurzame en generieke gebouwen (adaptief vermogen, interessant voor nieuwe eigenaar/belegger) 2. Beleggers kiezen voor duurzaam vastgoed. Voorbeeld: Goodman, ontwikkelende beleggers in logistiek. PGGM belegt alleen in duurzaam vastgoed. 3. Duurzaamheid als inkoopvoorwaarde. Voorbeeld: Graficiënt. 4. Vastgoed wordt verduurzaamd (kan ook in fases).

12 Meer concreet en meetbaar: Gebieden, ambitie BREEAM 1. Management 2. Bronnen 3. Gebiedsklimaat 4. Ruimtelijke ontwikkeling 5. Welvaart 6. Synergie BOVENWETTELIJK

13 Context & urgentie Huidige oplossingsrichtingen: verhoog attractiviteit, meer private betrokkenheid Niet voldoende voor marktconforme (her)ontwikkeling Nieuwe aanpak nodig: BV-, Mooi- en Nieuw NL Nieuwe begripsdefinitie nodig: werkmilieu Handelingsperspectief: nieuwe ontwikkelstrategieën

14

15 Aandachtspunten ontwikkelstrategie 1. Begin vanuit de eindgebruiker 2. en hanteer een integrale benadering. 3. Neem de tijd voor grondige analyse 4. Werk een ontwikkelstrategie uit naar ruimtelijke, programmatische, financiële en organisatorische arrangementen

16 Stappenplan 1. Definieer concept vanuit eindgebruikers: koppel programma aan locatie 2. Locatieontwikkeling: koppel concept aan middelen 3. Organiseer samenwerking: koppel concept en middelen aan organisatie

17

18 Werkmilieus Opgave: revitalisering & herprofilering 1. bestaand binnenstedelijk werkmilieu 2. bestaand werkmilieu in de stadsrandzone Opgave: transformatie 3. naar gemengd woon-werkmilieu 4. naar leisure en grootschalige en perifere detailhandel Opgave: nieuwe uitleg 5. werkmilieu industriepark 6. werkmilieu distripark 7. werkmilieu brainpark

19 Ruimtelijk dashboard (1)

20 Ruimtelijk dashboard (2)

21 Organisatorische knoppen Wie stelt welke spelregels op (o.a. ruimtelijk, functioneel, programmatisch, financieel) Wie investeert en in welke mate? Samenwerking: publiek - privaat Parkmanagement: wel/niet, groot/klein Freeriders tolereren ja/nee Bedrijfscorporatie voor beheer Keurmerk Veilig Ondernemen BIZ

22 Financieel dashboard: opbrengsten

23 Financieel dashboard: kosten

24

Vertrek van de Plek. Integraal benaderen van duurzame gebiedsontwikkeling

Vertrek van de Plek. Integraal benaderen van duurzame gebiedsontwikkeling Vertrek van de Plek Integraal benaderen van duurzame gebiedsontwikkeling Vertrek van de Plek Integraal benaderen van duurzame gebiedsontwikkeling Methodiek Vertrek van de plek Praktijkvoorbeelden Lonneke

Nadere informatie

DGBC: Onafhankelijke organisatie 360 participanten uit alle geledingen

DGBC: Onafhankelijke organisatie 360 participanten uit alle geledingen DGBC: Onafhankelijke organisatie 360 participanten uit alle geledingen Eén taal voor duurzaamheid in bebouwde omgeving Duurzaamheid meetbaar / verhandelbaar Duurzaamheid is Dezelfde taal spreken Missie:

Nadere informatie

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 Circulaire gebiedsontwikkeling Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 Circulaire werkmilieus

Nadere informatie

Duurzaam A2-project Maastricht

Duurzaam A2-project Maastricht 1 Duurzaam A2-project Maastricht Hoe duurzaam is A2M-project en waar liggen kansen? Maastricht, 29 oktober 2014 Hoe duurzaam is A2 Maastricht? Project heeft in 2006-2009 essentiële duurzame keuzes gemaakt:

Nadere informatie

Duurzame zorgomgevingen

Duurzame zorgomgevingen Duurzame zorgomgevingen Healing Environments in woonzorggebouwen drs. ing. Bert Krikke Een healing environment is een omgeving die het welzijn, welbevinden en ziekteherstel bevordert Traditionele kenmerken:

Nadere informatie

Januari 2011 Vereniging van Bouwkunst Tilburg Workshop Duurzame Stedenbouw. sebas.veldhuisen@terristories.nl

Januari 2011 Vereniging van Bouwkunst Tilburg Workshop Duurzame Stedenbouw. sebas.veldhuisen@terristories.nl Januari 2011 Vereniging van Bouwkunst Tilburg Workshop Duurzame Stedenbouw sebas.veldhuisen@terristories.nl programma 29 januari 2011 Duurzame Stedenbouw10:00 - Ontvangst met koffie en thee 10:15 - Presentatie

Nadere informatie

Nut en noodzaak van (sturen op) duurzame zorg

Nut en noodzaak van (sturen op) duurzame zorg Nut en noodzaak van (sturen op) duurzame zorg Prof.dr. Robbert Huijsman MBA, Hoogleraar Management & Organisatie Ouderenzorg Senior manager Kwaliteit & Innovatie, Achmea .... Wat bedoelen we met duurzaamheid?

Nadere informatie

Movares Duurzaamheidsscan

Movares Duurzaamheidsscan Movares Duurzaamheidsscan Innovatief procesinstrument Grip op duurzaamheid in elke projectfase Grip op duurzaamheid van A tot Z. Dat is de ambitie van Movares. Voor veel mensen en partijen is duurzaamheid

Nadere informatie

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Wie zijn we? Gestart in 1986 Duurzaamheid zit in onze genen Ruim 110 medewerkers Woningbouw, utiliteit, overheid, gezondheidszorg, onderwijs, monumenten,

Nadere informatie

contractvorming in de onderwijshuisvesting Louk Heijnders Congres PIANOo 26 mei 2011

contractvorming in de onderwijshuisvesting Louk Heijnders Congres PIANOo 26 mei 2011 Innovatieve contractvorming in de onderwijshuisvesting Louk Heijnders Congres PIANOo 26 mei 2011 Servicecentrum Scholenbouw Opdrachtgevers OCW VNG VO raad PO raad Ketenpartners Steunpunt Seu brede scholen

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Gelijktijdige Waardecreatie en Derde Generatie Kwaliteitsmanagement. NNK, 8 oktober 2013

Gelijktijdige Waardecreatie en Derde Generatie Kwaliteitsmanagement. NNK, 8 oktober 2013 Gelijktijdige Waardecreatie en Derde Generatie Kwaliteitsmanagement De maatschappelijke variant van Zero defects? NNK, 8 oktober 2013 Programma voor de avond Gelijktijdige waardecreatie en derde generatie

Nadere informatie

Samenvatting concept handreiking Duurzame ruimtelijke ontwikkeling versie 28 okt. 2011. Samenvatting

Samenvatting concept handreiking Duurzame ruimtelijke ontwikkeling versie 28 okt. 2011. Samenvatting Samenvatting Een duurzame ruimtelijke ontwikkeling heeft een hulpje nodig Al lange tijd worden er in Nederland ruimtelijke projecten met een bijzondere kwaliteit gerealiseerd. Het zijn koploperprojecten

Nadere informatie

Beleggers in gebiedsontwikkeling

Beleggers in gebiedsontwikkeling Beleggers in Incentives en belemmeringen voor een actieve rol van institutionele beleggers bij de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden P5 presentatie april 2015 Pelle Steigenga Technische Universiteit

Nadere informatie

G r o e n d o o r r o o d. groen ROOD ROOD

G r o e n d o o r r o o d. groen ROOD ROOD G r o e n d o o r r o o d groen ROOD ROOD Inleiding De ruimtelijke vraagstukken in ons land veranderen van aard. Ze worden integraler, complexer en vragen om innovatieve oplossingen. Het gaat niet langer

Nadere informatie

Workshop Wonen, huisvesting & vastgoed. Werkconferentie Noordelijke Maasvallei Hub Hamers & Masi Mohammadi, Cuijck, 26 september 2013

Workshop Wonen, huisvesting & vastgoed. Werkconferentie Noordelijke Maasvallei Hub Hamers & Masi Mohammadi, Cuijck, 26 september 2013 Workshop Wonen, huisvesting & vastgoed Werkconferentie Noordelijke Maasvallei Hub Hamers & Masi Mohammadi, Cuijck, 26 september 2013 Doel, resultaat & uitgangspunten Inhoudelijke visie m.b.t. zorg(leefbaarheid)

Nadere informatie

wijkontwikkelingsvisie ubach over worms

wijkontwikkelingsvisie ubach over worms wijkontwikkelingsvisie ubach over worms presentatie Inhoud - Voorstellen, wie zijn wij? - Plan van aanpak ahv (Deel)Producten en communicatie - Stappenplan - Vragen wie zijn wij Vissers & Roelands architecten

Nadere informatie

Bouwen aan Talent: vormgeven aan duurzame ontwikkeling. Ecobouw 2013

Bouwen aan Talent: vormgeven aan duurzame ontwikkeling. Ecobouw 2013 Bouwen aan Talent: vormgeven aan duurzame ontwikkeling Ecobouw 2013 3 Wat is duurzaam? 4 DUURZAME ONTWIKKELING SLUIT AAN BIJ DE BEHOEFTEN VAN HEDEN ZONDER HET VERMOGEN VAN TOEKOMSTIGE GENERATIES OM IN

Nadere informatie

Management van retour-logistieke ketens

Management van retour-logistieke ketens Management van retour-logistieke ketens Erwin van der Laan RSM Erasmus Universiteit EVO dag 30 mei 2006 Duurzame Supply Chains Meet the needs of the present without compromising the ability of future generations

Nadere informatie

Sturen op zichtbare resultaten met het Actieprogramma Versterking binnenstad Winschoten

Sturen op zichtbare resultaten met het Actieprogramma Versterking binnenstad Winschoten Sturen op zichtbare resultaten met het Actieprogramma Versterking binnenstad Winschoten 16 april 2015 2012 Overview Actieprogramma Nov.: Provincie agendeert Actieprogramma LEW 2013 Mrt.: start ontwikkeling

Nadere informatie

Duurzaamheid in de wetenschap

Duurzaamheid in de wetenschap Staalbouwdag 2011 Duurzaamheid in de wetenschap prof.dr. Michiel Haas MSc 06-10-2011 1 Aarde 2 We hebben maar één aarde, daar moeten we zuinig op zijn Aarde 3 Brundtland definitie Een duurzame ontwikkeling

Nadere informatie

AT OSBORNE. Masterclass Energiebesparing in de zorg. Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011. Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg

AT OSBORNE. Masterclass Energiebesparing in de zorg. Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011. Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg AT OSBORNE www.atosborne.nl Masterclass Energiebesparing in de zorg Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011 Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

Visie op duurzaamheid

Visie op duurzaamheid Visie op duurzaamheid Duurzaamheid als aanjager van toekomstbestendige vooruitgang Als functionele overheid voor waterbeheer ondervinden de waterschappen als geen ander de gevolgen van klimaatverandering.

Nadere informatie

Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies

Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies Transformatie bestaande woningvoorraad Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies Kansen en uitdagingen voor West-Brabant Thema s/ Agenda: 1. Steden en (kleine)

Nadere informatie

Vereniging Parkmanagement Bedrijventerreinen Emmen Ondernemen met elkaar

Vereniging Parkmanagement Bedrijventerreinen Emmen Ondernemen met elkaar Vereniging Parkmanagement Bedrijventerreinen Emmen Ondernemen met elkaar Emmen, 13 november 2009 Han Wiendels Thema s Van 100 naar 250 leden Van publieke naar private bekostiging Contributie: x3,5 Ledenaantal:

Nadere informatie

Grondexploitatie, rekenen en tekenen

Grondexploitatie, rekenen en tekenen Grondexploitatie, rekenen en tekenen Inbo academie Marleen Sanders 17 september 2009 Onderwerpen Planproces en context van haalbaarheid Haalbaarheid gebiedsontwikkelingen Businesscase Grondexploitatie

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen Musea

Duurzaam ondernemen Musea Duurzaam ondernemen Musea Kunst voor bedrijfsvoering Rob van Tilburg Mei 2012 DHV 2012 All rights reserved Alleen voor intern gebruik Welkom en agenda Definitie en duiding duurzaam ondernemen Omgang bedrijven

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

Actualiteiten vanuit de praktijk. Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014

Actualiteiten vanuit de praktijk. Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014 Actualiteiten vanuit de praktijk Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014 Algemeen PT Finance Actualiteiten Toegenomen aandacht tijdelijk beheer. Toenemende aandacht voor exploitatie. Fiscale optimalisatie door

Nadere informatie

Wie zijn we. Impuls / Partners bestaat uit: Dion Steenbergen project- en proces management. Toine Janssen juridisch advies, PPS en contractvorming

Wie zijn we. Impuls / Partners bestaat uit: Dion Steenbergen project- en proces management. Toine Janssen juridisch advies, PPS en contractvorming Wie zijn we Impuls / Partners heeft jarenlange ervaring met ruimtelijke vraagstukken. Op alle schaalgroottes. Voor overheden, wooncoörporaties en marktpartijen. Wij hebben een passie voor complexe vraagstukken.

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw

Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw Prof.dr.ir. Marleen Hermans Leerstoel Publiek opdrachtgeverschap in de bouw, TU Delft Managing Partner, Brink Management & Advies mede mogelijk

Nadere informatie

Duurzame mobiliteit als onderdeel van MVO (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) Sin Declerc, Uitrit4. 4/11/2014.

Duurzame mobiliteit als onderdeel van MVO (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) Sin Declerc, Uitrit4. 4/11/2014. Duurzame mobiliteit als onderdeel van MVO (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) Sin Declerc, Uitrit4. 4/11/2014. What s next? MVO als groter kader: - Wat is het grotere verhaal van mobiliteit? - Hoe

Nadere informatie

Strategie duurzaam inkopen

Strategie duurzaam inkopen Strategie duurzaam inkopen Gemeente Franekeradeel, afdeling Bouwen en Milieu Minke Lotens - Eichhorn Augustus 2010 status: Definitief Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 Aanleiding 3 Kaders 3 Het begrip duurzaam

Nadere informatie

Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit

Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit De NEPROM en Fakton starten komend najaar de tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in

Nadere informatie

Stedelijke Herverkaveling. Positionering wettelijke regeling stedelijke herverkaveling VVG-congres Mei 2014

Stedelijke Herverkaveling. Positionering wettelijke regeling stedelijke herverkaveling VVG-congres Mei 2014 Stedelijke Herverkaveling Positionering wettelijke regeling stedelijke herverkaveling VVG-congres Mei 2014 Stedelijke herverkaveling Wie ben ik? q Guido Kuijer (Senior Projectadviseur & Lid Commissie Stedelijke

Nadere informatie

Deltanetwerk, 29 november 2012

Deltanetwerk, 29 november 2012 Deltanetwerk, 29 november 2012 Kust- en Deltaontwikkeling in Zuid-Holland Mr. A.M. Kleij MPA Programmadirecteur provincie Zuid-Holland De Zuidvleugel Integrale visie gebiedsontwikkeling Integrale ontwikkeling

Nadere informatie

STRUCTUURVISIE DEN HAAG ZUIDWEST

STRUCTUURVISIE DEN HAAG ZUIDWEST concept DECEMBER 2003 GEMEENTE DIENST STEDELIJKE ONTWIKKELING CONCEPT versie december 2003 1 Gemeente Den Haag, Dienst Stedelijke Ontwikkeling Met medewerking van: Dienst Stadsbeheer Ingenieursbureau Den

Nadere informatie

Hart van Zuid. PPS bij gebiedsontwikkeling. De Rotterdamse aanpak. presentatie DO SO. Hans van Rossum 27 augustus 2013

Hart van Zuid. PPS bij gebiedsontwikkeling. De Rotterdamse aanpak. presentatie DO SO. Hans van Rossum 27 augustus 2013 Hans van Rossum 27 augustus 2013 Hart van Zuid presentatie DO SO PPS bij gebiedsontwikkeling De Rotterdamse aanpak 1 Agenda 1. Wie het weet mag het zeggen 2. 3 voorbeelden in de praktijk Rotterdam Central

Nadere informatie

Kleuring van Bedrijventerreinen

Kleuring van Bedrijventerreinen Kleuring van Bedrijventerreinen Bedrijventerreinen Hoofddorp-Noord Algemeen Segmentering Hoofdsecties Markt Ruimtelijke Structuur Ligging/ Positie en Expressie Interactie Ligging kern Hoofddorp Bestemmingsplan

Nadere informatie

Verbinden van onder- en bovengrond

Verbinden van onder- en bovengrond Verbinden van onder- en bovengrond Herontwikkeling industriële locaties Inhoud - Korte toelichting locaties - Ontwikkelopgave - Verbinden onder- en bovengrond - Discussie Deventer 18 november 2010 Gerben

Nadere informatie

parkmanagement Organisatiegraadverbetering bedrijventerrein Zoutman Kwaliteit voor nu èn in de toekomst! parkmanagement

parkmanagement Organisatiegraadverbetering bedrijventerrein Zoutman Kwaliteit voor nu èn in de toekomst! parkmanagement Organisatiegraadverbetering bedrijventerrein Zoutman Kwaliteit voor nu èn in de toekomst! ledenvergadering ROV - 10 november 2010 Wie is Ericis BV? Ericis BV is één van de voortrekkers geweest van de introductie

Nadere informatie

Financiële sturing. Bijeenkomst vastgoedprofessionals 's-hertogenbosch. Amersfoort 14 oktober 2011 Sidney Mac Gillavry

Financiële sturing. Bijeenkomst vastgoedprofessionals 's-hertogenbosch. Amersfoort 14 oktober 2011 Sidney Mac Gillavry Bijeenkomst vastgoedprofessionals 's-hertogenbosch Amersfoort 14 oktober 2011 Sidney Mac Gillavry Financiële sturing Inleidende vraag: Wat is beter om te hanteren: KPDH of markthuur? De vraag anders gesteld:

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bedrijventerrein Vlek 14 Ressen

Inhoudsopgave. Bedrijventerrein Vlek 14 Ressen Presentatie ambitiedocument februari 2013 Ontwikkellocatie Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Aanleiding voor gebiedsontwikkeling 3. Proces 4. Locatie 5. Argumenten retail Ressen 6. Doelgroepen en consumentengedrag

Nadere informatie

GO! Gebiedsontwikkeling is een spannend traject met vele hazepaden.. Minor GEBIEDSONTWIKKELING H R / casus : de Machinist, Rotterdam.

GO! Gebiedsontwikkeling is een spannend traject met vele hazepaden.. Minor GEBIEDSONTWIKKELING H R / casus : de Machinist, Rotterdam. GO! Gebiedsontwikkeling is een spannend traject met vele hazepaden.. Minor GEBIEDSONTWIKKELING H R / casus : de Machinist, Rotterdam. 2FLUX - Germaine Sanders 9 januari 2012 + 4 december 2012 GERMAINE

Nadere informatie

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012 Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland 21 juni 2012 Luc Dietz dagvoorzitter Michaël Kortbeek Voorzitter KvK Midden-Nederland Het probleem Kantorenmarkt: leegstand, fors aanbod Bedrijventerreinen:

Nadere informatie

Duurzame herstructurering Innovatieve aanpak Food Center Amsterdam Jan de Wit

Duurzame herstructurering Innovatieve aanpak Food Center Amsterdam Jan de Wit Duurzame herstructurering Innovatieve aanpak Food Center Amsterdam Jan de Wit Sustainable and resilient cities / Urban Challenges Een van de speerpunten van ons bedrijf: 50% (3,5 miljard) mensen leven

Nadere informatie

Vastgoed met visie. Strategie voor maatschappelijk vastgoed

Vastgoed met visie. Strategie voor maatschappelijk vastgoed Vastgoed met visie Strategie voor maatschappelijk vastgoed Onze adviseurs Samen met u komen wij tot de beste vastgoedstrategie Iedereen heeft bijna dagelijks te maken met maatschappelijk vastgoed. En dat

Nadere informatie

Projectmanagement, hoe kan het duurzamer?

Projectmanagement, hoe kan het duurzamer? Projectmanagement, hoe kan het duurzamer? Stage opdracht Hansje Hooghiemstra Climate and management Haagse Hogeschool 19 juni 2012 dia 2 Aanleiding Vraag vanuit Procap Ambitie vanuit de gemeente Rotterdam

Nadere informatie

Duurzaam Vastgoed. Roy Bruggeman

Duurzaam Vastgoed. Roy Bruggeman Duurzaam Vastgoed Roy Bruggeman Ingenieursbureau Archicom Multidisciplinair ingenieursbureau gericht op: Consultancy: logistiek & supply chain advies, Architectuur en detail engineering, Bouwmanagement

Nadere informatie

Van duurzaam denken naar duurzaam doen

Van duurzaam denken naar duurzaam doen Van duurzaam denken naar duurzaam doen Onze welvaart gaat ten koste van onze planeet en generaties na ons. Wij kunnen daar iets aan doen. Als we onze verantwoordelijkheid nemen. Maar hoe? Verantwoording

Nadere informatie

Stakeholder en netwerk management

Stakeholder en netwerk management Stakeholder en netwerk management Master Class Duurzame Gebiedsontwikkeling en stimulering Duurzame Energie Dag 5 Kom verder. Saxion. Bauke de Vries Docent / onderzoeker duurzame ontwikkeling b.j.devries@saxion.nl

Nadere informatie

onderwerp Aanvraag initiatievenbudget herontwikkeling winkelcentrum Lorentzplein Badhoevedorp

onderwerp Aanvraag initiatievenbudget herontwikkeling winkelcentrum Lorentzplein Badhoevedorp gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Aanvraag initiatievenbudget herontwikkeling winkelcentrum Lorentzplein Badhoevedorp Portefeuilehouder A. Elzakalai, J.J. Nobel, C.J. Loggen Collegevergadering

Nadere informatie

tim.dejonge@winket.nl 1

tim.dejonge@winket.nl 1 NVBK 17 CEEC: Cost Planning of Sustainable Housing Projects Kostenbegeleiding duurzaam bouwen Doel bijeenkomst: Oprichting Doel werkgroep: Naar een open source methodiek voor kosteneffectieve duurzaamheid

Nadere informatie

PPS: It s a service, not a building! Jos Barnhoorn

PPS: It s a service, not a building! Jos Barnhoorn PPS: It s a service, not a building! Jos Barnhoorn Congres 2011 Samenwerken aan FM www.factomagazine.nl Facto Congres 26 mei 2011 Jos Barnhoorn Snr. Project Mgr. Johnson Controls Wie is Jos Barnhoorn?

Nadere informatie

Natuurlijk kapitaal geeft natuur een plek in de nieuwe economie

Natuurlijk kapitaal geeft natuur een plek in de nieuwe economie Natuurlijk kapitaal geeft natuur een plek in de nieuwe economie 26 mei 2016 - Met de groene economie kan Europa weer een leidende positie in de wereld innemen. Door het benoemen van de waarde van natuurlijk

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen

Werkende bedrijventerreinen Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, programmamanager Platform31/Lector Vastgoed Fontys 1 Mijn agenda Bedrijventerreinen hoger op de politieke agenda: banen, mkb, leefbaarheid, economisch belang

Nadere informatie

1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA

1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA BEOORDELINGSKADER REGIONALE EN INNOVATIEVE PROJECTEN 1. Aanpak beoordeling Regionale en Innovatieve Projecten door RGA De regionale samenwerking Groningen-Assen is ontstaan om economische kansen te benutten

Nadere informatie

Funding & value capturing:

Funding & value capturing: Funding & value capturing: Innovatieve instrumenten voor de finance & governance van knooppuntontwikkeling Dr. Sander Lenferink Institute for Management Research 28 maart 2014 Achtergrond: Value capturing

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling. Historische achtergrond:

Gebiedsontwikkeling. Historische achtergrond: Gebiedsontwikkeling Gebiedsontwikkeling is een ruimtelijke ordeningsterm voor de ontwikkeling van een gebied in al haar facetten. Deze is gericht op het op één lijn brengen van publieke, private en particuliere

Nadere informatie

Duurzame gebiedsontwikkeling: doe de tienkamp! April 2011, digitale uitgave

Duurzame gebiedsontwikkeling: doe de tienkamp! April 2011, digitale uitgave Duurzame gebiedsontwikkeling: doe de tienkamp! April 2011, digitale uitgave DUURZAME GEBIEDS- ONTWIKKELING: DOE DE TIENKAMP! Handreikingen voor praktijk en agendering TEN GELEIDE De Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Charloisse Poort. stec groep ECONOMISCHE WAARDE CHARLOISSE POORT IS GEMIDDELD

Charloisse Poort. stec groep ECONOMISCHE WAARDE CHARLOISSE POORT IS GEMIDDELD ECONOMISCHE WAARDE CHARLOISSE POORT IS GEMIDDELD Gemiddelde economische waarde, goed perspectief Het economisch effect van Charloisse Poort is uitgedrukt in een score. Deze score geeft op basis van objectief

Nadere informatie

Clean Tech Delta. Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking. Welkom bij de Provada!

Clean Tech Delta. Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking. Welkom bij de Provada! Clean Tech Delta Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking Welkom bij de Provada! Wij van Clean Tech Delta, thuishaven voor cleantech innovaties in de regio Delft-Rotterdam-Drechtsteden,

Nadere informatie

BZK-pilot regionaal kiezen detailhandel. Regio s Kop van Noord Holland en West-Brabant. Stec Groep

BZK-pilot regionaal kiezen detailhandel. Regio s Kop van Noord Holland en West-Brabant. Stec Groep BZK-pilot regionaal kiezen detailhandel Regio s Kop van Noord Holland en West-Brabant Stec Groep Evert-Jan de Kort en Peter van Geffen 24 april 2014 Transitie: nieuwe realiteit retail Minder draagvlak

Nadere informatie

Kansen voor kwaliteit

Kansen voor kwaliteit Kansen voor kwaliteit Een ontwikkelingsstrategie voor bedrijventerreinen VERENIGING VAN GRONDBEDRIJVEN Woensdag 12 november 2008 / EDE Ir. Jan Doets Lid Taskforce (Her)ontwikkeling Bedrijventerreinen Samenstelling

Nadere informatie

HET BELANG VAN DUURZAAM ONDERNEMEN

HET BELANG VAN DUURZAAM ONDERNEMEN HET BELANG VAN DUURZAAM ONDERNEMEN Dames en heren Ik val maar meteen met de deur in huis: Duurzaam ondernemen is geen hype maar een blijvende trend. Wie als bedrijf niet mee doet, mist op termijn de boot.

Nadere informatie

URD Delta oost Doel Resultaten Vervolg

URD Delta oost Doel Resultaten Vervolg URD Delta oost Doel Resultaten Vervolg URD Dag 7 februari 2014 Prof. E. van der Krabben Radboud Universiteit Drs. E. Opdam, NC Advies Gebiedsontwikkeling nat en droog Gebiedsontwikkeling nat en droog Doel:

Nadere informatie

Bepalingsmethode Adaptief Vermogen

Bepalingsmethode Adaptief Vermogen Bepalingsmethode Adaptief Vermogen Ter bevordering van flexibel bouwen 30 september 2013 Den Haag Inhoud Aanleiding en doelstelling Context Pve/methodiek Overige voorwaarden Vervolgaanbevelingen Bijlagen

Nadere informatie

Centrumplanscan. Voor snel inzicht in de potentie van uw centrumgebied

Centrumplanscan. Voor snel inzicht in de potentie van uw centrumgebied Centrumplanscan Voor snel inzicht in de potentie van uw centrumgebied 2012 Introductie Akro Consult Project- en procesmanagement Gebieds- en vastgoedontwikkeling Specialistische kennis binnen bureau: planeconomie,

Nadere informatie

Inbo Advies Wonen, werken en ruimtelijke planvorming

Inbo Advies Wonen, werken en ruimtelijke planvorming Wonen, werken en ruimtelijke planvorming s op het gebied van wonen, werken en ruimtelijke planvorming moeten met minder middelen en een moeilijke, kritische markt nog altijd besluiten nemen en investeringen

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Lokaal economisch beleid

Lokaal economisch beleid Lokaal economisch beleid Op weg naar een dynamische agenda voor de toekomst Tweede ondernemersavond 13 oktober 2014 Programma Opening 19:30 Doel van de avond 19:35 Terugblik 1 e ondernemersavond 19:40

Nadere informatie

Inhoud. Gebiedsontwikkeling in transitie Duurzame energie Problematiek Verdienmodellen Praktijk cases Synthese Conclusies Aanbevelingen

Inhoud. Gebiedsontwikkeling in transitie Duurzame energie Problematiek Verdienmodellen Praktijk cases Synthese Conclusies Aanbevelingen Lisanne Snoeijen TU Delft Brink Groep 5 juli 2012 Inhoud 2 Gebiedsontwikkeling in transitie Duurzame energie Problematiek Verdienmodellen Praktijk cases Synthese Conclusies Aanbevelingen Gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Trends in duurzaam bouwen

Trends in duurzaam bouwen Trends in duurzaam bouwen De ontwikkeling naar energie neutraal bouwen en duurzaam materiaalgebruik auteur ir. W.D. Wormgoor ZOETERMEER - MOOK - GRONINGEN - ROERMOND - DÜSSELDORF - BONN - BERLIJN - PARIJS

Nadere informatie

Verduurzamen van monumentaal vastgoed. Rianne Koster 30 juni 2011

Verduurzamen van monumentaal vastgoed. Rianne Koster 30 juni 2011 Verduurzamen van monumentaal vastgoed Rianne Koster 30 juni 2011 1 Agenda 1. Inleiding Triodos Bank 2. Triodos & Duurzaam Vastgoed 3. Villa Rusthoek Baarn 4. Uitgangspunten vastgoedfinanciering door Triodos

Nadere informatie

Adaptief Management. Noordzee Dagen 2015. Jessica Reis Leffers Paul Boers Rob Gerits

Adaptief Management. Noordzee Dagen 2015. Jessica Reis Leffers Paul Boers Rob Gerits Adaptief Management Noordzee Dagen 2015 Jessica Reis Leffers Paul Boers Rob Gerits Waarom nu aandacht voor adaptief management? Een van de opgave uit Nationaal energie akkoord: 4500 MW windenergie op NCP

Nadere informatie

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323.

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323. Maastricht Maastricht 120.000 inwoners, stabilisatie Centrum van de regio (600.000-550.000) Universiteit Meer dan 20 miljoen bezoekers waarvan 2/3 uit Nederland, winkelen belangrijkste bezoekmotief Compacte

Nadere informatie

Uitwerking Toekomstgerichte Werklocaties 2012-2014

Uitwerking Toekomstgerichte Werklocaties 2012-2014 Uitwerking Toekomstgerichte Werklocaties 2012-2014 1. Inleiding In de Economische Agenda Utrecht 2012-2018 zijn 8 economische speerpunten geformuleerd om te komen tot een toekomstgerichte Utrechtse Economie.

Nadere informatie

Roadmap BIM Loket. Versie 7, 1 december 2015. 1.1 Inleiding

Roadmap BIM Loket. Versie 7, 1 december 2015. 1.1 Inleiding Roadmap BIM Loket Versie 7, 1 december 2015 1.1 Inleiding Eind april 2015 is de Stichting BIM Loket opgericht. Afgelopen maanden is de organisatie ingericht en opgestart. Mede op verzoek vanuit de BIR

Nadere informatie

BIZ bijeenkomst Zoutman 6 september 2011. Samen werken aan een Schoon, Heel en Veilig bedrijventerrein!

BIZ bijeenkomst Zoutman 6 september 2011. Samen werken aan een Schoon, Heel en Veilig bedrijventerrein! BIZ bijeenkomst Zoutman 6 september 2011 Samen werken aan een Schoon, Heel en Veilig bedrijventerrein! 1. Welkom en opening de heer C. Visscher Vereniging Bedrijventerrein Zoutman i.o. wethouder J.C. Goudbeek

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

Stichting CLOK. Samen bouwen aan een sterke, vitale en duurzame lokale economie. www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK

Stichting CLOK. Samen bouwen aan een sterke, vitale en duurzame lokale economie. www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK Stichting CLOK Samen bouwen aan een sterke, vitale en duurzame lokale economie www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK Indeling presentatie Gent 12-02-2015 Achtergrond CLOK

Nadere informatie

Naar een duurzame school - een stappenplan - Kennis en regie schoolbesturen sleutelfactoren

Naar een duurzame school - een stappenplan - Kennis en regie schoolbesturen sleutelfactoren White Paper Naar een duurzame school - een stappenplan - Kennis en regie schoolbesturen sleutelfactoren Door: Jeroen Nollet Escoplan Barrel Ripper Matrix Onderwijshuisvesting Wim Fieggen Instituut Voor

Nadere informatie

nieuwkoop raadsvoorstel Q IJïjj 0597 G.A.H. Eikhuizen Ruimtelijke Ontwikkeling en Grondbedrijf/Lex Niekel

nieuwkoop raadsvoorstel Q IJïjj 0597 G.A.H. Eikhuizen Ruimtelijke Ontwikkeling en Grondbedrijf/Lex Niekel Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders nieuwkoop raadsvoorstel 1 1 1 Q IJïjj 0597 portefeuillehouder opgesteld door G.A.H. Eikhuizen Ruimtelijke Ontwikkeling en Grondbedrijf/Lex Niekel

Nadere informatie

FACILITY MANAGEMENT. Duurzaam FM. Algemeen management. Mieke Pieters

FACILITY MANAGEMENT. Duurzaam FM. Algemeen management. Mieke Pieters FACILITY MANAGEMENT Algemeen management Duurzaam FM Mieke Pieters Colofon Duurzaam FM Auteur: Mieke Pieters Brussel, 2015 D/2015/8132/213 ISBN 978-2-509-02538-8 ISSN 2406-6311 NUR 800 De publicaties uit

Nadere informatie

Strategie De Vaandel De gebruiker is aan zet!

Strategie De Vaandel De gebruiker is aan zet! Strategie De Vaandel De gebruiker is aan zet! Commissie Stadsontwikkeling agenda context en aanleiding gebiedsontwikkeling nieuwe stijl Strategie De Vaandel kaderstelling raad 1 context Buck Consultants

Nadere informatie

Funderen op cultuurverschillen. Henk Puylaert Cursus Ondergrond en ruimtelijke ontwikkeling 25 januari 2011

Funderen op cultuurverschillen. Henk Puylaert Cursus Ondergrond en ruimtelijke ontwikkeling 25 januari 2011 Funderen op cultuurverschillen Henk Puylaert Cursus Ondergrond en ruimtelijke ontwikkeling 25 januari 2011 Smoezen om niet samen te werken Vanuit ondergrond: Die mensen zijn van een andere planeet Ze praten

Nadere informatie

Transformatiescan Schoolgebouwen

Transformatiescan Schoolgebouwen Transformatiescan Schoolgebouwen Is uw school aan opwaardering toe? Schoolbesturen worden geconfronteerd met veranderingen en trends in de samenleving én met wijzigingen in de wet- en regelgeving. Demografische

Nadere informatie

stads- en landschapsontwerp Werken Westerkade 9 3511 HA Utrecht 030 280 3500 info@burotopia.nl www.burotopia.nl

stads- en landschapsontwerp Werken Westerkade 9 3511 HA Utrecht 030 280 3500 info@burotopia.nl www.burotopia.nl Tatelaar Zevenaar Project: Herstructurering bedrijventerrein Tatelaar, Zevenaar (32 ha) tot een consumentgericht bedrijventerrein. Opdracht: Ontwikkelen van masterplan voor herprofilering en revitalisering

Nadere informatie

BMV is een moderne, breed georiënteerde en regio-overstijgende bouwonderneming. die op duurzame en verantwoorde wijze projecten van uiteenlopende

BMV is een moderne, breed georiënteerde en regio-overstijgende bouwonderneming. die op duurzame en verantwoorde wijze projecten van uiteenlopende BMV is een moderne, breed georiënteerde en regio-overstijgende bouwonderneming die op duurzame en verantwoorde wijze projecten van uiteenlopende aard en omvang realiseert. Wij staan borg voor kwaliteit

Nadere informatie

Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland

Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland Johan Lukkes; Projectmanager en business-developer bij Grontmij Nederland Betrokkenheid o.a.; Projectmanager Energiesprong SWF Projectmanager Blok voor blok Utrecht Label B of meer? Opgave - Focus Financieel

Nadere informatie

TU Delft. TU Delft Delft ZELFVERKLARING. Code Verantwoordelijk Marktgedrag ^ ^ ^ ^ ^ Delft University of Technology. Technische Universiteit Delft

TU Delft. TU Delft Delft ZELFVERKLARING. Code Verantwoordelijk Marktgedrag ^ ^ ^ ^ ^ Delft University of Technology. Technische Universiteit Delft TU Delft Delft University of Technology Technische Universiteit Delft ZELFVERKLARING TU Delft Delft University of Technology ^ ^ ^ ^ ^ Code Verantwoordelijk Marktgedrag Pag./van 1/5 De TU Delft verklaart

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling & Urbanisator

Gebiedsontwikkeling & Urbanisator Gebiedsontwikkeling & Urbanisator MCD Gastcollege Urbanistor 25 september 2013 Theo Stauttener Stadkwadraat BV Slimme sommen, sterke strategiën Kennisuitwisseling Urbanisator Gebiedsexploitatie: in de

Nadere informatie

DUURZAME INFRASTRUCTUUR

DUURZAME INFRASTRUCTUUR DUURZAME INFRASTRUCTUUR wisselwerking van stad, spoor, snelweg en fietspad TON VENHOEVEN VENHOEVENCS architecture+urbanism Krimp werkgelegenheid Percentage 65+ Woon-werkverkeer Grondprijzen 2007, Toegevoegde

Nadere informatie

POM en parkmanagement (bedrijventerreinmanagement) Geert Penneman 4 december 2012

POM en parkmanagement (bedrijventerreinmanagement) Geert Penneman 4 december 2012 POM en parkmanagement (bedrijventerreinmanagement) Geert Penneman 4 december 2012 1.Wat? 2. Waarom? 3. Wie/wat? praktijkvoorbeelden 4. Belangen 5. Aandachtspunten! 2 1.Wat is bedrijventerreinmanagement

Nadere informatie

Scoren voor de jeugd/vereniging met Duurzame sportaccommodaties

Scoren voor de jeugd/vereniging met Duurzame sportaccommodaties Scoren voor de jeugd/vereniging met Duurzame sportaccommodaties Kom verder. Saxion. Dr. André Bus Hoofddocent planologie Academie ROB Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften

Nadere informatie

spelregels voor integraal ontwerp

spelregels voor integraal ontwerp spelregels voor integraal ontwerp nu ontwerpen voor later WORKSHOP 3 4 DECEMBER 2014 Laatste deel kaartenbak Vorige sessie + verwerking Validatie/check Communicatie OVERZICHT INSPIRATIE TEAM AMBITIE PRIORITEITEN

Nadere informatie

TU Delft - Nyenrode Business Universiteit

TU Delft - Nyenrode Business Universiteit Streven naar een Fusie van Belangen Inspiratiemiddag Smart Energy, 24 september 2015, De Bilt Anke van Hal TU Delft - Nyenrode Business Universiteit Welk woord associeert u met duurzaam bouwen? Energie?

Nadere informatie