Dokter op dinsdag. Duizeligheid. Susanne Balter, KNO-arts

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dokter op dinsdag. Duizeligheid. Susanne Balter, KNO-arts"

Transcriptie

1 Dokter op dinsdag Duizeligheid Susanne Balter, KNO-arts Dinsdag 23 juni 2015

2

3 Wat gaan we bespreken? Voorkomen duizeligheid Het evenwichtsorgaan Onderzoek bij de KNO arts Oorzaken van duizeligheid Behandeling De toekomst Discussie en vragen

4 Voorkomen duizeligheid Hoe vaak ziet de huisarts patiënt met duizeligheid?

5 Voorkomen duizeligheid Incidentie 27 per 1000 patiënten per jaar Per normpraktijk ongeveer 1-2 patiënten per week In 36% geen diagnose te stellen door huisarts

6 Voorkomen duizeligheid 1 op de 5 aanwezigen zal in zijn/haar leven een episode van duizeligheid doormaken Als >65 jaar heeft 20-30% een verminderde evenwichtsfunctie Dit is een belangrijke veroorzaker van vallen bij ouderen!

7

8 propriocepsis zien CZS interpretatie leren adaptatie compensatie evenwichtsorgaan beeldstabilisatie ruimtelijke orientatie houdingscontrole

9 Anatomie van het gehoororgaan en evenwichtsorgaan

10

11

12 Anatomie Evenwichtsorgaan

13 Welke duizeligheidsklachten horen NIET thuis bij de KNO arts? - Dubbelzien - Spraakproblemen - Bewustzijnsverlaging Verwijzing Neuroloog - Als u deze klachten niet heeft en toch (aanvallen van) duizeligheid heeft of klachten heeft van instabiliteit, is het zinvol om een afspraak bij de KNO arts te maken

14 Onderzoek bij de KNO-arts Bij 1e bezoek aan KNO arts - Anamnese - KNO-onderzoek: onderzoek oren

15 Onderzoek bij de KNO-arts Bij 1e bezoek aan KNO arts Poliklinisch evenwichtsonderzoek Evt kiepproef

16 Onderzoek bij de KNO-arts Aanvullend onderzoek - Gehooronderzoek

17 Onderzoek bij de KNO-arts Aanvullend onderzoek - Evenwichtsonderzoek

18 Onderzoek bij de KNO-arts Aanvullend onderzoek - CT of MRI scan

19 Oorzaken van duizeligheid van patienten ADC Perifeer vestibulair syndroom 49% Geen diagnose 12% Overig 10 % Hyperventilatie en Angststoornissen 29%

20 Perifeer Vestibulair - Draaiduizelig - Meer klachten door bewegen - Misselijkheid/zweten/braken - Duizelig met nystagmus - Toename evenwichtsstoornis in donker - Soms éénzijdige gehoorklachten en oorsuizen

21 Ziektebeelden: Perifeer Draaiduizeligheid - Positioneringsduizeligheid (BPPD) - Neuritis vestibularis - Labyrinthitis - Ziekte van Ménière - Recidiverende vestibulopathie - Vestibulaire migraine - Vestibulaire paroxysmen - Hyperventilatie

22 Positioneringsduizeligheid (BPPD)

23 Positioneringsduizeligheid (BPPD) Oorzaak: - Losse oorsteentjes in halfcirkelvormige kanalen - Bv na griep, ongeval, val of langdurige bedlegerigheid Diagnose: - Anamnese : kortdurende, houdingsafhankelijke aanvallen van duizeligheid - KNO-Onderzoek: Kiepproef

24 Positioneringsduizeligheid (BPPD) Behandeling: - Epley bevrijdingsmanoeuvre (90% effectief) - Adaptatie oefeningen : trainen van het evenwichtsorgaan dmv Brandt-Daroff oefeningen

25 Epley Manoevre

26 Brandt Daroff oefeningen

27 Neuritis vestibularis en Labyrinthitis Oorzaak: - Virale infectie (Bv na griep of herpes infectie) Diagnose: Anamnese - Acute heftige aanval van draaiduizeligheid, vaak met misselijkheid en braken - Aanval enige dagen, daarna periode van instabiliteit (weken tot maanden) Evenwichtsoz: éénzijdig Gehooroz: bij labyrinthitis éénzijdig functioneren functioneren

28 Neuritis vestibularis en Labyrinthitis Behandeling: - Betahistine 3dd 16 mg - Bewegen! - Vestibulaire revalidatie 100% 40 %

29 Centrale compensatie 100% 100%

30 Ziekte van Ménière Oorzaak: - Endolymfatische hydrops Normaal binnenoor Binnenoor met ziekte van Ménière

31 Ziekte van Ménière Diagnose : - Ten minste 2 aanvallen van draaiduizeligheid - Wisselend gehoorverlies (uiteindelijk blijvend) - Tinnitus

32 Ziekte van Ménière Behandeling: Onderhoudsbehandeling - Betahistine: 3 dd 16 mg Bij een aanval van duizeligheid - Cinnarizine: zo nodig 2 dd 25 mg - Primperan zetpillen: zo nodig 2-3 dd 10 mg

33 Ziekte van Ménière Behandeling: Indien eerdere ingestelde behandeling geen baat: - Dosering Betahistine verhogen - Gentamicine/Corticosteroiden intratympanaal - Prismabril - Meniet drukgenerator - Saccus endolymfaticus decompressie - Neurectomie evenwichtszenuw

34 Recidiverende vestibulopathie Oorzaak:? - Voorstadium ménière of migraine? Diagnose = Anamnese : - Aanval len van draaiduizeligheid, vaak met misselijkheid en braken - Geen gehoorklachten

35 Recidiverende vestibulopathie Behandeling Onderhoudsbehandeling - Betahistine: 3 dd 16 mg Bij een aanval van duizeligheid - Cinnarizine: zo nodig 2 dd 25 mg - Primperan zetpillen: zo nodig 2-3 dd 10 mg

36 Vestibulaire migraine Oorzaak: Tijdelijke doorbloedingsstoornis van de evenwichtsorganen en delen vd hersenen wd tijdelijk slechter functioneren Diagnose = Anamnese : - Plotse aanval len van draaiduizeligheid - Hoofdpijn (vaak patient bekend met migraine) - Overgevoeligheid licht en geluid - Aura s

37 Vestibulaire migraine Behandeling (ism neuroloog): - Beta blokker (Propanolol) - Anti epilepticum - Evt bij aanval cinnarizine en/of primperan

38 Vestibulaire paroxysmen Oorzaak: Vasculair conflict met compressie op de 8e herzenzenuw Diagnose = Anamnese : - Korte, frequente aanvallen van draaiduizeligheid (sec-min) - Kan tot 30x per dag optreden! - Kan éénzijdig gehoorverlies of tinnitus optreden (blijvend?) Behandeling: - carbamazepine

39 Hyperventilatiesyndroom Oorzaak: Onbewuste ontregeling vd ademhaling Diagnose : - Kortdurende aanvallen van duizeligheid, wazig zien, benauwdheid - Regelmatig ook paniekstoornis Behandeling: - Ademhalingsoefeningen via FT

40 Behandelingsmogelijkheden in de toekomst?

41 Vestibulair implantaat

42

43 Dank voor uw aandacht!

44 Vragen/Discussie

Duizeligheid. Wat is duizeligheid? Hoe werkt het evenwichtssysteem?

Duizeligheid. Wat is duizeligheid? Hoe werkt het evenwichtssysteem? In deze brochure kunt u informatie lezen over duizeligheid en de klachten die daarbij horen. Het is niet mogelijk om in deze brochure alle details voor elke situatie te beschrijven. Heeft u, ondanks de

Nadere informatie

Wat is duizeligheid? evenwichtsorgaan, dit heet Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD). Dit beeld kenmerkt zich door acute

Wat is duizeligheid? evenwichtsorgaan, dit heet Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD). Dit beeld kenmerkt zich door acute Wat is duizeligheid? Wat is duizeligheid? Iereen is wel eens duizelig geweest. Toch is moeilijk begrip duizeligheid te omschrijven. De meeste mensen klagen duizeligheid over draaierigheid, een licht gevoel

Nadere informatie

Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en daarbij behorende klachten. Deze folder is opgesteld door de KNO arts.

Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en daarbij behorende klachten. Deze folder is opgesteld door de KNO arts. Duizeligheid Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en daarbij behorende klachten. Deze folder is opgesteld door de KNO arts. Wat is duizeligheid Iedereen is wel eens duizelig geweest. Toch is

Nadere informatie

Duizeligheid. Afdeling KNO

Duizeligheid. Afdeling KNO Duizeligheid Afdeling KNO . Duizeligheid Deze folder informeert u over evenwicht, oorzaken van duizeligheid en klachten die daarbij voor kunnen komen. Wat is duizeligheid? Iedereen krijgt voortdurend informatie

Nadere informatie

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid kno haarlemmermeer specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid Wat is duizeligheid? Normaal gesproken krijgt ieder mens voortdurend informatie over de ruimte om zich heen en over de positie

Nadere informatie

Duizeligheid. KNO-heelkunde. Oorzaken en behandeling van duizeligheidsklachten

Duizeligheid. KNO-heelkunde. Oorzaken en behandeling van duizeligheidsklachten KNO-heelkunde Duizeligheid Oorzaken en behandeling van duizeligheidsklachten U bent bij de kno-arts geweest in verband met duizeligheid. Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over duizeligheid

Nadere informatie

NKO gerelateerde Vertigo. Leen Vanlerberghe H. Hartziekenhuis Lier 15/06/2011

NKO gerelateerde Vertigo. Leen Vanlerberghe H. Hartziekenhuis Lier 15/06/2011 NKO gerelateerde Vertigo Leen Vanlerberghe NKO-arts H. Hartziekenhuis Lier 15/06/2011 DD Neurologische aandoeningen (MS, Parkinson, CVA) Cardiale problematiek / Vasculaire stoornissen Algemeen internistische

Nadere informatie

Duizelingwekkend. Wat hebben we een duizelige patiënt te bieden?

Duizelingwekkend. Wat hebben we een duizelige patiënt te bieden? Duizelingwekkend Wat hebben we een duizelige patiënt te bieden? Jik Nihom, neuroloog Diederick van Zuijlen, KNO arts Mirella Nijmeijer, huisarts Anja van Kempen, huisarts Leerdoelen Duizeligheid is niet

Nadere informatie

VRAGEN over SYMPTOMEN

VRAGEN over SYMPTOMEN Vragen gesteld op de Menière-lotgenoten-contactdag op 15 maart 2008 in Zeist. Beantwoording, zo mogelijk na raadplegen van medische literatuur door de NVVS Commissie Menière. VRAGEN over SYMPTOMEN Is een

Nadere informatie

BPPV benigne paroxysmale positioneringsvertigo

BPPV benigne paroxysmale positioneringsvertigo BPPV benigne paroxysmale positioneringsvertigo INFORMATIE VOOR PATIËNTEN 2 INHOUDSTAFEL 1. Het evenwichtsorgaan 4 2. Wat is BPPV? 5 3. Oorzaken BPPV 5 4. Hoe wordt de diagnose gesteld? 6 5. Soorten en

Nadere informatie

Duizeligheid. Wat is duizeligheid? In deze folder vindt u informatie over duizeligheid, de bijbehorende klachten en oorzaken.

Duizeligheid. Wat is duizeligheid? In deze folder vindt u informatie over duizeligheid, de bijbehorende klachten en oorzaken. KNO Duizeligheid Duizeligheid In deze folder vindt u informatie over duizeligheid, de bijbehorende klachten en oorzaken. Wat is duizeligheid? Iedereen is wel eens duizelig geweest. Toch is het moeilijk

Nadere informatie

Anamnese bij de duizelige patiënt

Anamnese bij de duizelige patiënt Anamnese bij de duizelige patiënt 16 de Nascholingscursus Kliniek van Duizeligheid en Evenwichtsstoornissen RJ Stokroos Sickness is A matter of alarm. A matter of logic... Faxon NW: The hospital in contemporary

Nadere informatie

vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp

vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp disclaimer geen duizeligheidsexpert geen belangenverstrengeling oorzaken duizeligheid vestibulair centraal cardiovasculair intoxicatie metabool BPPD neuritis

Nadere informatie

Ziekte van Menière. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Ziekte van Menière. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Ziekte van Menière U heeft van uw behandelend arts gehoord dat u de ziekte van Menière heeft. In deze folder vindt u informatie over de oorzaak, de diagnose en de behandeling van deze aandoening. Neem

Nadere informatie

Duizeligheid. Keel-, neus- en oorheelkunde

Duizeligheid. Keel-, neus- en oorheelkunde Keel-, neus- en oorheelkunde Duizeligheid Wat is duizeligheid? Iedereen is wel eens duizelig geweest. Toch is het moeilijk het begrip te omschrijven. In het algemeen wordt onder duizeligheid verstaan het

Nadere informatie

De ziekte van Meniérè. Afdeling KNO

De ziekte van Meniérè. Afdeling KNO De ziekte van Meniérè Afdeling KNO Deze pagina heeft tot doel u informatie te geven over de ziekte van Ménière. Als u recent voor deze aandoening bij de keel-, neus- en oorarts (kno-arts) bent geweest,

Nadere informatie

KNO. Ziekte van Ménière

KNO. Ziekte van Ménière KNO Ziekte van Ménière Ziekte van Ménière Uw keel-, neus- en oorarts (KNO-arts) heeft u verteld dat u de ziekte van Ménière hebt. In deze folder vindt u onder andere informatie over de ziekte, de oorzaak,

Nadere informatie

Verslag Ménière-Themadag. zaterdag 15 maart 2008

Verslag Ménière-Themadag. zaterdag 15 maart 2008 Verslag Ménière-Themadag zaterdag 15 maart 2008 Opening De commissie mocht zich deze dag verheugen met het grote aantal deelnemers van 60 personen. Na ontvangst en informele kennismaking startte om 10.30

Nadere informatie

De behandeling van duizeligheid (BPPD)

De behandeling van duizeligheid (BPPD) Keel-, Neus- en Oorheelkunde Patiënteninformatie De behandeling van duizeligheid (BPPD) U ontvangt deze informatie, omdat uw kno-arts heeft vastgesteld dat uw duizeligheid waarschijnlijk berust op benigne

Nadere informatie

Meniere en TCM. Vaak gaat de ziekte vanzelf over na een aantal weken tot jaren., maar doofheid blijft

Meniere en TCM. Vaak gaat de ziekte vanzelf over na een aantal weken tot jaren., maar doofheid blijft Meniere is een ziekte waarbij er een ongecontroleerde druk ontstaat op de vloeistofcompartimenten van het slakkenhuis in interne oor, waarbij er door de druk een vlies scheurt waardoor er een vloeistof

Nadere informatie

Doel Preventie van duizeligheid en complicaties bij zelfstandig wonende ouderen.

Doel Preventie van duizeligheid en complicaties bij zelfstandig wonende ouderen. STAPPENPLAN DUIZELIGHEID IN DE EERSTE LIJN Doel Preventie van duizeligheid en complicaties bij zelfstandig wonende ouderen. STAP 1: Screenen op duizeligheid in de eerste lijn. Hebt u de afgelopen maand

Nadere informatie

MEDICATIE EN VESTIBULAIRE REVALIDATIE. Tj.D. Bruintjes KNO-arts Gelre ziekenhuizen, Apeldoorn

MEDICATIE EN VESTIBULAIRE REVALIDATIE. Tj.D. Bruintjes KNO-arts Gelre ziekenhuizen, Apeldoorn MEDICATIE EN VESTIBULAIRE REVALIDATIE Tj.D. Bruintjes KNO-arts Gelre ziekenhuizen, Apeldoorn Uitgangspunten therapie Er is géén pil tegen duizeligheid!! Keuze therapie hangt af van diagnose Therapiemogelijkheden

Nadere informatie

Duizeligheid. Inleiding. Draaiduizeligheid

Duizeligheid. Inleiding. Draaiduizeligheid Duizeligheid Inleiding Duizeligheid is een vaak gehoorde klacht die vele verschillende betekenissen kan hebben. Het behoort tot de meest voorkomende klachten, niet alleen bij neurologische aandoeningen.

Nadere informatie

Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD)

Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD) Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD) Wat is Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid Benigne betekend goedaardig/ongevaarlijk en paroxysmale staat voor in aanvallen optredend. Diagnose BPPD

Nadere informatie

BPPD OEFENINGEN BENIGNE PAROXISMALE POSITIE DUIZELIGHEID

BPPD OEFENINGEN BENIGNE PAROXISMALE POSITIE DUIZELIGHEID BPPD OEFENINGEN BENIGNE PAROXISMALE POSITIE DUIZELIGHEID Inhoudsopgave Wat is Benigne Paroxismale Positie Duizeligheid (BPPD)... 1 Oorzaken van de BPPD... 1 Hoe ga ik om met BPPD... 2 De behandeling van

Nadere informatie

Houdingsoefeningen. bij Benigne Paroxismale Positie Duizeligheid. Polikliniek KNO Route 74

Houdingsoefeningen. bij Benigne Paroxismale Positie Duizeligheid. Polikliniek KNO Route 74 00 Houdingsoefeningen bij Benigne Paroxismale Positie Duizeligheid Polikliniek KNO Route 74 Tekening van het oor 1. hamer 9 trommelholtetrap 2. aambeeld 10. buis van Eustachius 3. stijgbeugel 11. ronde

Nadere informatie

De Epley manoeuvre bij duizeligheidklachten

De Epley manoeuvre bij duizeligheidklachten De Epley manoeuvre bij duizeligheidklachten Afdeling Keel-, neus- en oorheelkunde U heeft met uw arts afgesproken dat u binnenkort een behandeling krijgt voor uw duizeligheidklachten. De duizeligheidklachten,

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Duizeligheid

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Duizeligheid Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Duizeligheid z Deze brochure geeft u informatie over duizeligheid en de daarbij behorende klachten. 1 Wat is duizeligheid? Iedereen

Nadere informatie

Toolkit Duizeligheid Doel Achtergrond Vertigo of draaiduizeligheid Presyncopaal gevoel Multisensorisch disequilibrium

Toolkit Duizeligheid Doel Achtergrond Vertigo of draaiduizeligheid Presyncopaal gevoel Multisensorisch disequilibrium Toolkit Duizeligheid Doel 1. Het geven van informatie over de mogelijke oorzaken, de gevolgen op het dagelijks leven, de diagnostiek en de behandeling van duizeligheid bij oudere patiënten. 2. Het verminderen

Nadere informatie

Hulpmiddelen bij Ménière - de Utermöhlen Prismabril

Hulpmiddelen bij Ménière - de Utermöhlen Prismabril In 2007 heeft het Fries Centrum voor Doven en Slechthorenden uitgebreid aandacht besteed aan de ziekte van Ménière, door middel van vier lezingen en een themadag. Vanuit verschillende invalshoeken is bekeken

Nadere informatie

Duizeligheid. Havenziekenhuis

Duizeligheid. Havenziekenhuis Duizeligheid In deze folder leest u wat duizeligheid precies inhoudt. De oorzaken van duizeligheid worden beschreven. En u kunt lezen hoe duizeligheid in het ziekenhuis wordt onderzocht. Tenslotte wordt

Nadere informatie

Duizeligheidsklachten

Duizeligheidsklachten Patiënteninformatie Duizeligheidsklachten Informatie over het ontstaan en de verschillende vormen van duizeligheid Duizeligheidsklachten U heeft een afspraak in Tergooi voor meer informatie over duizeligheid.

Nadere informatie

Veel werkverzuim door duizeligheid

Veel werkverzuim door duizeligheid Landelijk kenniscentrum nodig Veel werkverzuim door duizeligheid Roeland B. van Leeuwen, neuroloog, Gelre ziekenhuizen Apeldoorn Tjasse D. Bruintjes, kno-arts, Gelre ziekenhuizen Apeldoorn Correspondentieadres:

Nadere informatie

Volwassenen met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Volwassenen met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Volwassenen met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval of een klap tegen uw hoofd. Deze folder informeert u over de mogelijke

Nadere informatie

Waar heeft u uw afspraak? Klinische Neurofysiologie. Gebouw C, verdieping 1, ontvangst 5

Waar heeft u uw afspraak? Klinische Neurofysiologie. Gebouw C, verdieping 1, ontvangst 5 Klinische Neurofysiologie E.N.G. nystagmografie onderzoek Waar heeft u uw afspraak? Klinische Neurofysiologie. Gebouw C, verdieping 1, ontvangst 5 Kunt u niet naar uw afspraak komen? Geeft u dit dan zo

Nadere informatie

KNO. Duizeligheid BPPD. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

KNO. Duizeligheid BPPD. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep KNO Duizeligheid BPPD Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Uw KNO-arts heeft vastgesteld dat uw duizeligheid waarschijnlijk komt door Benigne Paroxismale

Nadere informatie

Evenwichtsstoornis na stomp trauma met schedelbasisfractuur

Evenwichtsstoornis na stomp trauma met schedelbasisfractuur Olaf Michel dienst KNO, UZB omichel@uzbrussel.be. Evenwichtsstoornis na stomp trauma met schedelbasisfractuur 2 titel Fracturen van de laterale schedelbasis longitudinale fractuur dwarse of transversale

Nadere informatie

Keel- Neus- Oorheelkunde Plotselinge doofheid

Keel- Neus- Oorheelkunde Plotselinge doofheid Keel- Neus- Oorheelkunde Plotselinge doofheid Inleiding Er is bij u plotselinge doofheid geconstateerd. Iedereen, van jong tot oud, kan door plotselinge doofheid worden getroffen. In Nederland komt plotselinge

Nadere informatie

Patiënteninformatie. De brughoektumor

Patiënteninformatie. De brughoektumor De brughoektumor Inleiding Een brughoektumor, ook wel vestibularis-schwannoom of acousticus-neurinoom genoemd, is een goedaardig gezwel uitgaande van de omhulling (zenuwschede) van de gehoor- en evenwichtszenuw.

Nadere informatie

BPPV komt eerder zelden voor

BPPV komt eerder zelden voor BPPV komt eerder zelden voor Dr.Hélène Valcke NKO Vertigo: tips en valkuilen Een overwegend % vertigo patiënten met positie gebonden vertigo krijgen de diagnose BPPV zonder investigatie. Echter elke vestibulaire

Nadere informatie

Oorsuizen: tinnitus. Informatie voor patiënten over oorsuizen

Oorsuizen: tinnitus. Informatie voor patiënten over oorsuizen Oorsuizen: tinnitus Informatie voor patiënten over oorsuizen Uw behandelend arts heeft voorgesteld om vanwege oorsuizen een onderzoek door de kno-arts te laten verrichten. Deze folder geeft u informatie

Nadere informatie

Plotsdoofheid (Sudden deafness)

Plotsdoofheid (Sudden deafness) Keel-, Neus- en Oorheelkunde Plotsdoofheid (Sudden deafness) www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl KNO037 / Plotsdoofheid 2 Plotsdoofheid (Sudden

Nadere informatie

Als een hoortoestel geen oplossing is: geluidstrillingen doorgeven via het schedelbot

Als een hoortoestel geen oplossing is: geluidstrillingen doorgeven via het schedelbot uitgave van nvvs (onderdeel van stichting hoormij) Nummer 2 Jaargang 43 april / mei 2015 4 12 20 30 Maartje Schutte: Door mijn CI word ik minder belemmerd in de dingen die ik wil doen. Met Stichting Hoormij

Nadere informatie

Acuut Lumbosacraal Radiculair Syndroom

Acuut Lumbosacraal Radiculair Syndroom Neurologie Kies rechts op de pagina het onderwerp. Acuut Lumbosacraal Radiculair Syndroom Uitgangspunt Huisarts Patiënt NHG standaard M55 De diagnose acuut lumbosacraal radiculair syndroom wordt gesteld

Nadere informatie

4 e Symposium Duizeligheid Behandeling van duizeligheid. Garderen, 29 maart 2012. De organisatie van dit symposium is mede mogelijk gemaakt door:

4 e Symposium Duizeligheid Behandeling van duizeligheid. Garderen, 29 maart 2012. De organisatie van dit symposium is mede mogelijk gemaakt door: 4 e Symposium Duizeligheid Behandeling van duizeligheid Garderen, 29 maart 2012 De organisatie van dit symposium is mede mogelijk gemaakt door: GlaxoSmithKline ALK-Abelló MediTop Medical Products B.V.

Nadere informatie

Oorsuizen. Afdeling KNO

Oorsuizen. Afdeling KNO Oorsuizen Afdeling KNO Deze pagina heeft tot doel u informatie te geven over oorsuizen en daarbij behorende verschijnselen. Als u recent met die klacht bij een keel-, neus en oorarts (kno-arts) bent geweest,

Nadere informatie

Wisselend reageren, inadequaat Voorkeursstand ogen en hoofd naar rechts Verkramping linkerarm

Wisselend reageren, inadequaat Voorkeursstand ogen en hoofd naar rechts Verkramping linkerarm Neurologische valkuilen 9 oktober 2014 Elly Pouwels Neuroloog Informatie bekend bij neuroloog via Man uit 1948, blanco huisarts Aanmelding als trombolyse Sinds 30 min ogen naar rechts, in de war/ afasie

Nadere informatie

Duizeligheid en Fysiotherapie

Duizeligheid en Fysiotherapie Duizeligheid en Fysiotherapie Karin van der Ven Annelies Keuning Hogeschool van Amsterdam, fysiotherapie Amsterdam, 2004 1 Voorwoord In het kader van onze beroepsopdracht hebben wij deze scriptie met veel

Nadere informatie

Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD)

Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD) Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD) Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid. Benigne paroxysmale positie duizeligheid (BPPD) staat voor goedaardige aanvalsgewijze positie afhankelijke duizeligheid.

Nadere informatie

Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose

Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een ooroperatie op de afdeling Keel-, Neus- en Oorheel-kunde (KNO) van het Radboudumc. Deze folder

Nadere informatie

BPPD (positie duizeligheid)

BPPD (positie duizeligheid) BPPD (positie duizeligheid) Waarom wordt u behandeld? Vanwege duizeligheidklachten bent u op het spreekuur van een arts van Meander Medisch Centrum geweest. Deze arts vermoedt dat u last heeft van Benigne

Nadere informatie

Dokter, is het M(i)S?

Dokter, is het M(i)S? Dokter, is het M(i)S? Jan Meilof, neuroloog Martini Ziekenhuis UMC Groningen MS: Multiple Sclerose casus Man, 38 jaar Blanco voorgeschiedenis Last van aanvallen: Plots moeite met praten/zingen en gebruik

Nadere informatie

Tinnitus (oorsuizen) Tinnitus Aurium (oorsuizen)

Tinnitus (oorsuizen) Tinnitus Aurium (oorsuizen) Tinnitus (oorsuizen) Tinnitus Aurium (oorsuizen) Deze folder bevat algemene informatie over tinnitus, het tinnitusteam en het zorgprogramma bij tinnitus van het Gehoor- en Spraak Centrum van de afdeling

Nadere informatie

Evenwichtsoefeningen

Evenwichtsoefeningen Evenwichtsoefeningen Oefeningen om duizeligheid en evenwichtsstoornissen onder controle te krijgen Professor Lucy Yardley Deze Nederlandstalige versie van de brochure Balance Retraining is een uitgave

Nadere informatie

Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel

Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel PATIENTENINFORMATIE AAN VOLWASSENEN MET LICHT TRAUMATISCH HOOFD-/HERSENLETSEL U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval

Nadere informatie

Stijgbeugel- of stapesoperatie

Stijgbeugel- of stapesoperatie Stijgbeugel- of stapesoperatie Deze brochure biedt u informatie over operaties aan de stijgbeugel (stapes), een van de gehoorbeentjes in het middenoor. Werking van het oor Het oor is globaal onder te verdelen

Nadere informatie

Inleiding. Hoe werkt het oor?

Inleiding. Hoe werkt het oor? Otosclerose Inleiding Samen met uw KNO- arts heeft u besloten om vanwege uw gehoor en/of oorklachten een onderzoek te laten verrichten naar eventuele otosclerose. Deze folder geeft u informatie over wat

Nadere informatie

Verwijderen oorontsteking (cholesteatoom)

Verwijderen oorontsteking (cholesteatoom) Verwijderen oorontsteking (cholesteatoom) In overleg met de behandelend arts is besloten tot een ooroperatie. Deze behandeling vindt plaats tijdens een dagopname op de Chirurgische Dagbehandeling (CDB)

Nadere informatie

Voorlichtingsfolder Benigne Paroxismale Positieafhankelijke Duizeligheid

Voorlichtingsfolder Benigne Paroxismale Positieafhankelijke Duizeligheid Benigne Paroxysmal Positional Vertigo (BPPV) Benigne Paroxismale Positieafhankelijke Duizeligheid Voor u ligt de informatiefolder over Benigne Paroxismale Positie Duizeligheid (BPPD). Duizeligheidklachten

Nadere informatie

Licht traumatisch schedelhersenletsel

Licht traumatisch schedelhersenletsel Spoedeisende Hulp / Spoedpost Licht traumatisch schedelhersenletsel www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl SEH015 / Licht traumatisch schedelhersenletsel

Nadere informatie

Roelie de Vlas. meldkamercentralist ambulance Meldkamer Noord Nederland

Roelie de Vlas. meldkamercentralist ambulance Meldkamer Noord Nederland Roelie de Vlas meldkamercentralist ambulance Meldkamer Noord Nederland Aline Westenberg Aline Westenberg ambulanceverpleegkundige UMCG Ambulancezorg & Timo Roosa ambulancechauffeur UMCG Ambulancezorg &

Nadere informatie

Vragenlijst duizeligheid / evenwichtsstoornissen

Vragenlijst duizeligheid / evenwichtsstoornissen Vragenlijst duizeligheid / evenwichtsstoornissen Om een goede diagnose te kunnen stellen, is het belangrijk dat u onderstaande vragenlijst en scorelijsten nauwkeurig invult. Er zijn geen goede of foute

Nadere informatie

Oorsuizen. KNO-heelkunde. Leren omgaan met Tinnitus

Oorsuizen. KNO-heelkunde. Leren omgaan met Tinnitus KNO-heelkunde Oorsuizen Leren omgaan met Tinnitus U bent bij de kno-arts geweest i.v.m. oorsuizen. Deze folder heeft tot doel informatie te geven over oorsuizen en daarbij behorende verschijnselen. Wat

Nadere informatie

Een ml STUGERON suspensie voor oraal gebruik bevat 75 mg cinnarizine.

Een ml STUGERON suspensie voor oraal gebruik bevat 75 mg cinnarizine. Samenvatting van de Kenmerken van het Product 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL STUGERON tabletten STUGERON suspensie voor oraal gebruik 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Tabletten Een tablet STUGERON

Nadere informatie

Vestibulaire migraine

Vestibulaire migraine Stand van zaken Vestibulaire migraine Roeland B. van Leeuwen, Tjasse D. Bruintjes en Herman Kingma Recentelijk zijn de criteria gepubliceerd voor het stellen van de diagnose vestibulaire migraine. De diagnose

Nadere informatie

Licht Traumatisch. adviezen na een hernia-operatie. Hoofd-/Hersenletsel. (LTH, hersenschudding) Spoedeisende Hulp (SEH) ZorgSaam

Licht Traumatisch. adviezen na een hernia-operatie. Hoofd-/Hersenletsel. (LTH, hersenschudding) Spoedeisende Hulp (SEH) ZorgSaam Licht Traumatisch adviezen na een hernia-operatie Hoofd-/Hersenletsel (LTH, hersenschudding) Spoedeisende Hulp (SEH) ZorgSaam 1 2 Licht Traumatisch Hoofd-/Hersenletsel (Lth) U heeft een Licht Traumatisch

Nadere informatie

oorsuizen tinnitus patiënteninformatie

oorsuizen tinnitus patiënteninformatie patiënteninformatie oorsuizen tinnitus U bent bij de KNO-arts geweest omdat u last heeft van oorsuizen. Dit wordt ook wel tinnitus genoemd. Wat is tinnitus? Welke behandelingen zijn mogelijk? Dat en meer

Nadere informatie

slechthorendheid en hoortoestellen

slechthorendheid en hoortoestellen patiënteninformatie slechthorendheid en hoortoestellen U bent bij de KNO-arts geweest omdat u niet goed hoort. Mogelijk kunt u door een hoortoestel beter gaan horen. Wat kunnen de klachten zijn? Welke

Nadere informatie

Koortsconvulsies: hoe zat het ook al weer? Oebo Brouwer, kinderneuroloog UMCG

Koortsconvulsies: hoe zat het ook al weer? Oebo Brouwer, kinderneuroloog UMCG Koortsconvulsies: hoe zat het ook al weer? Oebo Brouwer, kinderneuroloog UMCG Definitie (Epileptische) aanvallen bij koorts zonder infectie van het centrale zenuwstelsel of een andere specifieke oorzaak

Nadere informatie

Basisinfo. Oorzaken van vertigo

Basisinfo. Oorzaken van vertigo VERTIGO EBM-Guideline Basisinfo Goedaardige orthostatische vertigo, cervicale vertigo, orthostatische hypotensie en vestibulaire neuronitis moet worden herkend zonder uitgebreid verder onderzoek. Als de

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Patiënteninformatie Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Informatie over mobilisatie na een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Inhoudsopgave Pagina Algemeen 4 Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Ontslagadvies bij licht traumatische hersenletsel bij kinderen t/m 5 jaar

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Ontslagadvies bij licht traumatische hersenletsel bij kinderen t/m 5 jaar Ontslagadvies bij licht traumatische hersenletsel bij kinderen t/m 5 jaar ONTSLAGADVIES BIJ LICHT TRAUMATISCH HERSENLETSEL BIJ KINDEREN T/M 5 JAAR INLEIDING Uw kind heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Screening Tool Cervicogene Duizeligheid

Screening Tool Cervicogene Duizeligheid Screening Tool Cervicogene Duizeligheid Cervicogene duizeligheid is één van de mogelijke soorten duizeligheid. Deze screening tool is bedoeld om de waarschijnlijkheid dat u terecht tot het besluit cervicogene

Nadere informatie

Oorsuizen. Havenziekenhuis. tinnitus

Oorsuizen. Havenziekenhuis. tinnitus Oorsuizen tinnitus Deze folder gaat over oorsuizen (tinnitus). U leest wat de oorzaken hiervan kunnen zijn. Uw arts kan het oorsuizen op verschillende manieren onderzoeken. Welke manieren dat zijn, leest

Nadere informatie

OORSUIZEN (TINNITUS) 875

OORSUIZEN (TINNITUS) 875 OORSUIZEN (TINNITUS) 875 Inleiding U heeft last van oorsuizen, ook wel tinnitus genoemd. Dit uit zich in het waarnemen van geluiden die niet van buiten komen en voor anderen niet waarneembaar zijn. Zo

Nadere informatie

Wat is de oorzaak van hyperventilatie?

Wat is de oorzaak van hyperventilatie? Hyperventilatie 2 Wat is hyperventilatie? Hyperventilatie betekent overmatige ademhaling. Iemand die hyperventileert haalt te snel en te diep adem. Het lichaam reageert hierop. Dit geeft verschillende

Nadere informatie

Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Uw kind is in het ziekenhuis opgenomen geweest met een licht traumatisch hoofd- of hersenletsel en mag weer naar huis. In deze folder

Nadere informatie

Wat is een sinustrombose? Een sinustrombose is een verstopping van een grote ader in de hersenen.

Wat is een sinustrombose? Een sinustrombose is een verstopping van een grote ader in de hersenen. Sinustrombose Wat is een sinustrombose? Een sinustrombose is een verstopping van een grote ader in de hersenen. Hoe vaak komt een sinustrombose voor bij kinderen? Een sinustrombose komt bij een op 200.000-300.000

Nadere informatie

Hoe werkt het oor? Het oor is onder te verdelen in: 1. Uitwendige gehoorgang;

Hoe werkt het oor? Het oor is onder te verdelen in: 1. Uitwendige gehoorgang; Plotsdoofheid Hoe werkt het oor? Het oor is onder te verdelen in: 1. Uitwendige gehoorgang; 2. Trommelvlies waarachter zich het middenoor bevindt. Hierin bevinden zich de drie gehoorbeentjes en via de

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding)

Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding) Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding) Wat is een hersenschudding Een hersenschudding of licht traumatisch hersenletsel is het gevolg van een klap of stoot tegen het hoofd, maar kan ook optreden

Nadere informatie

Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid Universitair Medisch Centrum Groningen. De ziekte van Ménière

Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid Universitair Medisch Centrum Groningen. De ziekte van Ménière Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid Universitair Medisch Centrum Groningen De ziekte van Ménière Martijn Marsman Student geneeskunde (3 e jaar) Begeleiding: dr. G Dijkstra en dr. J. Bouma

Nadere informatie

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH)

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) SPOEDEISENDE HULP Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) bij volwassenen Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) Door een ongeval of een klap tegen het hoofd hebt u een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over de brughoektumor.

Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over de brughoektumor. 1/5 Keel- neus- en oorheelkunde Brughoektumor Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over de brughoektumor. Wat is een brughoektumor? Een brughoektumor, ook wel vestibularis-schwannoom

Nadere informatie

otosclerose patiënteninformatie Wat is otosclerose? Oorzaak

otosclerose patiënteninformatie Wat is otosclerose? Oorzaak patiënteninformatie otosclerose Door de ziekte otosclerose gaat iemand langzaam slechter horen door overmatige botgroei in het oor. Wat is otosclerose? Hoe verloopt een operatie? En hoe werkt het oor eigenlijk?

Nadere informatie

Otosclerose. Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor. Informatie voor patiënten

Otosclerose. Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor. Informatie voor patiënten Informatie voor patiënten Otosclerose Informatie voor patiënten over gehoorverlies door botvorming op de grens tussen middenoor en binnenoor G437-S CWZ / 09-04 Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Uw behandelend

Nadere informatie

Symptomen bij hoofdpijn

Symptomen bij hoofdpijn 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M19 van juli 2004. Een klassieke migraine met eenzijdige en een aura lijkt gemakkelijk te diagnosticeren. Migraine heeft echter

Nadere informatie

Herkennen en behandelen MIGRAINE

Herkennen en behandelen MIGRAINE Herkennen en behandelen MIGRAINE MIGRAINE Is meer dan gewoon hoofdpijn Wat is migraine? Een migraineaanval is veel meer dan gewoon hoofdpijn, het is een hele verzameling verschijnselen waaronder zeer ernstige

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur Lees goed de hele bijsluiter, voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Cochleair implantaat Vooronderzoeken

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Cochleair implantaat Vooronderzoeken hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Cochleair implantaat Vooronderzoeken Inhoud 01 Vooronderzoeken... 04 02 Operatie... 08 03 Kosten... 08 04 Contactgegevens... 10 05 Schema... 11 01. Vooronderzoeken

Nadere informatie

CAT Combined Approach Tympanoplastiek Sanering Radicalisatie. Schoonmakende (sanerende) ooroperatie

CAT Combined Approach Tympanoplastiek Sanering Radicalisatie. Schoonmakende (sanerende) ooroperatie CAT Combined Approach Tympanoplastiek Sanering Radicalisatie Schoonmakende (sanerende) ooroperatie Een sanerende ooroperatie is erop gericht een chronische oorontsteking van het middenoor te verhelpen.

Nadere informatie

CONVULSIES BIJ KINDEREN: EEN GEWONE KOORTSSTUIP?

CONVULSIES BIJ KINDEREN: EEN GEWONE KOORTSSTUIP? CONVULSIES BIJ KINDEREN: EEN GEWONE KOORTSSTUIP? O. F. Brouwer Afdeling Neurologie Universitair Medisch Centrum Groningen EPILEPSIE Waarom ontstaat een epileptische aanval? Afwijkende prikkelbaarheid van

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Betaserc, tabletten 8 of 16 mg. Betahistine dihydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Betaserc, tabletten 8 of 16 mg. Betahistine dihydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Betaserc, tabletten 8 of 16 mg Betahistine dihydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

20 ste Nascholingscursus. Kliniek van Duizeligheid en Evenwichtsstoornissen en 11 de Ed Marres Lecture

20 ste Nascholingscursus. Kliniek van Duizeligheid en Evenwichtsstoornissen en 11 de Ed Marres Lecture 20 ste Nascholingscursus Kliniek van Duizeligheid en Evenwichtsstoornissen en 11 de Ed Marres Lecture 28 en 29 januari 2016 Uitnodiging De afdeling Evenwicht KNO Maastricht UMC+ wil u graag uitnodigen

Nadere informatie

Tinnitus vanuit het centraal zenuwstelsel bekeken.

Tinnitus vanuit het centraal zenuwstelsel bekeken. Tinnitus vanuit het centraal zenuwstelsel bekeken. Dr. C.E.L. Hoekstra KNO-arts Dag der Akoepedie, 24 april 2014 A Central Nervous System Approach to Tinnitus Promotie 25 november 2013 A Central Nervous

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. 1. Medische achtergrondkennis 9 - Anatomie en fysiologie 10 - Ziektebeelden 22

Inhoud. Inleiding 7. 1. Medische achtergrondkennis 9 - Anatomie en fysiologie 10 - Ziektebeelden 22 Inhoud Inleiding 7 1. 9 - Anatomie en fysiologie 10 - Ziektebeelden 22 2. Zorgvraag verhelderen 25 - Recepten 26 - Zelfzorgvragen 27 3. Geneesmiddelen 33 - Medicijnen tegen duizeligheid 34 4. Bereiden

Nadere informatie

Het piepende kind. Nascholing huisartsen. 20 mei 2014. Annejet Plaisier. kinderarts

Het piepende kind. Nascholing huisartsen. 20 mei 2014. Annejet Plaisier. kinderarts Het piepende kind Nascholing huisartsen 20 mei 2014 Annejet Plaisier kinderarts Incidentie van wheezing bij kinderen 18 16 Kinderen in % 14 12 10 8 6 4 2 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 MAS-90 Leeftijd

Nadere informatie

RVG 28359. Version 2010_11 Page 1 of 5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. ACETYLSALICYLZUUR APOTEX NEURO 30 MG Acetylsalicylzuur

RVG 28359. Version 2010_11 Page 1 of 5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. ACETYLSALICYLZUUR APOTEX NEURO 30 MG Acetylsalicylzuur Version 2010_11 Page 1 of 5 1.3.1.3 PATIENT INFORMATION LEAFLET BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER ACETYLSALICYLZUUR APOTEX NEURO 30 MG Acetylsalicylzuur Lees goed de hele bijsluiter voordat

Nadere informatie

Inleiding. T.O.H. de Jongh, H. de Vries en H.G.L.M. Grundmeijer. Waarom evidence-based? Waarom een boek over de diagnostiek van alledaagse klachten?

Inleiding. T.O.H. de Jongh, H. de Vries en H.G.L.M. Grundmeijer. Waarom evidence-based? Waarom een boek over de diagnostiek van alledaagse klachten? Inleiding T.O.H. de Jongh, H. de Vries en H.G.L.M. Grundmeijer In dit boek is ernaar gestreefd de gegevens die beschikbaar zijn voor de diagnostiek van alledaagse klachten systematisch te verzamelen en

Nadere informatie

Inleiding... 1. Ademhaling... 1. Hyperventilatie... 1. Oorzaak van hyperventilatie... 2. Klachten bij hyperventilatie... 3. Wat kunt u zelf doen...

Inleiding... 1. Ademhaling... 1. Hyperventilatie... 1. Oorzaak van hyperventilatie... 2. Klachten bij hyperventilatie... 3. Wat kunt u zelf doen... Hyperventilatie Inhoudsopgave Inleiding... 1 Ademhaling... 1 Hyperventilatie... 1 Oorzaak van hyperventilatie... 2 Klachten bij hyperventilatie... 3 Wat kunt u zelf doen... 4 Tot slot... 5 Inleiding Deze

Nadere informatie

patiënteninformatie Hyperventilatie Spoedgevallendienst G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l

patiënteninformatie Hyperventilatie Spoedgevallendienst G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l i patiënteninformatie Spoedgevallendienst Hyperventilatie G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l Inhoud Voorwoord...5 1. Wat is hyperventilatie...6 2. Welke verschijnselen kunnen optreden?...6

Nadere informatie