Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen"

Transcriptie

1 Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Ernst Bos en Theo Vogelzang (LEI) Opgave LEI: Beoordeel peilstrategieën Groene Hart op basis van Maatschappelijke Kosten en Baten Opbouw presentatie: Waarom peilstrategieën? Wat houden peilstrategieën in? Maatschappelijke Kosten Baten Analyse peilstrategieën: wat en waarom? Peilstrategie uitgangspunt Vier Zwaluwen Model van Natuurmonumenten: illustratie methodiek MKBA Conclusies Waarom peilstrategieën? Uitdaging Groene Hart: functies natuur & landschap versterken, cultuurhistorie behouden en bodemdaling reduceren

2 Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Wat houden peilstrategieën in? Waar? Veenweidegebied rond Zegveld als case studiegebied (tussen Woerden, Bodegraven en Nieuwkoop) Welke peilstrategieën? - Strategie 1: 2 peilvakken, slootpeil -30 cm (zomer) en -40 cm (winter) - Strategie 2: 1 peilvak, slootpeil -30 cm (zomer) en -40 cm (winter) - Strategie 3: 2 peilvakken, slootpeil -30 cm (zomer) en -40 cm (winter), met onderwaterdrains Effecten: verandering peil verandering arealen natuur, verbrede landbouw (SAN, zorg, recreatie) en productie landbouw diverse maatschappelijke voor -en nadelen

3 Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA): wat en waarom? Uitdaging: de diverse voor -en nadelen van peilstrategieën tegen elkaar afzetten en integraal beoordelen MKBA: in monetaire eenheden uitdrukken van in principe alle significante effecten, daarmee integrale beoordeling op maatschappelijk rendement Rol MKBA in de besluitvorming: i) Voor grote Rijksprojecten MKBA verplicht, uitkomst niet bindend ii) Vanuit beleid richtlijnen uitvoeren methodiek MKBA beschikbaar: OEI (2000) en OEI (2004) iii) En vanuit beleid Kentallen beschikbaar voor waardering Natuur, Water, Bodem en Landschap: Ministerie van LNV (2006)

4 Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen: stappenplan Methodiek: Algemeen stappenplan MKBA voor peilstrategieën Stap 1. De beschrijving autonome ontwikkeling Stap 2. De beschrijving van de peilstrategie Stap 3. De identificatie effecten Stap 4. Waarderen effecten in termen van kosten en baten: geldstromen en waarden, beiden in Stap 5. De verdiscontering van toekomstige kosten en batenstromen tot een netto contante waarde

5 MKBA Vier Zwaluwen Model (peilstrategie 2) Het Vier Zwaluwen Model in van Natuurmonumenten: illustratie MKBA Visie Natuurmonumenten: Natuurontwikkeling Groene Hart volgens Vier Zwaluwen Model, in aansluiting op peilstrategieën WmhV - Moeraszwaluw (zwarte stern): hoogwaardige moerasnatuur - Boerenzwaluw: veeteelt in combinatie met verbrede landbouw - Huiszwaluw: intensieve melkvee in een open landschap - Gierzwaluw: urbane natuur met wonen en recreatie Hoe implementeren?: Door middel van peilstrategie een zonering van de 4 natuurtypen veenweidegebied rond Zegveld Welke peilstrategie? 1 peilvak, slootpeil -30 cm (zomer) en -40 cm (winter)

6 MKBA Vier Zwaluwen Model (peilstrategie 2) Het Vier Zwaluwen Model in van Natuurmonumenten Moeraszwaluw: bestaand en nieuw veenmoeras Bodegraven Moeraszwaluw: bestaand en nieuw veenmoeras Boerenzwaluw: agrarisch natuur Gierzwaluw: bestaand dorpslandschap in combinatie met ontwikkeling nieuw woon recreatiegebied 4-zwaluwenmodel Huiszwaluw: intensieve melkveehouderij Woerden Gierzwaluw: bestaand dorpslandschap in combinatie met ontwikkeling nieuw woon recreatiegebied

7 MKBA: Stap 1, Beschrijving autonome ontwikkeling Stap 1. De beschrijving autonome ontwikkeling - Verdere bodemdaling - Ontwikkeling landbouw redelijk gunstig - Daling ecosysteem waarde - Plannen voor het gebied: - Watergebiedsplan Zegveld en Oud Kamerik

8 MKBA: Stap 2, Beschrijving scenario Stap 2: Beschrijving scenario in termen van verandering arealen grondgebruik ten gevolge van peilstrategie (ha) Autonome ontwikkeling Vier Zwaluwen Model Verandering Landbouwproductie Verbrede landbouw Natuur TOTAAL

9 MKBA: Stap 3, 4 en 5, Identificatie, waardering en verdiscontering effecten 4- zwaluwe nmodel Effecten Type Welvaartseffecten Onverdisconteerd (in ) Verdisconteerd (in ) Moeraszwaluw Toename biodiversiteit Toename niet-gebruiksbaten tot / jr. Extra fijnstof afvang Positieve gezondheidseffecten / jr. Afname CO2-uitstoot Positieve klimaateffecten groei / jr tot Toename CH4-uitstoot Negatieve klimaateffecten - P.M. - P.M. Boerenzwaluw Afname areaal verbrede landbouw Afname inkomsten verbrede landbouw / jr Huiszwaluw Afname areaal productielandbouw Afname inkomsten primaire landbouw / jr Toename waarde woningen / jr Gierzwaluw Toename winst recreatiesectoren / jr Toename muggenoverlast - -

10 MKBA: Stap 3, 4 en 5, Identificatie, waardering en verdiscontering effecten 4- zwaluwe nmodel Effecten Type Welvaartseffecten Onverdisconteerd (in ) Verdisconteerd (in ) Minder stank (mest) overlast + + Afname kosten waterbeheer per jaar tot eenmalig tot Vermeden kosten water-berging 0 0 Vermeden verzakking-schade 0 0 TOTAAL tot Totalen vergelijkbare MKBA peilstrategieën (kleiner studiegebeid): Peilstrategie 1: tot Peilstrategie 2: tot Peilstrategie 3: tot

11 MKBA: Conclusies Conclusies MKBA methodiek - MKBA heeft een centrale rol als beleidsondersteunend instrument voor het evalueren van (Rijks) projecten - MKBA maakt een integrale afweging mogelijk - Beleidsgeïnitieerde richtlijnen beschikbaar methodiek en data MKBA Peilstrategieën - Belangrijkste batenposten: meer biodiversiteit en positieve klimaatseffecten - Belangrijkste kostenposten: gederfde landbouwproductie - Van de 3 peilstrategieën voor de polder Zegveld zou Vier Zwaluwen Model (-30 cm / - 40 cm) tot hoogste maatschappelijke welvaart leiden (grootste areaal natuur) geen drains - De studie heeft laten zien dat het 4 zwaluwenmodel serieuze potenties heeft als leidend inrichtsprincipe voor het gehele Westelijke Veenweidegebied.

12 MKBA: Conclusies Opmerkingen: - Het betreft een regionaal economische analyse - Niet alle posten zijn gemonetariseerd. Toename CH4 uitstoot P.M. post, want kwantificering onzeker. - Indien toegepast op grotere schaal dan zelfde type effecten. Relatieve omvang effecten kan veranderen en batenposten verzakkingschade en waterberging kunnen relevant worden. Eindconclusie: Van de 3 peilstrategieën levert het Vier Zwaluwen Model (peilstrategie 2) maatschappelijk het hoogste rendement op

Functie volgt peil. maaiveldverloop. Grutto s, jongvee, ruwvoer, veensafari. Grutto s, jongvee, ruwvoer, veensafari. Huiskavel en gebouwen

Functie volgt peil. maaiveldverloop. Grutto s, jongvee, ruwvoer, veensafari. Grutto s, jongvee, ruwvoer, veensafari. Huiskavel en gebouwen zones Functie volgt peil 70-50 cm 50-30 cm 0-30 cm 50-30 cm 70-50 cm maaiveldverloop gebruik waterpeil Huiskavel en gebouwen Gemiddeld 50 cm Grutto s, jongvee, ruwvoer, veensafari Natte Natuur, Piekberging

Nadere informatie

Gebiedsavond Bodegraven-Noord

Gebiedsavond Bodegraven-Noord Gebiedsavond Bodegraven-Noord Programma 20.00 u Welkom door Jan Leendert van den Heuvel 20.10u Presentatie over schetsontwerp voor Bodegraven-Noord 20.30u Korte pauze, vragen inventariseren 20.45u Tafelgesprekken

Nadere informatie

Waterbeheer en landbouw

Waterbeheer en landbouw Waterbeheer en landbouw Melkveehouderij in veenweidegebieden Bram de Vos (Alterra) Idse Hoving (Animal Sciences Group) Jan van Bakel (Alterra) Inhoud 1. Probleem 2. Waterpas model 3. Peilverhoging polder

Nadere informatie

MKBA Peilverandering Polder Zegveld

MKBA Peilverandering Polder Zegveld Ernst Bos (LEI) Theo Vogelzang (LEI) Met medewerking van: Ron Franken (Milieu- en Natuur Planbureau) Martin Goosen (Alterra) Peter Jansen (Alterra) Cees Kwakernaak (Alterra) Bas van t Riet (Universiteit

Nadere informatie

OVERZICHT WERKZAAMHEDEN EN PRODUCTEN 2006 PROJECT WAARHEEN MET HET VEEN

OVERZICHT WERKZAAMHEDEN EN PRODUCTEN 2006 PROJECT WAARHEEN MET HET VEEN OVERZICHT WERKZAAMHEDEN EN PRODUCTEN 2006 PROJECT WAARHEEN MET HET VEEN Stand van zaken 1. Berekeningen effecten van peilscenario s In 2005 is een 5000 ha groot pilot gebied rond polder Zegveld in het

Nadere informatie

Baten van Omgevingskwaliteit in euro s

Baten van Omgevingskwaliteit in euro s Baten van Omgevingskwaliteit in euro s Dr.ir. E.C.M. Ruijgrok Oog voor kwaliteit In het ruimtelijk planproces worden al meer hoogwaardige omgevingsvarianten ontworpen: Maar worden deze ook gekozen? Wat

Nadere informatie

Grondgebonden landbouw in Zuid-Holland; Structuur en economische betekenis

Grondgebonden landbouw in Zuid-Holland; Structuur en economische betekenis Grondgebonden landbouw in Zuid-Holland; Structuur en economische betekenis Masterclass Provinciale Statenleden ZH Marc Ruijs, 8 oktober 2014 Inleiding Grondgebonden landbouw Structuuraspecten Economische

Nadere informatie

MKBA bij uitvoeringsprojecten rol bij financiering en verevening. CE Delft, Martijn Blom en Arno Schroten Gemeente Rotterdam, 24 mei 2012

MKBA bij uitvoeringsprojecten rol bij financiering en verevening. CE Delft, Martijn Blom en Arno Schroten Gemeente Rotterdam, 24 mei 2012 MKBA bij uitvoeringsprojecten rol bij financiering en verevening CE Delft, Martijn Blom en Arno Schroten Gemeente Rotterdam, 24 mei 2012 CE Delft Onafhankelijk, non-profit research & consultancy Secties:

Nadere informatie

MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie. Rotterdam, november 2012

MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie. Rotterdam, november 2012 MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie Rotterdam, november 2012 Overzicht Page 2 1. Projectbeschrijving 2. Analyse 3. Afwegingskader Page 3 1. Projectbeschrijving Rotterdamse Adaptatie Strategie (RAS)

Nadere informatie

Aanleiding en achtergronden onderzoek

Aanleiding en achtergronden onderzoek Directie Landbouw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum DL. 2008/1552 24 juni 2008 onderwerp doorkiesnummer

Nadere informatie

toekomst veenweide Inspiratieboek

toekomst veenweide Inspiratieboek toekomst veenweide Inspiratieboek BOSCH SLABBERS toekomst veenweide Inspiratieboek Opdrachtgever Kennis voor Klimaat In samenwerking met Alterra, DHV, Gemeente Midden-Delfland, Provincie Zuid-Holland,

Nadere informatie

Fact sheet Bodemdaling door veenoxidatie

Fact sheet Bodemdaling door veenoxidatie Fact sheet Bodemdaling door veenoxidatie Wat is bodemdaling door veenoxidatie? Bij de ontginning van het westelijke veenweidegebied zijn sloten gegraven om de moerassen van West Nederland geschikt te maken

Nadere informatie

MKBA gewogen: voor- en nadelen. CE Delft, Martijn Blom Milieutafel, Den Haag12 november 2013

MKBA gewogen: voor- en nadelen. CE Delft, Martijn Blom Milieutafel, Den Haag12 november 2013 MKBA gewogen: voor- en nadelen CE Delft, Martijn Blom Milieutafel, Den Haag12 november 2013 CE Delft Onafhankelijk, non-profit research & consultancy Secties: Verkeer Ketens- en Milieu-analyse Energie

Nadere informatie

Kosteneffectief werken met natuur: Ecologische versus technologische oplossingen. Rolinde Demeyer 5 december 2013

Kosteneffectief werken met natuur: Ecologische versus technologische oplossingen. Rolinde Demeyer 5 december 2013 Kosteneffectief werken met natuur: Ecologische versus technologische oplossingen Rolinde Demeyer 5 december 2013 Kosteneffectief werken met natuur In welke gevallen kan een groene oplossing (= natuur die

Nadere informatie

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER Het ontwerp Sturen met water van het Veenweide Innovatiecentrum Zegveld (VIC) zet in op actief, dynamisch grondwaterbeheer

Nadere informatie

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Bodem & Klimaat Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Jaartemperaturen en warmterecords in De Bilt sinds het begin van de metingen in 1706 Klimaatverandering KNMI scenarios Zomerse dagen Co de Naam

Nadere informatie

Integraal Waterplan Haarlem. Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014

Integraal Waterplan Haarlem. Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014 Integraal Waterplan Haarlem Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014 Inhoud presentatie 1. Enkele begrippen 2. Waterplan Haarlem Aanleiding en doel Gerealiseerde maatregelen Actualisatie Geplande maatregelen

Nadere informatie

MKBA Windenergie Lage Weide Samenvatting

MKBA Windenergie Lage Weide Samenvatting MKBA Windenergie Lage Weide Delft, april 2013 Opgesteld door: G.E.A. (Geert) Warringa M.J. (Martijn) Blom M.J. (Marnix) Koopman Inleiding Het Utrechtse College en de Gemeenteraad zetten in op de ambitie

Nadere informatie

NOOD! KREET. over het Veenweidelandschap in het Groene Hart [ ] HERHALING

NOOD! KREET. over het Veenweidelandschap in het Groene Hart [ ] HERHALING over het Veenweidelandschap in het Groene Hart [ ] HERHALING Aan de leden en plaatsvervangend leden van de Vaste Kamercommissie voor LNV t.a.v. de griffier, de heer G.F.C. van Leiden. Liemeer, september

Nadere informatie

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek Scheldemondraad: Actieplan Grensoverschrijdende klimaatbeleid, 11 september 2009 Interregproject

Nadere informatie

Triple-O aanpak: leren van het Bioscience Park. Julian Starink Directie Duurzaamheid Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Triple-O aanpak: leren van het Bioscience Park. Julian Starink Directie Duurzaamheid Ministerie van Infrastructuur en Milieu Triple-O aanpak: leren van het Bioscience Park Julian Starink Directie Duurzaamheid Ministerie van Infrastructuur en Milieu 12 januari 2011 Maatschappelijke opgaven: Bodemambities 2040 in Innovatie- en

Nadere informatie

MKBA basiscursus. Ervaringen met de cursus uit het kennis en leerprogramma van de ontwikkelagenda MKBA

MKBA basiscursus. Ervaringen met de cursus uit het kennis en leerprogramma van de ontwikkelagenda MKBA MKBA basiscursus Ervaringen met de cursus uit het kennis en leerprogramma van de ontwikkelagenda MKBA Amersfoort, 2 oktober 2013 Niels Hoefsloot Doelen Ontwikkelagenda MKBA werken aan de MKBA werken met

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

FRIESE VEENWEIDEGEBIED HISTORIE EN VEENWEIDEVISIE

FRIESE VEENWEIDEGEBIED HISTORIE EN VEENWEIDEVISIE FRIESE VEENWEIDEGEBIED HISTORIE EN VEENWEIDEVISIE 30-3-2015 1 INTRODUCTIE Andrea Suilen Planvormer bij Wetterskip Fryslân o.a. betrokken bij; Uitvoeringsplan Veenweidevisie Waterbeheersingsprojecten veenweidegebied

Nadere informatie

2 MKBA/Helder hulpmiddel voor economische afwegingen

2 MKBA/Helder hulpmiddel voor economische afwegingen 2 MKBA/Helder hulpmiddel voor economische afwegingen Voorwoord Besluiten nemen is afwegingen maken. Bij projecten in het waterbeheer is het maken van een zorgvuldige afweging van groot belang. Het gaat

Nadere informatie

Kwaliteitsbeeld Noord-Holland. Verkenning II 11 mei 2017

Kwaliteitsbeeld Noord-Holland. Verkenning II 11 mei 2017 Kwaliteitsbeeld Noord-Holland Verkenning II 11 mei 2017 Vorige keer vervallen weidevogel gebieden (subsidie) ±20.000 ha vervallen Nationale landschappen Aanleiding / het vervallen beschermingsregimes /

Nadere informatie

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen TOPSURFLAND Hieronder wordt beschreven wat de toegevoegde waarde is van Topsurf voor de samenleving en wat de effecten zijn van het gebruik van Topsurfland voor alle belanghebbenden. 1. Waterschappen De

Nadere informatie

Module: Ontbrekende schakel in netwerk

Module: Ontbrekende schakel in netwerk Module: Ontbrekende schakel in netwerk Invullen In de onderstaande tabel staat een toelichting op de in te vullen gegevens. Onderdeel Invoervariabelen Investeringen Meerkosten beheer- en onderhoud Reductie

Nadere informatie

MKBA Windenergie binnen de 12-mijlszone

MKBA Windenergie binnen de 12-mijlszone MKBA Windenergie binnen de 12-mijlszone Den Haag, 3 november 2014 Niels Hoefsloot Ruben Abma Inhoud presentatie 1. Onderzoeksmethode en uitgangspunten 2. Directe effecten 3. Indirecte/externe effecten

Nadere informatie

Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem. Linda van der Weijden

Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem. Linda van der Weijden Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem Linda van der Weijden Opzet Inhoud: Hoe ontwikkel je met het natuurlijk systeem? Proces: Hoe pakken we dat aan? 2 Wat is kringlooplandbouw?

Nadere informatie

inhoud presentatie Water types op Texel aanleiding Masterplan verkenning nut en noodzaak projectenprogramma implementatie, ervaringen tot nu toe

inhoud presentatie Water types op Texel aanleiding Masterplan verkenning nut en noodzaak projectenprogramma implementatie, ervaringen tot nu toe inhoud presentatie aanleiding Masterplan Masterplan Water voor Texel verkenning nut en noodzaak Maatwerk voor en door de regio projectenprogramma implementatie, ervaringen tot nu toe aanleiding Masterplan

Nadere informatie

INNOVATIE PROGRAMMA VEEN IPV

INNOVATIE PROGRAMMA VEEN IPV INNOVATIE PROGRAMMA VEEN IPV presentatie Heel Holland Zakt, 31 maart 2016 Roel van Gerwen, Walter Menkveld Inhoud Het probleem bodemdaling Experimenteren met veengroei De toekomst van de landbouw in veenweidegebieden

Nadere informatie

Maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA)

Maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) Maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) Een introductie Inhoud Deel 1 - Theorie Wat is een MKBA? Hoe stel ik een MKBA op? Voor- en nadelen Deel 2 - Praktijk Praktijkvoorbeeld: bedrijventerrein t Heen

Nadere informatie

Is er nog hoop voor de natuur? Lancering Athena 10 april 2015

Is er nog hoop voor de natuur? Lancering Athena 10 april 2015 Is er nog hoop voor de natuur? Lancering Athena 10 april 2015 Jan Luiten van Zanden Universiteit Utrecht Historische kennis van de natuur Dramatische afname biodiversiteit Globio-model: Nl in 2000: 0,63

Nadere informatie

Verslag van de onderhandelingsworkshop Planvorming in veenweidegebieden en ondiepe meren?

Verslag van de onderhandelingsworkshop Planvorming in veenweidegebieden en ondiepe meren? Verslag van de onderhandelingsworkshop Planvorming in veenweidegebieden en ondiepe meren? 17 juni 2010, Instituut voor Milieuvraagstukken, Vrije Universiteit Amsterdam 1 Fritz Hellmann, Job van Amerom,

Nadere informatie

Module: Aanpassing kruispunt

Module: Aanpassing kruispunt Module: Aanpassing kruispunt Invullen van de tool In de onderstaande tabel staat een toelichting op de in te vullen gegevens. Onderdeel Invoervariabelen Meerkosten beheer- en onderhoud Reductie reistijd

Nadere informatie

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Twentse landbouw in nieuw krachtenveld Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Programma Voorstellen Stellingen Presentatie trends en ontwikkelingen Discussie Conclusies en afronding Pratensis Adviesbureau voor

Nadere informatie

MKBA van de EHS Een institutioneel-economische analyse

MKBA van de EHS Een institutioneel-economische analyse Voorlopige resultaten, niet voor publicatie zonder toestemming auteurs!! MKBA van de EHS Een institutioneel-economische analyse Roel Jongeneel, Louis Slangen en Nico Polman Wageningen, 29 oktober 2009

Nadere informatie

Samenvatting en conclusie

Samenvatting en conclusie Samenvatting en conclusie In het huidige economisch denken wordt groei als een vanzelfsprekendheid gezien. Het belang van de economie is evident. Om onze welvaart op peil te houden, is economische ontwikkeling

Nadere informatie

Worden niet-geprijsde effecten evenwichtig meegenomen?

Worden niet-geprijsde effecten evenwichtig meegenomen? Natuur in MKBA s Worden niet-geprijsde effecten evenwichtig meegenomen? 22-11-2012, Vincent Linderhof, Arianne de Blaeij, Janneke Vader (LEI), Carl Koopmans (SEO/VU) en Piet Rietveld (VU) Natuur Reistijd

Nadere informatie

Ondernemers zoeken nieuwe wegen in de hoogproductieve landbouwbouw

Ondernemers zoeken nieuwe wegen in de hoogproductieve landbouwbouw Ondernemers zoeken nieuwe wegen in de hoogproductieve landbouwbouw Krachtenveldanalyse Landelijk Gebied: Energie in de landbouw 21 mei 2013, Alwin Gerritsen, Annemarie Groot, Wim Nieuwenhuizen en Herman

Nadere informatie

MKBA RRAAM. Lessen voor andere projecten? Wim Spit. Symposium Betere Besluitvorming met MKBA, 2 oktober 2013

MKBA RRAAM. Lessen voor andere projecten? Wim Spit. Symposium Betere Besluitvorming met MKBA, 2 oktober 2013 MKBA RRAAM Lessen voor andere projecten? Wim Spit Symposium Betere Besluitvorming met MKBA, 2 oktober 2013 Centrale vragen 1. Waar staat RRAAM voor? 2. Wat is er speciaal aan de MKBA RRAAM? 3.Uitkomsten

Nadere informatie

Maatschappelijke kosten-baten analyse Projectfase: Verdieping

Maatschappelijke kosten-baten analyse Projectfase: Verdieping Print dit instrument 32 Maatschappelijke kosten-baten analyse Projectfase: Verdieping In een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) worden alle effecten van een investeringsproject in kaart gebracht

Nadere informatie

Landschapsecologische visie op natuurontwikkeling bij vernatting van de Polder Zegveld

Landschapsecologische visie op natuurontwikkeling bij vernatting van de Polder Zegveld Touch Table Workshop Waarheen met het Veen? 11 december 2007 Landschapsecologische visie op natuurontwikkeling bij vernatting van de Polder Zegveld B.P. van de Riet A. Barendregt J.T.A. Verhoeven Middels

Nadere informatie

Onderwaterdrains in het veenweidegebied

Onderwaterdrains in het veenweidegebied Onderwaterdrains in het veenweidegebied Onderwaterdrains in het veenweidegebied Onderwaterdrains in veenweidegebieden Door het afwateren van de veenweide-gebieden daalt daar de bodem. Het veen in de bodem

Nadere informatie

Businesscase: titel. Businesscase. Titel. Auteur: Versie: Datum: Pagina 1 van 5

Businesscase: titel. Businesscase. Titel. Auteur: Versie: Datum: Pagina 1 van 5 Businesscase Titel Pagina 1 van 5 Versie historie Versie Auteur Datum Omschrijving Akkoord Naam Rol Voor akkoord: Eigenaar businesscase Pagina 2 van 5 Management samenvatting Beschrijf de managementsamenvatting

Nadere informatie

rendement van cultureel erfgoed

rendement van cultureel erfgoed 29 januari 2013: Het effect van investeringsprojecten op het maatschappelijk rendement van cultureel erfgoed Floris Lazrak VU University RIGO Research en Advies Floris.Lazrak@rigo.nl Inleiding De bescherming

Nadere informatie

Synergie tussen MIRT projecten: synergie in de directe en indirecte effecten

Synergie tussen MIRT projecten: synergie in de directe en indirecte effecten 3 - van den Burghweg 1 2628 CS Delft Postbus 5044 2600 GA Delft T (088) 798 2 222 F (088) 798 2 999 dvsloket@rws.nl http://www.rijkswaterstaat.nl/ dvs Synergie tussen MIRT projecten: synergie in de directe

Nadere informatie

Watergebiedsplan Hem. Toelichting bij het peilbesluit, projectplan en leggerwijziging. Partiële herziening van het peilbesluit Drechterland (2005)

Watergebiedsplan Hem. Toelichting bij het peilbesluit, projectplan en leggerwijziging. Partiële herziening van het peilbesluit Drechterland (2005) Toelichting bij het peilbesluit, projectplan en leggerwijziging Partiële herziening van het peilbesluit Drechterland (2005) Registratienummer 12.15043 Datum 20 maart 2012 Samenvatting Aanleiding Door een

Nadere informatie

Integraal waarderen. Een (blijvende) discussie. Maartje de Boer. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Integraal waarderen. Een (blijvende) discussie. Maartje de Boer. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Integraal waarderen Een (blijvende) discussie Maartje de Boer Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 1 Presentatie Het probleem Voor wie is dit een probleem? RCE Kennisprogramma Wat is Erfgoed (een oplossing?)

Nadere informatie

Samenvatting ... ... Tabel 1 Kwalitatieve typering van de varianten

Samenvatting ... ... Tabel 1 Kwalitatieve typering van de varianten Samenvatting................. In juli 2008 heeft de Europese Commissie een strategie uitgebracht om de externe kosten in de vervoersmodaliteiten te internaliseren. 1 Op korte termijn wil de Europese Commissie

Nadere informatie

Pachtafhankelijke bedrijven in beeld

Pachtafhankelijke bedrijven in beeld Pachtafhankelijke in beeld Huib Silvis, Ruud van der Meer en Martien Voskuilen Pacht heeft een belangrijke rol als financieringsinstrument voor de landbouw, zowel bij bedrijfsovername als bedrijfsvergroting.

Nadere informatie

Windenergie op zee discussiebijeenkomst Kivi. Annemiek Verrips

Windenergie op zee discussiebijeenkomst Kivi. Annemiek Verrips Windenergie op zee discussiebijeenkomst Kivi Annemiek Verrips 2 Discussie windenergie op Zee Kivi Stelling in MKBA Windenergie op Zee Duurzame energiesubsidies windenergie hebben geen effect op CO2- uitstoot

Nadere informatie

Landschapswaaier Bouwstenen voor duurzame landbouw en natuur in het Groene Hart Henk Kloen en Rita Joldersma, CLM

Landschapswaaier Bouwstenen voor duurzame landbouw en natuur in het Groene Hart Henk Kloen en Rita Joldersma, CLM Landschapswaaier Bouwstenen voor duurzame landbouw en natuur in het Groene Hart Henk Kloen en Rita Joldersma, CLM Download rapport: www.clm.nl/publicaties/data/671.pdf In opdracht van Staatsbosbeheer en

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2008-I

Eindexamen aardrijkskunde havo 2008-I Natuur en milieu Opgave 5 Wieringen en de Wieringermeer Gebruik de bronnen 9 en 10 en atlaskaarten 44A en 45A (53e druk: 49A en 49C) De Wieringermeer is een droogmakerij. 3p 20 Geef drie kenmerken van

Nadere informatie

Ondersteuning interactieve planvorming Gouwe Wiericke

Ondersteuning interactieve planvorming Gouwe Wiericke Ondersteuning interactieve planvorming Gouwe Wiericke Datum: 26 maart 2007 Instituut voor Milieuvraagstukken Faculteit der Aard- en Levenswetenschappen Vrije Universiteit De Boelelaan 1087 1081 HV AMSTERDAM

Nadere informatie

Als bijlage bij dit voorstel is het communicatieplan voor de vier projecten bijgevoegd (bijlage 6).

Als bijlage bij dit voorstel is het communicatieplan voor de vier projecten bijgevoegd (bijlage 6). VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 10 Onderwerp: Kredietaanvraag projecten Nota Ruimte middelen Nummer: 447055 In D&H: 18-10-2011 / 13-12-2011 Steller: ir. J. van Zuijlen/W. van Buren In Cie:

Nadere informatie

Nota van Beantwoording Zienswijzen. Ontwerpbestemmingsplan. Ruimte voor de Grecht

Nota van Beantwoording Zienswijzen. Ontwerpbestemmingsplan. Ruimte voor de Grecht Nota van Beantwoording Zienswijzen Ontwerpbestemmingsplan Ruimte voor de Grecht DSPDF_1CB_31313139393036373432.doc Afdeling Ruimtelijke ontwikkeling vakgroep Ruimtelijke ordening Mei 2013 Gemeente Woerden,

Nadere informatie

Instrument: De maatschappelijke kostenbaten analyse van een warmteuitwisselingsproject. 1. Wat is een maatschappelijke kosten-batenanalyse?

Instrument: De maatschappelijke kostenbaten analyse van een warmteuitwisselingsproject. 1. Wat is een maatschappelijke kosten-batenanalyse? Instrument: De maatschappelijke kostenbaten analyse van een warmteuitwisselingsproject 1. WAT IS EEN MAATSCHAPPELIJKE KOSTEN-BATENANALYSE?...1 2. DE MAATSCHAPPELIJKE KOSTEN EN BATEN VAN EEN WARMTE-UITWISSELINGSPROJECT...2

Nadere informatie

Hatertse en Overasseltse Vennen

Hatertse en Overasseltse Vennen Hatertse en Overasseltse Vennen Maatregelplan aanpak verdroging en natuur Harro Kraal Waterschap Rivierenland Beleid Rijksbeleid TOP-gebieden EHS Provinciaal Waterhuishoudingsplan Actiegebieden Waterberging

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Aan: Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen

CPB Notitie. Samenvatting. Ministerie van SZW. Aan: Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Datum: 30 januari 2017 Betreft: Effecten van bodem in rekenrente voor pensioenfondsen Centraal Planbureau Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

Nota beantwoording zienswijzen

Nota beantwoording zienswijzen Beantwoording van de ingediende zienswijzen op het Peilbesluit (13.23692) en het Watergebiedsplan (13.23717). Auteur W.J. Nijdam Registratienummer 13.44817 2 1. J.J.M. Out VOF Oosterweg E 30 1481 AP Purmer

Nadere informatie

agendapunt 04.B.17 Aan Commissie Stedelijk water en watersysteem STARTNOTITIE VISIE EN STRATEGIE OP BODEMDALING

agendapunt 04.B.17 Aan Commissie Stedelijk water en watersysteem STARTNOTITIE VISIE EN STRATEGIE OP BODEMDALING agendapunt 04.B.17 1252397 Aan Commissie Stedelijk water en watersysteem STARTNOTITIE VISIE EN STRATEGIE OP BODEMDALING Voorstel Commissie Stedelijk water en watersysteem 06-09-2016 Kennis te nemen van

Nadere informatie

Middelburg Polder Tempelpolder. Polder Reeuwijk. Reeuwijk. Polder Bloemendaal. Reeuwijksche Plassen. Gouda

Middelburg Polder Tempelpolder. Polder Reeuwijk. Reeuwijk. Polder Bloemendaal. Reeuwijksche Plassen. Gouda TNO Kennis voor zaken : Oplossing of overlast? Kunnen we zomaar een polder onder water zetten? Deze vraag stelden zich waterbeheerders, agrariërs en bewoners in de Middelburg-Tempelpolder. De aanleg van

Nadere informatie

MKBA. maatschappelijke kostenbaten analyse. 2015/Matty de Wit Gebaseerd op presentaties en werk van LPBL

MKBA. maatschappelijke kostenbaten analyse. 2015/Matty de Wit Gebaseerd op presentaties en werk van LPBL MKBA maatschappelijke kostenbaten analyse 2015/Matty de Wit Gebaseerd op presentaties en werk van LPBL 1 juni 2015 Inhoud 1. Wat is een MKBA? 2. MKBA van het sociaal domein A dam Aanleiding Opbouw van

Nadere informatie

Ontwikkelen door verbinden. Toekomstvisie Groene Hart Noord Toekomstvisie Groene Hart Noord

Ontwikkelen door verbinden. Toekomstvisie Groene Hart Noord Toekomstvisie Groene Hart Noord Ontwikkelen door verbinden Toekomstvisie Groene Hart Noord 2030 Toekomstvisie Groene Hart Noord 1 Deze visie betreft de agrarische bedrijvigheid in het Groene Hart Noord, het gebied binnen de grenzen van

Nadere informatie

Formulier ten behoeve van het indienen van schriftelijke vragen als bedoeld in artikel 37 van het Reglement van Orde Verenigde Vergadering Delfland

Formulier ten behoeve van het indienen van schriftelijke vragen als bedoeld in artikel 37 van het Reglement van Orde Verenigde Vergadering Delfland Formulier ten behoeve van het indienen van schriftelijke vragen als bedoeld in artikel 37 van het Reglement van Orde Verenigde Vergadering Delfland Peilbeheer en weidevogels Aanleiding De Algemene Waterschapspartij

Nadere informatie

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Petra Berkhout Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Grondontwikkelingen in perspectief Grondgebonden Ondernemen, 17 november 2015 Petra Berkhout Structuur

Nadere informatie

Omgevingsgericht ondernemen met natuur en landschap. Boeren met Natuur 23 maart 2016 Midden Limburg

Omgevingsgericht ondernemen met natuur en landschap. Boeren met Natuur 23 maart 2016 Midden Limburg Omgevingsgericht ondernemen met natuur en landschap Boeren met Natuur 23 maart 2016 Midden Limburg Maarten Vrolijk Livestock Research Earth overshoot day Earth Overshoot Day = dag waarop we alle bronnen

Nadere informatie

KLIMAAT EN LANDBOUW IN FRYSLAN

KLIMAAT EN LANDBOUW IN FRYSLAN 1 Managementsamenvatting van: KLIMAAT EN LANDBOUW IN FRYSLAN (uitstoot van broeikasgassen) Uitgevoerd door het Centrum voor Landbouw en Milieu, 2009 in opdracht van de provincie Fryslân Inleiding Landbouw

Nadere informatie

Op weg naar een Watervisie Lauwersmeer (tussenbalans) Presentatie van de. keuze van uit te werken scenario s/beheersvarianten. 14/15 april 2005 BOWL

Op weg naar een Watervisie Lauwersmeer (tussenbalans) Presentatie van de. keuze van uit te werken scenario s/beheersvarianten. 14/15 april 2005 BOWL Op weg naar een Watervisie Lauwersmeer (tussenbalans) Presentatie van de keuze van uit te werken scenario s/beheersvarianten 14/15 april 2005 BOWL Waarom een watervisie? Toekomstig waterbeheer Lauwersmeer.

Nadere informatie

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16 WERELD 5 havo 1 Globalisering 14-16 Melkprijzen wereldwijde concurrentie Hoog: centrumlanden Middel, semi-periferie Laag, periferie Globalisering = concurrentie.. 3 factoren? 1. Opkomst MNO s, mondiale

Nadere informatie

Welkom! Alexandra van Huffelen - Wethouder

Welkom! Alexandra van Huffelen - Wethouder Welkom! Alexandra van Huffelen - Wethouder 14 juni 2012 Programma Michel de la Vieter - Projectmanager - Inleiding - Toelichting Natuur- en Recreatieplan - Pauze - Vervolgtraject - Vragen Inleiding Traject

Nadere informatie

Zin en onzin van economische waardering van natuurgebieden

Zin en onzin van economische waardering van natuurgebieden West-Vlaanderen Werkt 3, 2005 Natuurgebieden Zin en onzin van economische waardering van natuurgebieden Annelies Demeyere stafmedewerking sociaal-economisch beleid, WES Johan Lammerant afdelingshoofd milieu-

Nadere informatie

Toelichting bij de inzending

Toelichting bij de inzending Toelichting bij de inzending Door de diepe ontwatering van de Friese veenweiden oxideert het veen waardoor het maaiveld daalt. Dat proces gaat door zolang de polderpeilen aan het dalende maaiveld wordt

Nadere informatie

Meer doelbereik met minder geld

Meer doelbereik met minder geld Meer doelbereik met minder geld Hoe meet je dat? 28-10-2014, Vincent Linderhof Aanleiding Bron: Waterschap 2012 nr. 10, p. 22 23 Combineren: waarom? Synergievoordelen: goedkoper doelen realiseren Wegnemen

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth Stappenplan Social Return on Investment Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth 1 1. Inleiding Het succesvol implementeren van ehealth is complex en vraagt investeringen van verschillende

Nadere informatie

Milieueffectrapport Tweede fase Zoetermeer-Zuidplas. Samenvatting

Milieueffectrapport Tweede fase Zoetermeer-Zuidplas. Samenvatting Milieueffectrapport Tweede fase Zoetermeer-Zuidplas Samenvatting 1 Inhoudsopgave 1. AANLEIDING, DOEL EN STATUS MILIEUEFFECTRAPPORT... 3 2. PROJECTDOELSTELLINGEN EN AUTONOME ONTWIKKELING... 5 3. ACHT PROJECTALTERNATIEVEN...

Nadere informatie

Notitie Effecten maaivelddaling veenweidegebied op grondwatersysteem Fryslân Inleiding Werkwijze

Notitie Effecten maaivelddaling veenweidegebied op grondwatersysteem Fryslân Inleiding Werkwijze Notitie Effecten maaivelddaling veenweidegebied op grondwatersysteem Fryslân Theunis Osinga, Wetterskip Fryslân Wiebe Terwisscha van Scheltinga, Wetterskip Fryslân Johan Medenblik, Provincie Fryslân Leeuwarden,

Nadere informatie

Eerste Hulp Bij MKBA

Eerste Hulp Bij MKBA Eerste Hulp Bij MKBA Niek Mouter (www.mkba-informatie.nl). Maart 2013 Eerste hulp bij MKBA zet beknopt de belangrijkste informatie over de MKBA op een rij. Onder andere de voordelen en de beperkingen van

Nadere informatie

RESULTATEN WORKSHOP WAARHEEN MET HET VEEN 30 januari 2003 in Gouda

RESULTATEN WORKSHOP WAARHEEN MET HET VEEN 30 januari 2003 in Gouda RESULTATEN WORKSHOP WAARHEEN MET HET VEEN 30 januari 2003 in Gouda Doel van de bijeenkomst: 1. verzamelen van commentaar op concept projectvoorstel Waarheen met het veen? t.b.v. inzending aan ICES als

Nadere informatie

Ervaringen met EC / Roet. Sef van den Elshout

Ervaringen met EC / Roet. Sef van den Elshout Ervaringen met EC / Roet Sef van den Elshout Overzicht Overzicht Waarom roet/ec Stand van zaken instrumentarium Voorbeelden van de inzet van roet voor analyses van maatregelen Bestuurlijke bruikbaarheid

Nadere informatie

MKBA westelijke ontsluiting Amersfoort

MKBA westelijke ontsluiting Amersfoort MKBA westelijke ontsluiting Amersfoort Gemeente Amersfoort Eindrapport, woensdag 8 augustus 2012 Concept eindrapport 8 augustus 2012 pagina 1 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Belangrijkste uitkomsten 3

Nadere informatie

Verslag van de projectgroepworkshop Waarheen met het Veen?

Verslag van de projectgroepworkshop Waarheen met het Veen? Verslag van de projectgroepworkshop Waarheen met het Veen? 11 december 2007, Instituut voor Milieuvraagstukken, Amsterdam 1 1. Inleiding Zowel in het onderzoek als in de beleidspraktijk staan de veenweidegebieden

Nadere informatie

De bodem beschermt belangen

De bodem beschermt belangen AT Osborne De bodem beschermt belangen Bijdrage aan VVM-symposium De Omgevingswet; kansen voor een gezonde bodem Utrecht, 4 september 2014 Jurgen van der Heijden, Inhoudsopgave 1. Probleemstelling

Nadere informatie

Introductie over de Rotterdamse methode voor duurzame ontwikkeling van gebiedsprogramma s, plannen & projecten Presentatie voor Duurzaam GWW; Léon Dijk MSc, ir. Roland van Rooyen Inhoud van deze presentatie

Nadere informatie

Opiniërende Raadsbijeenkomst

Opiniërende Raadsbijeenkomst Opiniërende Raadsbijeenkomst Thema: Kaders en randvoorwaarden omvang grondgebonden agrarische bedrijven Onderwerpen Inleiding Terugblik informatieavond september 2009 Provinciale beleidswijziging Gemeentelijk

Nadere informatie

Kansen voor een duurzame landbouw in Flevoland. Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut

Kansen voor een duurzame landbouw in Flevoland. Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut Kansen voor een duurzame landbouw in Flevoland Jan Willem Erisman Louis Bolk Instituut Inhoud presentatie Het Louis Bolk Instituut Wat gaat er allemaal wel/niet goed Herontwerp van het systeem Conceptueel

Nadere informatie

2 BELEIDSKADER EN WETGEVING

2 BELEIDSKADER EN WETGEVING 2 BELEIDSKADER EN WETGEVING De kern van deze bewonersvisie is dat natuur de belangrijkste beleidsfunctie is van het gebied waarbij de gebiedswaarden rust, stilte en donkerte centraal moeten staan en dat

Nadere informatie

CT3011: Inleiding watermanagement

CT3011: Inleiding watermanagement CT3011: Inleiding watermanagement 3: Polders College 3: Waterbeheer 10 september 2007 Nick van de Giesen Ronald van Nooyen Olivier Hoes CT3011: Inleiding watermanagement Colleges: 1. Water in de wereld

Nadere informatie

Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid.

Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid. Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid. Een Levens Cyclus Duurzaamheids Analyse Auteur: Baukje Bruinsma November 2009 Samenvatting. Door het verbranden van fossiele

Nadere informatie

Samenvatting peilvoorstellen en afwegingen

Samenvatting peilvoorstellen en afwegingen Samenvatting peilvoorstellen en afwegingen De peilvoorstellen en afwegingen van de ontwerp-peilbesluiten voor de Polder Nieuwkoop en de Polder Nieuwkoop en Noorden worden hier gegeven. Beide ontwerp-peilbesluiten

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in het landelijk gebied. Verkenning naar wegen voor een klimaatbestendig Nederland

Klimaatadaptatie in het landelijk gebied. Verkenning naar wegen voor een klimaatbestendig Nederland Klimaatadaptatie in het landelijk gebied Verkenning naar wegen voor een klimaatbestendig Nederland 1 Klimaatadaptatie in het landelijk gebied Verkenning naar wegen voor een klimaatbestendig Nederland Kaj

Nadere informatie

Het Groene Hart mooi dichtbij. ANWB-visie op de recreatieve inrichting van het Groene Hart: samenvatting

Het Groene Hart mooi dichtbij. ANWB-visie op de recreatieve inrichting van het Groene Hart: samenvatting Het Groene Hart mooi dichtbij ANWB-visie op de recreatieve inrichting van het Groene Hart: samenvatting Groene Hart mooi dichtbij Een recreatievisie voor het Groene Hart Voor recreatie buitenshuis wil

Nadere informatie

Deel IV. LOP Midden-Delfland 2025: Uitvoeringsstrategie

Deel IV. LOP Midden-Delfland 2025: Uitvoeringsstrategie Deel IV LOP Midden-Delfland 2025: Uitvoeringsstrategie 124 - MIDDEN-DELFLAND 2025 In het Landschapontwikkelingsperspectief Midden-Delfland 2025 (LOP) beschrijven wij de beleidsuitgangspunten die wij als

Nadere informatie

LANDELIJKE KADERS VAARWEGEN

LANDELIJKE KADERS VAARWEGEN LANDELIJKE KADERS VAARWEGEN DACE bijeenkomst parametrisch ramen in de praktijk 24 September 2015 INTRODUCTIE Christian Beltman MSc Civil Engineering & Management Universiteit Twente Junior Kostendeskundige

Nadere informatie

CoP Slappe Bodem. 3 april 2014. Team Realisatie en Beheer. door Welmoed Visser

CoP Slappe Bodem. 3 april 2014. Team Realisatie en Beheer. door Welmoed Visser CoP Slappe Bodem 3 april 2014 Team Realisatie en Beheer door Welmoed Visser 1 Inhoud Voorstellen Ernst van de situatie in Woerden Programma Ontwikkeling Veengebied Ervaring bouwrijp maken en woonrijp houden

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2002-II Mens en Milieu Het rivierkleilandschap vervult een belangrijke functie in de ecologische hoofdstructuur. 3p 23 A: Welk deel van het rivierkleigebied is bij uitstek geschikt om deel uit te maken van de

Nadere informatie