PRIVATE EQUITY: HET IS NIET AL GOUD WAT BLINKT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PRIVATE EQUITY: HET IS NIET AL GOUD WAT BLINKT"

Transcriptie

1 TWEEDE KWARTAAL 2007 II. PRIVATE EQUITY: HET IS NIET AL GOUD WAT BLINKT WIM ZWANENBURG Private Equity versus hedgefunds Private Equity (PE) is een term uit de financiële wereld die de laatste tijd veel aandacht krijgt. Op de internationale effectenbeurzen is het een toverwoord dat tot een stroom van geruchten over fusies, acquisities en deals leidt en dat de koersen doet opveren. Ondernemingen die slecht presteren en waarvan de beurskoersen zijn achtergebleven lijken een gewillige prooi en daarom worden veel achterblijvers ineens onderwerp van speculatie. Voor fondsbeheerders en andere beleggers is daarom in deze marktfase de stock-selection overigens steeds moeilijker. Maar de activiteiten van PE-investeerders zijn niet nieuw. Al in de jaren tachtig van de vorige eeuw waren er asset strippers actief, die net als de private-equity-investeerders nu, conglomeraten opkochten, activa afroomden en bedrijfsonderdelen verkochten. Vervolgens zetten ze de bedrijven weer leaner en meaner terug op de markt, soms middels een beurs(her)introductie. Veelal wordt private equity in één adem genoemd met activistische aandeelhouders zoals hedgefondsen en venture capital. Hedgefunds gaan echter geheel anders te werk, zij kunnen tegelijkertijd aandelen zowel aan- als verkopen, of op een andere manier financiële activa long en short gaan. Hoewel achter de hedgefondsen een veelheid van beleggingsstrategieën schuil gaat, zijn zij in het algemeen juist gebaat bij volatiliteit op de beurs en bij liquiditeit. Zij willen posities snel kunnen draaien. Zij beleggen dus voornamelijk in beursgenoteerde financiële activa. Private-equitybeleggers hebben meer geduld en zij beleggen juist in (nog) niet-beursgenoteerde ondernemingen of zij halen ondernemingen van de beurs door ze in het geheel op te kopen. Een overeenkomst is wel dat ze beiden graag werken met geleend geld om met de hefboom van een lagere rente op de kredieten het rendement op hun geïnvesteerde eigen vermogen op te krikken. En hedgefunds zijn ook als aandeelhouder steeds vaker activistisch en zelfs invloedrijk, zoals in Nederland bleek bij ABN AMRO waar het hedgefund TCI met een aandelenbezit van slechts 1% opsplitsingsvoorstellen op de agenda van de aandeelhoudersvergadering wist te zetten. Private-equitybeleggers kopen in geval van een buy-out echter een concern in zijn geheel op, inclusief de overname van de eventueel nog uitstaande schulden. Na verwerving van de aandelenpakketten nemen private-equitypartijen het management van hun prooi over en wordt de strategie aangepast zodat het rendement op bedrijfsonderdelen kan worden opgekrikt en slecht renderende onderdelen kunnen worden afgesplitst en verkocht. Naast de buy-outs vormen ook de venture capital-investeringen een categorie van investeringen van private-equityhuizen. Daarbij gaat het voornamelijk om de verstrekking van risicodragend kapitaal aan bedrijven die bezig zijn met een eerste groei- en of expansiefase. Het business model van de risicokapitaalfondsen verschilt van dat van de buy-outfondsen. De eerste fondsen, die ook als participatievennootschappen worden beschouwd, investeren in tien à twintig ondernemingen in de hoop dat één of twee daarvan een goudmijn zal zijn die het verhoopte rendement vrijmaakt. Zij houden er dus rekening mee dat veel van de participaties verlies- en winstposten zijn. De buy-outfondsen dan weer investeren in minder bedrijven en trachten het verhoopte rendement te verkrijgen van de portefeuille in haar geheel met misschien een of ander ongelukje. BANK DEGROOF 31

2 FINANCIELE DIAGNOSE TWEEDE KWARTAAL 2007 Ondanks het feit dat bij veel overnames en fusies het management ter verdediging van de transacties vaak aanvoert dat er schaalvoordelen zijn te behalen, blijkt in de praktijk dat veel fusies en overnames mislukken. In veel gevallen presteert een concern op de beurs slecht omdat het een conglomeraatkorting krijgt en aandeelhouders daarom niet krijgen wat het bedrijf waard zou zijn. De meeste beleggers hebben een voorkeur voor pure plays en vinden dat ze zelf beter een portfolio kunnen samenstellen. Door deconglomeratie of opsplitsing wordt bij een buy-out dus al een eerste deel van het totale rendement voor PE-beleggers gerealiseerd. Een belangrijk verschil tussen hedgefunds en private-equity-activiteiten is ook de termijn van de belegging. Hedgefunds, hoewel niet alle, wisselen veelvuldig van posities. Private-equity-investeerders zitten soms wel vier of vijf jaar aan een bepaalde transactie vast. Toch loopt ook de investeringstermijn van PEinvesteerders wel terug. De private-equityfinanciers, Permira, Alpinvest, Cinven en KKR, die in 2004 de Nederlandse detailhandelsgigant VendexKBB (Bijenkorf, Hema, V&D) voor 1,6 miljard euro kochten en van de beurs afhaalden, hadden in het eerste kwartaal van 2007 hun investering al meer dan volledig terugverdiend. De eigenaren van VendexKBB, die de naam van het concern hebben omgedoopt tot Maxeda, kunnen de opbrengst op hun investering nog aanzienlijk verhogen, omdat zij tot nu geen aandelen van Maxeda hebben verkocht. Maar dat zij dat aandeel nog enkele jaren zullen vasthouden achten analisten onwaarschijnlijk. De vuurkracht van Private Equity In ieder geval gaat het in Private Equity om steeds grotere bedragen. In de VS vestigde de Amerikaanse investeringsmaatschappij Kohlberg Kravis Roberts (KKR) in de zomer van 2006 een record door een overnamebod op HCA, Amerika s grootste particuliere ziekenhuisketen, dat een overnamebod kreeg van 33 miljard dollar. Investeerder KKR brak daarmee zijn eigen, zeventien jaar oude record. In 1989 haalde KKR na een lang overnamegevecht koekjes- en sigarettenfabrikant RJR Nabisco van de beurs voor 25 miljard dollar, exclusief de overname van nog eens 6 miljard dollar aan schuld. Het recordbedrag voor de overname van HCA hield niet lang stand, want het werd snel gevolgd door een nog hogere leveraged buy-out (LBO) van alweer KKR tezamen met Texas Pacific Group (TPG) op het Amerikaanse elektriciteitsbedrijf TXU, van 44,4 miljard dollar. En recent kwam KKR opnieuw in het nieuws toen het bleek bereid te zijn om 29 miljard dollar neer te tellen voor First Data, een van de grootste spelers ter wereld op het gebied van elektronisch betalingsverkeer (debet- en creditcards) en e-commerce. Dit bod van KKR kwam neer op een premie van 26% boven de beurskoers van de voorafgaande beursdag. In de VS timmert het Private-equityhuis The Blackstone Group ook stevig aan de weg. Nadat dit huis in miljard dollar had opgehaald voor zijn investeringsfondsen nam het in 2007 Equity Office Properties Trust over voor een slordige 39 miljard dollar. In verschillende Europese landen, waaronder Nederland, hebben privateequitybeleggers recent ook een belangrijke rol gespeeld, en daarbij nemen zij soms ook de grotere beursfondsen onder vuur. Zo verdween in juli 2006 VNU van de Amsterdamse beurs. Ook concerns zoals Ahold en Stork staan in de schijnwerpers van deze investeerders en recent verkocht Ahold de Amerikaanse dochter US Foodservice aan private-equityhuizen. 32 BANK DEGROOF

3 TWEEDE KWARTAAL 2007 Aan de koopwoede van deze investeringsfondsen lijkt voorlopig geen einde te komen. Een aantal van Private-equityhuizen heeft inmiddels zelf beursgenoteerde beleggingsfondsen opgericht om daarmee geld op te halen. Privateequitybeleggers krijgen ook steeds meer geld aangeboden van institutionele beleggers die gelokt worden door het perspectief van jaarlijkse rendementen van 15% tot soms 20% of meer en willen profiteren van de specifieke expertise. PEinvesteerders kunnen daarnaast ook omvangrijke sommen geld lenen van de banken. Op dit vlak neemt de risicobereidheid van de banken toe. Banken behoren tot de grootste beleggers in durfkapitaal. Zo heeft Goldman Sachs heeft inmiddels meer dan 20 miljard dollar voor de Private-equityfondsen bijeen weten te sprokkelen. Maar tegelijkertijd zijn de banken ook de voornaamste kredietverleners van durfkapitalisten. Waar de financiële sector een paar jaar geleden nog drie tot vier keer het bedrijfsresultaat als financiering aanbood, wordt nu soms meer dan het dubbele geboden. Private goes public De honger naar kapitaal lijkt nog niet gestild want wereldwijd houden naar schatting meer dan 900 fondsen roadshows langs beleggers. Soms gaat private equity zelf zelfs public, dat wil zeggen naar de beurs middels een IPO. De Blackstone Group maakt zich op voor een beursgang en ook andere private equity bedrijven, zoals Apollo, KKR en Carlyle Group lopen rond met plannen voor een beursgang. Sinds 9 februari is Fortress Group, beheerder van enkele hedgefondsen, private-equityfondsen en onroerend goed bedrijven ter waarde van bijna 30 miljard dollar, al beursgenoteerd. Fortress Group ging naar de beurs voor 18 dollar per aandeel en zag op de eerste dag de koers naar 37 dollar stijgen, om uiteindelijk aan het eind van de dag te eindigen op 31 dollar. Sindsdien heeft het aandeel een sterk wisselend koersbeeld. Het aandeel staat genoteerd op de NYSE met het ticker-symbool FIG. Eind april 2007 noteerde het aandeel 29 dollar, waarmee het volgens de Wall Street Journal tegen een koerswinstverhouding van 24 werd verhandeld. Beursintroducties van private equityhuizen lijken een teken aan de wand voor diegenen die Wall Street alleen maar greed toedichten: Ze willen cashen op de top van de cyclus. Voorstanders van deze IPO s wijzen er echter op dat private-equityhuizen met een beursnotering in ieder geval de permanente beschikking krijgen over het opgehaalde kapitaal, terwijl bij de traditionele commitments terugbetaling aan beleggers plaatsvindt na een periode van drie, vier of bijvoorbeeld acht jaar. De permanente beschikking over kapitaal zou volgens de voorstanders het risico van gedwongen verkopen door private-equityhuizen verminderen en daarmee zelfs het cyclische karakter van deze investeringen reduceren. De omvang van de wereldwijde private-equitysector is volgens een recent rapport toegenomen van 100 miljard dollar in 2000 tot 650 miljard dollar in Gecombineerd met hun wijze van financiering met veel vreemd vermogen, vaak 70% van het totale bedrag geeft dat deze organisaties een vuurkracht die door Credit Suisse wordt geschat op 2000 miljard dollar. In het eerste kwartaal van 2007 werd voor een bedrag van 188 miljard dollar aan bedrijven gekocht door private-equityfondsen. En er zit nog meer dan genoeg in het vat. Experts denken zelfs dat 100 miljard dollar als recordbedrag voor één enkel overname binnenkort haalbaar is. De belangrijkste aantrekkingskracht van private equity is dat zij de BANK DEGROOF 33

4 FINANCIELE DIAGNOSE TWEEDE KWARTAAL 2007 afgelopen twee jaar hebben aangetoond dat er meer dan voldoende matig tot slecht geleide ondernemingen op de beurs genoteerd staan. Met wat financiële aandacht en soms wat opknippen van onderdelen, weten deze privateequityspelers vaak in enkele jaren het rendement drastisch op te schroeven. De grote Private-equityhuizen richten hun aandacht ook steeds meer op nieuwe groeimarkten in India en China. Barbaren? Het opsplitsen van bedrijven en de verkoop van onderdelen wordt niet door iedereen positief beoordeeld. De transactie van KKR en Nabisco leidde indertijd tot publicatie van de bestseller Barbarians at the gate. Nu spreekt men niet langer van barbaren, maar de termen sprinkhanen, roofridders en strippers zijn evenmin vleiend. De oppositie tegen private equity wordt vooralsnog niet onderbouwd met data en studies over het langetermijneffect daarvan op werkgelegenheid en concurrentiekracht. De hierover thans beschikbare studies uit Groot-Brittannië en Duitsland concluderen dat de maatschappelijke effecten van private equity overwegend positief zijn. De harde kritiek is meer gebaseerd op sombere onderbuikgevoelens dan op feiten. Het lijkt erop dat private equity als boeman verantwoordelijk wordt gehouden voor alle vermeende en reële negatieve bijeffecten van globalisering en liberalisering. Deze trends kunnen immers leiden tot het onbehaaglijke gevoel dat we de regie over de toekomst van Europa steeds minder in eigen hand hebben. De voor het grote publiek onzichtbare, internationaal opererende private-equityhuizen vormen een zondebok die we de schuld kunnen geven. Het is daarom goed dat er in verschillende landen een uitgebreid maatschappelijk debat wordt gevoerd over rol en betekenis van private equity in onze samenleving en dat er meer eisen worden gesteld aan de transparantie. De partijen die zich in de maatschappelijke discussie mengen moeten dat echter niet uitsluitend doen ter behartiging van het eigen deelbelang. Een totaalbeoordeling van de maatschappelijke effecten van private equity is nodig. Dat geldt niet alleen voor de private-equityhuizen en hun geldschieters zelf, maar ook voor bestuurders en commissarissen van ondernemingen, voor vakbondsleiders, voor toezichthouders en voor politici. In Europa wordt momenteel in meerdere landen gewerkt aan gedragscodes voor de private-equity-industrie. Het meeste rumoer is ontstaan over de buy-outdeals en dan met name om de LBO s en veel minder over de venturecapitalinvesteringen van private-equityhuizen. Zo heeft in het VK de British Private Equity and Venture Capital Association (BVCA) na een intensieve kritische campagne tegen de sector van de vakbonden, Labour-politici en sommige institutionele beleggers een commissie in het leven geroepen die zich onder meer zal richten op de mate van 'verbale' en financiële verslaglegging die 'passend' is voor private-equity-investeringen, de waarderingsmethodologie van dit soort investeringen en de informatie die beleggers in private-equityfondsen wordt gegeven over rendement en kosten. De code hoeft overigens niet te leiden tot daadwerkelijk meer openheid. De werkgroep houdt nadrukkelijk de mogelijkheid open dat de huidige informatievoorziening door privateequityfondsen adequaat blijkt te zijn. 34 BANK DEGROOF

5 TWEEDE KWARTAAL 2007 De heilzame werking van Private Equity Op dit moment is na jaren van herstructureringen, recordwinsten en een zeer terughoudend investeringsbeleid de balans van de meeste beursgenoteerde ondernemingen ijzersterk. s Werelds honderd grootste ondernemingen zouden gezamenlijk voor meer dan 1,100 miljard dollar in kas houden, meer dan 9% van hun balanstotaal. In een recente studie van de Banque de France 1 bekritiseerde de Franse centrale bank dit conservatisme en de risicoaversie van het management van veel beursgenoteerde ondernemingen. Zij zouden te weinig effectief van hun financiële middelen gebruik maken en te weinig investeren in Research & Development en innovatie; op langere termijn zijn dat de bronnen van welvaart. Volgens Banque de France is het zeker ook mogelijk dat bedrijven de financiële hefboom vergroten (door meer met vreemd vermogen te financieren) om de winsten te vergroten. Bedrijven met grote kasposities zijn een kwetsbare prooi van private-equity-investeerders. Investeringsmaatschappijen kunnen een zegen zijn voor suffende, slechtgeleide bedrijven. Ze leggen genadeloos maar terecht de rotte plekken bloot. Indien de bemoeienissen van private-equity-investeerders het management van beursgenoteerde ondernemingen bij de les houdt en zo een efficiëntere bedrijfsvoering en hogere rendementen oplevert dan hebben wij vanuit de positie van de aandeelhouders daar niet zo veel moeite mee. Het feit dat het topmanagement aandeelhouder wordt in veel leveraged buy-outs of privateequity-investeringen werkt meestal goed. Aasgieren en woelmuizen zijn geen populaire dieren bij de grote massa, maar iedere bioloog zal zeggen dat deze beesten essentieel zijn in het ecologisch systeem en zeker een functie hebben. De risico s van (te veel) vreemd vermogen Het korte termijn rendementsstreven van sommige investeringsmaatschappijen en het op grote schaal beladen met schulden van de nieuw overgenomen ondernemingen kan echter wel een gezonde rendementsontwikkeling op langere termijn in de weg staan en bovendien de stabiliteit van de financiële markten bedreigen. Als de kredietmarkt verslechtert, bijvoorbeeld als gevolg van een rentestijging, dan zal blijken of bedrijven die door private equity zijn overgenomen prudent gefinancierd zijn. Een bust na de afgelopen jaren van bloei zou de economie in haar hart treffen. Als private-equityhuizen en masse hun leningen bijvoorbeeld niet meer kunnen terugbetalen, kost dat duizenden werknemers hun baan. Banken en andere kredietverschaffers, zoals hedgefondsen, verliezen een grote inkomstenbron en blijven zitten met stapels in waarde gedaalde obligaties. Beleggers, waaronder pensioenfondsen, lijden verlies op hun investeringen. Centrale banken denken zelfs dat de stabiliteit van het financiële stelsel op het spel zou staan. Het is echter onwaarschijnlijk dat door private equity overgenomen ondernemingen met te veel vreemd vermogen worden gefinancierd. In de publieke discussie zijn voorbeelden en kwantitatieve onderbouwingen met betrekking tot het door private-equitypartijen aangewende vreemd vermogen erg 1 Global imbalances, saving glut and investment strike, Gilles Moëc & Laure Frey, Banque de France, Global macroeconomic outlook division, Occasional paper No. 1, BANK DEGROOF 35

6 FINANCIELE DIAGNOSE TWEEDE KWARTAAL 2007 summier. Volgens Credit Suisse waren in 1987 de overnames gefinancierd met 7% eigen vermogen. In 2006 was dat 33%, tegen 32% in Bovendien zijn veel private-equitypartijen rationele partijen die een zo hoog mogelijke waarde en een daaruit voortvloeiende opbrengst van hun investering nastreven. De rationele private-equitypartij zal streven naar een waardemaximaliserend optimum van vreemd vermogen ten opzichte van eigen vermogen. Het gebruik van vreemd vermogen kan veel voordelen opleveren. Het 'tax shield' is er één. Meestal is de rente aftrekbaar van de belasting. De dividendbelasting voor de aandeelhouders is dat vaak niet. Hoe meer financiering met vreemd vermogen, hoe kleiner het deel van de opbrengsten dat naar de overheid vloeit. Geen enkele rationele investeerder pleit echter voor een financiering met 100 procent vreemd vermogen, want ondernemers houden ook rekening met faillissementskosten. Private-equitypartijen willen immers de waarde van hun investering zien toenemen. De waarde van de onderneming wordt bepaald door de contante waarde van de toekomstige kasstromen, contant gemaakt door een discontovoet, die bepaald wordt door de kosten van het bijeengebrachte kapitaal. Zelfs als de kasstromen constant blijven, kan de waarde van de onderneming toenemen als de kapitaalkosten kunnen dalen. Maar als er teveel financiering met vreemd vermogen plaatsvindt, nemen de kansen op een faillissement toe. En de faillissementskosten zijn een belangrijk onderdeel van de kapitaalkosten. En hoe hoger de faillissementskosten, hoe hoger de discontovoet en hoe lager de waarde van de onderneming. Er kan een moment komen dat de vreemdvermogenverstrekker een dusdanige hoge opbrengst verlangt dat de verstrekker van eigen vermogen met een voor hem niet acceptabel klein rendement 'cost of equity' genoegen moet nemen. Of de gevraagde opbrengst is zo hoog dat de kasstromen onvoldoende zijn om deze opbrengst te realiseren en een faillissement dreigt. Kortom, de verschillende voor- en nadelen van vreemd vermogen zullen tot een bepaald evenwicht tussen eigen en vreemd vermogen leiden. Om de optimale waardemaximaliserende financieringsstructuur te vinden, moet worden gezocht naar een juiste 'trade-off'. De IPO van Blackstone Group Een van de private-equityfirma s die zich opmaakt voor een beursgang is Blackstone Group. Beleggers die op deze beursintroductie inschrijven verkrijgen een aandeel in de onderneming en niet een aandeel in de private equity en hedge fund partnerships dat de feitelijke investeringen doet. Blackstone's winsten komen uit meerdere bronnen: management fees, incentive fees, en transactieprovisies. De management fees worden geheven op de assets under management op basis van vooraf overeengekomen tarieven. Blackstone's private equity en hedge funds management fees bedragen gewoonlijk ergens tussen de 1% en 2%. Blackstone profiteert als beleggers meer geld steken in de verschillende partnerships. Alternative managers zoals Blackstone verdienen veelal ook nog een incentive fee bijvoorbeeld 20% over de winsten die een bepaald basisrendement te boven gaan. In het geval van Blackstone's private equity funds, is deze horde meestal gelegen op zo n 7% tot 9%, tegen 0% op de hedgefunds van Blackstone. De performance fees van de funds of de 2 Bron: Credit Suisse, Standard & Poor s US LBO commentary 36 BANK DEGROOF

7 TWEEDE KWARTAAL 2007 partnerships dragen sterk bij aan de winsten van de Blackstone Group. Een derde bron van inkomsten vormen de transactiekosten die Blackstone recent over de waarde van de ondernemingen die door een of meerdere Blackstone private equity funds worden aangekocht, van de beurs worden genomen, geherstructureerd en/of geherkapitaliseerd. Tot slot verdient Blackstone ook nog aan de beleggingen met het eigen kapitaal als een limited partner in de eigen private equity en hedge funds. In 2006 behaalde Blackstone een winst van 747 miljoen dollar uit provisies op een totale provisieomzet van 1,16 miljard dollar. Blackstone realiseerde daarnaast ook nog eens boekwinsten van 1,5 miljard dollar, zodat de nettowinstmarge in 2006 ruwweg 200% bedroeg. Bron: Morningstar Macro-economische gevoeligheden en de paradox van de junkbondmarket Private-equityhuizen zijn zeker gevoelig voor verschillende macro-economische scenario s. De wereldeconomie groeit en de sfeer op de obligatiemarkten is nog nooit zo goed geweest. De uitgifte van junk bonds, obligaties met een hoog risico en een hoge rente, steeg vorig jaar volgens marktonderzoeksbureau Thomson Financial wereldwijd van 104 miljard dollar tot 157 miljard dollar. Een groei van 34 procent. Dat is het fundament onder de grote overnames die private-equityhuizen plegen. Er is echter wel sprake van een paradox op de junkbondobligatiemarkt. Het aantal wanbetalers op junk bonds is volgens kredietbeoordelaar Moody s vorig jaar gedaald tot een 1,57 procent, een zeer laag niveau dat sinds 1981 niet meer is bereikt. Gezien de blakende gezondheid van de economie was dat eigenlijk geen verrassing. De kentering van de economie in de VS en de problemen op de huizenmarkt en de sub-prime hypothekenmarkt in de VS zullen dit jaar waarschijnlijk tot hogere percentages leiden. De kredietwaardigheid van bedrijven die junk bonds uitgeven holt ook nog eens zienderogen achteruit. Tegenover het lage aantal wanbetaler staat echter wel het feit dat de uitgevende partijen er ogenschijnlijk slechter voor staan. Momenteel hebben 20 procent van deze ondernemingen de laagste kredietwaardigheid (een rating van Caa, Ca of C bij Moody s), terwijl dat in 1980 slechts 3 procent was. Deze paradox kan worden verklaard met het feit dat in veel gevallen al tot herfinanciering van de junkbonds wordt overgegaan voordat daadwerkelijk wanbetaling optreedt. Kredietverschaffers zijn niet meer bang voor risico s sinds ze in gestructureerde financiële producten kunnen handelen. Het rendementsverschil, in het jargon de hoogte van de credit spreads, tussen staatsobligaties en junk bonds is lang niet zo laag geweest als nu. Sommige bankiers denken zelfs dat de kredietmarkten door de explosieve groei van de derivatenhandel zo efficiënt en liquide is geworden dat ze spreken van een paradigmaverschuiving. De cyclus van boom en bust op de obligatiemarkten zou tot het verleden behoren, maar dat is natuurlijk een zeer gevaarlijke veronderstelling en het idee van een paradigmaverschuiving doet wel sterk denken aan de internethype. Voorlopig ziet het er niet naar uit dat het financieringsklimaat aanmerkelijk verslechtert. Moody s verwacht dit jaar een matige stijging van het aantal wanbetalers op junk bonds, naar iets meer dan 3,0 procent. Het gemiddelde sinds 1983 staat op circa 5 procent. BANK DEGROOF 37

8 FINANCIELE DIAGNOSE TWEEDE KWARTAAL 2007 Herhaling van de technologie-bubbel met Private Equity? Te hoge waarderingen? De beleggingsdwang van private equity wordt gezien als de belangrijkste motor achter het recordaantal fusies en overnames dat in het afgelopen kwartaal werd genoteerd. Volgens velen heeft het huidige overnameklimaat zeer speculatieve trekjes. In een bubbel hebben prijzen van bedrijven geen enkele relatie meer tot hun onderliggende waarde. Private-equitymanagers zijn per definitie optimisten en daarom bestaat zeker het gevaar dat teveel wordt betaald bij overnames. Al snel maken velen een vergelijking met de technologie-bubbel van de late jaren negentig van de vorige eeuw. Iedereen verwacht nog meer groei, nog meer rendement, slecht nieuws wordt omgezet in goed nieuws en ook kleine beleggers willen meedoen. Dat is een luchtbel die een keer moet knappen. Maar in tegenstelling tot wat er vaak wordt geroepen zit er niet 'te veel' geld in private equity. Volgens recente rapporten bedragen de investeringen in Private Equity slechts 3,2% van de totale bedrijvenmarkt. Het aantal investeringsmogelijkheden is ook veel groter. In de VS zijn bij benadering private (nietbeursgenoteerde) bedrijven, tegen circa public companies. In 2006 werd slechts 17% van het totale wereldwijde volume aan fusies en overnames door private-equitytransacties geïnitieerd. In tegenstelling tot de technologie bubbel gaat het deze keer om bedrijven met omzet en winst. Maar op dit moment is bij Private Equity wel duidelijk sprake van een boom en dus is de kans groot dat de Private-equityhuizen een keer te veel betalen voor een aankoop. Er zullen goede en slechte transacties zijn, maar dat is niet anders dan elders bij investeringen en beleggingen. Private-equityhuizen betalen wel steeds meer voor hun prooien. Volgens rating agency Standard & Poor s betaalden ze in Europa eind vorig jaar tot gemiddeld 9,4 maal ebitda (de winst voor rente, belasting en afschrijvingen). Buy-outfirma s zouden volgens sommige analisten gemiddeld een premie moeten betalen van 15 tot 20% boven de beurskoers op de laatste beursdag voor de aankondiging van de overname om de aandeelhouders en het zittende management over de streep te trekken. Daar komen dan ook nog de transactiekosten en de performance fees voor het interimmanagement nog bij. Als er een risico is dat de waarderingen niet verder kunnen stijgen (de exit koers-winstverhouding) dan komt er steeds meer nadruk te liggen op het snijden in de kosten om het rendement te kunnen realiseren. Maar volgens onderzoeksbureau Dealogic bleef de gemiddelde premie die wordt afgerekend bij overnames van beursfondsen in Europa vorig jaar nog aan de lage kant: 13 procent. Een additioneel gunstige factor voor Private Equity is het feit dat de overhang, gedefinieerd als de commitments (beschikbare middelen) gedeeld door de jaarlijkse feitelijke investeringen in deals, momenteel in historisch perspectief relatief laag is (eind 2006 was deze circa 2, tegen ruim 7,5 in 2001). Bovendien heeft die forse overhang uit 2001 niet geleid tot lage rendementen over de daaropvolgende 5-jaarsperiode voor de fondsen die in dat jaar gestart zijn. Integendeel zelfs. Met die beleggingsdwang van de Privateequityhuizen valt het dus wel mee. De moeilijke berekening van rendementen De winstgevendheid van private equity neemt af als de concurrentie voor deals groeit. Zullen de rendementen dalen nu er meer geld is, meer private- 38 BANK DEGROOF

9 TWEEDE KWARTAAL 2007 equityhuizen zijn en de prijzen stijgen? De geschiedenis van een privateequityhuis als het Amerikaanse KKR leert dat deze daling al eerder is ingezet. De Amerikaanse investeringsmaatschappij behaalde zijn hoogste winsten in de beginjaren, maar kreeg langzamerhand meer concurrentie. Volgens Thomson Financial hebben private-equityfondsen de afgelopen twintig jaar een rendement behaald van gemiddeld 16,6 procent. De S&P 500, een brede Amerikaanse aandelenindex, steeg in dezelfde periode met 9,2 procent per jaar. Op het eerste gezicht is het rendement op Private Equity minder spectaculair dan de meer dan 20% of zelfs 30% die wel eens in populaire publicaties wordt voorgesteld. Niettemin is het verschil met de S&P 500 nogal fors, vooral als we rekening houden met het effect van samengestelde interest, dan loopt het verschil tussen Private Equity en de publieke markt over de loop der jaren fors op. Toch moet men bij de beoordeling van rendementen rekening houden met vier factoren: men loopt meer risico's met Private Equity wat (in theorie althans) tot een hogere return moet leiden; er is een grote spreiding in de rendementen van de verschillende privateequitybeleggingen (het gemiddelde rendement zegt nog niets over de standaarddeviatie), gemeten over hetzelfde tijdvak. Er is een groot verschil is tussen de beste en de slechtste private-equityhuizen en er zijn nogal wat private-equityhuizen die ondermaats presteren; ook over de verschillende perioden gemeten verschillen de rendementen nogal sterk. Het is niet direct duidelijk of de rendementen over Private Equity in de loop van de tijd meer of minder sterk fluctueren dan rendementen op de publieke markt. Private Equity is niet per definitie minder volatiel, maar private-equity-investeerders nemen wel meer de tijd, zijn minder ongeduldig en er komen niet zoveel paniekverkopen voor als in de beursgenoteerde aandelenmarkt; de methodologie om het rendement van Private Equity te berekenen is bovendien betwistbaar. Het rendement op Private Equity vergeleken met publieke markten in de VS Investment Type 1 Yr 3 Yr 5 Yr 10 Yr 20 Yr Private Equity 16.40% 9.10% 1.00% 20.30% 16.60% Nasdaq 4.75% 6.25% 4.30% 6.41% 10.11% S & P % 8.21% 4.25% 6.65% 9.20% Bron: Volgens Josh Lerner, hoogleraar in Investment Banking op Harvard Business School 3, duiden tal van publicaties voor de afgelopen decennia op een lichte outperformance van venture capital-funds ten opzichte van de brede beursgenoteerde aandelenmarktindices. Het rendement van buy-outfondsen bleef achter bij de indices. 3 Josh Lerner, Performance, the enigma of private equity, Financial Times, 24 April 2007; Steven N.Kaplan and Antoinette Schoar, Private equity performance: Returns, persistence and capital flows, Journal of Finance, August 2005; Ludovic Phalippou, Oliver Gottschalg, and Maurizio Zollo, Performance of private equity funds: Another puzzle?, Working paper, BANK DEGROOF 39

10 FINANCIELE DIAGNOSE TWEEDE KWARTAAL 2007 Met name indien rekening wordt gehouden met de risico s en vooral de mate van leverage, de hefboomwerking, dan zou een fair return eigenlijk duidelijk superieur moeten zijn, maar dat is het gemiddeld niet. Lerner constateert bovendien dat het niet bepaald eenvoudig is het rendement van private-equityinvesteringen vast te stellen. Er wordt vaak gegoocheld met getallen, maar het patroon van de kasstromen van private-equitybeleggingen, wanneer commitments worden omgezet in feitelijke investering, bemoeilijkt het berekenen van de rendementen en zeker die van geaggregeerde rendementen van verschillende funds. Een belegger die inschrijft op private-equity-investeringen of fondsen, en dus een commitment afgeeft, ziet zich bovendien geconfronteerd met de onzekerheid van de timing van de kasstromen (wanneer beschikbaar), of wanneer de commitments direct gestort dienen te worden in een fund, met de onduidelijkheid hoe de liquide middelen gemanaged zullen worden. Een fundmanager van een aandelenbeleggingsfonds zal meestal direct de binnenkomende middelen investeren in beursgenoteerde fondsen, maar een Private-equity-fundmanager moet eerst afwachten tot hij een aantrekkelijke deal tegenkomt. Tot die tijd staat het beschikbare kapitaal veelal te renderen tegen een geldmarktrendement ( the cash drag ) en dan leveren de beleggingen niet het rendement dat beleggers verwachten. Eventueel kunnen equity index futures dan wel een oplossing bieden. Om bovengenoemde redenen moeten particuliere of private bank beleggers die aan PE denken voorzichtig zijn. De spreiding in de tijd van het omzetten van commitments in daadwerkelijke investeringen leidt er potentieel wel toe dat niet alleen op de top van de cyclus belegd wordt. Indien er nu op de huidige top van de cyclus teveel wordt betaald, zal dat mogelijk goed worden gemaakt door investeringen in latere perioden waarin na een terugval weer hogere returns kunnen worden geboekt. Een en ander betekent dan wel dat beleggers in Private Equity over een relatieve lange beleggingshorizon moeten beschikken, en dat rendementen niet op kwartaalbasis tegen allerlei beursindices kunnen worden afgezet. Gemiddeld rendement van private equity investeringen tussen 1991 en 2001 per investeerder (%) Overige Banken Dakfondsen Bedrijfspensioenfondsen Verzekeringsmaatschappijen Publieke pensioenfondsen Am. universiteitsfondsen Resultaat van investeringen door 417 investeerders in fondsen Bron: Financial Times, Josh Lerner 40 BANK DEGROOF

11 TWEEDE KWARTAAL 2007 Uit voorgaande paragrafen is duidelijk geworden dat de investeerders in Private Equity hun soms superieure rendementen putten uit drie winstbronnen: de hefboom van de financiering met vreemd vermogen; de oplopende waarderingen; de verbetering van de operationele efficiency. In het verleden leverden deze drie winstbronnen een vrijwel evenredige bijdrage aan de totale rendementsontwikkeling. De komende jaren, met een verwachting van een stijgende rente en de constatering dat de beurzen momenteel qua waardering al behoorlijk zijn opgelopen, moeten de rendementen vooral van de verbetering van de operationele efficiency komen. Dat betekent dus dat er in diverse bedrijven nog fors in de kosten gesneden zal moeten worden en dat zal veelal tot een verlies aan arbeidsplaatsen leiden. Private-Equityhuizen zullen hun rendementen dus ook vooral van hun echte managementexpertise moeten verkrijgen en zij zullen minder geholpen worden door gunstige marktomstandigheden. Grondige selectie van Private-Equitybeleggingen noodzakelijk Er zitten nog meer riskante trekjes aan de opmars van private-equityhuizen. Ze trekken steeds vaker samen op in consortia, bij zogenoemde club deals. Hoe zorgen ze ervoor dat deze samenwerkingsverbanden bestuurbaar blijven? VNU is bijvoorbeeld gekocht door een breed consortium van de Amerikaanse investeringshuizen The Blackstone Group, The Carlyle Group, Hellman & Friedman, KKR en Thomas H. Lee Partners, plus het Nederlandse Alpinvest, de private-equitypoot van pensioenfondsen ABP en PGGM. Dan is er de praktijk waarbij private-equityhuizen belangen in bedrijven aan elkaar doorverkopen, in secondary en soms tertiairy buy-outs. Voegen ze daadwerkelijk iets toe aan een bedrijf? Of zorgen ze alleen voor extra transactiekosten? Een belegging in private equity vergt sowieso een grondig vooronderzoek, de due diligence, waarbij alles uitgepluisd moet worden. Hoe zijn de rendementen in het verleden behaald? Was het een kwestie van één home run of waren er meer successen? Is het team niet te afhankelijk van star performer? Kan de organisatie leveren wat hij belooft? Wat zijn de boekhoudpraktijken van het private-equityhuis? Hoe wordt de winst berekend, welke fees gaan er naar de managers (de general partners die beloond worden met een carried interest ) en welke naar de eindbeleggers (de limited partners)? Hoe wordt er omgegaan met de waardering van opties? Het ontbreken van publiek toegankelijke research maakt de analyse en selectie van privateequityhuizen er ook niet gemakkelijker op. Voor veel beleggingen, met name beleggingsfondsen, geldt dat performance uit het verleden, geen garantie geeft voor de toekomst. Uit diverse onderzoeken blijkt evenwel dat managers die in het verleden een goede trackrecord hebben opgebouwd, die ook kunnen voortzetten. Blijkbaar beheersen zij het spelletje! Maar ook hier dreigt dat indien zij te veel kapitaal tot hun beschikking krijgen en de fondsen sterk groeien de rendementen verslechteren. Veel goede managers zijn dan ook closed en staan niet meer open voor nieuwe commitments. Uit de performanceberekeningen van professor Lerner blijken grote verschillen in de rendementen die door de verschillende private-equity-investeerders worden behaald. De fenomenale beleggingsresultaten die behaald werden door de BANK DEGROOF 41

12 FINANCIELE DIAGNOSE TWEEDE KWARTAAL 2007 Amerikaanse universiteitsfondsen, de zogeheten endowments zoals die van Yale University onder leiding van de fameuze David Swensen, schrijft hij toe aan de grandfather rights die aan de eerste investeerders in private-equityhuizen werden toegekend. Daarmee stonden de fondsen van deze huizen open voor nieuwe beleggingen van de endowments, terwijl de private-equityfunds feitelijk gesloten waren voor nieuwe toetreders. Voor particuliere beleggers en ook voor veel private-bankingcliënten vormden de minimum commitments van ,- dollar en het gebrek aan liquiditeit vaak ook een (te) hoge barrière. Er zijn ondertussen wel veel funds-of-funds op de markt die geringere investeringen vergen en daarmee de toetredingsbarrières slechten en tevens goede diversificatiemogelijkheden bieden. In een aantal gevallen, maar niet in alle, bieden deze zelfs een kosteneffectieve methode om in Private Equity te beleggen. Sinds maart 2007 zijn er ook twee indices S&P s Listed Private Equity index en de Dow Jones Private Equity Index, waarin ook door middel van ETF s (beursgenoteerde indexfunds) belegd kan worden, respectievelijk via Barclays Global Investors en via Société Générale. Maar of deze beleggingen voor particuliere en private bank beleggers zulke spectaculaire rendementen zullen opleveren zoals vaak gesuggereerd wordt is echter nog maar zeer de vraag. Uit bovenstaande grafiek is ook duidelijk dat het gemiddelde rendement van Fund-of- Funds in Private Equity nogal tegenvalt. Dit heeft ook met name te maken met de forse verschillen tussen het eerste (top) kwartiel en het vierde (lage) kwartiel. Ook voor Funds-of-funds in Private Equity geldt dat een grondige selectie noodzakelijk is en de kritische factor voor particuliere en private-bankbeleggers is om in deze categorie succesvol te kunnen beleggen. Belang selectie van manager Return per kwartiel, alle VS en Europese Private Equity Verenigde Staten Europa 30.0% 25.0% 20.0% 15.0% 10.0% 5.0% 0.0% -5.0% 10 year 20 year 15.0% 10.0% 5.0% 0.0% -5.0% 10 year 20 year Lower Quartile Net IRR Upper Quartile Net IRR Median Quartile Net IRR Lower Quartile Net IRR Upper Quartile Net IRR Median Quartile Net IRR Bron: Venture Economics, as of 31 March BANK DEGROOF

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND

HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND samenvatting Prof. dr. A. de Jong Dr. P. J.G. Roosenboom Prof. dr. M.J.C.M. Verbeek Drs. P. Verwijmeren RSM Erasmus University, Rotterdam 4 oktober 2007 Dit

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Premium Special Report

Premium Special Report Premium Special Report The Leading Authority on Value Research 15 Juni 2010 Hoog dividend als alternatief voor obligaties De grote problemen die zijn ontstaan bij de banken tijdens de kredietcrisis, scheppen

Nadere informatie

Ezcorp Inc. TIP 2: Verenigde Staten. Ticker Symbol. Credit Services

Ezcorp Inc. TIP 2: Verenigde Staten. Ticker Symbol. Credit Services TIP 2: Ezcorp Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten EZPW US3023011063 Credit Services Ezcorp (EZPW) is een bedrijf dat leningen verstrekt en daarnaast tweedehands spullen

Nadere informatie

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop.

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop. T T A M Een vermogen 249 keer verhogen sinds 1900 Ondanks twee wereldconflicten en de grote crisis van de jaren dertig, verhoogde de reële waarde (na inflatie) van een globale aandelenportefeuille 249

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Luxempart: defensief, groeipotentie en prima track record

Luxempart: defensief, groeipotentie en prima track record Luxempart: defensief, groeipotentie en prima track record In Luxemburg bedraagt het netto vermogen per inwoner ruim 700.000. Daarmee is het Groot Hertogdom het meest welvarende land in het Euro-gebied.

Nadere informatie

BUITEN DE BEURS ZIJN OLOP KANSEN TE VINDEN

BUITEN DE BEURS ZIJN OLOP KANSEN TE VINDEN R O B E C O P R I VAT E E Q U I T Y C E RT I F I C A AT ( E U R ) B E L E G G E N I N N I E T- B E U R S G E N OT E E R D E O N D E R N E M I N G E N BUITEN D N DE BEURS ZIJN O EN OLOP KANSEN TE VINDEN

Nadere informatie

Participantenvergaderingen AHPF

Participantenvergaderingen AHPF Welkom op de participantenvergadering van het Alpha High Performance Fund (AHPF); Datum: 30 mei 2014 1 Agenda: Opening door de voorzitter; Algemene ontwikkelingen Managed Futures-markten Ontwikkelingen

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet Bart P.M. Joosen 30 januari 2014 Aanbodzijde van de financieringsmarkt 2 Aanbodzijde van de financieringsmarkt Banken Institutionele beleggers Beurs (public

Nadere informatie

Nieuwsbrief. High Yield Obligaties

Nieuwsbrief. High Yield Obligaties Nieuwsbrief High Yield Obligaties Een onderdeel binnen de categorie obligaties waar men relatief weinig over hoort, is de high yield obligatie. High yield betekent niets anders dan hoog rendement. Hoewel

Nadere informatie

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur Hoofdstuk 5 De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur 5.1 Inleiding In de vorige hoofdstukken hebben we het vreemd vermogen en het eigen vermogen van een onderneming besproken. De partijen

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Ik durf het hardop te zeggen: Griekenland gaat failliet en verlaat de Eurozone. Tijd 08:10 uur. Met de S&P 500 futures rond 1145 en dus weer een 12,50

Nadere informatie

Advanced Battery Tech Inc.

Advanced Battery Tech Inc. TIP 1: Advanced Battery Tech Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten ABAT US00752H1023 Industrial Electrical Equipment Advanced Batteries (ABAT) ontwikkelt, fabriceert en

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-063 2 april 2003 9.30 uur Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord In het eerste kwartaal van 2003 is de rente op de kapitaalmarkt gedaald tot het laagste

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

Hof Hoorneman China Value Fund

Hof Hoorneman China Value Fund Hof Hoorneman China Value Fund UW VERMOGEN IS HET WAARD 1 China is en blijft de groeimotor van de wereld. Waarom beleggen in China? De Chinese economie groeit met ruim 7%. Dit groeipercentage is aanzienlijk

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Eenvoudig beleggen met trackers

Eenvoudig beleggen met trackers Eenvoudig beleggen met trackers Rabobank Rijn en Veenstromen 14 Oktober 2010 Gertjan Dorrepaal Directoraat Private Banking Beleggingscompetence Agenda 1. Wat zijn Trackers? Explosieve groei Geschiedenis

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. VastNed Retail nv is een Nederlands vastgoedbeleggingsfonds dat met gelden

Nadere informatie

Byloshi Investment Fund Jaarverslag 2011. Aangeboden door

Byloshi Investment Fund Jaarverslag 2011. Aangeboden door Byloshi Investment Fund Jaarverslag 2011 Aangeboden door Datum: 31 maart 2012 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 1 Verslag van de beheerder 3 1.1 Byloshi Investments 3 1.2 Byloshi Earth 3 1.2.1 Portefeuillesamenstelling

Nadere informatie

Participantenvergaderingen AHPF

Participantenvergaderingen AHPF Welkom op de participantenvergadering van het Alpha High Performance Fund (AHPF); Datum: 30 mei 2014 1 Agenda: Opening door de voorzitter; Algemene ontwikkelingen Managed Futures-markten Ontwikkelingen

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

«De Morning Buy strategie op Europese en Amerikaanse indices»

«De Morning Buy strategie op Europese en Amerikaanse indices» Tradingstrategieën voor CFD's «De Morning Buy strategie op Europese en Amerikaanse indices» Spreker: Philippe Dassonville WH Selfinvest 1) Ons bedrijf en haar diensten 2) CFD op indices 3) Morning Buy

Nadere informatie

Premium Special Report

Premium Special Report The Leading Authority on Value Research 15 Juni 2009 Bedrijfsomschrijving: Berkshire Hathaway De kredietcrisis heeft een schokgolf verzoorzaakt van verkopen op de effectenbeurzen die slechts zelden gebeurt.

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Rendement. 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS

Rendement. 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS Rendement 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS De voordelen van globale diversificatie Ondanks de sterk toegenomen globalisering blijft internationale diversificatie in aandelenportefeuilles

Nadere informatie

Securex Life Select One. Halfjaarlijks verslag op 30/06/2015

Securex Life Select One. Halfjaarlijks verslag op 30/06/2015 Securex Life Select One Halfjaarlijks verslag op 30/06/2015 Verzekeringsprod uct Samenstelling van het fonds Nettoinventariswaarde van het fonds Levensverzekering met een rendement dat gekoppeld is aan

Nadere informatie

EMPEN C REDIT L INKED N OTE

EMPEN C REDIT L INKED N OTE EMPEN C REDIT L INKED N OTE per juli 2011 Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico De Europese rente staat momenteel op

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Limited Speeders zijn nieuwe beleggingsproducten waarmee u met een nog grotere hefboom kunt beleggen. Doordat het financieringsniveau gelijk is aan

Limited Speeders zijn nieuwe beleggingsproducten waarmee u met een nog grotere hefboom kunt beleggen. Doordat het financieringsniveau gelijk is aan Limited Speeders Limited Speeders zijn nieuwe beleggingsproducten waarmee u met een nog grotere hefboom kunt beleggen. Doordat het financieringsniveau gelijk is aan het stop loss-niveau, en deze niveaus

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland?

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? 1. In het politieke debat in Nederland (en overigens ook in andere Europese landen) is beleggen in eigen land een hot topic. Dat is ongetwijfeld

Nadere informatie

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten UW MENSEN, UW KAPITAAL Beleggingsinformatie 2 Life Cycle beleggen Vrij beleggen Rendement en risico s 4 6 8 Kosten 9 Beleggingsinformatie Hoe werkt het beleggingspensioen van Cappital? In de pensioenregeling

Nadere informatie

Risico s en kenmerken van beleggen

Risico s en kenmerken van beleggen Risico s en kenmerken van beleggen 1. Risico s en kenmerken in het algemeen Beleggen brengt risico s met zich mee. Vaak geldt: hoe hoger het verwachte rendement, hoe meer risico s. Ook geldt dat in het

Nadere informatie

Persbericht BERICHT OVER HET EERSTE HALFJAAR 2006

Persbericht BERICHT OVER HET EERSTE HALFJAAR 2006 Persbericht HAL BERICHT OVER HET EERSTE HALFJAAR 2006 De nettowinst voor aandeelhouders van HAL Holding N.V. bedroeg over de eerste zes maanden van 2006 300,7 miljoen ( 4,72 per aandeel) vergeleken met

Nadere informatie

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd.

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Beleggen

Nadere informatie

Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s

Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s Hieronder worden de kenmerken van diverse vormen van effecten besproken en de daaraan verbonden specifieke risico s. Bij alle vormen van

Nadere informatie

DIM VASTGOED: NETTOWINST OVER EERSTE DRIE MAANDEN 2005 USD 5,6 MILJOEN

DIM VASTGOED: NETTOWINST OVER EERSTE DRIE MAANDEN 2005 USD 5,6 MILJOEN 15 april 2005 DIM VASTGOED: NETTOWINST OVER EERSTE DRIE MAANDEN 2005 USD 5,6 MILJOEN DIM Vastgoed N.V. heeft over de eerste drie maanden van het boekjaar 2005 een nettowinst na belastingen behaald van

Nadere informatie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Dinsdag 22 september 2015 Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Wie geven deze presentatie? Tycho Schaaf Beleggingsspecialist LYNX Martijn Rozemuller Oprichter en directeur Think ETF s 1 De agenda

Nadere informatie

ONTWIKKELINGEN VOOR ONZE VERMOGENSVERSCHAFFERS

ONTWIKKELINGEN VOOR ONZE VERMOGENSVERSCHAFFERS JAARVERSLAG 2015 FORWARD-LOOKING STATEMENT In dit jaarverslag worden bepaalde toekomstverwachtingen weergegeven met betrekking tot de financiële situatie en de resultaten van USG People N.V. alsook een

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Rendement Certificaten

Rendement Certificaten Rendement Certificaten Een alternatief voor een rechtstreekse belegging in aandelen!* Aantrekkelijk vast rendement, indien de onderliggende waarde boven de rendementgrens blijft handelen Ook kans op een

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

SNS REAAL tekent overeenkomst voor overname Bouwfonds Property Finance

SNS REAAL tekent overeenkomst voor overname Bouwfonds Property Finance SNS REAAL tekent overeenkomst voor overname Bouwfonds Property Finance Utrecht, 10 oktober 2006. - SNS REAAL heeft vandaag bekendgemaakt de overeenkomst te hebben getekend tot verwerving van aandelen voor

Nadere informatie

ABN AMRO Basic Funds N.V. Jaarrekening 2013

ABN AMRO Basic Funds N.V. Jaarrekening 2013 Jaarrekening 2013 Pagina 1 van 12 INHOUD Pagina Directieverslag 3 Balans per 31 december 2013 4 Winst- en verliesrekening 2013 5 Toelichting algemeen 6 Toelichting op de balans per 31 december 2013 8 Toelichting

Nadere informatie

Technology Semiconductor Integrated Circuits

Technology Semiconductor Integrated Circuits TIP 1: Amkor Technology Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten AMKR US0316521006 Technology Semiconductor Integrated Circuits Amkor Technology (AMKR) is het op één na grootste

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

HUNTER DOUGLAS N.V., Piekstraat 2, 3071 EL Rotterdam, Nederland, Tel. 010 4869911, Telefax 010-4850355 HUNTER DOUGLAS RESULTATEN 2011

HUNTER DOUGLAS N.V., Piekstraat 2, 3071 EL Rotterdam, Nederland, Tel. 010 4869911, Telefax 010-4850355 HUNTER DOUGLAS RESULTATEN 2011 Voor publicatie: 14 maart 2012 08.00 uur HUNTER DOUGLAS RESULTATEN 2011 Rotterdam, 14 maart 2012 - Hunter Douglas, wereldmarktleider in raambekleding (Luxaflex ) en een vooraanstaand producent van bouwproducten,

Nadere informatie

Eerstekwartaalcijfers

Eerstekwartaalcijfers Value8 Profiel: Value8 N.V. is een beursgenoteerde onderneming die diensten verleent aan en investeert in kleinere en middelgrote bedrijven. Value8 N.V. richt zich op succesvolle ondernemingen in lange

Nadere informatie

Strategy Background Papers

Strategy Background Papers november 2013 Beleggen in vastgoed Huurder of eigenaar, iedereen krijgt in het dagelijkse leven te maken met vastgoed. De meeste eigenaars van een huis zien hun woning meer als een vorm van comfort dan

Nadere informatie

Nooit meer verliezen is een op/e

Nooit meer verliezen is een op/e Nooit meer verliezen is een op/e 12 december 2014 André Brouwers beleggingsinstituut.nl André Brouwers Educa6e en Informa6e Start 2011 15.000 beleggers getrained Training, coaching en beleggersinforma6e

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Welke soorten beleggingen zijn er?

Welke soorten beleggingen zijn er? Welke soorten beleggingen zijn er? Je kunt op verschillende manieren je geld beleggen. Hier lees je welke manieren consumenten het meest gebruiken. Ook vertellen we wat de belangrijkste eigenschappen van

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Vastgoed. Sectorcommentaar. ING Investment Office. Publicatiedatum: 5 juni. Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office

Vastgoed. Sectorcommentaar. ING Investment Office. Publicatiedatum: 5 juni. Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 5 juni Sectorcommentaar Vastgoed Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor beursgenoteerd vastgoed zijn volgens ons voor zowel

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

ETF. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Een onderneming van de KBC-groep

ETF. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Een onderneming van de KBC-groep Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Fysieke ETF s 4 3. Synthetische ETF s 5 Voor- en nadelen 5 4. Inverse

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

1 6 J A N U A R I 2 0 1 2 FONDSHUIS

1 6 J A N U A R I 2 0 1 2 FONDSHUIS FO NDSHUIS PERFORMANCE ANALYSE 1 6 J A N U A R I 2 0 1 2 Beleggingsstrategie Management Strategie De kracht van de beleggingsstrategie is het accumuleren van rendementen tijdens stijgende markten, in welke

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg

Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg Capital Life Overzicht van de fondsen tak 23 in Voorzorg Situatie op 31/10/2014 Capital Balanced Benchmark obligaties: EuroMTS Global Index Datum Performance (%) Sterren NIW Info oprichting 1 maand 3 maanden

Nadere informatie

Netflix: overwaardering biedt kansen voor actieve beleggers

Netflix: overwaardering biedt kansen voor actieve beleggers Netflix: overwaardering biedt kansen voor actieve beleggers Beleggers kunnen niet alleen geld verdienen als aandelen stijgen, maar ook als aandelen dalen. Dat kan met zogeheten short-posities. In feite

Nadere informatie

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste!

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! 12 december 2014 Martijn Rozemuller Thinketfs.nl Wat is indexbeleggen? Indexbeleggen is passief beleggen Ac8ef beleggend fonds Er wordt geprobeerd een hoger

Nadere informatie

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009 Persbijeenkomst jaarverslag ABP 20 Amsterdam, 11 mei 2009 20: een bijzonder jaar Sterke positie begin 20 met dgr van 140% Volledige indexatie en volledige na-indexatie Halfjaarcijfers al minder rooskleurig

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Uitwerking opgaven Brugboek 19.3, 19.5, 19.6 t/m 19.20 en 19.22

Uitwerking opgaven Brugboek 19.3, 19.5, 19.6 t/m 19.20 en 19.22 Uitwerking opgaven Brugboek 19.3, 19.5, 19.6 t/m 19.20 en 19.22 T/m 19.12 zijn activiteitskengetallen. Vanaf 19.13 Rentabiliteitskengetallen Opgave 19.3 A. Bereken de gemiddelde voorraad over 2013 Q1 1-1

Nadere informatie

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen NN Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de NN Fondsen wellicht iets voor u. NN Fondsen als een moderne, heldere

Nadere informatie

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen De mondiale markt voor onderhandse derivaten - niet gestandaardiseerd verhandeld op de beurs maar in maatwerk tussen grote partijen - is sinds

Nadere informatie

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen.

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Bent u als belegger op zoek naar rendement én bescherming, zonder de zorgen van het

Nadere informatie

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten CLAVIS Vermogensstructurering Directievoering Trustdiensten Vermogensbeheer (Infra)structuur Vermogensplanning Transactiebegeleiding

Nadere informatie

Bijlage HAVO. management & organisatie management & organisatie. tijdvak 2. Informatieboekje. tevens oud programma.

Bijlage HAVO. management & organisatie management & organisatie. tijdvak 2. Informatieboekje. tevens oud programma. Bijlage HAVO 2009 tijdvak 2 tevens oud programma management & organisatie management & organisatie Informatieboekje 947-0251-a-HA-2-b Formuleblad Voor de beantwoording van de vragen 5, 22, 23, 26 en 27

Nadere informatie