1. Taalondersteuning op maat van de student én van de opleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1. Taalondersteuning op maat van de student én van de opleiding"

Transcriptie

1 Taalbeleid 1. Taalondersteuning op maat van de student én van de opleiding Gesprek met Hilde Rombouts, projectcoördinator en taalbegeleider van het Monitoraat op Maat - Taalondersteuning academisch Nederlands, Linguapolis - Universiteit Antwerpen Taalbrede visie Het 'Monitoraat op maat - taalondersteuning academisch Nederlands' is een project van Linguapolis, het taleninstituut van de Universiteit Antwerpen en de Cel Gelijke Kansen van de Universiteit Antwerpen. Het was in 2006 aanvankelijk opgestart om de allochtone studenten te ondersteunen, maar die benadering is vrijwel onmiddellijk opengetrokken. Als het over taal gaat, is allochtoon-zijn geen criterium, zegt Hilde Rombouts, want je hebt heel taalvaardige allochtone studenten. Anderzijds heb je ook autochtone studenten die om een of andere reden niet voldoende taalvaardig aan de start verschijnen. Taal is heel belangrijk om diverse groepen kansen te geven binnen het hoger onderwijs. Het Monitoraat op Maat richt zich dan ook tot elke student van wie startcompetenties zwakker zijn. Die redenen kunnen heel verscheiden zijn: de vooropleiding, de leeromgeving thuis, anderstalige nieuwkomers,... Het criterium dat we bij elke actie voor ogen houden is: hoe kunnen we de ontwikkeling van het academisch Nederlands helpen ontwikkelen met het oog op betere slaagkansen? De activiteiten van het Monitoraat op Maat hebben betrekking op twee grote domeinen: de in- en doorstroom.. Voor een volwaardige deelname aan het hoger onderwijs is het nodig dat de studenten de belemmerende barrières wegwerken, waarvan ontoereikende beheersing van het academisch Nederlands er één is. Taal betekent hier meer dan grammatica en spelling. Voor sommige studenten is die taalzorg wel een issue, maar kwalitatieve tekstproductie vereist meer dan dat: structuur, heldere formulering, plan van aanpak, Kortom, alle kennis en vaardigheden die studenten nodig hebben om hun opdrachten tot een goed einde te brengen. Die taalbrede visie is één van de uitgangspunten van ons aanbod, zegt Rombouts. We hebben ook onderzoek bij de docenten verricht naar hun verwachtingen over de startcompetenties van hun studenten wat taal betreft. Uit de antwoorden bleek dat de docenten taal in de eerste plaats functioneel benaderen. Studenten moeten in het hoger onderwijs talige competenties kunnen aanwenden om tot een goede en gepaste weergave van de inhoud te komen of om effectief te communiceren.

2 Screening op maat van de opleiding Het uitgangspunt is dat de ontwikkeling van academisch Nederlands in de eerste plaats aan de opleiding zelf gebeurt, niet alleen in de extra begeleiding naast het curriculum. De student moet zijn taalvaardigheid al doende ontwikkelen, zich spiegelend aan de leerstof, de vakliteratuur, de vakdocent. Een docent met een rijke woordenschat, die bevlogen spreekt, die goede tips kan geven voor een goede structuur van een tekst, adequate feedback op taalgebruik, die heeft een belangrijke functie in de taalontwikkeling van de student. Als de vakdocent vaststelt dat de student bijkomende taalondersteuning kan gebruiken, dan verwijst hij die student door naar het Monitoraat. Steeds meer opleidingen nemen de taalontwikkeling in de opleiding ter harte: ze stellen goede richtvragen, houden werkcolleges, geven tussentijdse taken,... Dat blijkt voor élke student een goede investering te zijn. Zo raakt de academische taalontwikkeling ingebed in de academische context van de betrokken student. Steeds meer opleidingen komen aankloppen om een screening academisch Nederlands op maat op te stellen. Die screening komt in samenwerking met de opleiding tot stand. We willen graag dat de opleidingen het screenen combineren met sensibilisering en informatie over academisch Nederlands. Tijdens de introductieweek geven we ook toelichting bij het soort screening dat we opzetten. Met de screenings willen we de doelgroep sneller detecteren en efficiënter begeleiden. Selecteren of studenten afraden om een bepaalde opleiding te volgen, doen we dus niet. Het is onbegonnen werk om de taalvaardigheid van de student helemaal te screenen, daarvoor is 'taalvaardigheid' te omvattend. We zoeken daarom naar de meest relevante deel-vaardigheid op dàt moment. We bekijken ook samen met de opleiding of we de student een opdracht kunnen geven die twee zaken beoogt: een goede diagnose opstellen én koppelen aan wat de student als opdracht in het eerste jaar mag verwachten. Op die manier worden meteen de verwachtingen geëxpliciteerd, wat positief is voor zowel de student als voor de opleiding. Het ideale scenario is dat de screening gekoppeld kan worden aan een reeds bestaande eerste tussentijdse evaluatie. Feedback na de screening De opleiding blijft verantwoordelijk voor de screening, ook over het al dan niet verplichte karakter ervan, over de communicatie van de resultaten. Zo is de screening bij de faculteit van de Rechten verplicht, maar ze communiceert hier ook goed over. De student weet waarom het gebeurt. Je krijgt meteen feedback over je sterktes en je werkpunten. En er wordt nooit iemand uitgesloten op basis van de resultaten. De groep die heel zwak scoort, krijgt opvolgsessies, nog vóór het eerste examen. Na deze screening wordt de student gestimuleerd om aan de zwakkere punten te sleutelen. Het hangt van de student af of hij/zij dit al dan niet ernstig opneemt. We willen de verantwoordelijkheid van de student zelf respecteren. We dagen de student tegelijkertijd uit

3 om aan zelfreflectie te doen: stel je vraag naar ondersteuning zo concreet mogelijk, wat is precies je probleem? We bevragen en bepalen daarom de meest relevante deel-vaardigheid op dàt moment. Persoonlijke taaltrajecten Twee derde van de ruim 200 studenten die jaarlijks een beroep doen op de taalondersteuning, komt op eigen initiatief naar het Monitoraat op maat. Het Monitoraat werkt heel student- en taalnoodgericht, gekoppeld aan het studiegebied, vertrekkend van de studietaken die de student krijgt. De deelnemers krijgen een persoonlijk traject aangeboden. In het intakegesprek wordt hen gevraagd hun taalprofiel en taalomgeving aan te duiden. In dit gesprek gebeurt ook een diagnose van de talige competenties. Zo leveren studenten die ondersteuning vragen voor schrijfvaardigheid een representatief werk in. In samenspraak met de student wordt dan een taaltraject uitgestippeld dat een combinatie is van individuele taalbegeleiding, taalbegeleiding in kleine groep en/of begeleide zelfstudie. Studenten met een anderstalige achtergrond zitten soms met negatieve ervaringen of angstgevoelens. Uit het intakegesprek, waarin hen onder andere wordt gevraagd hun taalprofiel en taalomgeving aan te duiden, blijkt bijvoorbeeld hoe geïsoleerd ze zich voelen in een Nederlandstalige omgeving. Een goed intakegesprek kan al onzekerheid wegnemen. We hadden een student die moeilijkheden had met het gebruik van de lidwoorden de/het. Uiteindelijk bleek het probleem beperkt tot enkele woorden. Zo werd de aanpak voor deze student overzichtelijk en haalbaar. Individueel en groepsgericht De screening, de begeleiding, de nazorg is dus inhoudelijk ingebed in de opleiding zelf. De studenten komen op het Monitoraat op Maat voor de extra begeleiding: op jaarbasis een 250 individuele trajecten. De sessies worden zo veel mogelijk aangeboden voor een homogeen publiek, dat zijn studenten uit dezelfde opleiding. Dan kunnen nen we aansluiten bij opleidingsspecifieke eke opdrachten en inhouden. Soms vinden de sessies ook plaats in de opleiding zelf. Zo is bij de opleiding Vroed- en Verpleegkunde het schrijven van een onderzoeksverslag een belangrijke competentie. Je moet leren zakelijk en objectief schrijven. Daar bieden we ter plekke de sessies basisvaardigheden academisch schrijven aan. We werken met tal van voorbeelden die uit het werkveld zelf komen. Deze sessies worden georganiseerd voor studenten die een onvoldoende beginassessment maken. Als blijkt dat er van een bepaalde opleiding heel veel studenten met vragen over verwachte academische vaardigheden zitten, suggereren wij aan die opleiding om hierover les te geven aan alle studenten.

4 Het model met de twee luiken,, individuele begeleiding en groepssessies, zorgt voor een boeiende wisselwerking. Dit beantwoordt aan wat de flexibilisering van het onderwijs vraagt. Daarenboven kunnen we ook sessies aanbieden die de opleidingen overstijgen. Zo hebben we een aanbod uitgewerkt omtrent leesstrategieën, rond tekststructuur en stijl in wetenschappelijke teksten,... Door de goed georganiseerde en opleidingsgerichte screening en door de intakegesprekken kunnen de sessies ook inspelen op de concrete noden en vragen. In de individuele taalbegeleiding wordt dieper ingegaan op eigen concrete noden en vragen. Studenten kunnen er ook terecht voor intensievere ievere training van hun schrijf-, lees- of spreekvaardigheid. Enkele voorbeelden van opvolgsessies na screening academisch Nederlands in de opleiding. Aan de studenten Rechten die onvoldoende scoorden op de screening leesvaardigheid, werd een sessie lees- en antwoordvaardigheid aangeboden. Van de 400 eerstejaars werden er 101 uitgenodigd. Daarvan namen er 43 deel. Studenten die duidelijk moeite hadden met de werkwoordspelling werden uitgenodigd voor een sessie werkwoordspelling. Hiervan maakten 5 studenten gebruik. 254 eerstejaarsstudenten Politieke en Sociale Wetenschappen werden gescreend op academische schrijfvaardigheid. Voor de studenten bij wie een zwakke basiscompetentie wetenschappelijk schrijven werd vastgesteld, bood het Monitoraat op maat vier sessies schrijven van een wetenschappelijke tekst aan. 35 studenten volgden deze sessies. Beginnende studenten die het opleidingsonderdeel Chemie volgen, konden na een digitale leesvaardigheidsoefening gebruikmaken van een uitgebreid feedbackinstrument. Daarin wordt de juiste oplossing aangereikt en werd tevens gewezen op de lees- en zoekstrategie om tot het juiste antwoord te komen. Aangezien het hier over een digitaal instrument gaat, is het niet vast te stellen hoeveel studenten dit feedbackinstrument t gebruikten. Verder konden deze studenten indien gewenst een persoonlijke afspraak maken.

5 97 Studenten Wetenschappen en Farmaceutische, Biomedische en Diergeneeskundige Wetenschappen uit het overbruggingsonderwijs kregen via een persoonlijk feedbackdocument inzicht in hun lees- en antwoordvaardigheid en schrijfvaardigheid. Indien nodig werd daaraan een uitnodiging tot opvolggesprek en/of taalbegeleidingstraject gekoppeld. 12 studenten gingen hierop in. (Naar het rapport over het vierde jaar Monitoraat op Maat, 3 febr. 2011, p. 9) In onderwijsomgeving Taalverwerving behoort eigenlijk tot het levenslang leren. Maar sommige docenten gingen ervan uit dat 'Nederlands' leren in het middelbaar gebeurt en dus een afgesloten hoofdstuk is wanneer de studenten zich in het hoger onderwijs inschrijven. Over het algemeen merken we dat faculteiten nu steeds meer rekening houden met de zeer diverse instroom. Men werkt in toenemende mate een aanbod vakgerichte en academische vaardigheden uit, binnen het curriculum. riculum. Op vraag van de opleidingen bieden we taaltools aan die ze kunnen inzetten om studenten taalbewust en taalvaardig door de opleiding te loodsen. Er zijn uiteraard ook obstakels, spanningsvelden, drempels.. Zo is het wat koffiedik kijken of de sensibilisering omtrent wat het Monitoraat aanbiedt wel voldoende aanslaat. Kleine stapjes helpen. Het hoeven niet altijd grootse acties te zijn. We stellen vast dat studenten die ondersteuning krijgen zichtbare vorderingen maken en betere papers afleveren. Dat merkt die docent uiteraard ook. Dat scheelt onder meer in de tijd die de docent eraan moet besteden, en dus in zijn of haar werkplezier. Een andere uitdaging betreft de hele organisatie van de sessies, tot bij de opleidingen die zich op de buitencampussen sen bevinden, met volle lesroosters. Zaak is om ook daar ter plekke ons aanbod zichtbaar en bereikbaar te maken. Uit de tevredenheidsmetingen blijkt dat de studenten de sessies erg waarderen om hun lage drempel en het niet-stigmatiserende, persoonlijke op maat karakter. Ze worden aangesproken op de kansen die er liggen en hoe die te realiseren.

6 Bruggen slaan Ook andere leden van de Associatie Universiteit en Hogescholen Antwerpen (AUHA) zijn in taalbeleid en taalondersteuning geïnteresseerd. In samenwerking met het Expertisecentrum Hoger Onderwijs en met het departement Sociaal Agogisch Werk van de Plantijn Hogeschool verzorgt het Monitoraat twee workshops rond taalondersteuning en taalbeleid voor docenten van de AUHA. De eerste sessie gaat in op de manier waarop docenten en assistenten hun studenten kunnen helpen om hun academisch Nederlands te ondersteunen en ontwikkelen. In de tweede sessie wordt er voortgegaan op de eerste sessie door samen met beleidsondersteuners en -ontwikkelaars na te denken over een academisch taalbeleid. Taalzeker aan de start, gericht op de instroom Het Monitoraat stelt tegelijk vast dat ook het secundair onderwijs vragende partij is om hun leerlingen beter voor or te bereiden op het hoger onderwijs. Het zou mooi zijn mochten we in de toekomst een doorlopende leerlijn taalvaardigheid secundair-hoger onderwijs kunnen aanbieden. Eén van de initiatieven om de brug te slaan tussen het secundair onderwijs en de universiteit, is het digitale ontmoetingsplatform Leer ons kennen van de Universiteit Antwerpen (www.ua.ac.be/leeronskennen Het Monitoraat ontwikkelde het onderdeel Academische taalvaardigheid onder de titel Taalzeker aan de start. Zowel toekomstige als beginnende studenten kunnen via het leer- en oefenmateriaal zelfstandig aan de slag. Ook is dit leerplatform toegankelijk voor leerkrachten uit het secundair onderwijs. Er wordt materiaal aangeboden dat ontwikkeld is in functie van de reële taken die studenten uitvoeren tijdens hun studie. In de oefeningen en het voorbeeldmateriaal werd er gestreefd naar een evenwicht tussen inhouden uit de verschillende opleidingen van de exacte en de humane wetenschappen. Het leer-en en oefenmateriaal vervult verschillende functies. Doordat het materiaal is gekoppeld aan authentieke inhouden,, maken toekomstige studenten kennis met de academische taal in de eigen opleiding. Anderzijds krijgen zowel de toekomstige als beginnende studenten een beeld van de verwachte talige startcompetenties. Ze hebben op dit leerplatform bovendien de mogelijkheid om aan de hand van de oefeningen na te gaan waar zij als toekomstige of beginnende student staan op het vlak van academisch Nederlands, en om eventuele lacunes weg te werken.

7 Lectuur en links Rapport over het vierde jaar Monitoraat op Maat, 3 febr Cuvelier, P., D. Berckmoes en H. Rombouts (2011). Monitoraat op maat. Taalstimulering academisch Nederlands voor studenten aan de Universiteit Antwerpen. Rapport vierde jaar, september augustus Linguapolis/Universiteit Antwerpen. Berckmoes, D. en H. Rombouts (2009). Taalondersteuning academisch Nederlands in de praktijk. Het taalmonitoraat op de Universiteit Antwerpen In: Graus, J., P. Rooijackers en W. Van der Westen (red.) Levende Talen. Taal centraal: taalbeleid in het Nederlandse en Vlaamse onderwijs. Levende Talen: Bussum. Berckmoes, D. en H. Rombouts (2010): Academische taalvaardigheid voor elke student. De meerwaarde van een monitoraat op maat. In: Van Hoyweghen, D. (red.) Naar taalkrachtige lerarenopleidingen. Bouwstenen voor taalbeleid. Plantyn: Mechelen. Meer lectuur is te vinden op de site Contact Hilde Rombouts, projectcoördinatie Monitoraat op maat taalondersteuning academisch Nederlands, 03/

Monitoraat op maat. 3 februari 2011 Voorzitter Raad van Bestuur Linguapolis Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

Monitoraat op maat. 3 februari 2011 Voorzitter Raad van Bestuur Linguapolis Faculteit Letteren en Wijsbegeerte Taalstimulering academisch Nederlands voor studenten aan de Universiteit Antwerpen Monitoraat op maat Rapport vierde jaar september 2009 augustus 2010 Datum afsluiting rapport Projectpromotor: prof. dr.

Nadere informatie

Workshop 1: Taalbeleid en kansengroepen

Workshop 1: Taalbeleid en kansengroepen Vlaamse Onderwijsraad Raad Hoger Onderwijs Kunstlaan 6 bus 6 23 april 2008 1210 Brussel studienamiddag diversiteit Workshop 1: Taalbeleid en kansengroepen 1 Startcompetenties taal versterken bij studenten

Nadere informatie

Het taalbeleid aan de Universiteit Gent 2009-2011: resultaten en bevindingen

Het taalbeleid aan de Universiteit Gent 2009-2011: resultaten en bevindingen . Taalbeleid hoger onderwijs Ronde 8 Sibo Kanobana Universiteit Gent Contact: sibo.kanobana@ugent.be Het taalbeleid aan de Universiteit Gent 2009-2011: resultaten en bevindingen 1. Inleiding In deze bijdrage

Nadere informatie

MONITORAAT OP MAAT Academisch Nederlands

MONITORAAT OP MAAT Academisch Nederlands www.uantwerpen.be/monitoraatopmaat Taalondersteuning academisch Nederlands Universiteit Antwerpen MONITORAAT OP MAAT Academisch Nederlands Rapport zesde en zevende jaar september 2011 juni 2013 Datum afsluiting

Nadere informatie

DIPLON: GLO Taal. Nathalie Peeters (PHL) Veerle Schuyten (KHLim) UHASSELT - 18/05/11

DIPLON: GLO Taal. Nathalie Peeters (PHL) Veerle Schuyten (KHLim) UHASSELT - 18/05/11 DIPLON: GLO Taal Nathalie Brabants (Xios) Nathalie Peeters (PHL) Veerle Schuyten (KHLim) UHASSELT - 18/05/11 Inhoud 1. Projectomschrijving 2. Actielijnen: toelichting en voorbeelden 1. Taalreferentiekader

Nadere informatie

Waar klinkt het beste startschot: bij de taaltest of bij de behoefteanalyse? 1

Waar klinkt het beste startschot: bij de taaltest of bij de behoefteanalyse? 1 7.Taalbeleid hoger onderwijs Noten 1 De eerste fase van een universitaire studie of een studie aan een hogeschool, waarin vooral algemene en inleidende vakken worden gegeven, ter voorbereiding op de latere,

Nadere informatie

Diana van Dijk Bas Groot NHTV, internationale hogeschool voor Toerisme en Verkeer, Academie Stedebouw, Logistiek en Mobiliteit, Breda.

Diana van Dijk Bas Groot NHTV, internationale hogeschool voor Toerisme en Verkeer, Academie Stedebouw, Logistiek en Mobiliteit, Breda. 2de GoLeWe-projectconferentie Maastricht, 11 mei 2010 Diana van Dijk Bas Groot NHTV, internationale hogeschool voor Toerisme en Verkeer, Academie Stedebouw, Logistiek en Mobiliteit, Breda 11 mei 2010 Tussentijdse

Nadere informatie

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I taalgericht naar werk Over het belang van geïntegreerd vakonder wijs voor beroepsgerichte opleidingen Publicatie ontwikkeld door Linguapolis, Instituut voor Taal en Communicatie Universiteit Antwerpen

Nadere informatie

Verplicht toetsen en bijspijkeren of eigen verantwoordelijkheid? De basisvaardigheden Nederlands van eerstejaars VU-studenten

Verplicht toetsen en bijspijkeren of eigen verantwoordelijkheid? De basisvaardigheden Nederlands van eerstejaars VU-studenten 7.Taalbeleid hoger onderwijs Ronde 8 Marloes van Beersum & Eline van Straalen Taalcentrum-VU, Vrije Universiteit Amsterdam Contact: mvanbeersum@taalcentrum-vu.nl evanstraalen@taalcentrum-vu.nl Verplicht

Nadere informatie

De smaak van taal. Het taalbeleid aan de Hogeschool Gent (in het algemeen) en aan het departement Sociaal Agogisch Werk (in het bijzonder)

De smaak van taal. Het taalbeleid aan de Hogeschool Gent (in het algemeen) en aan het departement Sociaal Agogisch Werk (in het bijzonder) .Taalbeleid hoger onderwijs Ronde 5 Christian Van Kerckhove & Barber Bossuyt Hogeschool Gent Contact: Christian.vankerckhove@hogent.be Barber.bossuyt@hogent.be De smaak van taal. Het taalbeleid aan de

Nadere informatie

Talige begeleiding van eerstejaarsstudenten in het hoger onderwijs: eerst de kosten, dan de baten!

Talige begeleiding van eerstejaarsstudenten in het hoger onderwijs: eerst de kosten, dan de baten! 5. Taalbeleid hoger onderwijs toraat Lesgeven in de multiculturele school. Utrecht: Hogeschool Utrecht. Lafleur, M. & J. van der Borden (2009). Kennisbasis Nederlands voor het tweedegraads gebied. Gebruiksmogelijkheden

Nadere informatie

Taal leren denken. Taalbeleid aan de Plantijn Hogeschool Antwerpen, opleiding Orthopedagogie

Taal leren denken. Taalbeleid aan de Plantijn Hogeschool Antwerpen, opleiding Orthopedagogie Met de antwoorden op de bovenstaande vragen kunnen we studenten een beter beeld geven van de opbouw en de eisen van de opleiding en van de mogelijkheden voor maatwerk. Referenties Adviesgroep Nederlands

Nadere informatie

Monitoraat op maat. 4 februari 2010 Voorzitter Raad van Bestuur Linguapolis Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

Monitoraat op maat. 4 februari 2010 Voorzitter Raad van Bestuur Linguapolis Faculteit Letteren en Wijsbegeerte Taalstimulering academisch Nederlands voor studenten aan de Universiteit Antwerpen Monitoraat op maat Rapport derde jaar september 2008 augustus 2009 Datum afsluiting rapport Projectpromotor: Prof. Dr.

Nadere informatie

DOCENTEN LEREN TOL-LEN IN DE LERARENOPLEIDINGEN VAN HUB-KAHO. EEN GOOD PRACTICE OP HET VLAK VAN TAALBELEID

DOCENTEN LEREN TOL-LEN IN DE LERARENOPLEIDINGEN VAN HUB-KAHO. EEN GOOD PRACTICE OP HET VLAK VAN TAALBELEID Leerlingen verdienen excellente leraren Studenten verdienen excellente docenten DOCENTEN LEREN TOL-LEN IN DE LERARENOPLEIDINGEN VAN HUB-KAHO. EEN GOOD PRACTICE OP HET VLAK VAN TAALBELEID An De Moor (taalbeleidcoördinator

Nadere informatie

Taalbeleid. 3. Taalontwikkeling voor élke student. Drie beleidslijnen. Taalbeleid in de Arteveldehogeschool

Taalbeleid. 3. Taalontwikkeling voor élke student. Drie beleidslijnen. Taalbeleid in de Arteveldehogeschool Taalbeleid 3. Taalontwikkeling voor élke student Taalbeleid in de Arteveldehogeschool In 2006 richtte de Arteveldehogeschool twee kenniskringen op: Kansrijk Studeren en Open en Afstandsleren. In 2007 organiseerde

Nadere informatie

Link met het secundair onderwijs

Link met het secundair onderwijs Link met het secundair onderwijs 1. Instroomprojecten 'Tutoraat' en 'Klimop' De moeizame doorstroom in het secundair onderwijs en de instroom naar het hoger onderwijs van kansarme en allochtone jongeren

Nadere informatie

Talige startcompetenties voor hoger onderwijs

Talige startcompetenties voor hoger onderwijs . Hoger onderwijs Tijdens de workshop op de HSN-conferentie illustreer ik zowel taalbegeleiding als taalontwikkelend lesgeven met praktijkvoorbeelden uit ons departement en gaan we in gesprek over de mogelijkheden

Nadere informatie

Internationale leerresultaten in het curriculum. Workshop

Internationale leerresultaten in het curriculum. Workshop Internationale leerresultaten in het curriculum Workshop Structuur van de sessie 1. Overlopen lijst competenties en deze koppelen aan een concrete opleiding 2. Het meten van draagvlak bij docenten: de

Nadere informatie

Actiegroep diversiteit. Van taalscreening naar taalbegeleiding.

Actiegroep diversiteit. Van taalscreening naar taalbegeleiding. Actiegroep diversiteit. Van taalscreening naar taalbegeleiding. Taalbeleid op de korrel genomen. Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding- NietCommercieel GeenAfgeleideWerken

Nadere informatie

Verslag over de ronde tafel de meerwaarde van het Aanmoedigingsfonds van 25 maart 2013

Verslag over de ronde tafel de meerwaarde van het Aanmoedigingsfonds van 25 maart 2013 Raad Hoger Onderwijs 11 juni 2013 RHO-RHO-END-003t Verslag over de ronde tafel de meerwaarde van het Aanmoedigingsfonds van 25 maart 2013 Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2

Nadere informatie

Een succesvol traject ter voorbereiding op de taaltoets

Een succesvol traject ter voorbereiding op de taaltoets Tenslotte demonstreren we u de online databank op de website van de Nederlandse Taalunie. U kunt Lezen in het basisonderwijs, evenals Schrijven in het basisonderwijs, downloaden van de volgende websites:

Nadere informatie

Een succesvol traject ter voorbereiding op de taaltoets.

Een succesvol traject ter voorbereiding op de taaltoets. Richard Vollenbroek Hogeschool Edith Stein/Onderwijscentrum Twente Vollenbroek@edith.nl Een succesvol traject ter voorbereiding op de taaltoets. Instromende eerstejaars studenten aan Nederlandse pabo s

Nadere informatie

De taalontwikkeling in het curriculum van Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD); de module Rapportage als voorbeeld

De taalontwikkeling in het curriculum van Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD); de module Rapportage als voorbeeld Ronde 6 Pauline Warrenaar De Haagse Hogeschool Contact: p.m.h.warrenaar@hhs.nl De taalontwikkeling in het curriculum van Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD); de module Rapportage als voorbeeld

Nadere informatie

Studiewijzer Diversiteit

Studiewijzer Diversiteit 1 Thomas More Kempen Studiewijzer Studiewijzer Diversiteit OPO-verantwoordelijke: Annelies Demessemaeker Docenten: Eline Bernaerts en Annelies Demessemaeker CAMPUS Vorselaar Domein Lerarenopleiding Bachelor

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147- Vlaams Parlement Vragen en Antwoorden Nr.2 November 2008 47 VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTERPRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

Ronde 2. Naar een taalkrachtigere lerarenopleiding. 1. Aanleiding. 2. De praktijk op school

Ronde 2. Naar een taalkrachtigere lerarenopleiding. 1. Aanleiding. 2. De praktijk op school VIJFENTWINTIGSTE CONFERENTIE HET SCHOOLVAK NEDERLANDS Ronde 2 Mieke Lafleur & Johanna van der Borden Hogeschool Utrecht / LEONED Contact: mieke.lafleur@hu.nl johanna.vanderborden@hu.nl Naar een taalkrachtigere

Nadere informatie

Didactische verantwoording. Allemaal taal. Taal en communicatie voor pedagogisch medewerkers in de kinderopvang en op de peuterspeelzaal

Didactische verantwoording. Allemaal taal. Taal en communicatie voor pedagogisch medewerkers in de kinderopvang en op de peuterspeelzaal Didactische verantwoording Allemaal taal Taal en communicatie voor pedagogisch medewerkers in de kinderopvang en op de peuterspeelzaal Jenny van der Ende Taalondersteuning bij kinderen Naast behoefte aan

Nadere informatie

Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte

Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte 10/5/10 1 Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte NDN-lenteconferentie 2010: Kwaliteitszorg voor taal door leerlijnen, Antwerpen, 7 mei 2010 Kees de Glopper Expertisecentrum

Nadere informatie

Taalontwikkelend onderwijs in het hbo. Een voorbeeld van zelfregie

Taalontwikkelend onderwijs in het hbo. Een voorbeeld van zelfregie Henriette Groot Antink & Pieter t Hart Hogeschool Utrecht Faculteit Gezondheidszorg Contact: hgrootantink@gmail.com p.hart@sobit.nl Taalontwikkelend onderwijs in het hbo. Een voorbeeld van zelfregie 1.

Nadere informatie

Kennis en opleiding: - onderwijsbevoegdheid - ervaring met NT2 onderwijs is een pre, maar geen verplichting.

Kennis en opleiding: - onderwijsbevoegdheid - ervaring met NT2 onderwijs is een pre, maar geen verplichting. Profielbeschrijving. Het onderwijs aan nieuwkomers vraagt een specifiek profiel. Daarom vragen wij van je: - een afgeronde Pabo-opleiding met minimaal 3 jaar werkervaring - affiniteit met het werken met

Nadere informatie

TAALBELEID. Het geheel is meer dan de som van delen.

TAALBELEID. Het geheel is meer dan de som van delen. TAALBELEID Het geheel is meer dan de som van delen. Inhoud 1. Algemeen kader en doelstellingen van het project 2. Het proces: betrokken partners, werkwijze 3. Beschrijving van de "resultaten" en de implementatie

Nadere informatie

Werken aan geletterdheid in het secundair onderwijs: een uitdaging voor iedereen!

Werken aan geletterdheid in het secundair onderwijs: een uitdaging voor iedereen! Werken aan geletterdheid in het secundair onderwijs: een uitdaging voor iedereen! Eindtermen leesvaardigheid Leerlingen kunnen diverse tekstsoorten begrijpend lezen/ functioneel schrijven, en daarbij de

Nadere informatie

Project Taalcoaches. 1 januari 2009 31 december 2011. Locatie Moerdijk. Vluchtelingenwerk Brabant-West. Projectvoorstel taalcoaches.

Project Taalcoaches. 1 januari 2009 31 december 2011. Locatie Moerdijk. Vluchtelingenwerk Brabant-West. Projectvoorstel taalcoaches. Locatie Moerdijk VluchtelingenWerk Brabant-West Postbus 173 4250 DD Werkendam Telefoon (0183) 50 90 16 Fax (0183) 50 90 17 afdeling@vluchtelingenwerk.org Project Taalcoaches 1 januari 2009 31 december

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven

Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven Wilma van der Westen Project Docenten aan zet bij taal in alle vakken Utrecht 7 november 2012 Even voorstellen: Bestuurslid Het Schoolvak Nederlands HSN

Nadere informatie

Talige startcompetenties Hoger Onderwijs

Talige startcompetenties Hoger Onderwijs Talige startcompetenties Hoger Onderwijs Making a difference 23 maart 2010 Wilma van der Westen Voorzitter Nederlands / Vlaams Taal als voorwaarde voor studiesucces Instrument voor de verwerving van kennis

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Elke leraar is taalleraar. Een referentiekader voor taalbeleid in de lerarenopleiding

Hoofdstuk 1 Elke leraar is taalleraar. Een referentiekader voor taalbeleid in de lerarenopleiding Uitgave Plantyn Naar taalkrachtige lerarenopleidingen. Bouwstenen voor taalbeleid Deel I Visie ontwikkelen Hoofdstuk 1 Elke leraar is taalleraar. Een referentiekader voor taalbeleid in de lerarenopleiding

Nadere informatie

Infobundel beginassessments

Infobundel beginassessments DEPARTEMENT LERARENOPLEIDING Professionele Bachelor Leraar Kleuteronderwijs Verkort (PBKO-V) Infobundel beginassessments Onderwijs op Maat van bij de start Academiejaar 2014-2015 1. Woord vooraf Je bent

Nadere informatie

2. Werking van de beleidscel Diversiteit en Gender, UGent. Gesprek met Hanneke Pyck, Sigried Lievens en Katrien De Bruyn, beleidsmedewerkers

2. Werking van de beleidscel Diversiteit en Gender, UGent. Gesprek met Hanneke Pyck, Sigried Lievens en Katrien De Bruyn, beleidsmedewerkers Diversiteit BELEID 2. Werking van de beleidscel Diversiteit en Gender, UGent Gesprek met Hanneke Pyck, Sigried Lievens en Katrien De Bruyn, beleidsmedewerkers De UGent heeft ervoor gekozen om het diversiteitsbeleid

Nadere informatie

Engels als voertaal in het hoger onderwijs: één taalbeleid!

Engels als voertaal in het hoger onderwijs: één taalbeleid! Engels als voertaal in het hoger onderwijs: één taalbeleid! Wilma van der Westen Conferentie Meertalig in de loopbaan: geen luxe, maar noodzaak 24 mei 2012 Even voorstellen: Bestuurslid Het Schoolvak Nederlands

Nadere informatie

Taalbeleidsplan Geel kleuter en lager onderwijs. Deel 1

Taalbeleidsplan Geel kleuter en lager onderwijs. Deel 1 Taalbeleidsplan Geel kleuter en lager onderwijs. Deel 1 Doel 1: Het aantal kinderen met een voldoende taalvaardigheid (luisteren, spreken, schrijven en begrijpend lezen in functionele contexten) vermeerderen.

Nadere informatie

DISCO : Algemene handleiding

DISCO : Algemene handleiding DISCO : Algemene handleiding DISCO het Screeningsinstrument Diversiteit en Onderwijs m.b.t. omgaan met diversiteit biedt enerzijds handvatten om maatregelen en acties die reeds genomen werden in kader

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Ondernemingscommunicatie Communicatievaardigheden. Lestijden 120

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Ondernemingscommunicatie Communicatievaardigheden. Lestijden 120 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Ondernemingscommunicatie Module Communicatievaardigheden Code O.C1 Lestijden 120 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 160 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid

Nadere informatie

Academiejaar 2014/2015. Studeren combineren. bachelor Kleuter- en lager onderwijs. Flextrajecten. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2014/2015. Studeren combineren. bachelor Kleuter- en lager onderwijs. Flextrajecten. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 Studeren combineren bachelor Kleuter- en lager onderwijs Flextrajecten Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Bachelor kleuter- en lager onderwijs FLEXTRAJECTEN Altijd al gedroomd

Nadere informatie

Studententutoraat en sociale integratie

Studententutoraat en sociale integratie GoLeWeGoLeWe-acties 2.5 Studententutoraat en sociale integratie 3e GoLeWe-projectconferentie Hasselt, 9 december 2010 Kennismaking Context Doel Aanpak Effecten Toekomst? Bespreking w w w. g o l e w e.

Nadere informatie

Onderzoekbevindingen en Good practices

Onderzoekbevindingen en Good practices Onderzoekbevindingen en Good practices 3e GoLeWe-projectconferentie Hasselt, 9 december 2010 Geert Speltincx Gert Vanthournout Vincent Donche Samenwerking tussen Universiteit Antwerpen (Onderzoeksgroep

Nadere informatie

Traject Leiderschap 2015-2016

Traject Leiderschap 2015-2016 Traject Leiderschap 2015-2016 Aanpak traject Het is de bedoeling om voor de deelnemers een leertraject uit te werken dat bestaat uit een kick-off, 3 workshops van een halve dag, gecombineerd met 2*2uur

Nadere informatie

TAAL OP NIVEAU CURSUSAANBOD 2015-2016

TAAL OP NIVEAU CURSUSAANBOD 2015-2016 TAAL OP NIVEAU CURSUSAANBOD 2015-2016 INHOUD Inleiding Online cursussen Klantgericht schrijven Nederlands Zakelijk Engels Spelling & Grammar Online test Nederlands spelling & grammatica Online test Engels

Nadere informatie

Schrijven en leren op de pabo en de basisschool. Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits

Schrijven en leren op de pabo en de basisschool. Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits Schrijven en leren op de pabo en de basisschool Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits Onderwerpen Schrijven op de lerarenopleiding en de basisschool De kracht van schrijven voor het leren en

Nadere informatie

Meertaligheid als kerncomponent van internationale competentie. Lies Sercu KU Leuven

Meertaligheid als kerncomponent van internationale competentie. Lies Sercu KU Leuven Meertaligheid als kerncomponent van internationale competentie Lies Sercu KU Leuven Overzicht Meertaligheid als kerncompetentie van internationale competentie Meertaligheid in het Hoger Onderwijs Welke

Nadere informatie

EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT

EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT Monitoraat op maat Academisch Nederlands 1 EEN E MAIL STUREN NAAR EEN DOCENT De communicatie tussen een student en een docent verloopt vaak per e mail. Een groot voordeel van het medium is namelijk de

Nadere informatie

Ijkingstoets voor toekomstige

Ijkingstoets voor toekomstige Ijkingstoets voor toekomstige wetenschapsstudenten Carolien Van Soom Lerarendag Faculteit Wetenschappen 7 mei 2014 Ijkingstoets voor toekomstige wetenschapsstudenten 1. Achtergrond 2. Opzet ijkingstoets

Nadere informatie

Studeer wijzer: Iedereen op weg naar succesvol studeren?

Studeer wijzer: Iedereen op weg naar succesvol studeren? Verslag workshopcyclus diversiteit: studievaardigheden Studeer wijzer: Iedereen op weg naar succesvol studeren? Doelstelling Door het uitwisselen van ervaringen en expertise met betrekking tot het thema

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

Elke Denoo Eline Grouwels Ruth Jamers Sarah Van Leuvenhaege

Elke Denoo Eline Grouwels Ruth Jamers Sarah Van Leuvenhaege Elke Denoo Eline Grouwels Ruth Jamers Sarah Van Leuvenhaege Slotconferentie GoLeWe Antwerpen, 20 mei 2011 Als het op leren aankomt: beter vandaag dan morgen, maar uiteindelijk toch overmorgen! Deel 1 Reële

Nadere informatie

Campus Dansaert Campus Jette 2011

Campus Dansaert Campus Jette 2011 Campus Dansaert Campus Jette 2011 Talenttraining www.erasmushogeschool.be partner in de Universitaire Associatie Brussel Talenttraining? Ben ik goed voorbereid op het hoger onderwijs? Wat boeit me? Waarin

Nadere informatie

Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho

Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho Afstandsonderwijs (AO) binnen de lerarenopleiding Katho Vraagstelling/Probleemstelling Omschrijving: De opleiding via afstandsonderwijs is ontstaan vanuit een vraag op de arbeidsmarkt. Er was een tekort

Nadere informatie

C2-taken uitvoeren met een B2-niveau: kunst- en vliegwerk?

C2-taken uitvoeren met een B2-niveau: kunst- en vliegwerk? C2-taken uitvoeren met een B2-niveau: kunst- en vliegwerk? Ineke de Bakker Universiteit van Amsterdam Instituut voor Nederlands Taalonderwijs en Taaladvies (INTT) E.: r.t.debakker@uva.nl Programma II van

Nadere informatie

tieve En Ect Educa traj

tieve En Ect Educa traj Educatieve trajecten Educatieve trajecten In opdracht van gemeentes verzorgt het ROC Kop van Noord- Holland opleidingen voor volwassenen om participatie in de samenleving of op het werk te vergroten: de

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo 2. april 2016

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo 2. april 2016 Schets van het onderwijsprogramma De leerlingen in route 2 uitstroomprofiel mbo 2 worden voorbereid op instroom in een niveau 2 opleiding op het mbo. De school moet voor deze leerlingen een veilige plek

Nadere informatie

Engels op topniveau. Cambridge Certificates voor alle leerlingen

Engels op topniveau. Cambridge Certificates voor alle leerlingen Engels op topniveau Cambridge Certificates voor alle leerlingen Waarom? De toename van het gebruik van het Engels in de wereld is een feit. Het is de taal van veel games en websites, van veel films, televisieseries

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo entree. april 2016

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo entree. april 2016 Schets van het onderwijsprogramma De leerlingen in route 2 uitstroomprofiel entreeopleiding worden voorbereid op instroom in de entreeopleiding in het mbo. De entreeopleiding is drempelloos en duurt een

Nadere informatie

Omgaan met. meer- en anderstaligheid. op school

Omgaan met. meer- en anderstaligheid. op school Omgaan met meer- en anderstaligheid op school Omgaan met meer- en anderstaligheid op school 1 Basisvoorwaarden Een school die goed weet om te gaan met meer-/anderstaligheid neemt een open houding aan tegenover

Nadere informatie

Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt.

Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt. EEN OPLEIDING KIEZEN Je wil studeren aan een hogeschool of universiteit. Op het internet kan je hierover alle informatie vinden die je nodig hebt. Wat moet je doen? 1. Lees de instructie en de zoektips

Nadere informatie

Toegepaste Taalkunde Academisch Nederlands

Toegepaste Taalkunde Academisch Nederlands Academisch Nederlands Toegepaste Taalkunde (TTK) Dr. Uus (Eugenia) Knops Probleem Toenemende kloof mbt taalvaardigheid (vooral schrijfvaardigheid) Nederlands tussen instroom - uitstroom / markteisen Gebrek

Nadere informatie

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren Doelstelling Dit instrument is bedoeld voor het management van een opleiding en opleidingsteams. Het reikt reflectievragen aan voor het ontwerpen van

Nadere informatie

Opleiding. Meertalig secretariaat. Code + officiële benaming van de module. A3 Frans 1. Academiejaar 2015-2016. Semester. 1 en 2.

Opleiding. Meertalig secretariaat. Code + officiële benaming van de module. A3 Frans 1. Academiejaar 2015-2016. Semester. 1 en 2. Opleiding Meertalig secretariaat Code + officiële benaming van de module A3 Frans 1 Academiejaar 2015-2016 Semester 1 en 2 Studieomvang 9 studiepunten Totale studietijd 180 Aantal lestijden 120 Aandeel

Nadere informatie

Hoe kunt u het spellingprobleem van uw studenten oplossen?

Hoe kunt u het spellingprobleem van uw studenten oplossen? Hoe kunt u het spellingprobleem van uw studenten oplossen? Software Nederlandse Spelling Online (SNS Online) Wat is SNS Online? Spelling is bij veel studenten een probleem! Uit onderzoek bij achttienjarigen

Nadere informatie

TAAL OP NIVEAU CURSUSAANBOD 2015-2016 WERKGEVERS. > inhoud

TAAL OP NIVEAU CURSUSAANBOD 2015-2016 WERKGEVERS. > inhoud TAAL OP NIVEAU CURSUSAANBOD 2015-2016 WERKGEVERS INHOUD Inleiding Online cursussen Klantgericht schrijven Nederlands Zakelijk Engels Spelling & Grammar Online test Nederlands spelling & grammatica Online

Nadere informatie

Goesting in Leren en Werken 22 april 2O15. Herman Van de Mosselaer, projectmanager onderwijsgerelateerd onderzoek

Goesting in Leren en Werken 22 april 2O15. Herman Van de Mosselaer, projectmanager onderwijsgerelateerd onderzoek Goesting in Leren en Werken 22 april 2O15 Herman Van de Mosselaer, projectmanager onderwijsgerelateerd onderzoek Artesis Plantijn Hogeschool 6 campussen, centrum Antwerpen VERSTERKEN INSTROOM Secundair

Nadere informatie

Inleiding niveaubepaling bij VakTraject, Traject en Traject Techniek

Inleiding niveaubepaling bij VakTraject, Traject en Traject Techniek Inleiding niveaubepaling bij VakTraject, Traject en Traject Techniek In de kwalificatiedossiers zijn taalprofielen voor het beroep vastgesteld. Ook is in het brondocument Leren, Loopbaan en Burgerschap

Nadere informatie

Doorlopend werken aan de taalontwikkeling van studenten. Twee jaar breed taalbeleid in de hbo-opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening

Doorlopend werken aan de taalontwikkeling van studenten. Twee jaar breed taalbeleid in de hbo-opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening 5. Taalbeleid hoger onderwijs Ronde 4 Pauline Warrenaar & Asna Chander De Haagse Hogeschool Contact: p.m.h.warrenaar@hhs.nl a.chander@hhs.nl Doorlopend werken aan de taalontwikkeling van studenten. Twee

Nadere informatie

Intern rapport verkennend onderzoek naar knelpunten taalvaardigheid in het hoger onderwijs in opdracht van Baobab vzw Stad Antwerpen

Intern rapport verkennend onderzoek naar knelpunten taalvaardigheid in het hoger onderwijs in opdracht van Baobab vzw Stad Antwerpen Intern rapport verkennend onderzoek naar knelpunten taalvaardigheid in het hoger onderwijs in opdracht van Baobab vzw Stad Antwerpen Monitoraat op maat Taalondersteuning academisch Nederlands voor studenten

Nadere informatie

FAQ deeltijds studeren opleiding vroedkunde Turnhout

FAQ deeltijds studeren opleiding vroedkunde Turnhout FAQ deeltijds studeren opleiding vroedkunde Turnhout Kan je in Turnhout de opleiding vroedkunde in deeltijds gaan studeren? Ja, dit kan. Er wordt dan een individueel programma op maat gemaakt. Hebben jullie

Nadere informatie

Traject Leiderschap. Aanpak traject

Traject Leiderschap. Aanpak traject Aanpak traject Het is de bedoeling om voor de deelnemers een leertraject uit te werken dat bestaat uit een kick-off, 3 workshops van een halve dag, gecombineerd met 2*2uur individuele coaching. Er wordt

Nadere informatie

INSCHRIJVEN VOOR DE TAALTEST

INSCHRIJVEN VOOR DE TAALTEST INSCHRIJVEN VOOR DE TAALTEST Wil je in België studeren aan een hogeschool of aan een universiteit? Als je je diploma secundair onderwijs niet in het Nederlands gehaald hebt, moet je een taaltest afleggen.

Nadere informatie

Didactische cursus 2007-2008 POP

Didactische cursus 2007-2008 POP Jeremy Waterloo Datum: 251007 Ranonkelstraat 9 4818 HN Breda Netherlands Didactische cursus 20072008 POP Toelichting Na het doornemen van het competentieprofiel van de HKU en de verwerking hiervan op het

Nadere informatie

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen.

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen. Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-fiche opleidingsonderdeel: COMMUNICATIEVAARDIGHEID Code: 10368 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 3 Studietijd: 75 à 90 uur Deliberatie: mogelijk

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding economie

Specifieke lerarenopleiding economie Specifieke lerarenopleiding economie Leuven Brussel Antwerpen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject

Nadere informatie

Academiejaar 2014/2015. bachelor. ergotherapie. ergotherapie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2014/2015. bachelor. ergotherapie. ergotherapie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 bachelor ergotherapie ergotherapie Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Bachelor ergotherapie ergotherapie Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze hogeschool is

Nadere informatie

Gender en interculturaliteit

Gender en interculturaliteit ECTS-fiche: Gender en interculturaliteit Opleiding: Afstudeerrichting: Opleidingsonderdeel: Studiepunten (ECTS): 3 Taal: Plichtvak/keuzevak: Lerarenopleiding/ BA en MA Pedagogische wetenschappen Niet relevant

Nadere informatie

Journalist worden door journalist te zijn Een motto als startpunt voor een taalbeleidverhaal aan Howest Ilse Mestdagh en Gerti Wouters

Journalist worden door journalist te zijn Een motto als startpunt voor een taalbeleidverhaal aan Howest Ilse Mestdagh en Gerti Wouters Journalist worden door journalist te zijn Een motto als startpunt voor een taalbeleidverhaal aan Howest Ilse Mestdagh en Gerti Wouters De opleiding Journalistiek in Howest gaat resoluut voor een taalbeleid

Nadere informatie

Een lerarenopleiding en studenten in kansarmoede: de krachten gebundeld!

Een lerarenopleiding en studenten in kansarmoede: de krachten gebundeld! Een lerarenopleiding en studenten in kansarmoede: de krachten gebundeld! Ann Van Hooste, Liesbeth Spanjers, Bernadette Meeus, Kelly Jacobs UCLL Campus Comenius Een student in kansarmoede vertelt Het was

Nadere informatie

Ontwikkelen/schrijiven methodiek Nederlands (geschreven door Jalal Al Baz) Kennis voor een gevulde winkelwagen / 2004/EQC/0021

Ontwikkelen/schrijiven methodiek Nederlands (geschreven door Jalal Al Baz) Kennis voor een gevulde winkelwagen / 2004/EQC/0021 Ontwikkelen/schrijiven methodiek Nederlands (geschreven door Jalal Al Baz) Kennis voor een gevulde winkelwagen / 2004/EQC/0021 Beschrijving van de methodiek Nederlands op de boulevard Inleiding In het

Nadere informatie

OPLEIDING DOCENT NT2

OPLEIDING DOCENT NT2 OPLEIDING DOCENT NT2 IN DE VOLWASSENENEDUCATIE VU-NT2 PROFESSIONAL CURSUSJAAR 2016/2017 De opleiding Docent NT2 in de volwasseneneducatie is een gezamenlijke opleiding van de Vrije Universiteit Amsterdam

Nadere informatie

Evaluatie SOFIA: Vrouwen in academia

Evaluatie SOFIA: Vrouwen in academia Evaluatie SOFIA: Vrouwen in academia Het aantal vrouwen die een topfunctie vervullen is vandaag de dag nog steeds zeer laag. Ook in de academische wereld zijn er veel meer mannen die een loopbaan uitbouwen

Nadere informatie

NEDERLANDS VOOR ANDERSTALIGEN - S E P T E M B E R 2 0 1 6 -

NEDERLANDS VOOR ANDERSTALIGEN - S E P T E M B E R 2 0 1 6 - www.linguapolis.be nederlands@linguapolis.be tel.: +32 3 265 48 03 NEDERLANDS VOOR ANDERSTALIGEN - S E P T E M B E R 2 0 1 6 - TAALBAD 90 uur 1 maand voltijds Stadscampus ma, di, wo, do en vr: 9-12.30

Nadere informatie

Computer of docent in 2020?

Computer of docent in 2020? Computer of docent in 2020? Nathalie Nouwen Serge Verlinde KU Leuven - Instituut voor Levende Talen Beheersing Franse taal gaat steeds verder achteruit 21 aug 2014 Vlaamse jongeren beginnen aan hun universitaire

Nadere informatie

EFFECTMETING TAALBELEID. Matthijs Eijgelshoven Projectmanager taalbeleid Dienst Studentenzaken

EFFECTMETING TAALBELEID. Matthijs Eijgelshoven Projectmanager taalbeleid Dienst Studentenzaken EFFECTMETING TAALBELEID Matthijs Eijgelshoven Projectmanager taalbeleid Dienst Studentenzaken 1 STELLING 1 Als iets geen effect heeft, moet je ermee stoppen. 2 STELLING 2 Als een taalinterventie (coaching,

Nadere informatie

Strategische onderwijsdoelstellingen: realisaties

Strategische onderwijsdoelstellingen: realisaties Strategische onderwijsdoelstellingen: realisaties 1.1 De opleidingen hebben een uitgeschreven en gedragen onderwijsvisie. 1.2 De opleidingen beschikken over een dynamisch competentieprofiel dat o.a. aan

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

Lichamelijke Opvoeding

Lichamelijke Opvoeding Academiejaar 2014/2015 bachelor onderwijs Secundair Onderwijs Lichamelijke Opvoeding Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen bachelor onderwijs Secundair Onderwijs Lichamelijke Opvoeding Je ideale opleiding

Nadere informatie

Op weg naar een competentiegericht curriculum

Op weg naar een competentiegericht curriculum Op weg naar een competentiegericht curriculum Dag van de Onderwijsvernieuwing 8 juni 2005 Eva Marrannes Agenda Inleiding Specifieke context van het departement Communicatie Van beroepsprofiel naar Conclusie

Nadere informatie

Het onderwijs in evolutie:

Het onderwijs in evolutie: Katholieke Hogeschool Mechelen, K.U.Leuven, CLB Het Kompas, de Scholengemeenschap KSO regio Mechelen en de Scholengemeenschap KSO Ter Nethe nodigen u uit op de achtste ontmoetingsnamiddag donderdag 9 december

Nadere informatie

Groot gelijk?! Gelijke onderwijskansen in Vlaanderen 23 november 2004

Groot gelijk?! Gelijke onderwijskansen in Vlaanderen 23 november 2004 Groot gelijk?! Gelijke onderwijskansen in Vlaanderen 23 november 2004 Praktijklessen als kansrijke leeromgevingen voor vak én taal: een aanzet tot geïntegreerde scholing Goedele Vandommele Heidi De Niel

Nadere informatie

Welkom aan de opleiding logopedie en audiologie Programma WERKSTUDENTEN fase 1 Introductieweek september 2016

Welkom aan de opleiding logopedie en audiologie Programma WERKSTUDENTEN fase 1 Introductieweek september 2016 Welkom aan de opleiding logopedie en audiologie Programma WERKSTUDENTEN fase 1 Introductieweek september 2016 Instructies opdracht OPO Professioneel Handelen 1 Instapmodules Inschrijven voor de instapmodules

Nadere informatie

Leerateliers: Good practice van studie ondersteuning in de PHL

Leerateliers: Good practice van studie ondersteuning in de PHL DE MEERWAARDE VAN HET AANMOEDIGINGSFONDS 25 MAART 2013 Leerateliers: Good practice van studie ondersteuning in de PHL Eline Grouwels, diversiteitscoördinator PHL Inhoud 1.Diversiteitsbeleid in de PHL 2.Wat

Nadere informatie

Breed evalueren kan je leren Zes vragen om over te reflecteren. Competenties Nederlands breed evalueren in het secundair onderwijs 1

Breed evalueren kan je leren Zes vragen om over te reflecteren. Competenties Nederlands breed evalueren in het secundair onderwijs 1 2. Evaluatie en toetsing Koen Van Gorp (a), Iris Philips (a) & Fauve De Backer (b) (a) CTO, KU Leuven (b) Steunpunt Diversiteit en Leren, UGent Contact: Koen.VanGorp@arts.kuleuven.be Iris.Philips@arts.kuleuven.be

Nadere informatie