Rotterdam Ga teway to Europe. De koers naar 2030

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rotterdam Ga teway to Europe. De koers naar 2030"

Transcriptie

1 Rotterdam Ga teway to Europe De koers naar 2030

2

3 Rotterdam Gateway to Europe De koers naar 2030 Voor u ligt Rotterdam Gateway to Europe, de koers naar Een strategisch document dat de koers beschrijft die Rotterdam de komende jaren wil varen. Een koers die op ruimtelijk en economisch gebied zal bijdragen aan de kwaliteit van de stad en de omliggende regio. Onze koers voert langs twee sporen. Het eerste spoor is vooral een economisch spoor. We moeten uitbouwen waar we sterk in zijn: Rotterdam als internationale havenstad. De haven is van oudsher een belangrijke bron van werkgelegenheid. Tegelijkertijd willen wij de komende jaren vooral de medische en de creatieve sectoren in de stad verder ontwikkelen. Met het Erasmus MC hebben we een medisch centrum van wereldklasse binnen onze stadsgrenzen en de creatieve sector wordt wel gezien als dé bron voor nieuwe werkgelegenheid. In Rotterdam is deze sector een snelle groeier. Het tweede spoor behelst het verbeteren van het leefklimaat in de stad: Rotterdam als aantrekkelijke woonstad. De stadshavens nemen hierbij een unieke positie in. De beide sporen versterken elkaar. Wat goed is voor de economische ontwikkeling is ook goed voor de stad, en wat goed is voor de stad schept goede condities voor economische ontwikkelingen. Deze koers naar 2030 is niet nieuw en het is geen optelsom van bestaande wensen en voornemens. Het is de weerslag van een denkproces dat al een aantal jaren leeft in de stad. Het is de strategische richting waarin Rotterdam zich wil ontwikkelen. Daarbij moeten we keuzes maken. Om zelf sterker te worden, maar ook om binnen de Randstad een krachtige speler te kunnen zijn. Want op internationaal niveau is de Randstad dé economische regio in Nederland die de concurrentiestrijd met de grote stedelijke agglomeraties in Europa en de rest van de wereld aankan. Een strijd die de komende jaren naar verwachting vooral gevoerd zal worden op het terrein van de kennis- en dienstengeoriënteerde economie. De komende jaren moeten dan ook in het teken staan van de versterking van een internationaal concurrerend vestigingsmilieu in de Randstad. Daarvoor is een forse investeringsopgave nodig en die moeten we gezamenlijk oppakken. Mr I.W. Opstelten Burgemeester van Rotterdam

4 Inhoudsopgave Analyse: wat heeft Rotterdam te bieden? 7 Strategische keuzes 11 Investeringsprogramma 25 De koers naar 2030: een samenvatting 29 Colofon Vastgesteld door B&W op 28 februari 2006 Uitgave: ds+v / OBR, Gemeente Rotterdam Werkgroep: Loet Albrecht, Nick van den Berg, Olav Beugels, Pieter de Greef, Marco den Heijer, Miriam van Lierop, Jan Oosterman, Merle Pijlman, Bertus Postma Eindredactie: Cora Buitendijk Tekenwerk: ds+v / RO Vormgeving: ds+v / Communicatie Illustraties Rotterdam CS: Team CS Informatie: Jeroen Laven, ds+v / RO (010) en Merle Pijlman, OBR / Strategie (010)

5 Rotterdam Gateway to Europe De koers naar 2030 Inleiding In Europees verband wordt het concept regio steeds belangrijker. De verwevenheid van Rotterdam met Amsterdam, Den Haag en Utrecht - beter bekend als de Randstad - is vergelijkbaar met andere grootstedelijke gebieden in Europa. Het is van groot belang dat de Randstad de internationale concurrentiestrijd tussen stedelijke regio s aan kan blijven gaan. Deze strijd zal de komende jaren naar verwachting vooral gevoerd worden op het terrein van de kennis- en dienstengeoriënteerde economie. Stedelijke regio s moeten wedijveren om innovatieve bedrijvigheid en kenniswerkers aan te trekken en vast te houden. De Randstad is bij uitstek de economische regio in Nederland die hierbij internationaal een rol van betekenis kan spelen. De belangrijkste uitdaging voor de Randstad is een concurrerende regio in Noord-West Europa te worden. Om op gelijk niveau met deze gebieden te kunnen blijven concurreren werken onze grote vier aan meer samenhang en onderlinge versterking. De eigen regio s van de steden spelen hier een belangrijke rol in. Dit proces wordt gestuurd door de Holland 8. Hierin werken de burgemeesters van de vier grote steden en de commissarissen van de koningin van de vier betrokken provincies samen. Dit document beschrijft de strategische koers van rol die Rotterdam op ruimtelijk-economisch terrein wil en kan spelen. De aantrekkelijkheid van de Nederlandse economie voor internationaal opererende bedrijven wordt voor een groot deel bepaald door de mate waarin die bedrijven gebruik kunnen maken van agglomeratievoordelen en waarin ze toegang krijgen tot internationale transportnetwerken. Om dit te kunnen bieden investeert het Rijk de komende jaren op grote schaal in de versterking van een internationaal concurrerend vestigingsmilieu in de Randstad. Het Rijk wil alle knelpunten die gebiedsspecifieke kansen van nationaal belang in de weg staan wegnemen, zoals blijkt uit de Nota s Ruimte en Pieken in de Delta. 5 Deze strategische koers bevat de gewenste ruimtelijk-economische ontwikkeling van Rotterdam op hoofdlijnen. De koers volgt twee sporen. Het eerste spoor is gericht op economische versterking en bouwt voort op de verworvenheden van Rotterdams internationale haven. Dit spoor is onderverdeeld in drie hoofdlijnen, te weten excellente haven, een moderne en complete binnenstad en internationaal knooppunt. Het tweede spoor richt zich op de aantrekkelijke stad die de economische versterking ondersteunt en mogelijk maakt. Het hoofddoel binnen dit spoor is dan ook het realiseren van een aantrekkelijke woonstad. Rotterdam moet een prettige stad zijn om in te wonen, werken en recreëren. Dat is de stad niet alleen verplicht aan zijn bewoners, maar het is ook een belangrijke conditie voor een gunstig vestigingsklimaat, wat nieuwe bewoners, bedrijven en voorzieningen aantrekt. De ambitie van Rotterdam is om te groeien naar inwoners. Rotterdam heeft de afgelopen jaren hard en met zichtbaar resultaat gewerkt aan de kwaliteit van de stad. De stad moest op orde, met name op de gebieden schoon, heel en veilig. Die klus is nog niet geklaard. Er zijn nog steeds problemen in de stad. Ze voeren niet de boventoon, maar we moeten ze ook niet verdoezelen. De dingen bij hun naam noemen én aanpakken, dat is immers het handelsmerk van Rotterdam. De kern van de strategische koers in dit document is niet nieuw. Het is gebaseerd op bestaand beleid en bestaande visies, zoals het Havenplan 2020, de Economische Visie 2020 en het Ruimtelijk Plan Regio Rotterdam Het zijn de belangrijkste lijnen uit deze bestaande visies die de koers voor Rotterdam bepalen. Hiermee is dit document tevens het advies van het huidige college voor de agenda van de komende bestuursperiode. Het doel van dit document is om: De positie van Rotterdam binnen de Randstad te schetsen De agenda te definiëren voor het overleg dat Rotterdam met de hogere overheden gaat voeren

6 6 1 Randstad 2 Rotterdam 3 Rijn-Schelde delta

7 Rotterdam Gateway to Europe Analyse: wat heeft Rotterdam te bieden? De koers naar 2030 Bijdrage aan de Randstad Rotterdam is één van de twee mainports van de Randstad. De toekomst van mainport Rotterdam en de andere sterke steden in de Zuidvleugel van de Randstad zijn van strategisch belang voor de toekomstige concurrentiepositie van de gehele Randstad. De mainport Rotterdam moet zich voortdurend vernieuwen, aanpassen en versterken op de terreinen die in internationaal verband noodzakelijk zijn. Rotterdam bevindt zich op het trefpunt van de twee netwerken die de ruimtelijk-economische ontwikkeling van westelijk Nederland bepalen: de Randstad en het deltagebied van de Rijn en Schelde. Rotterdam verbindt deze twee belangrijke economische complexen en is in staat zich op beide te richten. De Rijn- Schelde Delta is als logistiek- en industrieel complex van internationale betekenis. Het is een bron van werkgelegenheid voor de regio. De economie van de Randstad drijft sterk op zakelijke dienstverlening en op kennisintensieve bedrijven en instellingen; een economische sector in opkomst. De dynamiek van beide ruimtelijk-economische netwerken concentreert zich in drie ontwikkelingszones in de regio Rotterdam: het logistieke en industriecomplex van de mainport ontwikkelt zich in de zuidelijke zone van de regio in de noordelijke zone ligt het accent op de ontwikkeling van de kenniseconomie en de zakelijke dienstverlening het internationale zakencentrum van Rotterdam bindt beide ruimtelijk-economische netwerken. Deze derde ontwikkelingszone is daarmee een belangrijk economische schakelpunt. 7 De kracht van Rotterdam De locatie van Rotterdam aan de Maas verklaart de oorsprong van de stad en het haven- en industrieel complex. De haven is een verzameling van verschillende soorten economische activiteit, die alle een eigen betekenis hebben voor de regio, voor Nederland en voor West Europa. De haven is niet alleen een belangrijk knooppunt van goederenstromen (op- en overslag, logistiek, distributie), het is ook een vestigingsplaats voor grootschalige industriële productie (met name in de (petro)chemie). Daarnaast is de haven een centrum van gespecialiseerde dienstverlening en kennis, voor zowel de grootschalige productie als de afhandeling van goederen. De haven biedt werk aan ruim mensen. De indirecte werkgelegenheid wordt geraamd op arbeidsplaatsen. Dat is 5,4 procent van de totale werkgelegenheid in Nederland en 16 procent van de regionale werkgelegenheid. In termen van toegevoegde waarde is het aandeel van het haven- en industrieel complex van Rotterdam zelfs nog groter, namelijk 6,8 procent van het Bruto Nationaal Product en 25 procent van het Bruto Regionaal Product. De economische vernieuwing in Rotterdam steunt niet alleen op de havenactiviteit maar richt zich ook op twee andere sectoren: de medische en de creatieve sector. Met de Erasmus Universiteit, met het Erasmus Medisch Centrum (EMC) als boegbeeld, kan Rotterdam zich internationaal meten. Ook op creatief gebied timmert de stad aan de weg, met name op het gebied van design, architectuur en de audiovisuele industrie. De creatieve sector wordt door velen gezien als de nieuwe bron voor werkgelegenheid. Deze sector sluit bovendien goed aan bij het moderne imago van de stad, mede dankzij de voor Nederlandse begrippen unieke skyline. De creatieve sector is een snelle groeier in Rotterdam. In alle drie deze speerpunten van het economische beleid van Rotterdam; het haven- en industrieel complex, de medische en de creatieve sector, speelt de kenniseconomie een grote rol. Kennis en onderwijs zijn nauw aan elkaar verbonden. Rotterdam telt een universiteit met twee faculteiten (EUR/EMC) van wereldfaam en twee sterke hogescholen. Het aantal studenten is in de afgelopen jaren jaarlijks met gemiddeld vijf procent toegenomen.

8 8

9 Rotterdam Gateway to Europe De koers naar 2030 De ruimtelijk-economische kracht van Rotterdam heeft ook alles te maken met de ligging op het knooppunt van het internationale, randstedelijke en regionale vervoersnetwerk voor alle modaliteiten: weg, water, lucht en spoor. Daardoor is er sprake van een in potentie uitstekend fundament voor een duurzame bereikbaarheid op langere termijn. Rotterdam biedt onderdak aan tal van voorzieningen op het gebied van cultuur, vrije tijd, onderwijs, sport en winkels die een (boven)regionale aantrekkingskracht hebben. De Beurstraverse, beter bekend als de Koopgoot, heeft in korte tijd een plek verworven als hét winkelhart van de Rotterdamse regio. Het totaal aantal bezoekers van vrijetijdsvoorzieningen is in de afgelopen jaren sterk gestegen, van ruim 12 naar meer dan 17 miljoen in vijf jaar tijd. Een stijging van zo n veertig procent. Hierbij komt dat Rotterdam minder sterk vergrijst dan de rest van Nederland. De stad heeft jongeren veel te bieden - met name op het gebied van cultuur en uitgaan - en is erg populair bij die doelgroep. Het jonge en moderne imago van Rotterdam sluit hierbij naadloos aan. Een unieke kanskaart van Rotterdam is, tenslotte, dat de gemeente binnen haar stadsgrenzen in vergelijking met andere grote Nederlandse steden beschikt over veel ruimte. Dat biedt voor veel doelgroepen groei- en ontwikkelingsmogelijkheden. Rotterdam pakt door! De tekortkomingen en problemen van Rotterdam als stad zijn bekend. Daar waar de werkloosheid in de rest van Nederland daalt, stijgt het aantal mensen zonder betaald werk in de grote steden en Rotterdam gaat voorop. Het aantal kanslozen, mensen met psychische problemen, die verslaafd zijn of geen dak boven hun hoofd hebben, is groot. Dit vraagt om goede begeleiding en investeringen in zorg. 9 De samenstelling van de Rotterdamse bevolking is onevenwichtig en dat geldt ook voor de woningvoorraad. Daarom zet de stad stevig in op het creëren van een grotere diversiteit in woonmilieus. We moeten selectieve migratie tegengaan en de midden- en hoge inkomensgroepen weer binden aan de stad. In dat kader wil Rotterdam het publieke domein - de openbare ruimte - aantrekkelijker inrichten en beter beheren. Een investering in de openbare ruimte zal het leefklimaat en het imago van de stad zeker ten goede komen. Ook voorzieningen op het gebied van onderwijs, cultuur en sport bepalen de aantrekkelijkheid van buurten en wijken, en dus ook van de stad als geheel. De stad dient op orde te zijn. Tenslotte is ook het verbeteren van de milieukwaliteit een kanskaart voor de Rotterdamse regio. Een goed leefklimaat in de stad begint bij een goed en gezond milieu.

10 10

11 Rotterdam Gateway to Europe De koers naar 2030 Strategische keuzes Op basis van de voorgaande analyse zijn twee sporen voor de toekomstige ruimtelijk-economische ontwikkeling van Rotterdam geformuleerd en uitgewerkt in hoofddoelen: Spoor 1 De internationale havenstad: uitbouwen waar Rotterdam sterk in is In het haven- en industrieel complex ligt de basis voor de internationale concurrentiekracht van Rotterdam en de Randstad. Hoofdoelen: Excellente haven Moderne en complete binnenstad Internationaal knooppunt Spoor 2 Aantrekkelijke woonstad: verbeteren leefklimaat in de stad Rotterdam als internationaal zaken- en handelscentrum stelt hoge eisen aan het vestigingsklimaat in brede zin, waaronder de aanwezigheid van goede en gevarieerde woonmilieus en het culturele klimaat in de stad. Hoofddoel: Aantrekkelijke woonstad Beide sporen versterken elkaar: Wat goed is voor de economische ontwikkeling, is goed voor de stad. En wat goed is voor de stad, schept goede condities voor verdere economische ontwikkeling. De strategische koers die in dit hoofdstuk verder wordt ingevuld is weliswaar gebaseerd op vastgesteld gemeentebeleid maar is meer dan een optelsom van wensen en voornemens. Om een consistente en krachtige koers te varen zijn keuzes noodzakelijk. Daar waar die aan de orde zijn, zijn deze benoemd en toegelicht. 11

12 Tweede Maasvlakte Greenport - Mainport Bereikbaarheid haven A15 tweede fase Stadshavens Bereikbaarheid haven A15 eerste fase Hoeksche Waard 12 Strategische keuzes Excellente haven Tweede Maasvlakte Stadshavens Bereikbaarheid A 15 (Vaanplein - Maasvlakte) Oeververbinding of A15-corridor Hoeksche Waard Greenport - Mainport

13 Rotterdam: Gateway to Europe Rotterdam Ga teway to Europe De koers naar 2030 Spoor 1: Internationale havenstad Excellente haven Rotterdam kiest voor het verder versterken van het haven- en industrieel complex. Het verzelfstandigde havenbedrijf heeft daarin uiteraard een leidende rol. De Rotterdamse haven is nu al uiterst modern en efficiënt. Maar om bij te blijven in de internationale competitie moet veel gebeuren. De schaalvergroting van het havenindustriële complex, onder andere ingezet met Maasvlakte 2, biedt ruimte aan verdere groei van de haven. Deze schaalvergroting versterkt de internationale concurrentiepositie van de haven. Tegelijkertijd is een intensivering van havenactiviteiten merkbaar. Innovatie is de drijvende kracht achter de ontwikkeling van het haven- en industrieel complex. In die ontwikkeling spelen samenwerking met Rotterdamse en Delftse kennisinstellingen een belangrijke rol. Rotterdam streeft ernaar in 2020 een kwaliteitshaven te hebben, waarbij duurzaamheid en toepassing van kennis hoog in het vaandel staan. Stadshavens De komende jaren komen als gevolg van de schaalvergroting en intensivering verhuizingen in het havengebied op gang. De deepsea-activiteiten richten zich in belangrijke mate op de Maasvlakte. De shortsea-activiteiten intensiveren in onder andere de Eem- en Waalhaven. Deze dynamiek biedt ruimte aan de groei van de havengerelateerde kennis- en diensteneconomie. Met name in de stadshavens zoals de Waalhaven, maar ook in andere delen van Rotterdam, liggen goede mogelijkheden deze economie aan de stad te binden. In de stadshavens gaat het niet alleen om economische activiteiten. Op de rechter Maasoever en in de Maas- en Rijnhaven is de koers gericht op ontwikkeling van attractieve, gemengde milieus, met grondgebonden woningen en woonvriendelijke bedrijven. 13 Energie De logistieke activiteiten van de haven hebben voor een groot deel te maken met energiedragers. De energiemarkt staat aan de vooravond van grote verschuivingen: mondiaal, Europees en tussen energiedeelmarkten onderling. Daarnaast heeft het energiegevoelige havencomplex - meer dan andere economische clusters - te maken met milieuvoorwaarden (uitstoot door installaties en door transport). Het behouden van de sterke positie van het havencomplex vraagt om strategisch energiebeleid, gericht op innovatie. Het vraagt ook om inzet op diversificatie, waardoor de afhankelijkheid van olie afneemt. De aanloop hiertoe is al begonnen met de aanleg van glasvezelinfrastructuur, de oprichting van het Warmtebedrijf en de ontwikkeling van energiebeleid: Rotterdam als energiemainport. Bereikbaarheid Maximale benutting van water en spoor in het achterlandvervoer van de haven is noodzakelijk om te voorkomen dat de ring rond Rotterdam dichtslibt. Sturen op een scheiding van haven - en ander transport is noodzakelijk. Op langere termijn staat de bereikbaarheid van het havengebied op de agenda. Voor de komende jaren zijn financiële afspraken gemaakt over de uitbreiding van de capaciteit van de A15 tussen Vaanplein en Maasvlakte. De intensivering van de haven zal na 2020 opnieuw leiden tot een bereikbaarheidsvraagstuk. Zowel de A15-corridor als een eventuele nieuwe oeververbinding (Oranjetunnel/ Blankenburgtunnel) kunnen daar een oplossing voor bieden. Greenport - Mainport De mainport Rotterdam en de Greenport, de glastuinbouw in het Westland, vertonen vele overeenkomsten. Beiden blinken uit in innovatiekracht en in complexe logistieke processen. Een gerichte inzet zorgt dat beide sectoren elkaar versterken. Recent onderzoek van Ecorys schetst de groeipotentie van het tuinbouwcomplex in het Westland. In de Oranjebuitenpolder liggen fysieke kansen om het tuinbouwcomplex op het vlak van kennis en innovatie sterker te binden aan het havencomplex onder het motto Greenport - Mainport.

14 Bereikbaarheid binnenstad Stationskwartier Lijnbaankwartier Culturele As Medisch cluster Coolsingel Laurenskwartier Rivierfront Baankwartier OV-capaciteit Maasbruggen Openbare ruimte binnenstad Ridderkerklijn 14 Bereikbaarheid binnenstad Strategische keuzes Moderne en complete binnenstad Stationskwartier Openbare ruimte Bereikbaarheid binnenstad P & R programma Bundelen & Ordenen Parkeren Binnenstad (Grote garages) Ridderkerklijn, Hoekse Lijn OV-capaciteit Maasbruggen Verdichtingslocaties Lijnbaankwartier Laurenskwartier Baankwartier Functionele aanpak Coolsingel Versterking Culturele As Rivierfront (van Tropicana tot Euromast) Medisch cluster Erasmus Topvoorzieningen Internationaal onderwijs Culturele voorzieningen (o.a. Middenzaal) European China Center

15 Rotterdam: Gateway to Europe Rotterdam Ga teway to Europe De koers naar 2030 Moderne en complete binnenstad Ruimte voor intensivering Het internationale (zaken)centrum van Rotterdam is de belangrijkste economische knoop in de Zuidvleugel van de Randstad. Veel bedrijven hebben hun hoofdkantoren, regiefuncties en ondersteunende zakelijke dienstverlening - vaak met een relatie met de haven - in het centrum. En er is ruimte voor meer. Rond het nieuwe Centraal Station (het Stationskwartier) zijn toplocaties beschikbaar voor nieuwe kantoren, voorzieningen en woningen met internationale allure. Voor deze ontwikkeling heeft het Rijk een financiële bijdrage toegezegd. Buiten het Stationskwartier werkt Rotterdam aan plannen voor verdichting van gebieden als het Lijnbaankwartier, het Laurenskwartier en het Baankwartier. Ook is er de ambitie om het moderne stadscentrum met haar bijzondere architectuur door te trekken naar de rivier. Succesvolle voorbeelden elders in de wereld bewijzen dat rivieroevers bij uitstek goede kansen bieden voor de ontwikkeling van stedelijke woon- en werkmilieus en voor het verder ontwikkelen van een recreatieve zone. Deze beschikbare ruimte in het hart van de stad maakt Rotterdam uniek. Openbare ruimte Het stadscentrum is er niet alleen voor de bewoners, maar ook voor de bezoekers. Het is een centrale plek waar de stad zich van haar beste kant laat zien. Vooral daar waar veel mensen komen wil de stad tonen dat zij topkwaliteit heeft. De openbare ruimte moet een hoge kwaliteit hebben, goed ontworpen zijn en met perfecte materialen aangelegd. Openbare ruimte met een hoge kwaliteit betekent naast hoogwaardig inrichten natuurlijk ook goed onderhouden. Bovendien blijkt uit buitenlandse voorbeelden (Kopenhagen, Melbourne, Lyon) dat de openbare ruimte een belangrijke rol kan spelen bij het stimuleren van de stedelijke economie. 15 Kunst en cultuur Een complete binnenstad betekent ook een levendig centrum dat bruist van de voorstellingen, concerten, tentoonstellingen en festivals. Het Kunst en cultuur-gehalte bepaalt mede de kwaliteit van het woon- en leefklimaat. Het trekt veel extra bezoekers naar de stad die voor tientallen miljoenen euro s extra omzet zorgen. Ook hoort een rijk en up to date aanbod van (top-)voorzieningen bij een stad die de creatieve klasse aan zich wil binden. Om het aanbod compleet en bij de tijd te houden is een middentheater nog altijd zeer gewenst. Ook een centrum voor popmuziek waar vele verschillende stijlen popmuziek elkaar ontmoeten en een centrum voor design zouden sterk bijdragen aan het culturele klimaat. Op termijn kan gedacht worden aan een musicaltheater. Op diverse locaties in en nabij de binnenstad is ruimte beschikbaar voor de vestiging van deze nieuwe culturele topvoorzieningen (CS, rivierfront, binnenstadlocaties). Van minstens even groot belang is het dat internationaal opererende orkesten, dansen theatergezelschappen in Rotterdam resideren en dat er genoeg geld komt voor de programmering van de voorzieningen. Creativiteit Zoals gezegd wil Rotterdam ook de creatieve economie versterken en de creatieve klasse sterker aan zich binden. Deze klasse varieert van beginnende eenpitters die ergens een goedkope werkruimte zoeken tot en met bewezen topbureaus. De creatieve economie landt op veel plaatsen in de stad. Zij is gebaat bij kleine atelierruimtes in de woonomgeving, bij in onbruik geraakte panden op karakteristieke locaties en bij bedrijfsverzamelgebouwen met een creatieve signatuur, zoals de Schiecentrale, de Van Nellefabriek en Las Palmas. Rotterdam beschikt - zoals steeds breder bekend - over een rijk arsenaal aan industrieel erfgoed in het havengebied (RDM, graansilo s aan de Brielselaan, Katoenveem en andere vemen, Quarantaineterrein, etc). Daarnaast is er behoefte aan een goede culturele infrastructuur met expositieruimtes en centra,

16 16

17 Rotterdam: Gateway to Europe Rotterdam Ga teway to Europe De koers naar 2030 aansprekende culturele manifestaties zoals het filmfestival en de architectuurbiënnale. Ook zijn organisaties en netwerken van groot belang. Het gaat ook om een klimaat waarbij de overheid ruimte laat voor initiatieven van onderop. Kennis In de binnenstad ligt een belangrijk kenniscluster: het Erasmus Medisch Centrum. Dit complex, dat de komende jaren wordt verbouwd tot Nederlands grootste en belangrijkste medisch centrum, bestaat uit een combinatie van internationaal toponderzoek, patiëntenzorg en universitair onderwijs. Met deze omvangrijke kennis biedt het medisch cluster rondom Erasmus MC een sterke basis voor economische ontwikkeling. Het koppelen van toponderzoek aan regionale partijen als bedrijfsleven, overheden en andere kennisinstellingen zijn hierbij van groot belang. De huidige locatie en de directe omgeving van het Erasmus MC bieden ruimte voor uitbreiding en intensivering. Infrastructuur Voor de bereikbaarheid van Rotterdams internationale zakencentrum en bruisende voorzieningencentrum is de kwaliteit van het stedelijke infrastructuur en de aansluiting op het internationale netwerk voor personenvervoer van groot belang. Een perfect functionerend metro- en lightrailsysteem staat garant voor een snelle en comfortabele afwikkeling van het personenvervoer binnen de Zuidvleugel. Een compleet tramplussysteem draagt zorg voor de verbindingen binnen de Rotterdamse regio. Ook de autobereikbaarheid van de binnenstad via hoogwaardig ingepaste stedelijke invalswegen zoals het Maastunneltracé, de Schiekade en de Parklane, dragen hieraan bij. Rotterdam kent een uitgelezen systeem van P&R-voorzieningen aan de randen van de stad in combinatie met kwalitatief hoogwaardige parkeervoorzieningen in de binnenstad. Dit biedt mensen de vrijheid de stad, al naar gelang de persoonlijke voorkeur, optimaal te gebruiken. Naast het wegverkeer zijn verder vooral de aansluiting op het HSL-netwerk - waarmee Schiphol slechts op twintig minuten reizen van Rotterdam komt te liggen - en Rotterdam Airport van belang. 17

18 A20 A4 noord Science Port Holland A13-16 N209 Rotterdam Airport Alexander Spoorverdubbeling en HSL-oost Schieveste Centrum Kralingse Zoom Parkstad Nieuwe Kuip Stadiongebied Varkenoord Zuidplein A4 zuid 18 Strategische keuzes Internationaal knooppunt Science Port Holland A Doenkade - onderliggend wegennet Businesspark Schieveen en 16Hoven, RA, Technopolis Vliegveld, uitbreiding naar zakenluchthaven Bereikbaarheid A4 Noord A4 Zuid (Hoogvliet - Klaaswaal) A20 (Alexander - Gouda) Railinfrastructuur: 4-sporen richting Utrecht, HSL-Oost Regionale knopen Zuidplein/Ahoy Stadiongebied Nieuwe Kuip

19 Rotterdam: Gateway to Europe Rotterdam Ga teway to Europe De koers naar 2030 Internationaal knooppunt De kracht van Rotterdam heeft een directe relatie met de ligging van Rotterdam in het internationale netwerk van verbindingen. De belangrijkste internationale knoop in Rotterdam is uiteraard het nieuwe Centraal Station. Via CS heeft Rotterdam uitstekende verbindingen met de regio (RandstadRail en metro), de rest van Nederland (trein) en het buitenland (HSL). Het nieuw te bouwen station faciliteert de nationale en internationale reiziger optimaal en zal zorgen voor een comfortabele overstap en een welkome ontvangst. Om Rotterdam als internationaal knooppunt blijvend te positioneren zijn ook na de bouw van het station investeringen noodzakelijk. Met de aansluiting op de HSL-oost en verdubbeling van het aantal treinsporen richting Gouda/Utrecht is een snelle openbaar vervoerkoppeling van de vier grote steden in de Randstad een feit. Zonder uitbreiding van de capaciteit van de rijkswegen kan Rotterdam haar kracht onvoldoende benutten. Dit heeft niet alleen betrekking op de reeds in het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport (MIT) opgenomen uitbreidingen van de A15 (Vaanplein - Maasvlakte) en A4-Noord, maar ook op een snelle realisatie van de A Op de middellange termijn gaat het om de vergroting van de capaciteit van de A20 richting Gouda. Na 2020 is de aanleg van de A4-Zuid aan de orde. Kenniseconomie In de noordrand van Rotterdam wordt aansluiting gezocht op de kennis- en diensteneconomie van de Randstad, onder meer met de verdere ontwikkeling van de Science Port Holland. Dit is de ontwikkeling van een hoogwaardig science- en businesspark in polder Schieveen - nabij Rotterdam Airport - in combinatie met Technopolis in Delft. In de Science Port ontmoeten de ambitieuze universiteiten uit Delft en Rotterdam en het internationale bedrijfsleven elkaar. Deze ontwikkeling maakt onderdeel uit van het Zuidvleugelprogramma tot Een snelle aanleg van de A13-16 en de verbreding van de N209 moeten de bereikbaarheid van de Science Port Holland garanderen. 19 Overige bedrijvigheid Kennisintensieve bedrijven kunnen dus op de rechter Maasoever in het kader van Science Port worden bediend. Andere bedrijven - met een grotere ruimtevraag - moeten het hebben van ontwikkelingen zoals Hoeksche Waard, Zuidplaspolder en wellicht ook een deel van de Waalhaven (onderdeel van Stadshavens). Door nieuwe bedrijfsterreinen te realiseren en oude bedrijfsterreinen te herstructureren, moet in Rotterdam de juiste ruimte worden geboden om het bedrijfsleven in staat te stellen te kunnen presteren en (door) te groeien. Uitgangspunt daarbij is een goede verhouding tussen goedkope starterlocaties - deze kunnen ook in wijken liggen met een mix van wonen en werken - en hoogwaardigere locaties voor succesvolle en snelgroeiende bedrijven. Knooppunten Ook op andere locaties in de stad wordt gebruik gemaakt van de kracht van Rotterdam als (inter)nationaal knooppunt. Brainpark Centrum in Rotterdam-Kralingen zal de komende periode verder tot ontwikkeling komen. Op het Zuidplein zal de vernieuwing van Ahoy, de verplaatsing van het busstation en verbetering van de openbare ruimte een impuls aan deze regionale knoop geven. Rond het knooppunt Varkenoord is ruimte om een nieuw sportcluster te creëren van internationale allure. Ook wordt hier nagedacht over de aanlanding van de derde stadsbrug. Met het sportjaar 2005 heeft Rotterdam laten zien ambitie te hebben als sportstad. Er zijn diverse plannen voor topsportvoorzieningen en op termijn is een nieuwe Kuip noodzakelijk wil Rotterdam zijn positie behouden in het Europese voetbal en de internationale markt van artiesten. Voor de andere potentiële knopen, Alexander, Parkstad en Schieveste is een nadere fasering en segmentering van belang.

20 Grootstedelijk wonen Grondgebonden woonmilieus: herstructurering Grondgebonden woonmilieus: verdichten bestaande stad Landelijk wonen Particuliere woningverbetering Kansenzones Openbare ruimte 20 Water als kans Milieukwaliteit Sport Strategische keuzes Aantrekkelijke woonstad Openbare ruimte Milieu Wateropgave Basisvoorzieningen (onderwijs, zorg, e.d.) Kansenzones / ruimte voor bedrijven Particuliere woningverbetering Herstructurering / woonprogramma Sportprogramma

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Nijmegen Waalfront Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

Nijmegen Waalfront Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Nota Ruimte budget 25 miljoen euro Planoppervlak 33 hectare Nijmegen Waalfront Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Synergie tussen stad en water De directe ligging

Nadere informatie

Alternatieve locaties Hoeksche

Alternatieve locaties Hoeksche Alternatieve locaties Hoeksche Waard Nieuw Reijerwaard / Westelijke Dordtse Oever Nota Ruimte budget 25 miljoen euro (11 miljoen euro voor Nieuw Reijerwaard en 14 miljoen euro voor Westelijke Dordtse Oever)

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

SAMENVATTING RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGSSTRATEGIE

SAMENVATTING RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGSSTRATEGIE SAMENVATTING RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGSSTRATEGIE 2030 ROTTERDAM IN 2030 schone havenstad kleurrijk inter nationaal herken bare skyline aantrekkelijke Europese stad moderne metropool intercultureel jonge

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Geen woorden maar daden

Geen woorden maar daden Hans van Rossum Geen woorden maar daden 12-11- 2014 Rotterdam doet het goed Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: hippe architectuurstad Stadsvisie 2030

Nadere informatie

KANSENKAART. Kansenkaart 2020 Mogelijkheden voor bouwen in Leiden Inhoudsopgave Meer informatie. Toelichting. Meer info. Voorwoord.

KANSENKAART. Kansenkaart 2020 Mogelijkheden voor bouwen in Leiden Inhoudsopgave Meer informatie. Toelichting. Meer info. Voorwoord. Toelichting Kansenkaart Meer info Toelichting Meer info Voorwoord Toelichting Inhoudsopgave Voorwoord Inhoudsopgave Voorwoord Kansenkaart Meer info Toelichting Voorwoord Kansenkaart 2020 Mogelijkheden

Nadere informatie

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Rikkert de Kort Senior adviseur goederenvervoer 13 juni 2012 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379

Nadere informatie

Koers voor de toekomst

Koers voor de toekomst Koers voor de toekomst Er verandert veel in de wereld om ons heen. Neem alleen al de toenemende mobiliteit, of de economie die sterker lijkt dan ooit tevoren, en overal wordt gebouwd, en - om dichter in

Nadere informatie

Oppervlakte (in ha) netto oppervlak nog uitgeefbaar werkz.pers. per ha 71. Infrastructuur Afstand tot: Rijksweg A20 NS-station Schiedam Centrum

Oppervlakte (in ha) netto oppervlak nog uitgeefbaar werkz.pers. per ha 71. Infrastructuur Afstand tot: Rijksweg A20 NS-station Schiedam Centrum 1 Kethelvaart Het bedrijventerrein Kethelvaart is gelegen in Schiedam Noord in de wijk Kethel, omgeven door de nieuwbouwwijken Tuindorp, Woudhoek en Spaland. Het bedrijventerrein ligt naast de dorpskern

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Introductie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Aanleiding voor Metropoolregio RDH [1] Randstad 2040 (Structuurvisie Rijk, 2008/09) Herwaardering belang steden voor economie Randstad geen samenhangende metropool

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE Stad maken donderdag 19 maart 2015 Stad maken Duiding en context De traditionele rollen binnen het ontwikkeltraject veranderen. De corporaties,

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Platform31 De concurrentiepositie van Nederlandse steden. Nieuwe inzichten voor de Utrechtse economie en voor intergemeentelijke samenwerking Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling

Nadere informatie

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010 Wonen in Dordrecht De crisis voorbij?; trends en verwachtingen 30 november 2010 Inhoudsopgave 1. Wat willen we? Beleid en welke afspraken zijn er voor Dordrecht? 2. Hoe staan we er voor? Stand van zaken

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Een toekomstvisie voor Leidschendam-Voorburg De voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg kennen elk een eeuwenlange historie. Als gefuseerde gemeente gaat Leidschendam-Voorburg

Nadere informatie

Woonvisie in t kort 10

Woonvisie in t kort 10 10 Woonvisie in t kort Utrecht is een aantrekkelijke stad om te wonen en te werken. Daarom is de druk op de woningmarkt groot. Deze druk zal de komende jaren blijven waardoor veel doelgroepen niet de woning

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Werklandschap Meerpaal Sport en werk centraal in Nederland Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Werklandschap Directe aansluiting op A27 Gebiedsoppervlak van 10 ha Flexibele kavelgrootte

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Feijenoord. Gebiedsplan. Katendrecht-Wilhelminapier. Ambtelijke inventarisatie

Feijenoord. Gebiedsplan. Katendrecht-Wilhelminapier. Ambtelijke inventarisatie Feijenoord Gebiedsplan Katendrecht-Wilhelminapier Ambtelijke inventarisatie 2013 1 Maashaven O.z. 230 Inhoud 1....H uidige situatie...3 2....W at willen we bereiken...3 2.1 Beoogde doelen 2030...3 2.2

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 Vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juni 2012. Verkorte versie wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 1 Wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 In de wijkvisie

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Stedelijke vraagstukken van grote en middelgrote steden in Nederland.

Hoofdstuk 3: Stedelijke vraagstukken van grote en middelgrote steden in Nederland. Hoofdstuk 3: Stedelijke vraagstukken van grote en middelgrote steden in Nederland. Hoofdvraag: Hoe kunnen de Nederlandse grote en middelgrote steden een bijdrage leveren aan de vergroting van welvaart

Nadere informatie

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323.

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323. Maastricht Maastricht 120.000 inwoners, stabilisatie Centrum van de regio (600.000-550.000) Universiteit Meer dan 20 miljoen bezoekers waarvan 2/3 uit Nederland, winkelen belangrijkste bezoekmotief Compacte

Nadere informatie

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Stap 1 van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking schrijft voor dat een stedelijke ontwikkeling past binnen de regionale behoefte. Provincie

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag. Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag

Binnenstad Den Haag. 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag. Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag Binnenstad Den Haag 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 De sterke punten Visie Consequente uitvoering en doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Inspiratieboek. beeldkwaliteitsplan oeververbinding Krimpen-Ridderkerk

Inspiratieboek. beeldkwaliteitsplan oeververbinding Krimpen-Ridderkerk Inspiratieboek beeldkwaliteitsplan oeververbinding Krimpen-Ridderkerk Datum 9 november 2011 Inhoud Pagina Toelichting 1 Aanpak 2 Analyse ruimte 3 Analyse verkeer 4 Integrale visie 5 Drie oplossingsrichtingen

Nadere informatie

Rotterdam, 30 juni 2015.

Rotterdam, 30 juni 2015. Rotterdam, 30 juni 2015. 15bb5649 Aan: de gemeenteraad Onderwerp: Vaststellen bestemmingsplan De Ruyterstraat 36. Gevraagd besluit: Samenvattend stellen wij u voor: 1. alle ingekomen zienswijzen ongegrond

Nadere informatie

Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en recreatie in Flevoland

Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en recreatie in Flevoland Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en in Flevoland Dr. Roel Rutten (Universiteit van Tilburg) Nienke van Boom MSc. (NHTV Academy for Leisure) Ateliersessie Flevoperspectieven Recreatie en Vrije Tijd

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam Henk de Bruijn 25 september 2013 1 Haven- en industriegebied + 2 Havengebieden Maasvlakte Waal-/Eemhaven Europoort Botlek 3 Haven in cijfers Rotterdamse haven

Nadere informatie

- externe veiligheid. - geluid. - lucht. - geluid. A20 zone A20 zone. - geluid. - geluid. - geluid. Maashaven. Maashaven.

- externe veiligheid. - geluid. - lucht. - geluid. A20 zone A20 zone. - geluid. - geluid. - geluid. Maashaven. Maashaven. AANDACHTSPUNTEN MILIEU Knelpunt woningbouwopgave Extra aandachtsgebied milieu Waterweg Waterweg Centrum Centrum Waterweg Centrum -- industrielawaai - industrielawaai industrielawaai -- lucht lucht lucht

Nadere informatie

Stadionpark, het brandpunt voor sport en leisure!

Stadionpark, het brandpunt voor sport en leisure! fotostadionpark nners Stadionpark, het brandpunt voor sport en leisure! 1. Model Stadionpark compacte knoop tussen park en rivier In dit model wordt maximaal ingezet op de ontwikkeling van een stedelijk

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 Binnenstad Den Haag Wonen boven winkels Nederland 26 maart 2015 Ad Dekkers directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 1 De sterke punten Visie Consequente uitvoering

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Utrecht Vernieuwt - Krachtwijken Verbetering van de woon- en leefsituatie van een aantal buurten in Utrecht, de Krachtwijken in het bijzonder: Kanaleneiland, Overvecht, Ondiep, Zuilen-Oost

Nadere informatie

HINDERNISSEN bedrijfsleven Zuidvleugel. Presentatie Bert Mooren, directeur VNO-NCW West Economische Programmaraad Zuidvleugel 24 februari 2014

HINDERNISSEN bedrijfsleven Zuidvleugel. Presentatie Bert Mooren, directeur VNO-NCW West Economische Programmaraad Zuidvleugel 24 februari 2014 Presentatie Bert Mooren, directeur VNO-NCW West Economische Programmaraad Zuidvleugel 24 februari 2014 Fundamentals Onvoldoende innovatiekracht MKB Zuidvleugel Triple helix samenwerking op bestuurlijk

Nadere informatie

DUURZAME INFRASTRUCTUUR

DUURZAME INFRASTRUCTUUR DUURZAME INFRASTRUCTUUR wisselwerking van stad, spoor, snelweg en fietspad TON VENHOEVEN VENHOEVENCS architecture+urbanism Krimp werkgelegenheid Percentage 65+ Woon-werkverkeer Grondprijzen 2007, Toegevoegde

Nadere informatie

05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied

05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied 05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied In dit hoofdstuk wordt de structuurvisie verdiept: wat betekent deze visie voor de kernen en het buitengebied? Het wordt in dit hoofdstuk allemaal

Nadere informatie

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof)

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof) RSA Speerpunten V oor u ligt een samenvatting van de Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) voor Gooi en Vechtstreek. Deze agenda voor intergemeentelijke samenwerking kent een bijzondere geschiedenis, want

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Economie Roermond trends en toekomst

Economie Roermond trends en toekomst Economie Roermond trends en toekomst Pieter Tordoir GPIO, Universiteit van Amsterdam Telos, Tilburg University Ruimtelijk Economisch Atelier Tordoir Outline Ontwikkelingen in (inter-)nationaal kader Positie

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Ruimtelijk economische dynamiek metroregio R dam-den Haag positie en kansen Plaspoelpolder

Ruimtelijk economische dynamiek metroregio R dam-den Haag positie en kansen Plaspoelpolder Ruimtelijk economische dynamiek metroregio R dam-den Haag positie en kansen Plaspoelpolder Presentatie, bijeenkomst VNO-NCW West 10-02-2016 Prof dr Pieter Tordoir GPIO, Universiteit van Amsterdam Telos,

Nadere informatie

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert.

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Onze missie Waar wij voor staan Door het versterken van de signatuur van de Maastrichtse mode- en designsector in combinatie met de sterke reputatie

Nadere informatie

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen:

Economische kracht van de maritieme sector in de Zuidvleugel (van tweede Maasvlakte tot Gorinchem) verder versterken door inzet op vier lijnen: Bijlage 1B behorend bij Voortgangsrapportage vragen Economie door gemeenten MKB: overzicht initiatieven MKB-kennisinstellingen Naam project Maritime Delta Economische kracht van de maritieme sector in

Nadere informatie

Brabant 6. Visie Hoofdopgaven Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang Overige gebiedsopgaven Kaarten Project- en programmabladen

Brabant 6. Visie Hoofdopgaven Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang Overige gebiedsopgaven Kaarten Project- en programmabladen Brabant 6 Visie Hoofdopgaven Gebieden met concentratie van opgaven van nationaal belang Overige gebiedsopgaven Kaarten Project- en programmabladen Visie Het MIRT-gebied Brabant omvat de provincie Noord-Brabant.

Nadere informatie

Stadshavens Rotterdam

Stadshavens Rotterdam November 2013 Stadshavens Rotterdam Highlights MONITOR 2013 Fotograaf Nadine Vos aantal werkzame personen Programma Nieuwe economische clusters en woongebieden 18.000 16.000 14.000 12.000 10.000 8.000

Nadere informatie

Aanpassingen Structuurvisie Albrandswaard 2025

Aanpassingen Structuurvisie Albrandswaard 2025 Aanpassingen Structuurvisie Albrandswaard 2025 Pagina 46 Kaart 7: het recreatief en langzaam verkeer netwerk van Albrandswaard Kaart 7: De recreatieve netwerken van Albrandswaard Pagina 48 Aanleg van een

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk. Partnerforum Gent 18 oktober 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk. Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Ruimtebeslag in Vlaanderen 33% Prognose VITO: kan oplopen tot 50% in 2050 Ruimtebeslag = Ruimte ingenomen door

Nadere informatie

Thema Rotterdam rotterdam in de metropoolregio Marloes Hoogerbrugge TU Delft en Platform31 m.m.hoogerbrugge@tudelft.nl

Thema Rotterdam <i>rotterdam in de metropoolregio<i> Marloes Hoogerbrugge TU Delft en Platform31 <i>m.m.hoogerbrugge@tudelft.nl<i> Thema Rotterdam rotterdam in de metropoolregio Marloes Hoogerbrugge TU Delft en Platform31 m.m.hoogerbrugge@tudelft.nl Evert Meijers TU Delft e.j.meijers@tudelft.nl Martijn Burger Erasmus

Nadere informatie

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Herstructurering van de Schepenbuurt en omgeving Maarten Seerden Inleiding Schepenbuurt en omgeving Bouwperiode: jaren 40-50 van de 20e eeuw Wijk is verouderd behoefte

Nadere informatie

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven Economie Versterking van de onderscheidende duurzame economische positie van met name de agrarische, toeristische en maritieme sector. Hoofddoel thema Bekendheid van de regio AV op internationaal, nationaal

Nadere informatie

Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Marion Stein secretaris/algemeen directeur Stadsgewest Haaglanden m.stein@haaglanden.nl

Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Marion Stein secretaris/algemeen directeur Stadsgewest Haaglanden m.stein@haaglanden.nl Metropoolregio Rotterdam Den Haag Marion Stein secretaris/algemeen directeur Stadsgewest Haaglanden m.stein@haaglanden.nl 2 3 Metropoolregio by night feb 2012 4 Aanleiding voor Metropoolregio RDH [1] Randstad

Nadere informatie

ZaanIJ Unieke locaties aan de oevers van de Zaan

ZaanIJ Unieke locaties aan de oevers van de Zaan ZaanIJ Unieke locaties aan de oevers van de Zaan 2 schiereiland de Hemmes (Wijde Zaan) Unieke locaties aan de oever van de Zaan De Metropoolregio Amsterdam heeft een grote aantrekkingskracht op mensen

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Kader Stedelijke Ontwikkeling

Kader Stedelijke Ontwikkeling Presentatie Hans Beekman MCD Open College Gemeenten Kader Stedelijke Ontwikkeling De prospectus van de stad 11 juni 2013 Aanleiding Eerdere opdracht nieuwe nota Grondbeleid (rekenkamerrapport Grond voor

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Onderwerp: Zienswijze op Regionale Agenda 2015-2018 MRE Registratienummer: 00529485 Op voorstel B&W d.d.: 18 november 2014 Datum vergadering: 9 december 2014 Portefeuillehouder:

Nadere informatie

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant Van harte welkom! Programma 19:00 Ontvangst 19:30 Opening door Paul Rüpp 19:35 Presentatie resultaten Willem-Peter Kriek 20:00 Uit de praktijk: Bart van Nuland, Lansto BV 20:15 Uit de praktijk: Jeroen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten Generaal

Tweede Kamer der Staten Generaal Tweede Kamer der Staten Generaal 2 Vergaderjaar 1987-1988 20 490 Vierde nota over de Ruimtelijke Ordening Nr. 4 BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN

Nadere informatie

Utrecht en hoogopgeleiden

Utrecht en hoogopgeleiden Utrecht en hoogopgeleiden Binding van studenten hoger onderwijs aan de stad Utrecht notitie van de afdeling Onderzoek www.onderzoek.utrecht.nl maart 2013 Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Interne Bedrijven

Nadere informatie

MIRT onderzoek Noordwestkant Amsterdam. Regiomarkt

MIRT onderzoek Noordwestkant Amsterdam. Regiomarkt MIRT onderzoek Noordwestkant Amsterdam Regiomarkt 10-3-2016 1 Brede Aanpak Aanleiding Eerder onderzoek: knelpunten A9 Achterliggende ontwikkelingen: toenemende verstedelijking, vergrijzing, technologische

Nadere informatie

Te bespreken thema s en ambities in het kader van het interactieve traject van de stadsvisie

Te bespreken thema s en ambities in het kader van het interactieve traject van de stadsvisie Te bespreken thema s en ambities in het kader van het interactieve traject van de stadsvisie 1. Het bovenliggende doel van de ontwikkeling van de Stadsvisie 2030 - Wat voor stad willen we zijn? Bijvoorbeeld:

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven. De economische route voor de regio Stedendriehoek

Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven. De economische route voor de regio Stedendriehoek Onszelf vernieuwen om onszelf te blijven De economische route voor de regio Stedendriehoek 1In de regio Stedendriehoek is het prima wonen, recreëren en werken. De regionale economie is veelzijdig van aard.

Nadere informatie

Binden Boeien & Beleven

Binden Boeien & Beleven Binden Boeien & Beleven Strategisch Plan Schouwburg Venray 2015-2020 [Invoegen afbeelding] 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Trends & ontwikkelingen 3 3. Missie 4 4. Onze visie & bijbehorende doelstellingen

Nadere informatie

B76j De transformatie van het vooroorlogse stationsgebied: Een integrale ontwerpopgave

B76j De transformatie van het vooroorlogse stationsgebied: Een integrale ontwerpopgave B76j De transformatie van het vooroorlogse stationsgebied: Een integrale ontwerpopgave Bas Govers Goudappel Coffeng BV Aart de Koning Goudappel Coffeng BV Martijn Ebben Goudappel Coffeng BV Samenvatting

Nadere informatie

Camiel Eurlings, minister van Verkeer en Waterstaat en Bas Verkerk, regiobestuurder van het Stadsgewest Haaglanden

Camiel Eurlings, minister van Verkeer en Waterstaat en Bas Verkerk, regiobestuurder van het Stadsgewest Haaglanden Capaciteitsuitbreiding spoor Den Haag - Rotterdam Doel Baanvak Den Haag Rotterdam geschikt maken om te voldoen aan de toenemende vraag naar spoorvervoer en tegelijkertijd het aanbod aan openbaar vervoer

Nadere informatie

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 *ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.14-31083/DV.15-441, afdeling Ruimte. Onderwerp: Woonvisie 2014-2030 Sellingen, 12 februari 2015 Algemeen Deze Woonvisie

Nadere informatie

Van Forum tot Universum. Visie op kunst en cultuur in Leidschendam-Voorburg

Van Forum tot Universum. Visie op kunst en cultuur in Leidschendam-Voorburg Van Forum tot Universum Visie op kunst en cultuur in Leidschendam-Voorburg 3 Leidschendam, de molens in Stompwijk. Even verderop tref je Museum Swaensteyn, theater Ludens, het Veur theater en een eindeloos

Nadere informatie

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Henk Harms, gemeente Den Haag Directeur Ontwikkeling en Realisatie Internationale stad van Vrede en Recht Den Haag: na New York, tweede VN stad Wereldstad

Nadere informatie

Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek

Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek Den Haag, 1 juni 2015 Agenda 1 Kader: relatie wonen-werken 2 Opzet onderzoek 3 Werkgelegenheid 4 Waardering woon- en leefklimaat 5 Rol woon- en leefklimaat

Nadere informatie

De kracht van het Westland

De kracht van het Westland De kracht van het Westland De kracht van het Westland Burgemeester J. van der Tak De economie (profit): onze economische kracht De mensen (people): onze sociale verbondenheid De ligging (planet): prettige

Nadere informatie

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Jaarcongres Nederlandse Vereniging van Binnenhavens, Venlo, 5 oktober 2012 Hans Smits, CEO Havenbedrijf Rotterdam N.V. 1 Haven Rotterdam in cijfers

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijk Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 3 december 2002 Nummer voorstel: 2002/197

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijk Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 3 december 2002 Nummer voorstel: 2002/197 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijk Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 3 december 2002 Nummer voorstel: 2002/197 Voor raadsvergadering d.d.: 17-12-2002 Agendapunt: 17 Onderwerp:

Nadere informatie

NAGELE. programmaboekje

NAGELE. programmaboekje NAGELE programmaboekje Januari 2013 GROEN Uit het ontwerp van Nagele en de beplantingsplannen valt af te leiden dat de groenstructuur van Nagele is opgebouwd uit verschillende typen beplantingen die elk

Nadere informatie

Oosterhout EEN STAD MET VISIE

Oosterhout EEN STAD MET VISIE Oosterhout EEN STAD MET VISIE Oosterhout is een bruisende stad vol ambitie. De stad onderscheidt zich door haar uitstekende geografische ligging, haar prachtige winkel- en uitgaanscentrum, het vele groen

Nadere informatie

Stadskantoor Rotterdam

Stadskantoor Rotterdam h e r o n t w i k k el i n g Stadskantoor Rotterdam a m b i t i ed o cu m en t Ambitiedocument Stadskantoor Rotterdam Stedenbouwkundige en architectonische randvoorwaarden 1. Inleiding In het centrum van

Nadere informatie

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 WELKOM 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 Partners LeerWerkLoket PROGRAMMA 8e Netwerkbijeenkomst Leren & Werken 16.00 uur Welkom Jan Pieters, Hogeschool InHolland o.a. lid van de stuurgroep Leerwerkloket

Nadere informatie

Bedrijvenpark Van Rijckevorsel. Een ontwikkeling van De Bunte Vastgoed Zuid B.V. in samenwerking met AM wonen.

Bedrijvenpark Van Rijckevorsel. Een ontwikkeling van De Bunte Vastgoed Zuid B.V. in samenwerking met AM wonen. Bedrijvenpark Van Rijckevorsel Een ontwikkeling van De Bunte Vastgoed Zuid B.V. in samenwerking met AM wonen. Inhoudsopgave Over Breda 3 Bedrijvenpark Van Rijckevorsel 5 Omgeving 6 Bestemmingsplan 7 Bereikbaarheid

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

STRUCTUURVISIE DEN HAAG ZUIDWEST

STRUCTUURVISIE DEN HAAG ZUIDWEST concept DECEMBER 2003 GEMEENTE DIENST STEDELIJKE ONTWIKKELING CONCEPT versie december 2003 1 Gemeente Den Haag, Dienst Stedelijke Ontwikkeling Met medewerking van: Dienst Stadsbeheer Ingenieursbureau Den

Nadere informatie