De werking en adviezen van de ethische commissies van het Verbond der Verzorgingsinstellingen en van het Vlaams Welzijnsverbond

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De werking en adviezen van de ethische commissies van het Verbond der Verzorgingsinstellingen en van het Vlaams Welzijnsverbond"

Transcriptie

1 De werking en adviezen van de ethische commissies van het Verbond der Verzorgingsinstellingen en van het Vlaams Welzijnsverbond Yvonne Denier, Chris Gastmans & Fons Geerts 1. ETHISCHE REFLECTIE IN HET VERBOND DER VERZORGINGSINSTELLINGEN Yvonne Denier & Chris Gastmans, stafmedewerkers ethiek V.V.I. De Intersectorale Commissie voor Ethiek van het VVI heeft een jarenlange traditie opgebouwd van gestructureerde en duurzame maar tegelijk ook open en dynamische ethische adviesverlening via een bundeling van ethische adviezen in een open ringmap. Deze adviezen zijn erop gericht om aan de verzorgingsinstellingen blijvend impulsen te geven aan de ethische bezinning, reflectie en discussie omtrent goede zorgverlening. Het doel is telkens om te komen tot een versterkt ethisch bewustzijn omtrent uiteenlopende aspecten van de zorg. De commissie vergadert vijf keer per jaar en gemiddeld wordt er telkens ongeveer een jaar rond een thema gewerkt. Het huidige Bureau van de commissie bestaat uit voorzitter Dr. Marc Geboers, cardioloog en medisch directeur van het AZ Nikolaas, ondervoorzitter Prof. Dr. Chris Gastmans, hoogleraar aan de K.U.Leuven en VVI-stafmedewerker ethiek, en secretaris Dr. Yvonne Denier, postdoctoraal onderzoeker aan de K.U.Leuven en VVI-Stafmedewerker ethiek. Vroegere (onder)voorzitters van de Commissie zijn Dr. Jules Knapen, Prof. Dr. Paul Schotsmans en Prof. Dr. Fernand Vanneste. Tot de leden van de Commissie behoren directieleden en beheerders van de VVIverzorgingsinstellingen, artsen en verpleegkundigen, ethici, juristen en academici. Sinds haar ontstaan in 1993 heeft de Commissie voor Ethiek elf adviezen uitgebracht. Advies 1 (2002) Zorg voor een menswaardig levenseinde Sinds mei 2002 heeft België een wet betreffende euthanasie. Hierdoor komen de VVIverzorgingsinstellingen voor een nieuw wettelijk kader te staan. Vanuit haar bekommernis om de ethische visies in de klinische praktijk vorm te geven, heeft de commissie voor ethiek een pragmatische leidraad opgesteld. Het uitgangspunt in dit advies is dat de VVI-verzorgingsinstellingen al het mogelijke zullen doen om aan de stervende mens en zijn omgeving de nodige bijstand en opvang te verlenen en om tegemoet te komen aan zijn verlangen naar een menswaardig levenseinde. Concreet betekent dit 3761

2 dat de palliatieve zorgcultuur prioritaire aandacht krijgt. Advies 2 (1996) Keuzen in de zorg De vraag naar de rechtvaardige verdeling van de beschikbare middelen voor gezondheidszorg houdt zeer velen al geruime tijd bezig. Dit advies heeft een fundamenteel en algemeen karakter waardoor concrete antwoorden op concrete vragen niet worden gegeven. Het advies is bedoeld als ethisch geïnspireerd denkkader waarbinnen diverse aspecten van de keuzeproblematiek op een verantwoorde wijze kunnen worden besproken. Advies 3 (1998) Zwangerschapsafbreking Naar aanleiding van de goedkeuring van de Wet op de Zwangerschapsafbreking (1990) heeft het VVI ondubbelzinnig gesteld dat zwangerschapsafbreking een op zich ongeoorloofde handeling is. Tegelijk werd erop aangedrongen dat alles in het werk zou worden gesteld om een zorgcultuur uit te bouwen waardoor zwangere vrouwen ondersteund worden tijdens het moeilijke beslissingsproces dat zij moeten uitvoeren. Voor de VVI-verzorgingsinstellingen impliceert dit de ontwikkeling van een cultuur van zorgzame begeleiding. In dit advies worden concrete aanbevelingen gedaan om de ethische problematiek van zwangerschapsafbreking bespreekbaar te maken. Advies 4 (1998) Aanrekenen van kamer- en honorariumsupplementen in ziekenhuisverband Dit advies geldt als een concrete toepassing van advies 2 over Keuzen in de zorg. In de visietekst worden concrete aanbevelingen gedaan die ertoe kunnen bijdragen dat er een eerlijke verhouding ontstaat tussen het aanbieden van een kwaliteitsvolle zorgverlening en een rechtmatige beloning. Bovendien wordt erop aangedrongen dat inzake de organisatie en/of de financiering van de gezondheidszorg steeds de solidariteit met de meest kwetsbare patiëntengroepen als uitgangspunt zou worden genomen. Advies 5 (1999) Evalueren van protocollen van geneesmiddelenonderzoek Met deze leidraad wil de commissie uitdrukkelijk aansluiten bij belangrijke internationale en nationale tendensen inzake de evaluatie van geneesmiddelenonderzoek. Hiermee wordt een kwaliteitsverhoging van het evaluatieproces van toetsingscommissies beoogt. In de leidraad wordt op chronologische wijze melding gemaakt van de belangrijkste taken die leden van plaatselijke toetsingscommissies moeten uitvoeren. Hierbij wordt gewezen op zowel procedurele als inhoudelijke aandachtspunten van juridische, deontologische en ethische aard die een kwaliteitsvolle toetsing van geneesmiddelenonderzoek mogelijk moeten maken. Advies 6 (2000) Kunstmatige voedsel- en vochttoediening in de ultieme terminale fase bij dementerende personen In dit advies worden concrete oriëntaties aangereikt die hulpverleners kunnen helpen om goede beslissingen te nemen inzake de kunstmatige voedsel- en vochttoediening in de terminale fase bij dementerende personen. Naast de concrete oriëntaties in verband met de besluitvorming biedt de visietekst 62 Overzicht

3 een overzicht van de onderliggende ethische argumentaties die de uiteindelijke opties moeten ondersteunen. Advies 7 (2002) Niet starten en/of staken van levensverlengende medische behandelingen in de terminale fase In vele verzorgingsinstellingen spelen de zogenaamde beperkingsformulieren een belangrijke rol. Deze formulieren hebben de bedoeling om een consistent beleid mogelijk te maken inzake het niet starten en/of staken van levensverlengende medische behandelingen in de terminale fase. Hierbij is het van belang om inzichtelijk te maken welke ethische overwegingen eraan ten grondslag liggen. De commissie heeft in dit advies de ethische fundamenten verduidelijkt op basis waarvan een consistent beleid kan worden ontwikkeld. Hiernaast werd ook een modelbeperkingsformulier opgesteld dat de ethische visie hanteerbaar moet maken in de concrete klinische praktijk. Advies 8 (2003) Pluralisme en ethische dialoog in christelijke verzorgingsinstellingen In dit advies heeft de commissie zich beraden over de vraag hoe christenen en andersdenkenden zich tot elkaar verhouden in de context van de ethische dialoog in christelijke verzorgingsinstellingen. Met deze bezinning wil de commissie een bijdrage leveren tot een grondig debat over de plaats van de christelijk geïnspireerde ethiek in de gezondheidszorg van vandaag. Voor de commissie gaat dit debat niet in de eerste plaats over 'de waarheid' maar wel over hoe ethiek dienstbaar kan zijn aan concrete mensen en hun problemen. Het resultaat van deze bezinning is een visietekst aangaande pluralisme en ethische dialoog in christelijke verzorgingsinstellingen. Advies 9 (2004) Omgaan met vrijheidsbeperkende maatregelen in de zorg voor ouderen In dit advies worden concrete oriëntaties aangereikt die hulpverleners kunnen helpen om goede beslissingen te nemen inzake vrijheidsbeperking in de zorg voor ouderen. Naast de concrete oriëntaties in verband met de besluitvorming omtrent vrijheidsbeperking biedt de visietekst een overzicht van de onderliggende ethische argumentaties die de uiteindelijke ethische opties moeten ondersteunen. Advies 10 (2006) Euthanasie bij personen met dementie. Een principieel standpunt In dit advies wordt een grondige bezinning doorgevoerd over het thema van euthanasie bij personen met dementie. In de visietekst wordt een overzicht gegeven van de stand van zaken inzake dementie, de ervaringen uit Nederland, de fundamentele waardeopties op basis waarvan een ethisch standpunt werd ingenomen, en concrete oriëntaties voor de zorgpraktijk. Advies 11 (2008) Privatisering en Commercialisering in de gezondheidszorg. Ethische reflecties vanuit privaat social profit initiatief In dit advies wordt een grondige bezinning doorgevoerd over de fenomenen van privatisering en commercialisering in de gezondheidszorg. De vrije markt breidt zich immers 3763

4 uit op domeinen die voorheen sterk waren afgeschermd voor de economische sfeer en voornamelijk vanuit morele waarden en/of vanuit een bepaalde traditie werden georganiseerd. Ook in de gezondheidszorg vraagt de intrede van steeds meer commerciële initiatieven om passende antwoorden. Achtereenvolgens wordt in dit advies een overzicht gegeven van de feitelijke stand van zaken, gevolgd door de fundamentele waardeopties op basis waarvan een ethisch standpunt werd ingenomen, en concrete oriëntaties voor het instellingsbeleid. In de loop van 2008 worden twee adviezen rond prenatale diagnose en zwangerschapsafbreking na prenatale diagnose afgerond. Leden van het VVI ontvangen de ethische adviezen per post. Ze zijn tevens voor hen toegankelijk via het VVI-intranet. Buitenstaanders die geïnteresseerd zijn in de adviezen kunnen contact opnemen met het secretariaat 2. ETHISCHE REFLECTIE IN HET VLAAMS WELZIJNSVERBOND Fons Geerts, stafmedewerker Vlaams Welzijnsverbond Sinds de start van de Ethische Commissie van het Vlaams Welzijnsverbond, zijn er reeds vier adviezen afgerond. Telkens een advies goedgekeurd wordt door de Raad van Bestuur, wordt het op een studiedag aan de sector voorgesteld en wordt erover gepubliceerd in het Tijdschrift voor Welzijnswerk. Advies 1 Opnamevrijheid - opnameplicht in particuliere welzijnsvoorzieningen Vanuit een visie op ethiek en gedeelde verantwoordelijkheid voor het welzijnswerk werd ingegaan op vragen als: bestaat er zoiets als een recht op zorg? Kan een opnameverplichting de individuele keuzevrijheid beperken? In hoeverre is het aanvaardbaar dat een overheid rechtstreeks ingrijpt in het opnamebeleid van een particulier voorziening? De verschillende betrokken actoren werden beluisterd: de hulpvragers, voorzieningen, overheid en de samenleving. De tekst bevat zowel algemene als concrete adviezen en wil niet enkel bijdragen tot de reflectie over deze problematiek, maar ook het werkelijk welzijn van de betrokkenen verhogen. Advies 2 Omgaan met (vermoedens van) seksueel grensoverschrijdend gedrag De in onze tijd terecht aangescherpte gevoeligheid rond misbruik en geweld maakt hulpverlenen tot een riskante bezigheid, waarbij de hulpverlener zich erg kwetsbaar opstelt. Elke voorziening, of ze nu met mensen met een handicap, met jongeren of met kleine kinderen werkt, kan vroeg of laat geconfronteerd worden met seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het is erg moeilijk om hier adequaat op te reageren. Het advies reikt hiertoe handvatten aan, vertrekkend van het onderscheid tussen de logica van het (ge)recht en de logica van de zorg, die als eerste en belangrijkste taak van de voorziening wordt gezien. Ethisch verantwoord omgaan met deze problematiek veronderstelt een goed doordacht 64 Overzicht

5 preventie- en reactiebeleid dat ingebed is in een cultuur van openheid en bespreekbaarheid en gebaseerd op een gedeelde visie, een stevige teamwerking met duidelijke afspraken en een helder stappenplan in een crisissituatie. Advies 3 Zorgvuldig omgaan met informatieuitwisseling in het welzijnswerk Dit advies is meer dan een vrijblijvend pleidooi om 'zorgvuldig' om te gaan met het doorgeven van cliëntinformatie in onze voorzieningen. Het beroepsgeheim, dat oorspronkelijk op de individuele relatie tussen hulpverlener en cliënt van toepassing was, wordt erin opengetrokken naar teamwerking en netwerkhulpverlening en er wordt onder meer ingegaan op informatie-uitwisseling met 'derden' in de hulpverlening en de specifieke toepassing op hulpverleners met 'dubbel mandaat'. Het advies schuift de principes van vertrouwen, overleg en zorgvuldigheid (onder meer via de voorstelling van een aantal 'zorgvuldigheidscriteria') naar voor. Advies 4 Uw regels zijn de onze niet... Ethisch omgaan met grenzen en begeleidingsafspraken Het advies gaat in op de vraag hoe op een verantwoorde manier kan omgegaan worden met het opstellen en gebruiken van leefregels in de praktijk van elke dag in welzijnsvoorzieningen. Deze reflectie is niet alleen van nut voor (semi-)residentiële voorzieningen, maar kan ook toegepast worden op regels die in kinderopvang gelden en afspraken in het kader van de omgang met cliënten in ambulante voorzieningen. Vanuit een ethische commentaar op enkele evoluties in de samenleving gaat het advies in op de repercussies op de zorg en hulpverlening. Het pleit voor een educatieve inbedding van ethische (grens)regels in een groei-ethiek en onderstreept het belang van de keuze van een model op basis van de eigen zorgvisie. Het advies maakt een onderscheid tussen grensregels, leefregels en (individuele) afspraken, en biedt voor elk van deze regels een aantal aanbevelingen voor de praktijk. Tenslotte waarschuwt het voor een aantal valkuilen en risico's. In de loop van het werkjaar wordt gewerkt aan een advies rond "aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid". Buitenstaanders die geïnteresseerd zijn in de ethische adviezen van het Vlaams Welzijnsverbond kunnen een ringmap aankopen, waarin de reeds gepubliceerde en alle toekomstige adviezen via een abonnementssysteem opgenomen worden. Meer info: doorklikken naar 'intersectoraal' en 'ethische commissie'. 3765

Beroepsgeheim in de drughulpverlening

Beroepsgeheim in de drughulpverlening Beroepsgeheim in de drughulpverlening KU Leuven Broeders van Liefde Studiedag De8 Antwerps Integratiecentrum Antwerpen, 15 januari 2013 Inleiding Specifieke invalshoek Vanuit West-Europese en Vlaamse cultuur

Nadere informatie

AANREKENEN VAN KAMER- EN HONORARIUM- SUPPLEMENTEN IN ZIEKENHUISVERBAND

AANREKENEN VAN KAMER- EN HONORARIUM- SUPPLEMENTEN IN ZIEKENHUISVERBAND advies 4 INLEIDING AANREKENEN VAN KAMER- EN HONORARIUM- SUPPLEMENTEN IN ZIEKENHUISVERBAND Op 20 december 1996 werd door het Verbond der Verzorgingsinstellingen een standpunt in verband met Keuzen in de

Nadere informatie

Respect voor menselijke waardigheid is mogelijk als we in elk menselijk lichaam - hoe oud of verzwakt ook - een persoon blijven zien.

Respect voor menselijke waardigheid is mogelijk als we in elk menselijk lichaam - hoe oud of verzwakt ook - een persoon blijven zien. ONZ-LIEVE-VROUW GASTHUIS vzw Ieperstraat 130 8970 POPERINGE 1. Inleiding Met deze tekst wil het WZC OLV GASTHUIS vzw zijn standpunt rond de zorg voor een menswaardig levenseinde verduidelijken en bekend

Nadere informatie

Informatie & Beroepsgeheim

Informatie & Beroepsgeheim Informatie & Beroepsgeheim Duffel 1 december 2009 Axel Liégeois, Waarden in dialoog, hoofdstuk 7, p. 147-181. Inleiding Afbakening onderwerp Alle gegevens over zorgvrager in zijn of haar leefwereld Mondeling

Nadere informatie

PLURALISME EN ETHISCHE DIALOOG IN CHRISTELIJKE VERZORGINGSINSTELLINGEN

PLURALISME EN ETHISCHE DIALOOG IN CHRISTELIJKE VERZORGINGSINSTELLINGEN PLURALISME EN ETHISCHE DIALOOG IN CHRISTELIJKE VERZORGINGSINSTELLINGEN INLEIDING De wereld van de gezondheidszorg is in Vlaanderen sterk getekend door het zogenaamd particulier initiatief en komt in feite

Nadere informatie

Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg

Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg Zorg om de zorg Menselijke maat in de gezondheidszorg Prof.dr. Chris Gastmans Prof.dr. Gerrit Glas Prof.dr. Annelies van Heijst Prof.dr. Eduard Kimman sj Dr. Carlo Leget Prof.dr. Ruud ter Meulen (red.)

Nadere informatie

NIET STARTEN EN/OF STAKEN VAN LEVENSVERLENGENDE MEDISCHE BEHANDELINGEN IN DE TERMINALE FASE

NIET STARTEN EN/OF STAKEN VAN LEVENSVERLENGENDE MEDISCHE BEHANDELINGEN IN DE TERMINALE FASE NIET STARTEN EN/OF STAKEN VAN LEVENSVERLENGENDE MEDISCHE BEHANDELINGEN IN DE TERMINALE FASE INLEIDING Technologische ontwikkelingen in de geneeskunde geven voortdurend aanleiding tot nieuwe behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

TIJDSCHRIFT MET ZORG Thema: Divers jaargang 1 nummer 1 juli 1995

TIJDSCHRIFT MET ZORG Thema: Divers jaargang 1 nummer 1 juli 1995 TIJDSCHRIFT MET ZORG Thema: Divers jaargang 1 nummer 1 juli 1995 INHOUDSTAFEL Woord vooraf R. Stockman & M. Keuleneer Het leven is mij lief R. Stockman Waarheen met het onderwijs anno 2000? A. Peirsman

Nadere informatie

Beroepsgeheim in de hulpverlening

Beroepsgeheim in de hulpverlening Instituut voor Sociaal Recht K.U. Leuven Beroepsgeheim in de hulpverlening Handelen tussen recht en praktijk donderdag 24 november 2005 De Factorij Huart Hamoirlaan 136 1030 Brussel Voormiddag De theorie

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur Inleiding Sociaal Medisch Overleg (SMO) is een gestructureerd en multidisciplinair overleg over individuele casuïstiek tussen het management en diens adviseur(s) aangaande verzuim en re-integratie. Deelnemers

Nadere informatie

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Bert Molewijk (RN,MA, PhD) Voorbij de vrijblijvendheid Programmaleider Moreel Beraad, VUmc Associate professor Clinical Ethics, Oslo VWS, Week

Nadere informatie

Abstineren Morele overwegingen bij het staken van levensverlengend medisch handelen

Abstineren Morele overwegingen bij het staken van levensverlengend medisch handelen Abstineren Morele overwegingen bij het staken van levensverlengend medisch handelen Prudentiareeks Redactie Martien Pijnenburg Marius Nuy met bijdragen van Theo Beemer Bert Gordijn & Frank Kortmann Henk

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 september 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 september 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres: Postbus 20350, 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

ADVIES NR. 2 Ethische Commissie Vlaams Welzijnsverbond

ADVIES NR. 2 Ethische Commissie Vlaams Welzijnsverbond ADVIES NR. 2 Ethische Commissie Vlaams Welzijnsverbond Hoe omgaan met vermoeden van seksueel grensoverschrijdend gedrag WOORD VOORAF Met dit advies richten we ons tot alle voorzieningen uit de verschillende

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING PALLIATIEVE ZORG

INTENTIEVERKLARING PALLIATIEVE ZORG INTENTIEVERKLARING PALLIATIEVE ZORG INLEIDING Het MB van 22 november 2001 bepaalt dat RVT s, Gemengde inrichtingen (RVT-ROB) en ROB s die ten minste sinds 1 juli 2001 het forfait C+ factureren middelen

Nadere informatie

ZORG VOOR EEN MENSWAARDIG LEVENSEINDE

ZORG VOOR EEN MENSWAARDIG LEVENSEINDE ZORG VOOR EEN MENSWAARDIG LEVENSEINDE INLEIDING Door het parlement werd het wetsontwerp betreffende de euthanasie goedgekeurd. Hierdoor komen de VVI-verzorgingsinstellingen voor een nieuw wettelijk kader

Nadere informatie

Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid. Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven

Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid. Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven INLEIDING Verbreding van ethische reflectie in gezondheidszorg Perspectiefverandering: zorg

Nadere informatie

Inzet en keuzes in de laatste levensfase

Inzet en keuzes in de laatste levensfase Inzet en keuzes in de laatste levensfase Filosofische en ethische beschouwingen Prof. Dr. Yvonne Denier Docent KU Leuven, Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht Stafmedewerker Ethiek, Zorgnet Vlaanderen

Nadere informatie

Misbruik, hulpverlening en therapie, met oog voor

Misbruik, hulpverlening en therapie, met oog voor ksgv-studiebijeenkomst Misbruik, hulpverlening en therapie, met oog voor zingeving en spiritualiteit Antwerpen-Wilrijk, donderdag 13 juni 2013, 9.00 13.00 uur Theologisch en Pastoraal Centrum (tpc), Groenenborgerlaan

Nadere informatie

Procedure seksueel grensoverschrijdend gedrag

Procedure seksueel grensoverschrijdend gedrag VERSIE WIJZIGING GOEDGEKEURD RMW GEPUBLICEERD 0-23-06-2015 1. Doel OCMW Maldegem respecteert de integriteit van de gebruiker en neemt maatregelen om deze te waarborgen. OCMW Maldegem neemt in het bijzonder

Nadere informatie

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK Een onmisbare handleiding voor eerstelijnspraktijken die de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gaan implementeren. 4 INTRODUCTIE DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK 6 8 12

Nadere informatie

STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO

STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO INTERNE WERKWIJZE SBPE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING juli 2014 Inhoud MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING... 3 1. ALGEMEEN...

Nadere informatie

Geschiedenis commissies medische ethiek. Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen

Geschiedenis commissies medische ethiek. Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen Geschiedenis commissies medische ethiek Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen Medisch-technologische vooruitgang Economische impact van gezondheidszorg Integriteit en waardigheid van

Nadere informatie

Ruimte voor een waardig alternatief

Ruimte voor een waardig alternatief Respons: Els Van Hoof & Emilie Noë In 2013 heb ik als senator de debatten gevolgd die tot de uitbreiding van de euthanasiewet tot minderjarigen zouden leiden. Die debatten waren voor mij bijzonder zwaar

Nadere informatie

Mag ik u iets toevertrouwen?

Mag ik u iets toevertrouwen? Mag ik u iets toevertrouwen? Over privacy en beroepsgeheim in het licht van nieuwe ontwikkelingen bij multidisciplinaire samenwerking Verslag van het VELO mini-symposium, Leuven, 22 november 2008 Deel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Handreiking ethische dilemma s in de zorg voor asielzoekers

Handreiking ethische dilemma s in de zorg voor asielzoekers Handreiking ethische dilemma s in de zorg voor asielzoekers Verantwoording van het onderzoek en Toelichting op de handreiking Literatuurstudie Ethiek en gezondheidszorg voor kwetsbare groepen en asielzoekers

Nadere informatie

OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015)

OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015) OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015) Woonzorgcentrum Leiehome is een woonplaats met ruime verzorgingsmogelijkheden voor ouderen. Wij verlenen een deskundige en actuele zorg op maat.

Nadere informatie

Ouderen en seksualiteit:

Ouderen en seksualiteit: Ouderen en seksualiteit: een oud taboe of een sexy verhaal? Vaak denken jongeren dat mensen van boven de 60 geen seks meer hebben, of daar toch zeker niet van genieten. Niets is minder waar. Maar ook in

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen Stuk 2223 (2003-2004) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2003-2004 5 maart 2004 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen betreffende een

Nadere informatie

CENTRUM VOOR BIOMEDISCHE ETHIEK EN RECHT FACULTEIT GENEESKUNDE K.U.LEUVEN

CENTRUM VOOR BIOMEDISCHE ETHIEK EN RECHT FACULTEIT GENEESKUNDE K.U.LEUVEN FACULTEIT GENEESKUNDE K.U.LEUVEN Studiedag Zorg aan zet: Ethiek en lichamelijkheid in de zorg voor ouderen Woensdag 22 september 2010 Campus Gasthuisberg K.U.Leuven, Onderwijs en Navorsing 1 Waardigheid:

Nadere informatie

Protocol van Moed. Christel De Craim Dienst Strafrechtelijk Beleid (FOD Justitie)

Protocol van Moed. Christel De Craim Dienst Strafrechtelijk Beleid (FOD Justitie) Protocol van Moed PILOOTPROJECT GERECHTELIJK ARRONDISSEMENT ANTWERPEN EEN EXPERIMENT INZAKE HET SPREEKRECHT EN HET CASEGEBONDEN OVERLEG BIJ SITUATIES VAN KINDERMISHANDELING Christel De Craim Dienst Strafrechtelijk

Nadere informatie

Ethische en juridische aspecten bij sterilisatie

Ethische en juridische aspecten bij sterilisatie Ethische en juridische aspecten bij sterilisatie Mechelen 4 oktober 2012 Jan Vande Moortel Advocaat en lector www.advamo.com Ethische aspecten Verhouding recht en ethiek Is recht een belemmering bij zorgethiek?

Nadere informatie

Palliatieve zorg: Ethiek

Palliatieve zorg: Ethiek Palliatieve zorg: Ethiek Hogeschool van Amsterdam Naam: Lauri Linn Konter Studentnr: 500642432 Klas: Lv12-2E2 Jaar: 2012-2013 Docent: P. Vleugels Inhoudsopgave Inleiding Blz: 3 Omschrijving praktijksituatie

Nadere informatie

Ethische kwesties. bij de Zorgboog. Behandeling en zelfbeschikking. Wat betekent dit voor u?

Ethische kwesties. bij de Zorgboog. Behandeling en zelfbeschikking. Wat betekent dit voor u? Ethische kwesties bij de Zorgboog In deze folder leest u over een aantal levensaspecten die een rol kunnen spelen bij uw behandeling, verzorging en verpleging binnen de Zorgboog. Het gaat hierbij om vragen

Nadere informatie

KUNSTMATIGE VOEDSEL- EN VOCHTTOEDIENING IN DE ULTIEME TERMINALE FASE VAN DEMENTERENDE PERSONEN

KUNSTMATIGE VOEDSEL- EN VOCHTTOEDIENING IN DE ULTIEME TERMINALE FASE VAN DEMENTERENDE PERSONEN VERBOND DER VERZORGINGSINSTELLINGEN v.z.w. Guimardstraat 1 1040 BRUSSEL CG/CT/280/10.6/2000-5 11 september 2000 KUNSTMATIGE VOEDSEL- EN VOCHTTOEDIENING IN DE ULTIEME TERMINALE FASE VAN DEMENTERENDE PERSONEN

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2009 230 Besluit van 18 mei 2009, houdende wijziging van het Besluit afbreking zwangerschap (vaststelling duur zwangerschap) Wij Beatrix, bij de gratie

Nadere informatie

Euthanasie en Medische Handelingen bij het Levenseinde van Patiënten.

Euthanasie en Medische Handelingen bij het Levenseinde van Patiënten. Euthanasie en Medische Handelingen bij het Levenseinde van Patiënten 1 Euthanasie en Medische Handelingen bij het Levenseinde van Patiënten. GasthuisZusters Antwerpen Groep Gasthuiszusters van Antwerpen

Nadere informatie

Het goede GOED doen. Gerda van Brummelen - adviseur vereniging. 3 juli 2014 Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland

Het goede GOED doen. Gerda van Brummelen - adviseur vereniging. 3 juli 2014 Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland Het goede GOED doen Gerda van Brummelen - adviseur vereniging inhoud Professionele standaard Individuele professionaliteit Niet pluis gevoel Pak je invloed Professionele standaard Professionele standaard

Nadere informatie

Samenvatting. De foetus als patiënt?

Samenvatting. De foetus als patiënt? Samenvatting Sinds de Gezondheidsraad in 1990 advies uitbracht over invasieve diagnostiek en behandeling van de foetus hebben zich op dit terrein belangrijke ontwikkelingen voorgedaan, vooral door het

Nadere informatie

Gezondheidsstrafrecht

Gezondheidsstrafrecht Gezondheidsstrafrecht Mr. dr. W.L.J.M Duijst Deventer 2014 Omslagontwerp: H2R creatievecommunicatie ISBN 978-90-13-12600-6 E-book 978-90-13-12601-3 NUR 824-410 2014, W.L.J.M. Duijst Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvragen

Samenvatting. Adviesvragen Samenvatting Adviesvragen Een deel van de mensen die kampen met ernstige en langdurige psychiatrische problemen heeft geen contact met de hulpverlening. Bij hen is geregeld sprake van acute nood. Desondanks

Nadere informatie

Zorgstrategisch plan ouderenzorg Zuid-West-Vlaanderen. Woonzorg op mensenmaat 7 mei 2015

Zorgstrategisch plan ouderenzorg Zuid-West-Vlaanderen. Woonzorg op mensenmaat 7 mei 2015 Zorgstrategisch plan ouderenzorg Zuid-West-Vlaanderen Woonzorg op mensenmaat 7 mei 2015 Opdracht vanuit Streekforum Zorg Leden van het Streekforum Zorg Zuid-West-Vlaanderen doen oproep tot opmaak van een

Nadere informatie

De werking van het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Oost- Vlaanderen. Kristel Bovijn

De werking van het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Oost- Vlaanderen. Kristel Bovijn De werking van het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Oost- Vlaanderen Kristel Bovijn Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK) Het VK is het meldpunt voor vermoedens van kindermishandeling, -verwaarlozing

Nadere informatie

LEVENSEINDEKLINIEK HELPT MEER MENSEN IN 2014

LEVENSEINDEKLINIEK HELPT MEER MENSEN IN 2014 2014 LEVENSEINDEKLINIEK HELPT MEER MENSEN IN 2014 De Levenseindekliniek heeft in 2014 aan 232 mensen euthanasie gegeven. Dat waren er 98 meer dan in 2013. Het grootste deel betrof mensen met somatische

Nadere informatie

Zorgzame ondernemers in de zorg. Bouwstenen voor een model van ethische audit in welzijnsvoorzieningen

Zorgzame ondernemers in de zorg. Bouwstenen voor een model van ethische audit in welzijnsvoorzieningen Zorgzame ondernemers in de zorg. Bouwstenen voor een model van ethische audit in welzijnsvoorzieningen Studiedag advies 6 - Ethische Commissie Vlaams Welzijnsverbond Leuven - 27 oktober 2010 Ethische audit

Nadere informatie

Samenvatting. Beleid en richtlijnen ten aanzien van beslissingen rond het levenseinde in Nederlandse zorginstellingen

Samenvatting. Beleid en richtlijnen ten aanzien van beslissingen rond het levenseinde in Nederlandse zorginstellingen Beleid en richtlijnen ten aanzien van beslissingen rond het levenseinde in Nederlandse zorginstellingen 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 196 Beleid en richtlijnen

Nadere informatie

Ethisch management. Prof Dr. Annick Willem Jens De Rycke. ALM Antwerpen 29/04/2014

Ethisch management. Prof Dr. Annick Willem Jens De Rycke. ALM Antwerpen 29/04/2014 Ethisch management Prof Dr. Annick Willem Jens De Rycke ALM Antwerpen 29/04/2014 Decreet Gemiddelde score's per thema 4,16 4,11 4,33 4,47 3,98 3,77 Rechten vh Kind Inclusie Diversiteit Fairplay Integriteit

Nadere informatie

Conclusies, aanbevelingen en vervolgstappen

Conclusies, aanbevelingen en vervolgstappen De rol van de arts bij het zelfgekozen levenseinde 39 5 Conclusies, aanbevelingen en vervolgstappen In dit hoofdstuk wordt puntsgewijs een opsomming gegeven van de conclusies over de rol, de verantwoordelijkheden,

Nadere informatie

WAARGENOMEN HINDERNISSEN EN FACILITATOREN VOOR HUISARTS-PATIËNT COMMUNICATIE IN

WAARGENOMEN HINDERNISSEN EN FACILITATOREN VOOR HUISARTS-PATIËNT COMMUNICATIE IN WAARGENOMEN HINDERNISSEN EN FACILITATOREN VOOR HUISARTS-PATIËNT COMMUNICATIE IN PALLIATIEVE ZORG: EEN SYSTEMATISCHE OVERZICHTSSTUDIE Slort, W., Schweitzer, B.P.M., Blankenstein, A. H., Abarshi, E. A.,

Nadere informatie

doen gedragsregels van PSW

doen gedragsregels van PSW doen laten gedragsregels van PSW Inhoud1. Inleiding 2. De Taak 3. Gedragsregels 4. Werken met dit boekje 1 1. Inleiding Algemeen Werken bij PSW Stichting Pedagogisch Sociaal Werk Midden-Limburg betekent

Nadere informatie

Wij willen u informatie geven over euthanasie en vertellen wat het standpunt van VU medisch centrum (VUmc) op dit gebied is.

Wij willen u informatie geven over euthanasie en vertellen wat het standpunt van VU medisch centrum (VUmc) op dit gebied is. Euthanasie Wij willen u informatie geven over euthanasie en vertellen wat het standpunt van VU medisch centrum (VUmc) op dit gebied is. Wij gaan in op de volgende onderwerpen: Wat is euthanasie? Aan welke

Nadere informatie

Als je als ziekenhuis abortus en euthanasie weigert, moet je het ook durven zeggen

Als je als ziekenhuis abortus en euthanasie weigert, moet je het ook durven zeggen Als je als ziekenhuis abortus en euthanasie weigert, moet je het ook durven zeggen Marleen Temmerman ijvert voor meer transparantie in de informatievoorziening van ziekenhuizen Marleen Temmerman is verbonden

Nadere informatie

1 Inleiding 9. 2 De fundamenten van het zorgstelsel 11. 3 De structuren in de zorg 25. 4 De aanspraak op zorg 31. 5 De financiering van de zorg 47

1 Inleiding 9. 2 De fundamenten van het zorgstelsel 11. 3 De structuren in de zorg 25. 4 De aanspraak op zorg 31. 5 De financiering van de zorg 47 Voorwoord Wie wil begrijpen hoe het Nederlandse zorgstelsel functioneert en op zoek gaat naar informatie, dreigt er al snel in te verdrinken. Waar te beginnen? Dat geldt ook voor de regels die op de zorg

Nadere informatie

Banaba sociale gezondheidszorg OO Psychosociale Rehabilitatie

Banaba sociale gezondheidszorg OO Psychosociale Rehabilitatie BANABA IN DE SOCIALE GEZONDHEIDSZORG Opleidingsonderdeel Psychosociale Rehabilitatie Algemeen. Het opleidingsonderdeel Psychosociale Rehabilitatie maakt deel uit van de opleiding BanaBa in de Sociale gezondheidszorg

Nadere informatie

Voorafgaande zorgplanning - juridische omkadering -

Voorafgaande zorgplanning - juridische omkadering - Voorafgaande zorgplanning - juridische omkadering - Sylvie Tack 23 april 2014 Doctor in de Rechten Advocaat Praktijkassistent Gezondheidsrecht Overzicht Inleiding Wat is voorafgaande zorgplanning? Wat

Nadere informatie

Welkom op de nieuwsbrief van stimul

Welkom op de nieuwsbrief van stimul pagina 1 van 6 Welkom op de nieuwsbrief van stimul december 2008 : Deze nieuwsbrief wordt alleen toegezonden aan mensen die zich hierop hebben geabonneerd of die op een andere manier hebben aangegeven

Nadere informatie

Als t leven niet meer zo rooskleurig is Euthanasiewens bij M. Parkinson Rol voor jou als hulpverlener?

Als t leven niet meer zo rooskleurig is Euthanasiewens bij M. Parkinson Rol voor jou als hulpverlener? Als t leven niet meer zo rooskleurig is Euthanasiewens bij M. Parkinson Rol voor jou als hulpverlener? Parkinsonnet jaarcongres 2013 Y.G. van Ingen, specialist ouderengeneeskunde Leerdoelen Wat is euthanasie

Nadere informatie

Moreel Beraad. Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH

Moreel Beraad. Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH Moreel Beraad Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH Wat is goed handelen? Wat en wie bepaalt dat? Ethiek Het systematisch nadenken over normen en waarden die in handelings- en beslissituaties

Nadere informatie

Welkom. Pedagogische verwaarlozing anno 2013. Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl

Welkom. Pedagogische verwaarlozing anno 2013. Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl Welkom Pedagogische verwaarlozing anno 2013 Bron: Haren de Krant d.d. 22 april 2010 1 2 Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl Vraagstelling n.a.v. twitterbericht d.d. 12-06-2013 van Chris Klomp

Nadere informatie

Voorbeeld voorpagina wilsverklaringen

Voorbeeld voorpagina wilsverklaringen Voorbeeld voorpagina wilsverklaringen Met deze set wilsverklaringen en formulieren geef ik... aan dat ik mij verdiept heb in situaties die zich kunnen voordoen omtrent mijn levenseinde en/of in situaties

Nadere informatie

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken.

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken. Juridisch zakmes ( bron Jolanda van Boven) Naast een contextuele analyse is het toepassen van het juridische kader van groot belang. Bij OGGZ problematiek en het toepassen van dwang en drang nemen de coördinator

Nadere informatie

Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020

Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020 Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020 Colofon Eindredactie Anne Dedry, directeur Zorg-Saam Auteurs Kristin Meersschaert en medewerkers Foto s Carl Vandervoort en Zorg-Saam vzw Lay-out

Nadere informatie

Startnotitie. Procedure vervreemding aandelen Essent. 1 Context

Startnotitie. Procedure vervreemding aandelen Essent. 1 Context Startnotitie 1 Context Op 1 juli 2008 is het groepsverbod uit de Wet Onafhankelijk Netbeheer (WON) in werking getreden. Als gevolg daarvan dient het beheer en eigendom van energienetwerken en de productie

Nadere informatie

Persmededeling. Eén centraal meldpunt voor geweld en misbruik

Persmededeling. Eén centraal meldpunt voor geweld en misbruik Kabinet Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 8 maart 2012 Persmededeling Eén centraal meldpunt voor geweld en misbruik Vanaf 13 maart bestaat er 1 centraal telefoonnummer

Nadere informatie

Professionaliteit in wetenschap en zorg

Professionaliteit in wetenschap en zorg Professionaliteit in wetenschap en zorg Symposium: in balans Utrecht 27 november 2015 Dr. Hans van Dartel, ethicus, verpleegkundige (np) Voorzitter Commissie Ethiek V&VN Opzet Verkenning waarden van praktijken

Nadere informatie

ERGOTHERAPIE BIJ ROUW EN PALLIATIEVE ZORG

ERGOTHERAPIE BIJ ROUW EN PALLIATIEVE ZORG DINSDAG 24 MEI 2016 - HETE HANGIJZERS IN DE OUDERENZORG - STUDIEDAG ETHISCHE REFLECTIE OP HET HANDELEN ALS ERGOTHERAPEUT ERGOTHERAPIE BIJ ROUW EN PALLIATIEVE ZORG 27 NOVEMBER 2014 Graag nodigen we je uit

Nadere informatie

Visietekst rond scheiding in AWW door SAW. Recent wetenschappelijk onderzoek: IPOS en Scheiding in Vlaanderen (SIV) Signalen uit de praktijk

Visietekst rond scheiding in AWW door SAW. Recent wetenschappelijk onderzoek: IPOS en Scheiding in Vlaanderen (SIV) Signalen uit de praktijk Uitgangspunten Visietekst rond scheiding in AWW door SAW Recent wetenschappelijk onderzoek: IPOS en Scheiding in Vlaanderen (SIV) Signalen uit de praktijk Wetenschappelijk onderzoek De grootste groep van

Nadere informatie

SAMEN KIEZEN. Naar een evidence based overleg tussen zorgverstrekker en patiënt. 21 november 2014

SAMEN KIEZEN. Naar een evidence based overleg tussen zorgverstrekker en patiënt. 21 november 2014 21 november 2014 Kiezen in overleg? Prof. dr. Chantal Van Audenhove directeur van LUCAS Kiezen in overleg? LUCAS kijkt vooruit LUCAS verbindt LUCAS onderzoekt LUCAS werkt! LUCAS kijkt vooruit Vergrijzing

Nadere informatie

Stelling 1: Waardig afscheid nemen kunnen we beter overlaten aan de begrafenisondernemers

Stelling 1: Waardig afscheid nemen kunnen we beter overlaten aan de begrafenisondernemers Verslag: Stellingen Dag van het Slachtoffer 2014 Groep 4 Datum: 21 februari 2014 Liesbeth Schrijvers Slachtofferbejegening Federale Politie Isabelle Vanderhoeven Directoraat-generaal Justitiehuizen Slachtofferonthaal

Nadere informatie

Vroegtijdige zorgplanning VZP. WZC Sint Anna vzw Behoort tot GVO vzw (Gast Vrij Omgeven)

Vroegtijdige zorgplanning VZP. WZC Sint Anna vzw Behoort tot GVO vzw (Gast Vrij Omgeven) Vroegtijdige zorgplanning VZP WZC Sint Anna vzw Behoort tot GVO vzw (Gast Vrij Omgeven) Inleiding Gast Vrij Omgeven Ethiek binnen de dagelijkse zorg Stimul (bespreekbaar maken) Ethisch overleg Ieder zijn

Nadere informatie

Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag, 2007-05-IGZ IGZ-loket 088 120 5000 22 november 2007

Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag, 2007-05-IGZ IGZ-loket 088 120 5000 22 november 2007 Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Postadres Postbus 16119 2500 BC Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Telefax (070) 340 51 40 www.igz.nl Internet Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer

Nadere informatie

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Wat is een suïcidepreventiebeleid? Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Een stappenplan waarin uitgeschreven staat hoe er binnen een organisatie met suïcidaliteit wordt omgegaan en

Nadere informatie

Samenwerkingsakkoord tussen de Federale Staat en de Vlaamse Gemeenschap inzake de begeleiding en behandeling van daders van seksueel misbruik

Samenwerkingsakkoord tussen de Federale Staat en de Vlaamse Gemeenschap inzake de begeleiding en behandeling van daders van seksueel misbruik Samenwerkingsakkoord tussen de Federale Staat en de Vlaamse Gemeenschap inzake de begeleiding en behandeling van daders van seksueel misbruik Gelet op artikel 128, 1, van de Grondwet; Gelet op de bijzondere

Nadere informatie

Wat is het CAW? Iedereen heeft het wel eens moeilijk. Ook voor jongeren. Het CAW versterkt welzijn. Daarvoor is het CAW er

Wat is het CAW? Iedereen heeft het wel eens moeilijk. Ook voor jongeren. Het CAW versterkt welzijn. Daarvoor is het CAW er Wat is het CAW? Iedereen heeft het wel eens moeilijk Dat hoort bij het leven. Soms kan je terecht bij vrienden en familie. Of vind je er zelf een weg doorheen. Maar iedereen kent ook momenten dat het helemaal

Nadere informatie

DECREET. betreffende het algemeen welzijnswerk

DECREET. betreffende het algemeen welzijnswerk VLAAMS PARLEMENT DECREET betreffende het algemeen welzijnswerk HOOFDSTUK I Algemene bepalingen Artikel 1 Dit decreet regelt een gemeenschapsaangelegenheid. Artikel 2 In dit decreet wordt verstaan onder

Nadere informatie

Dialoog, de weg naar goede zorg

Dialoog, de weg naar goede zorg Dialoog, de weg naar goede zorg Inhoud 1. Macro / meso / micro 2. Zorg met aandacht 3. Ethiek ook iets voor ons? 4. Conclusies 2 Macro, meso, micro Macro meso micro Macrosysteem: Wereld Europa Mesosysteem

Nadere informatie

29 800 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2005

29 800 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2005 vra2005vws-10 29 800 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2005 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld... 2005

Nadere informatie

Wilsverklaring. Belangrijke documenten

Wilsverklaring. Belangrijke documenten Wilsverklaring Belangrijke documenten Bijlage 1: Voorbeeld wilsverklaring Behandelverbod Lees voordat u deze verklaring invult de toelichting bij het behandelverbod. Naam : Geboortedatum : Geboorteplaats:

Nadere informatie

JEUGDRAAD JABBEKE. zaterdag 6 juni 2015 jeugdlokalen Vrijetijdscentrum Jabbeke DOCUMENTEN

JEUGDRAAD JABBEKE. zaterdag 6 juni 2015 jeugdlokalen Vrijetijdscentrum Jabbeke DOCUMENTEN JEUGDRAAD JABBEKE zaterdag 6 juni 2015 jeugdlokalen Vrijetijdscentrum Jabbeke DOCUMENTEN STATUTEN GEMEENTELIJKE JEUGDRAAD Artikel 1. Begripsbepaling 1.1. Jeugd : onder jeugd wordt de beleidscategorie verstaan

Nadere informatie

Samen-Werken aan Duurzame Inzetbaarheid

Samen-Werken aan Duurzame Inzetbaarheid Themabijeenkomst Suiker Unie Samen-Werken aan Duurzame Inzetbaarheid Dinteloord, 15 september 2011. Frank Mouws Programma Tijd Activiteit 14.00 Aanvang bijeenkomst Welkom en korte inleiding door Frank

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder BMZ 01-04-2014 Telefoonnummer: 5881 SKK Afdeling: Management ondersteuning In AB: Portefeuillehouder: Kromwijk

In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder BMZ 01-04-2014 Telefoonnummer: 5881 SKK Afdeling: Management ondersteuning In AB: Portefeuillehouder: Kromwijk COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 5 Onderwerp: Evaluatie systeem en onderwerpen begrotingswijzigingen Nummer: 796075 In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol

Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol Waarom zijn er vakbonden?... 1 CNV... 1 Afsluiten van CAO s... 2 Leden van een vakbond... 2 Verschillen tussen vakbonden... 2 Beroepsverenigingen...

Nadere informatie

Medische ethiek. Euthanasie

Medische ethiek. Euthanasie Medische ethiek Euthanasie Medische ethiek in het St. Anna Ziekenhuis Iedereen kan in een situatie terecht komen waarin een ingrijpende beslissing genomen moet worden. Om hierover goed met elkaar te kunnen

Nadere informatie

Uitbreiding studieomvang

Uitbreiding studieomvang Infofiche Uitbreiding studieomvang Om te voldoen aan internationale verwachtingen en de studiedruk te verlagen, werd de mogelijkheid gecreëerd de masteropleidingen in de humane wetenschappen te verlengen

Nadere informatie

Inleiding (Paul Schotsmans)

Inleiding (Paul Schotsmans) Bijdragen tot het euthanasiedebat (2008) Chris Gastmans, Herman Nys en Paul Schotsmans (Centrum voor biomedische ethiek en recht, Faculteit Geneeskunde, K.U. Leuven) Inleiding (Paul Schotsmans) Twee casussen

Nadere informatie

Van een zorg-ethisch lab naar de psychogeriatrische praktijk

Van een zorg-ethisch lab naar de psychogeriatrische praktijk Van een zorg-ethisch lab naar de psychogeriatrische praktijk Carine BAS Anouk PEETERS Ziekenhuis Oost-Limburg 16/10/2015 Opbouw workshop Klinische praktijk: voorstelling afdeling Zorg-ethisch lab: voorstelling

Nadere informatie

Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn

Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn Naam patiënt:.. Geboortedatum patiënt:... Naam afnemer: Datum afname: Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn 1. Wilsbekwaamheid wordt altijd beoordeeld ter zake een bepaald onderzoek of bepaalde

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Stichting Werkplaats Kindergemeenschap. Voortgezet Onderwijs

Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Stichting Werkplaats Kindergemeenschap. Voortgezet Onderwijs Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Stichting Werkplaats Kindergemeenschap Voortgezet Onderwijs Stichting Werkplaats Kindergemeenschap 2013 Inleiding Het opstellen van deze meldcode vloeit

Nadere informatie

Studiedag Rechten in de jeugdhulp 6 maart 2015. Mia Claes UCLL

Studiedag Rechten in de jeugdhulp 6 maart 2015. Mia Claes UCLL Studiedag Rechten in de jeugdhulp 6 maart 2015 Mia Claes UCLL Hulp continuïteit waarborgen Op een gepaste wijze omgaan met verontrusting Tijdige toegang tot de jeugdhulp Voorzien in een aanbod crisisjeugd

Nadere informatie

Is het HBO onderwijs aan seks toe?

Is het HBO onderwijs aan seks toe? Is het HBO onderwijs aan seks toe? Studiemiddag 28 januari 2016 Vergadercentrum Domstad Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door gelden van Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek (SIA RAAK-Pro

Nadere informatie

Projectvoorstel Integrale visie medische zorg aan jeugdigen

Projectvoorstel Integrale visie medische zorg aan jeugdigen DE KONINKLIJKE NEDERLANDSCHE MAATSCHAPPIJ TOT BEVORDERING DER GENEESKUNST IS DE ORGANISATIE VAN EN VOOR ARTSEN IN NEDERLAND covernotitie Vergadering FB 23 juni 2011 Onderwerp Projectvoorstel Integrale

Nadere informatie

De levenseindekliniek: noodoplossing of dé oplossing? 1 november 2012 World Forum, Den Haag

De levenseindekliniek: noodoplossing of dé oplossing? 1 november 2012 World Forum, Den Haag De levenseindekliniek: noodoplossing of dé oplossing? 1 november 2012 World Forum, Den Haag HET CONGRES Op 1 maart 2012 ging op initiatief van de NVVE, Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde,

Nadere informatie

Zorg voor kwetsbare ouderen ontrafeld

Zorg voor kwetsbare ouderen ontrafeld Zorg voor kwetsbare ouderen ontrafeld ZZP en gepast gebruik Op wiens maat? Dr. Kor Grit grit@bmg.eur.nl Waarom onderzoek naar ZZP s? De fascinatie van de onderzoeker (On)mogelijkheden versterking positie

Nadere informatie