Revolverende fondsen in Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Revolverende fondsen in Nederland"

Transcriptie

1 Revolverende fondsen in Nederland Oude wijn in nieuwe zakken of een baanbrekende aanpak? Edwin Netjes & Hendrik van der Meulen

2 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2. Een fonds als doel of als middel? 3. Een fonds in de lucht brengen 4. Wat kunt u in huis halen? 5. Tot besluit 2

3 1. Aanleiding 1.1 Algemeen Om de voor Nederland zo belangrijke groei in ondernemerschap en innovatie mogelijk te maken, zijn het Rijk, provincies en gemeenten op zoek gegaan naar alternatieven voor subsidies. Een goed alternatief voor traditionele subsidies blijkt financiering vanuit een revolverend fonds te zijn. In onze ogen een begrijpelijke keuze: Er zijn minder subsidies beschikbaar voor innovatie en subsidies hebben niet altijd het gewenste effect. Bancaire kredietverlening aan het MKB is vaak niet mogelijk. Banken hanteren verhoogde acceptatiecriteria en moeten vanwege de financiële malaise meer kapitaal aanhouden, wat leidt tot kapitaalschaarste. Provincies en gemeenten hebben door de verkoop van belangen in energiebedrijven de beschikking gekregen over additioneel, kapitaal dat maatschappelijk rendement moet gaan opbrengen. De wens van overheden om innovatie met een lange terugverdientijd te financieren (bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en energie). Accent verschuift van subsidies naar risicodragende financiering, garanties en leningen, waaraan vaak de ambitie wordt verbonden om dit neer te zetten als een revolverend fonds. Revolverende fondsen kunnen dé oplossing zijn om innovatie en ondernemerschap te stimuleren, maar het gevaar van grote verliezen is aanwezig. Het multipliereffect van iedere innovatie-euro terugverdienen wordt alleen bereikt als het fonds op een gezonde manier wordt opgezet. Deze publicatie gaat hier nader op in en geeft handvatten voor een succesvolle opstart van een revolverend fonds. 1.2 Ontwikkelingen Een eerste inventarisatie van KplusV onder provincies en de 30 grootste gemeenten laat zien dat er veel initiatieven worden ontplooid om revolverende fondsen op te richten. De meeste van deze fondsen worden gevoed met de opbrengsten van de verkoop van aandelen in energiebedrijven. Zo heeft de gemeente Amsterdam haar aandelen Nuon verkocht voor 943 miljoen euro, de provincie Gelderland voor ruim 4 miljard en verkocht de provincie Friesland haar 12,65% belang voor 1,3 miljard euro. De gemeente Amsterdam heeft dankzij deze opbrengsten bijvoorbeeld het Amsterdams Investeringsfonds opgericht. Vanuit dit investeringsfonds worden op termijn allerlei deelfondsen opgericht waarvan het Fonds Klimaat Duurzaamheid en Energie het eerste is. Via deskresearch van KplusV zijn meer dan 50 initiatieven opgespoord waarin een revolverend fonds wordt opgezet. Het belangrijkste focusgebied hierbinnen is Duurzaamheid & Energie, waar 24 fondsen zich op (gaan) richten. Daarna volgen de onderwerpen Gebiedsontwikkeling & Bedrijvigheid en Innovatie & Technologie met 8 en respectievelijk 7 initiatieven. De initiatieven bevinden zich in verschillende stadia van ontwikkeling. Voor 13 initiatieven is al bekend wat het budget zal zijn. Dit loopt uiteen van bestemd voor een specifiek woningbouwproject in Drenthe tot het Energiefonds Overijssel van 250 miljoen, voor energiebesparing, hernieuwbare energie en innovatie en duurzaamheid. 3

4 2. Een fonds als doel of als middel? 2.1 Waarom kiezen voor een revolverend fonds? De argwaan rond revolving funds zit hem vaak in het niet zeker weten dat je je geld terugkrijgt en in de onbekendheid met de werking ervan. Een revolverend fonds kan bijvoorbeeld een kraamkamer voor innovaties vormen, waarmee diensten- en productontwikkeling gefinancierd wordt. Ook kan het fonds ingezet worden om tal van samenwerkingsconstructies te financieren, zoals samenwerking met kennisinstellingen of woningcorporaties voor bijvoorbeeld energiebesparingstrajecten in de bouw, maar ook tussen bedrijven onderling. Het gaat dan om risicovolle projecten, die (mede als gevolg van de ontwikkelingen genoemd in 1.1.) ondanks veelbelovende perspectieven (of hoge milieuopbrengsten in het geval van een energiefonds) geen financiering kunnen aantrekken. 2.2 Voor wie doen we het eigenlijk? De doelgroep van een revolverend fonds vormt een van de belangrijkste keuzes die gemaakt wordt bij de start van een fonds. Richt het fonds zich op bepaalde thema s, zoals de topsectoren die via het ministerie van EL&I gesteund worden, of heeft een regio een eigen focus? Of richt het fonds zich op bedrijven (of projecten) in specifieke levensfases, zoals de prestartfase of groeifase (zie figuur 1). Moet een fonds zich richten op ondernemingen of komen ook andere aanvragers in aanmerking? En gaat het fonds zich richten op kleine (bijna microkrediet-achtige) financieringsvragen (rond de ) of worden er omvangrijke financieringen (meer dan 1 miljoen) verstrekt? Belangrijk hierbij is om samen met ondernemers en andere partijen uit een regio tot een goede focus te komen voor het fonds, die gebruikt kan worden voor de selectie van bedrijven en/of projecten die financiering kunnen krijgen uit het fonds. 4 Figuur 1: levensfases van bedrijven

5 2.3 Stimuleren van groei en innovatie of bank spelen Fondsbeheer gericht op innovatie en ondernemerschap is een vak, een professie die de overheid op dit moment vreemd is. Niet voor niets dat in kabinetsplannen rond dit item vooral wordt geleund op de vakkennis van externe partijen. Maar bij de inrichting en uitvoering is externe expertise van minstens even groot belang. Veel vragen rond de werking ervan kennen vaak nog geen antwoord. Bijvoorbeeld: in welke vorm wordt het geld verstrekt: kredieten, participaties of garanties? Wat is de periode van geldverstrekking en terugbetaling? Gaat het om financiering of medefinanciering? Denk aan de commissie De Wit rond de kosten van ABN Amro en Fortis en provincie Noord-Holland met Icesave-affaire. Dit geschetste spanningsveld tussen de rol van de overheid als partij die innovatie en ondernemerschap financiert via een revolverend fonds, of de overheid die via het revolverende fonds haar middelen op een lucratieve manier wil wegzetten als een bank, vormt een blijvend aandachtspunt. Ook niet onbelangrijk: de democratische controle op de fondsen is (nog) onduidelijk. Het gaat veelal om maatschappelijk kapitaal, deels verworven door grote aandelentransacties van de overheid bij de verkoop van regionale nutsbedrijven. De overheid zet dit geld nu met revolverende fondsen in als maatschappelijk durfkapitaal. De overheid is dan betrokken bij commerciële beslissingen, denkt mee met het aangaan van strategische partners, etc. Maar waar liggen de grenzen van deze overheidsbemoeienis? Hoe wordt verantwoording afgelegd, op welke manier en door wie wordt democratische controle uitgeoefend rond de fondswerking, de rol van de overheid, de financiële en economische resultaten, maar ook wellicht de maatschappelijke verliezen? Daarbij verhoudt het huidige deelnemingenbeleid van de overheid zich moeizaam tot inzet van revolverende fondsen. De overheid wil juist de financiële risico s in het huidige beleid beteugelen als gevolg van slechte voorbeelden van beleggingsincidenten bij de overheid. Afbeelding 1: bankieren als overheid of niet? 5

6 3. Een fonds in de lucht brengen 3.1 Inleiding Veel aandacht voor het opzetten van een revolverend lijkt zich te richten op technisch-juridische aspecten van (vrijwel alleen) het opzetten van het fonds. Belangrijke elementen van een succesvol fonds blijven onderbelicht. Vanuit onze optiek gebeurt het financieren niet door simpelweg 'een pot geld in de markt' te zetten, maar door (regionale) belangen te laten terugkomen in de uitvoering van het fonds. Dit zie je terug in onder meer de positie van het fonds ten opzichte van het (regionale) ecosysteem (clusters van innovatie, banken, ondernemers, kennisinstellingen etc.), de wijze waarop innovaties voor het fonds opgespoord worden, het onderhandelproces over de condities van een financiering van het fonds en bijvoorbeeld ook de wijze waarop het fonds zijn belangen vervreemdt (exitbeleid). 3.2 Aanpak Het Interprovinciaal Overleg (IPO) heeft een verkenning met als titel Innovatief Financieren van Innovatie laten maken. Deze verkenning geeft een eerste antwoord op de vraag: Wat zijn voor de Nederlandse provincies concrete alternatieven om, gezien de maatschappelijke en economische ontwikkeling, door te kunnen gaan met investeren in innovatie. Deze verkenning vormt een goed vertrekpunt voor het kijken naar een aanpak voor het opzetten van een revolverend fonds. Wij kiezen echter voor een andere aanpak dan die in de notitie van het IPO beschreven wordt. Om tot een echte aanpak te komen is namelijk ook kennis nodig van het reilen en zeilen bij MKB-ondernemingen, innovatieclusters, technology- en transferoffices van universiteiten en hogescholen, maar bovenal ook van het vak investeren en financieren van innovatie. En deze partijen betrek je vanaf het begin bij het opzetten van een fonds. De verkenning van het IPO richt zich vooral op structuur. Onze aanpak focust op de strategie en de inbedding van het fonds in de samenleving, inclusief de aansluiting op de politiek. De structuur volgt daarop. Op hoofdlijnen schetsen we hierna onze aanpak, welke uiteenvalt in: 1. De meerwaarde van een (eventueel regionaal) ecosysteem als vertrekpunt. 2. Het aanbrengen van scherpte in de doelstellingen voor het fonds. 3. Het definiëren van de functies die binnen of buiten het fonds georganiseerd moeten worden om succesvol innovatie en ondernemerschap te ondersteunen (en revolverend te blijven). 4. De structurering en opzet van het fonds. 5. De monitoring en de democratische legitimering Het regionale ecosysteem is leidend Voor wie doe je het? Een fonds moet passen in het regionale ecosysteem waarin de 4O s vertegenwoordigd zijn: Ondernemers, Overheid, Onderzoek, Onderwijs. Maar ook wat zijn de sterkten van een gemeente of provincie op het gebied van bedrijvigheid? Zijn dit (enkele) van de tien topsectoren (agrofood, chemie, creatieve industrie, energie, hightech, life sciences, logistiek, tuinbouw, water en hoofdkantoren) of is er een eigen profiel dat versterkt kan worden? Welke partijen zijn er in uw regio actief in het ondersteunen van projecten en bedrijven, gericht op innovatie? 6

7 Denk bijvoorbeeld aan de infrastructuur in de Brainport-regio of de rol die de Amsterdamse Innovatiemotor vervult in de Metropoolregio Amsterdam of het energiecluster kiemt in Oost-Nederland. Stuk voor stuk de regionale publiekprivate samenwerkingsverbanden die succesvol innovatie en ondernemerschap versterken en tot stand brengen. Mogelijk is er een overheidsgefinancierde participatiemaatschappij in uw regio zoals de NOM of MKB Fondsen Flevoland. En dan is er natuurlijk de eigen politieke agenda die leidend mag zijn bij het wegzetten van publieke middelen. Met de diverse actoren in een gebied, wordt vanuit onze optiek gezamenlijk het fonds gepositioneerd en gestructureerd, temeer daar je deze partijen meer dan nodig hebt om een fonds succesvol te laten opereren. Hetzelfde geldt voor grote bedrijven en investeerders die een dergelijk fonds willen opzetten (al dan niet met steun van het rijk). Echter, voordat een provincie, gemeente of bedrijf deze instrumenten kan inzetten moeten er belangrijke afwegingen gemaakt worden zoals: Welke financieringsinstrumenten worden ingezet (lening, garantie, risicokapitaal etc.)? Welke bedragen gaat het fonds financieren? Welke ondersteuningsstructuur wordt geboden naast financiering (business development, netwerk, etc.)? Mag het fonds concurreren met bestaande private financieringsinstrumenten? Aan welke voorwaarden moet een voorstel voldoen om in aanmerking te komen voor een fonds? Afbeelding 2: regionale structuren zijn leidend Wat wilt u bereiken met een fonds De nieuwe vorm van financiering biedt veel kansen voor de ontvangende bedrijven en geven de verstrekkende overheden de kans om gericht te werken aan economische ontwikkeling. Deze keuzes bepalen uiteindelijk of het gestelde doel te realiseren is. Is er een ambitie om de ontwikkeling van medicijnen in een regio een impuls te geven, dan zetten kleine financieringen geen zoden aan de dijk, maar moeten er miljoenen geïnvesteerd worden in een bedrijf. Investeert een fonds in een briljant idee van een getalenteerde uitvinder, maar krijgt deze vervolgens geen ondersteuning bij de vermarkting van zijn concept (bijvoorbeeld Medtechpartners richt zich hier wel op), zal het succes niet behaald worden. De te maken keuzes zijn dus niet louter technisch, maar vereisen een goed beeld van de werking van de kapitaalmarkt en inzicht in de belangen en uitdagingen van ondernemers. 7

8 3.2.3 Activiteiten rondom een succesvol revolverend fonds Wij zien veel aandacht uitgaan naar de structuur van een revolverend fonds. Veel wezenlijker uitgangspunten zijn, alvorens een fonds te structureren, zijn de discussie rond en invulling van de activiteiten of functies die georganiseerd moeten worden in een fonds, maar soms ook bij de innovatieclusters of bestaande investeringsmaatschappijen. Het fonds is niet het einddoel, maar een onderdeel van het geheel van activiteiten en functies. Wat moet er zoal georganiseerd worden? Een schets op hoofdlijnen: 1. Scouting: het opsporen van innovaties voor het fonds (pull) en ook de autonome ontvangst van voorstellen en ideeën voor het fonds (push). 2. Screening: beoordelen van de innovatie op haalbaarheid en bijvoorbeeld betrokkenheid van andere bedrijven, kennisinstellingen, etc.. 3. Business development: ondersteunen bij het opwerken van de innovatie. Denk onder meer aan zoeken naar partners, launching customers, verschaffen van netwerk, etc. 4. Opstellen businesscase: uitwerken ondernemingsplan / businesscase door de ondernemer met steun van partners. 5. Zoeken financiering voor plan: mogelijk via het revolverende fonds. Vanaf dit moment vindt veelal de overgang plaats naar het daadwerkelijke revolverende fonds: 6. Toetsing aan criteria fonds: eerst beoordeling op basis van criteria fonds Beoordeling: beoordelen businessplan op haalbaarheid, stellen van aanvullende vragen, intakegesprek en vervolggesprekken, eventuele inzet van marktexperts voor verdere beoordeling. 8. Onderhandeling (in geval van een participatie): opstellen en uitonderhandelen termsheet (prijsvorming, bepalen belang, interest, etc.), opstellen concept juridische documentatie. 9. Due diligence: uitvoeren due diligence (optioneel), onderdelen techniek, financieel, juridisch, IP, beoordeling van het management, etc. 10. Investeringsvoorstel: opstellen investeringsvoorstel voor investment committee of RvC volgens vast format, invulling four eyes principe. 11. Investment comittee of RvC: beoordelen investeringsvoorstel, accorderen investeringsvoorstel. 12. Beheer: opname in participatiebeheersysteem, kwartaalrapportages verwerken, monitoring aflossing, rapportage aan stakeholders. 13. Business development: ondersteuning ondernemers (na financiering) bij doorontwikkeling van hun bedrijf (hands on?), bijsturen op basis van aandeelhoudersovereenkomst. 14. Bijfinanciering: opstellen investeringsvoorstel, inbrengen en behandelen in investment committee of RvC, opname mutatie in participatiebeheersysteem. 15. Exit: opstarten verkoopbelang, benaderen en selecteren kopers, prijsvorming en contractuele afhandeling verkoop (of faillissement). 16. Evaluatie : dossier sluiten, schrijven evaluatie. Een helder beeld over wat een revolverend fonds gaat doen is een must voor het neerzetten van een passende structuur van het fonds.

9 3.2.4 De structurering van een revolverend fonds In de structurerings- en uitwerkingsfase (bijvoorbeeld via het opzetten van een zogenaamd fondsplan) richt de aandacht zicht op het beantwoorden van vragen zoals: Afstand tot de overheid (aandeelhouderschap). Juridische structuur (aparte rechtspersoon of anderszins). Toestemming van het Rijk voor oprichting. Managementovereenkomst, investeringsbeleid en andere procedurevastlegging. Inzet adviescommissie, RvC, investment committee. In te zetten instrumentarium. Formats. Inzet expertise voor het fonds, zoals fondsmanagement, juristen, notarissen, etc.. Jaarlijks worden er diverse investeringsfondsen opgericht in Nederland, van kleine van een paar miljoen omvang tot grote van soms honderden miljoenen, waarvoor al deze aspecten aan bod komen. Het is geen nieuwe kennis die dus voor de revolverende (overheids)fondsen ontwikkeld moet worden, maar die toegepast wordt in een nieuwe context. Eén keer per jaar als overheid een jaarverslag ontvangen is wellicht onvoldoende, zeker gezien de omvangrijke publieke middelen die ingezet worden. En wat als de eerste faillissementen en mislukkingen in de krant komen te staan, wie voelt zich dan verantwoordelijk? Vanuit onze visie dient de monitoring niet onderschat te worden, omdat de politiek in staat gesteld moet worden om haar taak goed te vervullen. Om de werking van het fonds achteraf bestuurlijk te verantwoorden is het van groot belang dat de uitvoering, de organisatie en de strategie (en doelstellingen) van het fonds congruent zijn. Kort en goed: de strategische bestuurlijke keuze aan de voorkant bij de oprichting moet aansluiten bij de manier waarop het fonds is georganiseerd en bij het feitelijk presteren van het fonds. Om deze bestuurlijke congruentie van het fonds periodiek goed te beoordelen werkt KplusV met een zelf ontwikkelde fondsscan waarmee deze congruentie op alle relevante onderdelen wordt vastgesteld. Bovendien leidt het werken met deze scan tot het eenduidig volgen/monitoren en rapporteren over het fonds. Op deze manier wordt de democratische legitimering van het fonds beter gewaarborgd en kan worden bijgestuurd Monitoring en democratische legitimering Een revolverend fonds vereist veel aandacht van zijn uitvoerders, maar ook de financier van het fonds (de overheid) zal op een haar passende manier een vinger aan de pols willen houden, of soms directe invloed willen uitoefenen. Figuur 2: bollenmodel fondsscan 9

10 5. Wat kunt u in huis halen? 5.1 Het vraagstuk is nieuw, de expertise hierover bestaat al jaren Het neerzetten van een revolverend fonds is in al zijn facetten niet iets wat voor een overheid dagelijkse kost is. Het tot stand brengen van een fonds vanuit de overheid vereist een gedegen en afgewogen aanpak, waarbij de belangen van vele stakeholders een rol spelen. KplusV staat als adviseur van gemeentelijke en provinciale overheden en het Rijk en als adviseur (en soms ook initiator of manager) van vele innovatieve bedrijven, innovatienetwerken, participatiemaatschappijen en banken, middenin deze ontwikkeling. Daarnaast heeft KplusV als uitvoerder van een succesvol revolverend fonds gericht op Energie en Duurzaamheid ook uitvoeringservaring in huis. Ook heeft KplusV ervaring met fondsmanagement voor niet-revolverende fondsen. Opzet van het fonds Aanstellen fondsmanagement Afhankelijk van de vragen die er leven, denken we met u mee. Gestoeld op praktijkervaring met het tot stand brengen van politieke besluitvorming, gecombineerd met expertise rond het investeren in ondernemingen via fondsen, komen we daarbij tot concreet toepasbare oplossingen voor uw vraagstuk, gericht op: 1. De opzet van het fonds 2. Het aanstellen van het fondsmanagement 3. De uitvoering van het fonds Schematisch staan de activiteiten waarmee we u van dienst kunnen zijn weergegeven in figuur 3 (in chronologische volgorde van de zaken die rond een revolverend fonds georganiseerd moeten worden). Uitvoering fonds Marktverkenning Opstellen fondsplannen Inregelen en structureren fonds Vervullen fondsmanagement Begeleiding aanbesteding fondsmanagement. Scouting potentiële ondernemers en projecten Business development ondernemers en projecten Verkoop deelnemingen fonds Figuur 3: verschillende ondersteuningsrollen KplusV bij de opzet van een fonds Evaluatie fondsprestaties 10

11 6. Tot besluit 6.1. Revolverende fondsen een tijdelijk fenomeen? Een fonds opzetten doe je voor meerdere jaren, eerst om de financieringen uit te zetten en vervolgens nog enkele jaren om deze terug te ontvangen (het revolverende aspect). Een fonds kan dan weer vrijvallen ten gunste van haar aandeelhouder (de overheid), of het fonds blijft voor altijd de beschikking houden over de middelen, waardoor er een blijvende functie wordt gecreëerd voor ondernemers. Als de uitwerking en het beheer van de fondsen zorgvuldig plaatsvindt, zullen de fondsen dan niet financieel leeggelopen, maar zelfs groeien. Zo plukt ook de toekomstige generatie de vruchten van de verkoop van Nederlands tafelzilver (de energiemaatschappijen) en creëren we blijvende motortjes voor de Nederlandse regionale economie! 6.2 Aan de slag! Het opzetten van een revolverend fonds is tijdrovend, waarbij verschillende actoren allemaal hun rol moeten en willen spelen in de totstandkoming. Een voorbereidingstijd van zeker een half jaar is gebruikelijk. Dit zou echter geen belemmering mogen vormen. Met voldoende aandacht is het mogelijk om een goed functionerend fonds op te zetten, waar ondernemers dankbaar gebruik van zullen maken en waarmee meerdere generaties bedrijven in staat zullen zijn om (een deel) van hun kapitaal om te innoveren kunnen ophalen. Kortweg, aan de slag! Edwin Netjes en Hendrik van der Meulen Afbeelding 3: financiering voor de toekomst 11

12 Meer informatie? Binnen KplusV is een expertteam van bijna tien medewerkers actief om invulling te geven aan vraagstukken rondom het opzetten, aanbesteden en uitvoeren van revolverende fondsen, gericht op innovatie en ondernemerschap of thema s zoals Energie, Duurzaamheid, Health en andere (top)sectoren. Wilt u hierover nader van gedachten wisselen? Neem dan contact met ons op. Drs. E.W.J. (Edwin) Netjes Drs. H.M. (Hendrik) van der Meulen of of Meer informatie KplusV organisatieadvies (026)

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Ministerie van Economische Zaken Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Roland Starmans Manager Product Ontwikkeling Bancair, Investment

Nadere informatie

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN Financiering (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden Financiering - MCN De kapitaalmarkt in Beweging Toegang tot bancaire financiering meer onder druk Investeerders schuiven op in het gat dat banken

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

JESSICA. Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling

JESSICA. Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling JESSICA Een nieuwe manier van investeren in stedelijke ontwikkeling JESSICA voor Rijks- en provinciale overheden? In deze info-sheet wordt ingegaan op de specifieke voordelen van het instrument JESSICA

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital

Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital Doel Het doel van de Seed-faciliteit is: De onderkant van de Nederlandse risicokapitaalmarkt zodanig stimuleren en mobiliseren, dat technostarters in hun kapitaalbehoefte

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Gelderland 2015-2019. nu investeren in de toekomst

Verkiezingsprogramma D66 Gelderland 2015-2019. nu investeren in de toekomst nu investeren in de toekomst 52 > Financiën D66 hanteert een aantal principes rondom de provinciale financiën: Een sluitende begroting. Structurele uitgaven structureel dekken: structurele wensen nooit

Nadere informatie

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities

Ideeën Plannen. Het is tijd voor de NOM! Ambities I N V E S T E R E N I N O N T W I K K E L I N G Ideeën Plannen Het is tijd voor de NOM! Ambities Missie De NOM is de permanente katalysator van economische ontwikkeling in Noord-Nederland. Dit is niet

Nadere informatie

Fondsreglement Fryslân Development Fonds

Fondsreglement Fryslân Development Fonds Fondsreglement Fryslân Development Fonds Artikel 1 Inleiding Het Fryslân Development Fonds is een revolverend investeringsfonds welke risicodragend kapitaal verstrekt aan kansrijke en sterk groeiende innovatieve

Nadere informatie

Ondernemend Oranje Kapitaal Van, voor en door ondernemers. folder liggend A4 druk.indd 1 09-09-13 11:37

Ondernemend Oranje Kapitaal Van, voor en door ondernemers. folder liggend A4 druk.indd 1 09-09-13 11:37 Ondernemend Oranje Kapitaal Van, voor en door ondernemers folder liggend A4 druk.indd 1 09-09-13 11:37 Nieuwe wegen voor groei Nederland is op dit moment gebaat bij optimisme en groei. Een aantal succesvolle

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Oplegvel Collegebesluit

Oplegvel Collegebesluit Onderwerp Revolverend Fonds Bedrijven Oplegvel Collegebesluit Portefeuille R. van Doorn Auteur Dhr. AM Driessen Telefoon 0235115089 E-mail: amdriessen@haarlem.nl STZ/Milieu Reg.nr. 2013/212779 GEEN bijlagen

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Geactualiseerde verdeling 100 mln Verdeling nog te bestemmen revolverende

Nadere informatie

Factsheet Revolving fund

Factsheet Revolving fund Factsheet Revolving fund Definitie Het aantal revolving funds neemt in Nederland jaarlijks toe sinds de eerste bekende toepassing in 1996. In toenemende mate erkennen overheid en het bedrijfsleven de voordelen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 000 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar

Nadere informatie

Financiering van innovaties

Financiering van innovaties Financiering van innovaties Volgorde en taak van financiers en de financiële opties Mark Poldner, directeur Commerciële Zaken Rabobank Noord-Holland Noord 1 Inhoud 2 I Introductie Rabobank Groep 3 Rabobank

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding

gemeente Eindhoven Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding gemeente Eindhoven Raadsnummer 12R5074 Inboeknummer Dossiernummer Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding Het tafelzilver is op, de tijd dat we ruim in

Nadere informatie

MKBi-Groeifonds Obligaties

MKBi-Groeifonds Obligaties MKBi-Groeifonds Obligaties Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met het MKBi Groeifonds! Meer

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 16 september 2014 Betreft Toekomstfonds

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 16 september 2014 Betreft Toekomstfonds > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directie Algemene Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om:

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om: STATENBRIEF Onderwerp: Fonds Gelderse Vrijetijdseconomie uitwerking inzet revolverende middelen vrijetijdseconomie Doel van deze brief: Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

SEED Capital-Regeling: sector Informatietechnologie

SEED Capital-Regeling: sector Informatietechnologie SEED Capital-Regeling: sector Informatietechnologie Inhoud Nederlandse mkb-ondernemers spelen een belangrijke rol in innovatieve activiteiten en versterken de economie. Speciaal voor startende mkb-ondernemers

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Zo doe je dat

Slim financieren duurzame energie Zo doe je dat Slim financieren duurzame energie Zo doe je dat 1 Voorwoord Slim financieren duurzame energie: laten we van elkaar leren! Financieren om beleid te stimuleren; alle overheden werken ermee. Maar besteden

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

v o o r d r a c h t 5 april 2016 Corr.nr. 2016-08713, ECP Nummer 25/2016 Zaaknr. 618308

v o o r d r a c h t 5 april 2016 Corr.nr. 2016-08713, ECP Nummer 25/2016 Zaaknr. 618308 v o o r d r a c h t 5 april 2016 Corr.nr. 2016-08713, ECP Nummer 25/2016 Zaaknr. 618308 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen ter vaststelling van de kaders voor nieuw

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

De focus van Oost N.V. richt zich op de volgende vijf sectoren: 1. Agro-Food; 2. Life Sciences; 3. High Tech; 4. Energie; 5. Maakindustrie.

De focus van Oost N.V. richt zich op de volgende vijf sectoren: 1. Agro-Food; 2. Life Sciences; 3. High Tech; 4. Energie; 5. Maakindustrie. Profielschets Lid Raad van Commissarissen bij voorkeur een vrouw Ontwikkelingsmaatschappij Oost N.V. met een gecombineerd profiel van HR/Organisatieontwikkeling en commerciële ervaring 1. De organisatie

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF)

Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) Overview Regeerakkoord: versterkte samenhang tussen buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking Ondersteuning van Nederlands MKB dat wil

Nadere informatie

5 jaar in beeld. www.lifesciencesatwork.nl

5 jaar in beeld. www.lifesciencesatwork.nl 5 jaar in beeld www.lifesciencesatwork.nl Het LifeSciences@work programma Innovaties in de Life Sciences kunnen grote impact hebben voor de samenleving. Het LifeSciences@work programma helpt startende

Nadere informatie

Fondsreglement Fries Cultuur en Sport Fonds

Fondsreglement Fries Cultuur en Sport Fonds Fondsreglement Fries Cultuur en Sport Fonds Artikel 1 Inleiding Het Fries Cultuur en Sport Fonds is een revolverend fonds welke risicodragend kapitaal verstrekt aan culturele of sportgerelateerde projecten,

Nadere informatie

Een praktische kijk op. KMO financiering

Een praktische kijk op. KMO financiering Een praktische kijk op KMO financiering PMV nv is een Vlaamse investeringsmaatschappij PLAATS VAN PMV IN HET VLAAMSE INVESTERINGSLANDSCHAP PUBLIEK & INSTITUTIONELE INVESTEERDERS VLAAMS GEWEST 100 % 100

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 23199 21 december 2011 Regeling van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 13 december 2011, nr.

Nadere informatie

Het bedrijfsplan door de bril van een financier

Het bedrijfsplan door de bril van een financier Het bedrijfsplan door de bril van een financier Greentech week hoe financiert u uw innovatieve product of bedrijf Freek Welling investment manager 8 oktober 2015 Inhoud 1. Introductie 2. Belang van een

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Overheidsregelingen. bij zakelijke kredietverlening. Borgstellingskrediet. De Europese Investeringsbank (EIB)

Overheidsregelingen. bij zakelijke kredietverlening. Borgstellingskrediet. De Europese Investeringsbank (EIB) Overheidsregelingen bij zakelijke kredietverlening De Europese en Nederlandse overheden helpen ondernemers op verschillende manieren om zo economische groei en innovatie te stimuleren. Enkele subsidies

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Coalitieakkoord Uitdagend Gelderland Economie is hèt belangrijkste thema in deze coalitieperiode 195

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij medegefinancierd door Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting)

Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) October 2013 Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Belangenconflicten

Nadere informatie

DUTCH GOOD GROWTH FUND voor Nederlandse ondernemers

DUTCH GOOD GROWTH FUND voor Nederlandse ondernemers DUTCH GOOD GROWTH FUND voor Nederlandse ondernemers 1 juli 2015 Den Haag Jeroen Roodenburg Ministerie van Buitenlandse Zaken Directeur DDE Koen Hamers RVO Oscar Boot Atradius DSB DGGF in 8 punten 1. MKB-bedrijven

Nadere informatie

Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst. Brussel, 27 februari 2013

Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst. Brussel, 27 februari 2013 Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst Brussel, 27 februari 2013 Inhoud 1. Health & Care fonds zorgt voor kritische massa en multiplicatoreffect (Urbain Vandeurzen)

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid

Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid Financiële regelingen, fiscale voordelen en adviesdiensten voor de ondernemer Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid Als ondernemer wilt u vooruit. Voor sommigen van u

Nadere informatie

Stageverslag. Eddy van Hijum

Stageverslag. Eddy van Hijum Stageverslag Eddy van Hijum Zwolle, 11 december 2015 Voorwoord Als provincie Overijssel hebben we de ambitie de meest ondernemersvriendelijke provincie van Nederland te zijn. Om deze ambitie te kunnen

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Informatieblad 06-07-14 Succesvol financieren Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u bent tegenwoordig voor een financiering niet meer alleen afhankelijk van de bank.

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Nadere subsidieregels ter bevordering van de economie en concurrentiekracht 2013 e.v. - provincie Limburg -

Nadere subsidieregels ter bevordering van de economie en concurrentiekracht 2013 e.v. - provincie Limburg - Nadere subsidieregels ter bevordering van de economie en concurrentiekracht 2013 e.v. - provincie Limburg - Het doel van de Nadere subsidieregels ter bevordering van de economie en concurrentiekracht 2013

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 200 XIII Jaarverslag en slotwet Ministerie van Economische Zaken 2014 Nr. 5 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld

Nadere informatie

Investeringsreglement Stichting Energietransitie Utrecht

Investeringsreglement Stichting Energietransitie Utrecht Investeringsreglement Stichting Energietransitie Utrecht Vastgesteld bij het besluit van het bestuur van de Stichting Energietransitie Utrecht, d.d. 2 november 2015. A. OVERWEGINGEN: 1. SETU is opgericht

Nadere informatie

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling Ruimte voor ontwikkeling Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling U WILT UW GEBIED ONTWIKKELEN. DAT ROEP VEEL VRAGEN OP: HOE PAK IK DAT AAN? EN IS HET FINANCIEEL WEL HAALBAAR IN DEZE

Nadere informatie

Stichting So Logical Foundation

Stichting So Logical Foundation Stichting So Logical Foundation BELEIDSPLAN 2015-2016 Stichting So Logical Foundation Postbus 5823 1410 GA Naarden Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doelstelling 4 3. Werkwijze 6 4. Organisatie 7 5. Financiën

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

Ondernemingsfinanciering

Ondernemingsfinanciering Een beknopt overzicht van de financieringsmogelijkheden die de overheid u kan bieden. Ondernemingsfinanciering Introductie Als ondernemer moet u snel en eenvoudig kunnen zien hoe de overheid kan helpen

Nadere informatie

Slim financieren Energieprojecten, de volgende stap!

Slim financieren Energieprojecten, de volgende stap! Slim financieren Energieprojecten, de volgende stap! 6 Voorwoord Energieprojecten, de volgende stap! In de afgelopen jaren heeft de reeks IPO publicaties Slim Financieren de basisbegrippen en uitgangspunten

Nadere informatie

FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht)

FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht) FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht) Aanvrager Organisatie Overige initiatiefnemers Naam Contactpersoon Telefoon E-mail 1 Naam business case Klantsegment DAGBESTEDING CATEGORIE LICHT Cliënten

Nadere informatie

B-088 Green Deal Haalbaarheidsstudie Nationaal Fonds Energiebesparing

B-088 Green Deal Haalbaarheidsstudie Nationaal Fonds Energiebesparing B-088 Green Deal Haalbaarheidsstudie Nationaal Fonds Energiebesparing Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Minister van Binnenlandse

Nadere informatie

Bridging The Gap EquiCon Corporate Finance. Financiering van Innovatie

Bridging The Gap EquiCon Corporate Finance. Financiering van Innovatie Financiering van Innovatie Introductie Fred Hoogeland financieringsspecialist (> 25 jr ervaring) van equity tot rekening courant van starters tot groeiers en bedrijfovernames Evelyn Overduin business &

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

Najaarsseminar VAB Geld als Water

Najaarsseminar VAB Geld als Water Najaarsseminar VAB Geld als Water 7 november 2013 Lodewijk Kolfschoten Stelling 1 Mijn klanten willen alleen maar bankfinanciering Page 2 Crowdfunding Page 3 Wat is crowdfunding? Een alternatieve wijze

Nadere informatie

1 Hoe liggen de verhoudingen tussen funder/financier en de overheid?

1 Hoe liggen de verhoudingen tussen funder/financier en de overheid? 18 december 2014 FAQ s informatiebijeenkomst nieuwe aanbieders van mkb-financiering Op 10 november heeft een informatiebijeenkomst plaatsgevonden voor ongeveer 70 geïnteresseerden in de oproep tot het

Nadere informatie

Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden 1

Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden 1 Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden PricewaterhouseCoopers Corporate Finance heeft jarenlange ervaring in het begeleiden van teams bij het succesvol realiseren van management

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Innovatiefonds Twente BV

Kwartaalrapportage Innovatiefonds Twente BV Kwartaalrapportage Innovatiefonds Twente BV Per 30 juni 2015 geschreven door PPM Oost datum 26 augustus 2015 documentnaam 2015 PPM Oost bestemd voor Regio Twente Deze rapportage bevat vertrouwelijke gegevens

Nadere informatie

CROWDFUNDINGSPLATFORMEN

CROWDFUNDINGSPLATFORMEN Als je aan de gang Ga gaat voor met je crowdfunding droom! Geniet vraag je van je wellicht de reis! af welk platform past bij mij? Dit schrijven helpt je op weg. CROWDFUNDINGSPLATFORMEN WELKE PAST MIJ?

Nadere informatie

Growth Capital Fund BV

Growth Capital Fund BV Growth Capital Fund BV Groei en ondernemen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Groeibedrijven vormen een belangrijke aanjager van de economie. Sommige bedrijven groeien spectaculair, anderen laten

Nadere informatie

Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen.

Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen. Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen. Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten CLAVIS Vermogensstructurering Directievoering Trustdiensten Vermogensbeheer (Infra)structuur Vermogensplanning Transactiebegeleiding

Nadere informatie

Valorisatie Technosprong. Paul Althuis, 10-10-2011

Valorisatie Technosprong. Paul Althuis, 10-10-2011 Valorisatie Technosprong Paul Althuis, 10-10-2011 Visie Op regionaal niveau heeft Technosprong over 2010-2016 bijgedragen aan de realisatie van een optimaal starterklimaat in een regio vol open innovatie

Nadere informatie

P r o v i n c i e F l e v o l a n d

P r o v i n c i e F l e v o l a n d Aan: Provinciale Staten Vergadering commissie: 20 april 2006 Onderwerp: Aanvraag landelijke regeling Seed Capital Technostarters : lening Early Stage Fonds Flevoland Agendapunt: 7.b.1 Lelystad: 17 maart

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

'Samen sterk: innovatieve clusters in de regio Zwolle'

'Samen sterk: innovatieve clusters in de regio Zwolle' Terugblik symposium kenniscentrum Technologie 'Samen sterk: innovatieve clusters in de regio Zwolle' Terugblik presentatie dr. Marijn Molema, lectoraat Area Development, Windesheim: Clusterpolitiek in

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

VAN SEED NAAR START-UP EN VERVOLGENS NAAR DE GROEIFASE. Welke financiering past hierbij? Omdat mensen tellen.

VAN SEED NAAR START-UP EN VERVOLGENS NAAR DE GROEIFASE. Welke financiering past hierbij? Omdat mensen tellen. VAN SEED NAAR START-UP EN VERVOLGENS NAAR DE GROEIFASE. Welke financiering past hierbij? Omdat mensen tellen. Van seed naar start-up en vervolgens naar de groeifase. Welke financiering past hierbij? 1

Nadere informatie

Juridische totaalscan (revolverende) overheidsfondsen een vogelvlucht. Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn

Juridische totaalscan (revolverende) overheidsfondsen een vogelvlucht. Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn Juridische totaalscan (revolverende) overheidsfondsen een vogelvlucht Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn Wat is een overheidsfonds? Een fonds is een benaming voor door een bestuursorgaan ter beschikking

Nadere informatie

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband WESTHOEK BUSINESS DISTRICT een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband AGENDA 1. Missie, doelstellingen en taakstellingen van Westhoek Business District 2. Inspirerende

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

MedtechPartners in 2010

MedtechPartners in 2010 Programma 2010 MedtechPartners in 2010 Inleiding Medtechpartners is een samenwerkingsverband tussen (academische) medische centra, onderzoeksinstellingen, (technische) universiteiten en bedrijven in de

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 75 02 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum EMT/2005/1830

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Voorstel regioraad. De concrete doelstellingen van het fonds Innovatie in Gemeenten zijn: spreiding van innovatieve projecten;

Voorstel regioraad. De concrete doelstellingen van het fonds Innovatie in Gemeenten zijn: spreiding van innovatieve projecten; DATUM 13 februari CODE 2013/1 PAGINA 1/6 AUTEUR drs. T. Windmulder REGISTRATIENUMMER 13000647 ONDERWERP Innovatie in gemeenten AGENDAPUNT 7e Voorstel regioraad Samenvatting Twente zet de komende jaren

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Nr. 1067

PROVINCIAAL BLAD. Nr. 1067 PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Utrecht. Nr. 1067 30 juni 2014 Besluit van Gedeputeerde Staten van Utrecht van 18 maart 2014, nr 80F5AD5C, houdende de vaststelling van de Uitvoeringsverordening

Nadere informatie

Mibiton Life Sciences Fund. Financiering van innovatieve apparatuur en faciliteiten. Tuinbouwondernemer zoekt geld Monster, 17 juni 2014

Mibiton Life Sciences Fund. Financiering van innovatieve apparatuur en faciliteiten. Tuinbouwondernemer zoekt geld Monster, 17 juni 2014 Mibiton Life Sciences Fund Financiering van innovatieve apparatuur en faciliteiten Tuinbouwondernemer zoekt geld Monster, 17 juni 2014 Kees Recourt BSc, PhD www.mibiton.nl Organisatie structuur Stichtingsbestuur

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Bijlage

gemeente Eindhoven Bijlage A gemeente Eindhoven Bijlage De voorbije raadsperiode heeft u meerdere keren over Brainport Development gesproken, onder meer bij gelegenheid van de meerjarenfinanciering ervan en de jaarlijkse inbreng

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie